Adhyaya 99

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि यत्र चक्रधरः स्थितः । दंडपाणिश्च देवेशि यत्रैकस्थानसंस्थितः

イーシュヴァラは言った。「それから、ああマハーデーヴィーよ、輪（チャクラ）を持つ御方チャクラダラのまします所へ赴くがよい。そこ同じ場所に、ああ神々の女神よ、杖を執るダンダパーニもまた同処に安立しておられる。」

Verse 2

चंद्रेशात्पूर्वदिग्भागे ।सोमेशादुत्तरेस्थितः । धनुषां पंचसंस्थाने गंधर्वेशात्समीपतः

それはチャンドレーシャ（Candra-eśa）より東の方角にあり、ソーメーシャ（Someśa）より北に位置する。弓五張ほどの距離を隔て、ガンダルヴェーシャ（Gandharveśa）の近くにある。

Verse 3

उमाया नैरृते भागे ब्रह्मदेवर्षिसंस्थितः । तस्योत्पत्तिं प्रवक्ष्यामि सर्वपातकनाशिनीम्

ウマー（Umā）の聖所の西南の方角に、ブラフマデーヴァルシ（Brahmadevarṣi）が鎮座している。いま我はその起源を語ろう—それは一切の罪を滅する物語である。

Verse 4

पौंड्रको वासुदेवस्तु वाराणस्यां पुराऽभवत् । तेन श्रुतं पुराणं तु पठ्यमानं द्विजातिभिः

その昔、パウンドラカ・ヴァースデーヴァはヴァーラーナシーに住んでいた。そこで彼は、二度生まれの者（ドヴィジャ）たちが朗誦するプラーナを耳にした。

Verse 5

कल्पादौ द्वापरांते तु क्षत्रियाणां निवेशने । अवतारं महाबाहुवासुदेवः करिष्यति

カルパの初めに、またドヴァーパラ・ユガの終わりに、偉大なる腕をもつヴァースデーヴァは、クシャトリヤの住まいの中にアヴァターラとして降臨するであろう。

Verse 6

स तु मूढमतिर्मेने अहं विष्णुरिति प्रिये । चिह्नानि धारयामास चक्रादीनि वरानने

しかし彼は愚かな心に迷い、「我こそヴィシュヌである」と思い込んだ、愛しき者よ。さらに、美しき顔の君よ、彼は円盤（チャクラ）などの聖なる徽章を身に帯び始めた。

Verse 7

स दूतं प्रेषयामास द्वारकायां महोदरम् । स गत्वा प्राह विष्णुं वै चक्रादीनि परित्यज

彼はマホーダラという使者をドヴァーラカーへ遣わした。使者は到着すると、まことにヴィシュヌに告げた。「円盤（チャクラ）などの徽章を捨てよ。」

Verse 8

इत्याह पौंड्रको राजा नचेद्वधमवा प्स्यसि । ततश्च भगवान्विष्णुः प्राहास्य रुचिरं वचः

パウンドラカ王はこう言った。「さもなくば、汝は必ず死を受けるであろう。」すると福徳具足の主ヴィシュヌは微笑み、優美な言葉で答えた。

Verse 9

वाच्यः स पौंड्रको राजा त्वया हंत वचो मम । गृहीतचक्र एवाहं काशीमागम्य ते पुरीम्

「そのパウンドラカ王に、わが言葉を告げよ。『我は円盤（チャクラ）を手に取り、カーシー、汝の都へ赴く』と。」

Verse 10

संत्यक्ष्यामि ततश्चक्रं गदां चेमामसंशयम् । तद्ग्राह्यं भवता चक्रमन्यद्वा यत्तवेप्सितम्

「それから疑いなく、我はその円盤とこの棍棒（ガダー）を投げ捨てよう。その円盤を汝が取るがよい—あるいは汝の望む他の武器でもよい。」

Verse 11

इत्युक्तेऽथ गते दूते संस्मृत्याऽभ्या गतं हरिः । गरुत्मन्तं समारुह्य त्वरितस्तत्पुरं ययौ

かく告げられて使者が去ると、ハリ（ヴィシュヌ）はその意を想い起こして身支度を整え、ガルダに乗り、たちまちその都へと急ぎ赴いた。

Verse 12

मित्रस्नेहात्ततस्तस्य काशिराजः सहानुगः । सर्वसैन्यपरीवारस्ततः पौंड्रमुपाययौ

ついで彼への友情ゆえに、カーシー王は従者を伴い、全軍に囲まれて、パウンドラを助けんと進軍した。

Verse 13

ततो बलेन महता काशिराजबलेन च । पौंड्रको वासुदेवोऽसौ केशवाभिमुखो ययौ

そのとき、自らを「ヴァースデーヴァ」と称するパウンドラカは、自軍の大兵とカーシー王の軍勢を合わせ、ケーシャヴァに対して進み出た。

Verse 14

तं ददर्श हरिर्दूराद्दुर्वारे स्यंदने स्थितम् । चक्रहस्तं गदाशार्ङ्गसंयुतं गरुडध्वजम्

ハリは遠くから、破り難き戦車に立つ彼を見た。手には円盤（チャクラ）を携え、棍棒とシャールンガ弓を備え、ガルダの旗印を掲げていた。

Verse 15

तं दृष्ट्वा भावगंभीरं जहास गरुडध्वजः । उवाच पौंड्रकं मूढमात्मचिह्नोपलक्षितम्

その厳めしく沈深な様子を見て、ガルダ旗の主は笑い、主自らの印を身に付した迷妄のパウンドラカに語りかけた。

Verse 16

पौंड्रकोक्तं त्वया यत्तु दूतवक्त्रेण मां प्रति । समुत्सृजेति चिह्नानि तच्च सर्वं त्यजाम्यहम्

パウンドラカが使者である汝の口を通して私に言ったこと、『象徴を捨てよ』という言葉通り、私は今それらすべてを放棄する。

Verse 17

चक्रमेतत्समुत्सृष्टं गदेयं च विस र्जिता । गरुत्मानेष ते गत्वा समारोहतु वै ध्वजम्

この円盤（チャクラ）は投げ放たれ、この棍棒もまた放たれた。汝のこのガルーダを行かせ、汝の旗印に乗せよ！

Verse 18

इत्युच्चार्य विमुक्तेन चक्रेणासौ निपातितः । रथश्च गदया भग्नो गजाश्चा श्वाश्च चूर्णिताः

そう言い終わるや否や、彼は投げられた円盤によって打ち倒された。彼の戦車は棍棒によって粉砕され、象や馬も粉々に砕かれた。

Verse 19

ततो हाहाकृते लोके काशिनाथो महाबली । युयुधे वासुदेवेन मित्रदुःखेन दुःखितः

その時、世界が恐怖で叫び声を上げる中、強力なカーシーの王は、同盟者の悲しみに心を痛め、ヴァースデーヴァと戦った。

Verse 20

ततः शार्ङ्गविनिर्मुक्तैश्छित्त्वा तस्य शरैः शिरः । काशीपुर्यां स चिक्षेप कुर्वंल्लोकस्य विस्मयम्

そして、シャールンガ弓から放たれた矢で彼の首を切り落とし、それをカーシーの都へと投げ込み、世界の人々を驚嘆させた。

Verse 21

हत्वा तु पौंड्रकं शौरिः काशिराजं च सानु गम् । पुनर्द्वारवतीं प्राप्तो मृगयाया गतो यथा

シャウリ（Śauri）はパウンドラカ（Pauṇḍraka）と、従者もろともカーシー（Kāśī）の王を討ち果たしたのち、狩りから帰る者のように、再びドヴァーラヴァティー（Dvāravatī）へ帰還した。

Verse 22

ततः काशिपतेः पुत्रः पितुर्दुःखेन दुःखितः । शंकरं तोषयामास स च तस्मै वरं ददौ

ついでカーシー（Kāśī）の主の子は、父の悲嘆に心を痛め、シャンカラ（Śaṅkara）を敬虔に供養して歓喜させた。するとシャンカラは彼に一つの恩寵（願い）を授けた。

Verse 23

स वव्रे भगवन्कृत्या पितुर्हंतुर्वधाय मे । समुत्तिष्ठतु कृष्णस्य त्वत्प्रसादात्सुरेश्वर

彼は願いとしてこう選んだ。「おお福徳なる主よ、神々の主よ、あなたの恩寵によって、我が父を討ったクリシュナ（Kṛṣṇa）を滅ぼすため、クリティヤー（Kṛtyā）を起こしたまえ。」

Verse 24

एवं भविष्यतीत्युक्ते दक्षिणाग्नेस्तु मध्यतः । महाकृत्या समुत्तस्थौ प्रस्थिता द्वारकां प्रति

（シヴァ）が「そのとおりになろう」と告げるや、南方の聖なる火のただ中から大いなるクリティヤー（Kṛtyā）が立ち上がり、ドヴァーラカー（Dvārakā）へ向けて出立した。

Verse 25

ज्वालामालाकरालां तां यादवा भयविह्वलाः । दृष्ट्वा जनार्द्दनं सर्वे शरणार्थमुपागताः

炎の花輪に取り巻かれたその恐るべきものを見て、ヤーダヴァ（Yādava）たちは恐怖に震え、皆、庇護を求めてジャナールダナ（Janārdana）のもとへ駆け寄った。

Verse 26

ततः सुदर्शनं तस्या मुमोच गरुडध्वजः । वधाय सा ततो भग्ना चक्रतेजोऽभिपीडिता

そのとき、ガルダの旗を掲げる御方（クリシュナ）は、彼女を滅ぼすためにスダルシャナの輪を放たれた。すると彼女は、円盤の燃えさかる威光に押し潰され、粉々となった。

Verse 27

कृत्यामनुजगामाशु विष्णोश्चक्रं सुदर्शनम् । कृत्या वाराणसीं प्राप्ता तस्याश्चक्रं तु पृष्ठतः

ヴィシュヌの円盤スダルシャナは、たちまちクリティヤーを迅速に追った。クリティヤーがヴァーラーナシーに至ると、円盤はその背後にぴたりと迫っていた。

Verse 28

ततः सा भयसंत्रस्ता शंकरं शरणं गता । सोमनाथं जगन्नाथं नान्यः शक्तो हि रक्षितुम्

そのとき彼女は恐怖に震え、シャンカラ――ソムナータ、宇宙の主――の御許に帰依して庇護を求めた。ほかに守り得る者は誰もいなかったからである。

Verse 29

ततश्चक्रं वरैर्बाणैस्ताडयामास शंकरः । तच्च द्वारवतीं प्राप्तं शिवसायकमिश्रितम्

そこでシャンカラは、優れた矢でその円盤を打ち据えた。するとその円盤は、シヴァの矢の威力を帯びたまま、ドヴァーラヴァティーへと至った。

Verse 30

तद्दृष्ट्वा शिवनामांकैस्ताडितं भगवान्हरिः । चक्रं शरैस्ततः कुद्धो गृहीत्वा च करेण तत् । जगाम तत्र यत्रास्ते सोमेशः कालभैरवः

自らの円盤がシヴァの名を刻む矢に打たれたのを見て、世尊ハリは憤怒した。彼はその円盤を手に取り、ソメーシャ――カーラバイラヴァ――の住まう所へと赴いた。

Verse 31

स गत्वा रोष ताम्राक्षश्चक्रोद्यतकरः स्थितः । कृत्यां हंतुं मतिं चक्रे कालभैरवनिर्मिताम्

そこへ赴くと、怒りにより眼は赤く、円盤（チャクラ）を投げんと手を挙げて立ち、カーラバイラヴァの造りしクリティヤーを滅ぼすと決した。

Verse 32

दृष्टो देवैस्ततः सर्वैदंडपाणिगणेन च । देवानां प्रेक्षतां तत्र दण्डपाणिर्महागणः । चक्रोद्यतकरं दृष्ट्वा विष्णुं प्राहाब्जलोचनम्

そのとき、すべての神々とダンダパーニのガナの群れは彼を見た。神々が見守る中、偉大なるガナ・ダンダパーニは、チャクラを投げんと手を挙げたヴィシュヌを見て、蓮華眼の御方に語りかけた。

Verse 33

दंडपाणिरुवाच । मा क्रोधं कुरु देवेश कृत्यां प्रति जगत्प्रभो

ダンダパーニは言った。「神々の主、世界の主よ、このクリティヤーに対して怒りを起こされませぬように。」

Verse 34

अमोघं युधि ते चक्रं कृत्या चापि च शांकरी । एवं चक्र विनिर्मुक्ते भवेत्कोधो हरे यदि । भविष्यति महद्दुःखं लोकानां संक्षयो हि वा

御身のチャクラは戦において決して外れず、このシャンカラより生じたクリティヤーもまた恐るべきもの。もし、ハリよ、チャクラを放った後も怒りが残るなら、諸世界に大いなる苦しみが起こり、あるいは滅亡さえ招こう。

Verse 35

न मोक्तव्यमतश्चक्र शृणु भूयो वचश्च नः । अत्र स्थाने नियुक्तोऽहं शंकरेण पुरा हरे

ゆえにチャクラを放ってはなりませぬ—どうか重ねて我が言葉をお聞きください。ハリよ、この場所において、かつて私はシャンカラにより任じられたのです。

Verse 36

पापिनां रक्षणार्थं वै विघ्नार्थं दुष्टचेतसाम् । तस्मात्त्वं मम सांनिध्ये तिष्ठ चक्रधरो हरे

まことに、罪ある者すら守り、邪なる心の者を妨げるために、わたしは任ぜられた。ゆえに、円盤（チャクラ）を携えるハリよ、わが臨在のもとにここに留まり給え。

Verse 37

अत्र चक्रधरं देवं पूजयिष्यंति मानवाः । धूपमाल्योपहारैश्च नैवेद्यैर्विवि धैरपि

ここにおいて人々は、香、花鬘、供物、そして種々のナイヴェーディヤ（食の供献）をもって、チャクラを持つ神チャクラダラを礼拝するであろう。

Verse 38

विष्णुरुवाच । एष एव निवृत्तोहं तव वाक्यांकुशेन वै । अत्र चक्रोद्यतकरः स्थास्ये तव समीपतः

ヴィシュヌは言った。「ただ汝の言葉の鉤（あんくし）によって、まことに我は退いた。ここにて、手にチャクラを高く掲げ、汝の傍ら近くに留まろう。」

Verse 39

एवं हि स्थितोदेवस्तत्र चक्रधरः प्रिये । दंडपाणिश्च भगवान्मम रूपी गणेश्वरः

「かくして、愛しき者よ、主はそこにチャクラダラ（円盤の担い手）としてまします。さらにそこには、我が姿そのものである、福徳のガネーシュヴァラ、ダンダパーニ（杖を持つ者）も立つ。」

Verse 40

यस्तौ पूजयते भक्त्या दंडपाणिहरी क्रमात् । स पाप कंचुकैर्मुक्तो गच्छेच्छिवपुरं नरः

この二柱—ダンダパーニとハリ—を、定められた順に信愛をもって礼拝する者は、罪という「衣」を脱ぎ捨て、シヴァの都（シヴァプラ）へと赴く。

Verse 41

माघे मासि चतुर्द्दश्यां कृष्णाष्टम्यां विशेषतः । गंधधूपोपहारैर्यः पूजयेद्दण्डनायकम् । तस्य क्षेत्रे निवसतो न विघ्नं जायते क्वचित्

とりわけマ―ガ月において――月の第十四日、殊にクリシュナ―シュタミーの日に――香料・薫香・供物をもって主ダṇḍanāyaka（ダンダナーヤカ）を礼拝する者には、この聖なるクシェートラに住むかぎり、いかなる所にも障碍は起こらない。

Verse 42

एकादश्यां जिताहारो योऽर्चयेच्चक्रपाणिनम् । स मुक्तः पातकैः सर्वैर्याति विष्णोः सलोकताम्

エーカーダシーの日、食を慎み、チャクラパーニ（円盤を執る御方）を礼拝する者は、あらゆる罪より解き放たれ、ヴィシュヌの世界に住するサローカターを得る。

Verse 43

इति संक्षेपतः प्रोक्तं माहात्म्यं चक्रपाणिनः । दण्डपाणिगणस्यापि श्रुतं पापौघनाशनम्

かくして要約して、チャクラパーニの大いなる功徳が説き明かされた。またダṇḍパーニの眷属の物語も聞かれた――それは罪の奔流を滅する説話である。