Adhyaya 58

Verse 1

ईश्वर उवाच । अथ द्वितीयां ते वच्मि शक्तिं देवि क्रियात्मिकाम् । प्रभासस्थां महादेवीं देवानां प्रीतिदायिनीम्

イーシュヴァラは言った。「いま、女神よ、我は第二のシャクティ—聖なる行為として顕れる力—を汝に語ろう。彼女はプラバーサに住まう大女神にして、神々に歓喜を与える者である。」

Verse 2

सोमेशाद्वायवे भागे षष्टिधन्वतरे स्थिता । तत्र पीठं महादेवि योगिनीगणवन्दितम्

彼女はソーメーシュヴァラよりヴァーヤヴィヤ方位に、六十ダヌの距離に鎮まる。そこに、偉大なる女神よ、ヨーギニーの群れに礼拝される聖なる座（ピータ）がある。

Verse 3

तस्मिन्स्थाने स्थितं देवि पातालविवरं महत् । तस्मिन्महाप्रभे स्थाने रक्षारूपेण संस्थिताम्

その場所に、女神よ、パーターラへ通ずる大いなる裂け目がある。その強く輝く聖地において、彼女は守護者の姿（ラクシャー・ルーパ）として住まう。

Verse 4

पातालनिधि निक्षेपदिव्यौषधिरसायनम् । क्षेत्रमध्ये स्थितं सर्वं तदर्चनरतो लभेत्

パーターラの宝蔵の埋蔵と、天なる霊薬・ラサーヤナの甘露——そのすべてはこの聖なるクシェートラの中に在る。ここで礼拝に励む者は、その功徳と利益を得る。

Verse 5

भैरवीति च तद्देव्याः पूर्वं नाम प्रकीर्त्तितम् । अस्मिन्पुनश्चांतरे तु अष्टाविंशे चतुर्युगे । त्रेतायुगमुखे राजा अजापालो बभूव ह

かつてその女神は「バイラヴィー（Bhairavī）」の名で称えられていた。いまこのマンヴァンタラにおいて——四ユガ第二十八回の巡り、トレーター・ユガの初めに——アジャーパラ（Ajāpāla）という王が現れた。

Verse 6

तेन चागत्य क्षेत्रेस्मिन्पंचवर्षशतानि च । भैरवी पूजिता देवी व्याधिग्रस्तेन भामिनि

彼はこの聖域に来たりて、病に苦しみながらも——麗しき御方よ——五百年のあいだここで女神バイラヴィーを礼拝し続けた。

Verse 7

ततः प्रोवाच तं देवी संतुष्टा राजसत्तमम् । अलं क्लेशेन राजर्षे तुष्टाहं तव भक्तितः

そのとき女神は満ち足りて、王の中の最勝者に告げた。「もはや苦難は足りた、王仙よ。汝の信愛（バクティ）によって、我は満足した。」

Verse 8

इत्युक्तः स तदा राजा कृताञ्जलिपुटः सुधीः । प्रणम्योवाच तां देवीमानंदास्राविलेक्षणः

かく告げられたとき、賢き王は合掌（アンジャリ）して礼拝し、歓喜の涙に目を潤ませつつ女神に申し上げた。

Verse 9

यदि तुष्टासि मे देवि वरार्हो यदि वाप्यहम् । सर्वे रोगाः शरीरान्मे नाशं यांतु बहिः कृताः

おお女神よ、もし我に御満悦くださり、また我が恩寵を受けるに足るならば、我が身のあらゆる病よ、外へと追い出されて去り、滅びへと赴け。

Verse 10

एवमुक्ता तु सा देवी पुनः प्रोवाच तं नृपम् । सर्वमेव महाराज यथोक्तं ते भविष्यति

そのように申し上げられると、女神は再び王に告げた。「大王よ、すべては汝が言葉のとおりに成就するであろう。」

Verse 11

इत्युक्ते तु तदा देव्या तस्य राज्ञः कलेवरात् । निर्गता व्याधयस्तत्र अजारूपेण वै पृथक्

女神がかく語るや、王の身より病どもがその場に現れ出で、各々別々に、まことに山羊の姿を取った。

Verse 12

सहस्राणां तु पञ्चैव नियतं सार्द्धमेव च । इति वृत्ते महादेव्या पुनः प्रोक्तो नराधिपः

その数は定まりて、五千五百であった。かく事が成ると、大女神は再び人の主たる王に告げた。

Verse 13

राजन्नेतानजारूपान्व्याधीन्पालय कृत्स्नशः । किंकुर्वाणा भविष्यंति तवैवादेशकारिणः

「王よ、山羊の姿となったこれらの病を、ことごとく守り養え。彼らは汝の僕となり、ただ汝の命にのみ従って働くであろう。」

Verse 14

अजापालेति ते नाम ख्यातं लोके भविष्यति । तव नाम्ना मम नाम अजापालेश्वरीति च । भविष्यति धरापृष्ठे तच्च यावच्चतुर्युगम्

汝の名は世に「アジャーパラ（山羊を守る者）」として名高くなるであろう。さらに汝の名により、我が名もまた「アジャーパレーシュヴァリー」と称されるであろう。この名声は地上において、四つのユガの尽きるまで存続する。

Verse 15

अष्टम्यां च चतुर्द्दश्यां योऽत्र मां पूजयिष्यति । तस्याष्टगुणमैश्वर्यं दास्ये तुष्टा न संशयः

ここにおいて月の第八日と第十四日に我を礼拝する者には、我は歓喜して、八重の繁栄と主権の威徳を授けよう。疑いはない。

Verse 16

अश्वयुक्छुक्लाष्टम्यां च त्रिः कृत्वा तु प्रदक्षिणाम् । सोमेशं मध्यतः कृत्वा संस्नाप्याभ्यर्च्य मां पृथक् । तस्य वर्षत्रयं राजन्न भीः शोको भविष्यति

アーシュヴァユジャ月の白分第八日に、ソーメーシュヴァラを中央に据えて三度右繞（プラダクシナー）し、ついで神像を沐浴させ、供養礼拝し、さらに我をも別に礼拝するならば――王よ――その後三年間、彼には恐れも憂いも起こらぬ。

Verse 17

या तु वंध्या भवेन्नारी रोगिणी दुर्भगा तथा । तयोक्ता नवमी कार्या ममाग्रे तुष्टिवर्द्धिनी

不妊の女、病に悩む女、あるいは不運の女は、我（女神）の御前にて、定められたとおりナヴァミーの儀（誓戒）を修すべし。それは神の歓喜と加護を増し広げる。

Verse 18

ईश्वर उवाच । इत्युक्त्वा तु तदा देवी तत्रैवांतर्हिताऽभवत् । प्रभासक्षेत्रमध्यस्थः स राजातुलविक्रमः

イーシュヴァラは語った。かく告げ終えるや、女神はその場で忽然と姿を隠した。そして比類なき武勇の王は、プラバーサクシェートラのただ中にとどまっていた。

Verse 19

पालयामास धर्मात्मा तानजान्व्याधिरूपिणः । औषधीर्विविधाकारास्तेषां याः पुष्टिहेतवः

その法にかなう王は、病の姿をとったその山羊たちを守り養い、さまざまな薬草—彼らの成長と力の因となるもの—によって滋養した。

Verse 20

तत्र वर्षशतं साग्रं पुष्टिं नीता अजाः पृथक् । महानिधानसंस्थानमजापालेन निर्मिंतम्

そこで満百年、さらにそれ以上にわたり、山羊たちはそれぞれ分けて養われ、豊かに栄えた。また山羊飼いによって、大いなる宝蔵の施設が築かれた。

Verse 21

अथ तस्याः प्रसादेन स राजा पृथुविक्रमः । सप्तद्वीपाधिपो जातः सूर्यवंशविभूषणः

そして彼女の恩寵により、その広大なる武勇の王は七大洲の主となり、太陽王統（スーリヤ・ヴァンシャ）の飾りとなった。

Verse 22

देव्युवाच । अत्याश्चर्यमिदं देव अजा देव्याः समुद्भवम् । पुनश्च श्रोतुमिच्छामि तस्य राज्ञोद्भुतं महत्

女神は言われた。「まことに驚くべきことです、主よ。これらの山羊が女神より生じたとは。さらにまた、その王にまつわる大いなる奇瑞をお聞かせください。」

Verse 23

कथं राजा स देवेश सप्तद्वीपां वसुन्धराम् । शशास एक एवासौ कथं ते व्याधयः कृताः

その王は、神々の主よ、七大洲を具えた大地を、ただ一人でいかに治めたのですか。さらに、あの病はどのようにして起こされたのですか。

Verse 24

ईश्वर उवाच । पुरा बभूव राजर्षिर्दिलीप इति विश्रुतः । दीर्घो नाम सुतस्तस्य रघुस्तस्मादजायत

イーシュヴァラは語った。「昔、ディリーパと名高い王仙がいた。その子はディールガと名づけられ、彼よりラグが生まれた。」

Verse 25

अजःपुत्रो रघोश्चापि तस्माद्यश्चातिवीर्यवान् । स भैरवीं समाराध्य कृत्वा व्याधीनजागणान्

アジャもまたラグの子であり、そこから比類なき剛力の者が現れた。彼はバイラヴィー女神を篤く礼拝し、その威力によって病を無数の山羊の群れと化した。

Verse 26

पालयामास संहृष्टो ह्यजापालस्ततोऽभवत् । तस्मिन्काले बभूवाथ रावणो राक्षसेश्वरः

喜びに満ちて彼は国を治め、ついにアジャーパラ（守護者）として確立した。その同じ時代、羅刹の王ラーヴァナもまた勢威を現した。

Verse 27

लंकास्थितः सुरगणान्नियुयोज स्वकर्मसु । अखंडमंडलं चन्द्रमातपत्रं चकार ह

ランカーにあって、彼は神々の群れをそれぞれの務めに就かせた。さらに月そのものを、欠け目なき円満の王権の天蓋（傘）とさせた。

Verse 28

इन्द्रं सेनापतिं चक्रे वायुं पांसुप्रमार्जकम् । वरुणं दूतकर्मस्थं धनदं धनरक्षकम्

彼はインドラを総大将とし、ヴァーユを塵を払う者とし、ヴァルナを使者の務めに就け、ダナダ（クベーラ）を財宝の守護者とした。

Verse 29

यमं संयमनेऽरीणां युयुजे मन्त्रणे मनुम् । मेघाश्छर्दंति लिंपंति द्रुमाः पुष्पाणि चिक्षिपुः

彼は敵を制するためにヤマを用い、助言のためにマヌを任じた。雲は豊かに降り注ぎ、樹々は花を散らした。

Verse 31

प्रेक्षणीयेऽप्सरोवृंदं वाद्ये विद्याधरा वृताः । गंगाद्याः सरितः पाने गार्हपत्ये हुताशनः

見物のためにはアプサラスの群れがあり、音楽のためにはヴィディヤーダラの衆が取り巻いた。飲み水にはガンガーをはじめとする諸河があり、家の聖火にはフタ―シャナ（アグニ）そのものが在した。

Verse 32

विश्वकर्मांगसंस्कारे तेन शिल्पी नियोजितः । तिष्ठंति पार्थिवाः सर्वे पुरः सेवाविधायिनः

身の装いと精妙な整えのために、彼は工匠ヴィシュヴァカルマンを任じた。さらに地上の諸王はみな御前に立ち、奉仕の務めを果たしていた。

Verse 33

दृश्यंते भास्वरै रत्नैः प्रस्खलंतो विभूषणैः । तान्दृष्ट्वा रावणः प्राह प्रहस्तं प्रतिहारकम्

彼らは輝く宝玉に照り映え、飾りは滑り落ちては鳴り響いていた。それを見てラーヴァナは、侍従長プラハスタに語りかけた。

Verse 34

सेवां कर्त्तुं मम स्थाने ब्रूहि केऽत्र समागताः । उवाच स प्रणम्याग्रे दण्डपाणिर्निशाचरः

「我が宮廷で仕えるために――ここに集まったのは誰か、告げよ。」ラーヴァナはこう問うた。すると夜をさまようダンダパーニが御前にひれ伏して、言葉を述べた。

Verse 35

एष काकुत्स्थो मांधाता धुन्धुमारो नलोऽर्जुनः । ययातिर्नहुषो भीमो राघवोऽयं विदूरथः

ここにカークッツタ、マーンダートリ、ドゥンドゥマーラ、ナラ、そしてアルジュナがいる。さらにヤヤーティ、ナフシャ、ビー マ、そしてこのラ―ガヴァとヴィドゥーラタもいる。

Verse 36

एते चान्ये च बहवो राजान इह चागताः । सेवाकरास्तव स्थाने नाजापाल इहो गतः

これらの王たち、そして他にも多くの王がここに来て、あなたの御座に仕えようとしております。だがアジャーパ―ラだけはここへ来ておりません。

Verse 37

रावणः कुपितः प्राह शीघ्रं दूत विसर्जय । इत्युक्त्वा प्रहितो दूतो धूम्राक्षो नाम राक्षसः

憤怒したラーヴァナは言った。「急いで使者を放て！」そう言い終えると、ドゥームラークシャという名のラークシャサを使者として遣わした。

Verse 38

धूम्राक्ष गच्छ ब्रूहि त्वमजापालं ममा ज्ञया । सेवां कर्त्तुं ममागच्छ करं वा यच्छ पार्थिव

「ドゥームラークシャよ、行け。わが命によりアジャーパ―ラに告げよ。『我に仕えに来い。さもなくば、王よ、貢ぎ（貢納）を差し出せ』。」

Verse 39

अथवा चन्द्रहासेन त्वां करिष्ये विकंधरम् । रावणेनैवमुक्तस्तु धूम्राक्षो गरुडो यथा

「さもなくば、チャンドラハーサによって汝を無首とせん！」ラーヴァナにこう脅され、ドゥームラークシャはガルダのごとく疾く飛び去った。

Verse 40

संप्राप्तस्तां पुरीं रम्यां तव राजकुलं गतः । ददर्शायांतमेकं स अजापालमजावृतम्

その麗しき都に到り、王家の御域に入ると、彼はアジャーパラが近づくのを見た――ただ一人、山羊の群れに取り囲まれて。

Verse 41

मुक्तकेशं मुक्तकच्छं स्वर्णकंबलधारिणम् । यष्टिस्कंधं रेणुवृतं व्याधिभिः परिवारितम्

髪はほどけ、衣はゆるみ、黄金の毛布をまとっていた。杖に寄りかかり、塵にまみれ、病の数々に取り巻かれていた。

Verse 42

निघ्नंतमिव शार्दूलं सर्वोपद्रवनाशनम् । मह्यामालिख्य नामानि विनिघ्नंतं द्विषां गणम्

敵を打ち倒す虎のごとく、彼は一切の災厄を滅する者として現れた――地に名を記し、その力によって敵の群れを打ち砕いていた。

Verse 43

स्नातं भुक्तं निजस्थाने कृतकृत्यं मनुं यथा । दृष्ट्वा हृष्टमनाः प्राह धूम्राक्षो रावणोदितम्

彼が沐浴し食を終え、自らの座に坐して、マヌのごとく務めを成し遂げているのを見て、ドゥームラークシャは心喜び、ラーヴァナの命じた言葉を告げた。

Verse 44

अजापालोऽपि साक्षेपं प्रत्यु क्त्वा कारणोत्तरम् । प्रेषयामास धूम्राक्षं ततः कृत्यं समादधे

アジャーパラもまた鋭く応じ、理由を挙げて返答した。ついでドゥームラークシャを退かせ、その後にクリティヤ（kṛtya）の作法を執り行った。

Verse 45

ज्वरमाकारयित्वा तु प्रोवाचेदं महीपतिः । गच्छ लंकाधिपस्थानमाचर त्वं यथोदितम्

そのとき王は、熱病の霊（ジャヴァラ）を召してこう告げた。「ランカーの主の住処へ赴き、命じたとおり寸分違わず行え。」

Verse 46

नियुक्तस्त्वजपालेन ज्वरो दिवि जगाम ह । गत्वा च कंपयामास रावणं राक्षसेश्वरम्

アジャーパラに命じられたジャヴァラは天を翔け、到着するや、羅刹の王ラーヴァナを震え上がらせた。

Verse 47

रावणस्तं विदित्वा तु ज्वरं परमदारुणम् । प्रोवाच तिष्ठतु नृपस्तेन मे न प्रयोजनम्

しかしラーヴァナは、その熱病がこの上なく恐ろしいと見抜き、言った。「その王はそのままにしておけ。わたしには用はない。」

Verse 48

ततः स विज्वरो राजा बभूव धनदानुजः । एवं तस्य चरित्राणि संति चान्यानि कोटिशः

その後、その王—財宝の主クベーラの弟—は熱病から解き放たれた。かくして、その聖なる力（女神）の行いと奇瑞は、なお数えきれぬほど伝えられている。

Verse 49

अजापालस्य देवेशि सूर्यवत्त्विट्किरीटिनः । तेनैषाऽराधिता देवी अजापालेन धीमता । सर्वरोगप्रशमनी सर्वो पद्रवनाशिनी

おお女神よ、日輪のごとき光を放つ冠を戴く賢者アジャーパラは、この女神を正しく礼拝した。彼女はあらゆる病を鎮め、すべての災厄を滅する。

Verse 50

पूजयेत्तां विधानेन भोगेप्सुर्यदि मानवः । गंधैर्धूपैरलंकारैर्वस्त्रैरन्यैश्च भक्तितः

もし人が繁栄と享楽を求めるなら、正しい作法に従って女神を礼拝し、信愛をもって香、薫香、装身具、衣、その他の供物を捧げよ。

Verse 51

इति ते कथितं सर्वमजादेव्याः समुद्भवम् । सर्वदुःखोपशमनं सर्वपातकनाशनम्

かくして、アジャー女神の出現の由来を余すところなく語った。これは一切の悲しみを鎮め、あらゆる罪を滅する聖なる物語である。

Verse 58

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहिताया सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्येऽजापालेश्वरीमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टपञ्चाशोऽध्यायः

ここに、『シュリー・スカンダ・マハープラーナ』のエーカーシーティサーハスリー・サンヒター所収、プラバーサ・カーンダ第一「プラバーサ聖地功徳」中、「アジャーパーレーシュヴァリーの偉大さの叙述」と名づけられた第58章は終わる。