Adhyaya 9

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । केदारमिति विख्यातं सर्वपापहरं नृणाम्

プラスタヤは言った。「それから、王の中の最勝よ、三界に名高いティールタへ赴くがよい。ケーダーラと称され、人々の一切の罪を除く。」

Verse 2

यत्र मन्दाकिनी पुण्या सरस्वत्या समागता । तत्र स्नातो नरो राजन्मुच्यते सर्वकिल्बिषैः

聖なるマンダーキニーがサラスヴァティーと合流するその地で—王よ、そこで沐浴する者は、あらゆる穢れと過失から解き放たれる。

Verse 3

शृणु राजन्यथावृत्तमितिहास पुरातनम् । ऋषिभिर्बहुधा गीतमर्बुदे पर्वतोत्तमे

聞け、王よ。事の次第そのままの古き伝承を—山々の最勝アルブダにおいて、仙人たちがさまざまに詠い伝えた物語を。

Verse 4

अजपालो नृपश्रेष्ठः सूर्यवंशसमुद्भवः । सप्तद्वीपवतीं पृथ्वीं स पाति नात्र संशयः

アジャパーラは王の中の最勝、太陽王統の出である。彼こそ七つの大陸を擁する大地をまことに治める—これに疑いはない。

Verse 5

न हस्तिनो न पादाता न चाश्वास्तस्य भूपतेः । न रथाश्च महाराज न कोशाश्च तथाविधाः

その王には象も歩兵もなく、馬すらなかった。ああ大王よ、また常のごとき戦車や宝蔵も有していなかった。

Verse 6

न गृह्णाति करं राजन्प्रजाभ्योथाधिकं नृप । राज्यं स ईदृशं चक्रे सर्वलोकहिते रतः

王よ、彼は民から過分の租税を取らなかった。万有の利益に心を寄せ、その統治者はまさにそのような国を、ダルマにより築いた。

Verse 7

जातापराधो भूपृष्ठे जायते चेत्कथंचन । तं गत्वा निग्रहं तस्य चक्रुः शस्त्राणि तत्क्षणात्

もし地上に罪人がいかにしてか現れれば、王の武装した軍勢はただちに赴き、その瞬間に制圧して処罰した。

Verse 8

एवमस्य नरेन्द्रस्य वर्त्तमानस्य भूतले । सुखेन रमते लोको राज्ये निहतकंटके

かくしてこの王が地上を治める間、人々は安らかに喜び暮らした。王国の「棘」—罪人と災い—が刈り払われていたからである。

Verse 9

कामं वर्षति पर्जन्यः सस्यानि रसवंति च । गावः प्रभूतदुग्धाश्च विद्यमाने नराधिपे

このような人々の主が在すとき、雨は時にかなって降り、作物は瑞々しい汁を満たして育ち、牛は豊かな乳を与える。

Verse 10

केनचित्त्वथ कालेन वसिष्ठो भगवान्मुनिः । तीर्थयात्राप्रसंगेन तस्य गेहमुपागतः

やがてしばらくして、尊き牟尼ヴァシシュタは、聖なるティールタへの巡礼の途上、その者の家に到来した。

Verse 11

तं दृष्ट्वा पूजयामास शास्त्रदृष्टेन वर्त्मना । प्रत्युत्थानाभिवादाभ्यामर्घ्यपाद्यादिभिस्तथा

彼を見るや、聖典の定める作法に従って敬い奉った。すなわち立ち上がって迎え、礼拝し、アルギャ（供水）と足洗いの水、その他の歓待の儀を捧げた。

Verse 12

एवं संपूजितस्तेन भक्त्या परमया नृप । सुखोपविष्टो विश्रांतो वसिष्ठो मुनिसत्तमः । राजर्षीणां कथाश्चक्रे देवर्षीणां तथैव च

かくして、王よ、至上の信愛をもって供養された牟尼の最勝ヴァシシュタは、安らかに座して憩い、のちに王仙（ラージャリシ）や天仙（デーヴァリシ）の物語を語った。

Verse 13

ततः कथावसाने तु कस्मिंश्चिन्नृपसत्तम । पप्रच्छ विनयोपेतस्तं मुनिं शंसितव्रतम्

その後、物語が終わると、すぐれた王は謙虚に身を整え、誓戒に名高いその牟尼に問いかけた。

Verse 14

अजपाल उवाच । अतीतानागतं विप्र वर्त्तमानं तथैव च । त्वं वेत्सि सकलं ब्रह्मंस्तपश्चर्याप्रभावतः

アジャパーラは言った。「おおブラーフマナよ、あなたは過去・未来・現在をことごとく知っておられる。まことに、ブラフマンよ、あなたは苦行（タパス）の威力によって一切を知るのだ。」

Verse 15

कौतुकं हृदि मे जातं वर्त्तते मुनिपुंगव । प्रसादः क्रियतां मह्यं कथयस्व प्रसादतः

おお、牟尼の中の雄牛よ。わが胸に深き求知の思いが生じ、なお留まっております。どうか我に慈悲を垂れ、御恩寵によってお語りください。

Verse 16

वसिष्ठ उवाच । ब्रूहि पार्थिवशार्दूल यत्ते मनसि वर्त्तते । कथयिष्यामि तत्सर्वं यद्यपि स्यात्सुदुर्ल्लभम्

ヴァシシュタは言った。「王たちの中の虎よ、汝の心にあることを語れ。たとえ得難きことであっても、私はそのすべてを説き明かそう。」

Verse 17

राजोवाच । केन कर्मविपाकेन ममैतद्राज्यमुत्तमम् । निष्कण्टकं सदा क्षेमं सर्वकामसमन्वितम्

王は言った。「いかなる業の熟果によって、我にこの最上の王国が現れたのか。常に棘（患難）なく、つねに安穏吉祥で、あらゆる善き願いの成就を具えている。」

Verse 18

न दीनो न च दुःखार्त्तो व्याधिग्रस्तो न कोऽपि च । विद्यते मम राज्ये च न दरिद्रो महामुने

「我が国には、みじめな者も、悲しみに苦しむ者も、病に侵される者もいない。大牟尼よ、我が王国には貧しき者が一人として存在しない。」

Verse 19

नारीयं मम साध्वी च प्राणेभ्योऽपि गरीयसी । मच्चित्ता मद्गतप्राणा नित्यं मम हिते रता । अनया चिंतितं ब्रह्मन्सर्वं विस्तरतो वद

「この女人—我が貞淑なる妻—は命にも勝って愛おしい。彼女の心は我に定まり、その息吹さえ我に捧げられ、常に我が益のために励んでいる。婆羅門よ、彼女が思い定めたことを、すべて詳らかに語ってくれ。」

Verse 20

किं दानस्य प्रभावेन व्रतयागस्य वा मुने । तपसो वा मुनिश्रेष्ठ व्रतस्य नियमस्य च

「これは布施の力によるのか、あるいは誓戒と供犠（ヤジュニャ）によるのか、聖仙よ。あるいは苦行によるのか、最勝の牟尼よ——または諸々の行持と戒律によるのか。」

Verse 21

जन्मान्तरकृतं पुण्यं परं कौतूहलं हि मे । कथयस्व प्रसादेन विस्तरेण द्विजोत्तम

「前生において私が積んだ功徳は、私にとって大いなる知りたい事である。慈悲をもって、二度生まれし者の最勝よ、余すところなく詳しく語ってください。」

Verse 22

वसिष्ठ उवाच । शृणु सर्वं महीपाल विस्तरेण च कथ्यते । न च मन्युस्त्वया कार्यो न च व्रीडा महामते

ヴァシシュタは言った。「聞きなさい、大地の守護者よ。すべてを詳しく語ろう。大いなる心の者よ、怒りも恥じらいも起こしてはならぬ。」

Verse 23

अन्यदेहांतरे राजञ्छूद्रजातिसमुद्भवः । शूद्रजातिरियं साध्वी तव पत्नी ह्यभूत्पुरा

「別の身において、王よ、汝はシュードラ（Śūdra）の共同体に生まれた。そしてこの貞淑なる女—汝の妻—もまた、昔はシュードラの生まれであった。」

Verse 24

केनचित्त्वथ कालेन दुर्भिक्षे समुपस्थिते । अन्नक्षयान्महाराज सर्व लोकः क्षुधार्दितः

「やがてある時、飢饉が起こった。大王よ、食糧が尽きたため、あらゆる人々は飢えに苦しめられた。」

Verse 25

ततस्त्वं भार्यया सार्द्धमन्यदेशांतरे गतः । समारुह्य च कृच्छ्रेण कस्मिंश्चिद्गिरिनिर्झरे

そののち、汝は妻とともに他国へ赴き、甚だしい苦労の末、ある山の渓流へと登り着いた。

Verse 26

त्वया दृष्टं मनोहारि शुभं पंकजकाननम् । तत्र स्नात्वा पयः पीत्वा पितृदेवाः प्रतर्पिताः

そこで汝は、心を奪う吉祥なる蓮華の林を見た。そこで沐浴し、その水を飲み、タर्पナの供養をもってピトリ（祖霊）と諸天を満足させた。

Verse 27

मनसा चिंतितं ह्येतत्पद्मान्यादाय करोम्यहम् । विक्रयं येन चाहारो भवेन्मम च सर्वथा

彼は心中に思った。「この蓮華を摘み取り、売って、何としても我が身の糧を得よう。」

Verse 28

ततः पद्मानि भूरीणि गृहीत्वा भार्यया सह । गतो यत्र जनो भूरि गतः पार्थिवसत्तम

それから彼は妻とともに多くの蓮華を携え、人々が大勢集まる場所へ赴いた。おお、王の中の最勝者よ。

Verse 29

न केऽपि प्रति गृह्णंति लोका दुर्भिक्षपीडिताः । भ्रमितस्त्वं च सर्वत्र श्रांतो वैराग्यमागतः

誰一人として受け取ろうとしなかった。人々は飢饉に苦しめられていたからである。汝はあらゆる所をさまよい、疲れ果て、ついにヴァイラーギャ（離欲・厭離）に至った。

Verse 30

ततो दिनावसाने तु गुहामेकां समाश्रितः । भूमौ पद्मानि निक्षिप्य क्षुधाविष्टः प्रसुप्तवान्

やがて日が暮れると、彼は一つの洞窟に身を寄せた。蓮華を地に置き、飢えに圧されてそのまま眠りに落ちた。

Verse 31

एतस्मिन्नेव काले तु कर्णयोस्ते समागतः । पठतां द्विजमुख्यानां ध्वनिर्वेदपुराणयोः

まさにその時、尊きバラモンたちがヴェーダとプラーナを誦する声が、あなたの耳に届いた。

Verse 32

तं श्रुत्वा सहसोत्थाय ज्ञात्वा जागरणं ततः । पद्मान्यादाय तत्रैव सभार्यः शिवमंदिरे

それを聞くや、彼はただちに起き上がった。これは夜の覚醒の勤行（ジャーガラナ）であると悟り、蓮華を携え、妻とともにその場のシヴァ寺院へ向かった。

Verse 33

तत्र नागवती वेश्या शिवरात्रिपरायणा । केदारे परया भक्त्या करोति निशि जागरम्

そこには、ナーガヴァティーという名の遊女がいて、シヴァラートリに心を捧げ、ケーダーラにて至上の信愛をもって夜通しの守夜を行っていた。

Verse 34

तस्याः पार्श्वे स्थिता दासी त्वया पृष्टा नरेश्वर । देवस्य पुरतो बाले किमर्थं रात्रिजागरम्

王よ、彼女の傍らに立つ侍女にあなたは問うた。「幼子よ、主の御前で、この夜の守夜は何のために行われるのか。」

Verse 35

तयोक्तं शिवरात्र्यां वै वेश्येयं वरवर्णिनी । कुरुते नागवती नाम रात्रौ भक्त्या च जागरम्

彼女は答えた。「まことにシヴァラートリーの夜、この麗しき遊女、名をナーガヴァティーという者は、信と帰依をもって夜通しの覚醒（夜の守り）を行います。」

Verse 36

यः श्रद्धाभक्तिसंयुक्तः कुरुते रात्रिजागरम् । पूजयित्वा महादेवं स याति परमं पदम्

信と帰依を備え、夜通しの守夜を行い、マハーデーヴァを礼拝する者は、至高の境地に至る。

Verse 37

कृत्वोपवासं पद्मैर्य्यः पूजयेत्त्र्यंबकं नरः । स याति रुद्रसालोक्यं सेव्यमानो ऽप्सरोगणैः

断食（ウパヴァーサ）を行い、蓮華をもってトリヤンバカ（シヴァ）を供養する者は、ルドラの界におけるルドラ・サーローキヤ（同住）に至り、アプサラーの群れに敬われ仕えられる。

Verse 38

सकामो लभते कामान्देवैरपि सुदुर्ल्लभान् । स त्वं पद्मानि मे देहि कांचनं च पलत्रयम् । एतेषां मूल्यमादाय प्राणाधारं समाचर

たとえ世俗の願いを抱いて礼拝する者であっても、神々にさえ得難い望みを得る。ゆえに、その蓮華を私に与えよ。さらに三パラの重さの黄金も与えよ。これらの代価を受け取り、命を支えること、すなわち生業を営め。

Verse 39

ततस्त्वं भार्यया चोक्तो गृह्यमाणे च कांचने । न ग्राह्यं मूल्यमेतेषां त्वया नाथ कथंचन

そのとき、あなたが黄金を受け取ろうとすると、妻が言った。「あなた様、これらの品の代価を、決して受け取ってはなりません。」

Verse 40

उपवासो बलाज्जातो ह्यन्नाभावाद्वयोरपि । पद्मैरेभिर्हरः पूज्यो द्वाभ्यामेवाद्य निश्चयम्

この断食はやむを得ず起こった。われら二人に食が欠けているからである。ゆえに今日、疑いなく、この蓮華そのものをもって、われら二人でハラ（シヴァ）を礼拝しよう。

Verse 41

इदं त्वयाऽद्य कर्त्तव्यं त्याज्यमस्यास्तु कांचनम् । भार्याया वचनं श्रुत्वा तैः पद्मैः पूजितः शिवः

「今日なすべきはこれです。この黄金は捨てなさい。」妻の言葉を聞いて、彼はその蓮華でシヴァを供養した。

Verse 42

श्रद्धया च सभार्येण जागरं च शिवाग्रतः । कृतं त्वया महाराज भार्यया शिवमंदिरे

信をもって妻とともに、シヴァの御前で夜の覚醒（ジャーガラ）を行った。大王よ、それは汝と妻とがシヴァの寺院にて成したのである。

Verse 43

पुराणश्रवणं जातं तत्र पार्थिवसत्तम । शिवरात्र्यां महाराज पद्मैस्तु पूजितः शिवः

そこにて、王の中の最勝者よ、プラーナの誦読を聴聞する法会が起こった。さらにシヴァラートリーの夜、大王よ、シヴァは蓮華をもって供養された。

Verse 44

केदारस्याग्रतो भक्त्या रात्रौ जागरणं तथा । कृतं त्वया महाराज एकाग्रेण च चेतसा

敬虔をもってケーダーラの御前においても、夜の覚醒を行った。大王よ、汝は一境に心を定めてこれを成した。

Verse 46

ततः कालांतरेणैव कालधर्मं गतो भवान् । भार्येयं च त्वया सार्धं संप्रविष्टा हुताशनम्

やがて時が経ち、汝は時の法に従って世を去った。さらにこの妻も汝とともに聖なる火へと入った。

Verse 47

ततो जाता महाराज दशार्णाधिपतेः सुता । वैदेहे नगरे राजा जातस्त्वं पार्थिवोत्तम

そののち、大王よ、ダシャールナの主に一人の王女が生まれた。汝は統治者の中の最勝として、ヴィデーハの都に王として生まれた。

Verse 48

अजपाल इति ख्यातो नाम्ना च धरणीतले । सर्वेषां प्राणिनां त्वं च वल्लभो नृपसत्तम

地上において汝は「アジャパーラ」の名で知られる。しかも汝はあらゆる生きとし生けるものに愛される、王の中の最勝者よ。

Verse 49

एतस्मात्कारणाज्जाता भार्येयं प्राणसंमता । भूयोऽपि तव संजाता यन्मां त्वं परिपृच्छसि

まさにこの因縁によって、この妻—命にも等しく愛される者—が生まれた。汝が我に問うたとおり、彼女は再び汝と結ばれて生じたのだ。

Verse 50

तस्य देवस्य माहात्म्यात्केदारस्य महीपतेः । राज्यं ते सुखदं नृणां तथा निहतकण्टकम्

その神—ケーダーラ—の大いなる威徳により、地の主よ、汝の国は人々に安楽をもたらし、あらゆる「棘」（患難と敵）は滅ぼされた。

Verse 51

प्राप्तं त्वया महाराज केदारस्य प्रसादतः । येन त्वं सैन्यहीनोऽपि पृथिवीं परिरक्षसि

大王よ、これはケーダーラの御加護によって汝が得たもの。ゆえに汝は軍勢なくとも大地を守護する。

Verse 52

पुलस्त्य उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा स राजा विस्मयान्वितः । गमनाय मतिं चक्रे केदारं प्रति भूमिपः

プラスタヤは言った。これらの言葉を聞くと、王は驚嘆に満ち、ケーダーラへ赴くことを心に定めて旅立つ決意をした。

Verse 53

स गत्वा पर्वते रम्ये पूजयित्वा च तं विभुम् । शिवरात्रिपरः सम्यग्वर्षेवर्षे बभूव ह

彼は麗しき山へ赴き、その至高の主を礼拝供養した。かくしてシヴァラートリーに篤く帰依し、年ごとに正しく守り行った。

Verse 54

पुत्रं राज्ये च संस्थाप्य ततोऽर्बुदमथागमत् । प्राप्तो मुक्तिं ततो भूयः सभार्यस्तत्प्रभावतः

子を王位に据えたのち、彼はアルブダへ赴いた。やがて（ケーダーラ）の霊威により、妃とともに解脱を得た。

Verse 55

एतत्ते सर्वमाख्यातं केदारस्य महीपते । माहात्म्यं शुभदं नृणां सर्व पापप्रणाशनम्

地の主よ、これらすべてを汝に語り明かした。人々に吉祥をもたらし、あらゆる罪を滅するケーダーラの大いなる功徳である。

Verse 56

माघफाल्गुनयोर्मध्ये कृष्णपक्षे चतुर्दशी । शिवरात्रिरिति ख्याता भूतलेऽस्मिन्महामते

マーガ月とパールグナ月の間、暗月（クリシュナ・パクシャ）の第十四日に、この地上では「シヴァラートリ」と称される、ああ大いなる賢者よ。

Verse 57

तस्यां तु सर्वथा राजन्यात्रां तस्य समाचरेत् । केदारस्य महाराज प्रकुर्यात्पूजनं नृप

その日（シヴァラートリ）には、王よ、必ずやートラー（巡礼）を行うべきである。さらに大王よ、統べる者よ、ケーダーラへの礼拝供養を執り行うべし。

Verse 58

माघकृष्णचतुर्दश्यां यः कुर्यात्तत्र जागरम् । कृतोपवासो नृपते शिवलोकं स गच्छति

王よ、マーガ月の暗月第十四日に、そこで断食（ウパヴァーサ）を守り、夜通しの覚醒（ジャーガラ）を行う者は、シヴァの世界へ赴く。

Verse 59

स्नात्वा गंगासरस्वत्योः संगमे सर्वकामदे । ये प्रपश्यन्ति केदारं ते यास्यंति परां गतिम्

ガンガーとサラスヴァティーの合流点――あらゆる願いを成就させる所――で沐浴し、ケーダーラを拝観する者は、至上の境地へ至る。

Verse 60

कुण्डे केदारसंज्ञे यः प्रपिबेद्विमलं जलम् । सप्तपूर्वान्सप्त परान्पूर्वजांस्तारयेत्तु सः

「ケーダーラ」と名づけられた池（クンダ）の清浄なる水を飲む者は、祖霊を救済する――前七代、後七代に至るまで。

Verse 61

यश्चैतच्छृणुयान्नित्यं भक्त्या परमया नृप । सोऽपि पापैर्विमुच्येत केदारस्य प्रभावतः

王よ、これを常に至上の帰依をもって聴く者は、ケーダーラの威徳の力により、罪よりも解き放たれる。