Adhyaya 88

Verse 1

ऋषय ऊचुः । यास्त्वया देवताः प्रोक्ताश्चतस्रः सूतनंदन । चमत्कारी महित्था च महालक्ष्मीस्तथाऽपरा

仙賢たちは言った。「おおスータの子よ、汝は四柱の神格—チャマトカーリー、マヒットハー、そしてもう一柱としてマハーラクシュミー—を説かれた。」

Verse 2

अंबावृद्धा चतुर्थी च तासां तिस्रः प्रकीर्तिताः । विस्तरेण चतुर्थी च अंबावृद्धा न कीर्तिता

また、アンバーヴリッダーとチャトゥルティーを第四として挙げられたが、称えられたのは三柱のみであった。チャトゥルティーとアンバーヴリッダーは詳しく語られていない。

Verse 3

एतस्याः सर्वमाचक्ष्व प्रभावं सूतसंभव । केनैषा निर्मिता यात्रा सर्वं विस्तरतो वद

スータの系より生まれしスータよ、このシャクティの威光と霊験を余すところなく語れ。このヤートラー（巡礼）は誰によって定められたのか。すべてを詳しく説き明かせ。

Verse 4

सूत उवाच । एषा तपोमयी शक्तिरम्बावृद्धा सुरेश्वरी । यथात्र संस्थिता पूर्वं तत्सर्वं श्रूयतां मम

スータは言った。「これは苦行（タパス）より成ったシャクティ、アンバーヴリッダー、諸天の女王である。いかにして古えにここへ鎮座したか、そのすべてを我より聞け。」

Verse 5

चमत्कारमहीपेन पुरमेतद्यदा कृतम् । तदा तद्रक्षणार्थाय निर्मिता भावितात्मना । चतस्रो देवता ह्येताः संमतेन द्विजन्मनाम्

奇瑞の王がこの都を築いたとき、その高き心を備えた王は都を守護するため、この四柱の神格を、両生（ブラーフマナ）たちの同意のもとに安置した。

Verse 6

अथ तस्य महीपस्य अंबानामाभवत्सुता । तथान्या वृद्धसंज्ञा च रूपौदार्यगुणान्विते

やがてその王にはアンバー（Ambā）という名の王女が生まれ、さらにヴリッダー（Vṛddhā）と呼ばれるもう一人の王女もあった。二人はいずれも美貌と寛大さ、そして高貴なる徳を備えていた。

Verse 7

उभे ते काशिराजेन परिणीते द्विजोत्तमाः । गृह्योक्तेन विधानेन देवविप्राग्निसंनिधौ

おお最勝の再生者よ、二人はともにカーシー王によって、グリヒヤ（Gṛhya）の教える作法に従い、神々とバラモンと聖火の御前で婚礼を執り行われた。

Verse 8

कस्यचित्त्वथ कालस्य काशिराजस्य भूपतेः । तैः कालयवनैः सार्धमभवत्संगरो महान्

しばらくして、カーシー王には、かのカーラ・ヤヴァナ（Kāla‑Yavana）らとの大いなる戦が起こった。

Verse 9

अथ तैर्निहतः संख्ये सभृत्यबलवाहनः । हरलब्धवरै रौद्रैः काशिराजः प्रतापवान्

そして戦場において、従者・軍勢・乗り物とともに、威勇あるカーシー王は、ハラ（シヴァ）より恩寵を得た荒々しき者どもに討たれた。

Verse 10

अथांबा चैव वृद्धा च वैधव्यं प्राप्य दुःखदम् । हाटकेश्वरजं क्षेत्रं गत्वा ते वांछितप्रदम्

その後、アンバーとヴリッダーの二人は、悲しみをもたらす寡婦の境遇に沈み、望みを叶えるハータケーシュヴァラ（Hāṭakeśvara）の聖なる地へと赴いた。

Verse 11

देव्या आराधने यत्नं कृतवत्यौ ततः परम् । नाशार्थं पतिशत्रूणां धृतवत्यौ शुभव्रतम्

その後、二人は女神への礼拝に力を尽くし、夫の敵を滅ぼすために、吉祥なる聖なる誓願を受け持った。

Verse 12

यावद्वर्षशतं साग्रं न च तुष्टा सुरेश्वरी । ततो वैराग्यमासाद्य वांछंत्यौ स्वतनुक्षयम्

満ちた百年を経ても、天界の主たる女神はなお満足されなかった。そこで二人は離欲を得て、自らの身が衰え尽きること（死への自己奉献）を望んだ。

Verse 13

मंत्रैराथर्वणैर्विप्राः क्षुरिकासूक्तसंभवैः । छित्त्वाच्छित्त्वा स्वमांसानि मंत्रपूतानि भक्तितः

「クシュリカー・スークタ」より生じたアタルヴァ系の真言をもって、バラモンたちは信愛のうちに、自らの肉を幾度も切り取り—真言により清められたその肉を—儀礼に供えた。

Verse 14

कृतवत्यौ ततो होमं सुसमिद्धे हुताशने । अग्निकुण्डात्ततस्तस्माश्चतुर्हस्ता शुभानना

やがて二人は、よく燃え立つ火に護摩を修した。するとその火壇から、四臂にして吉祥の面貌をもつ女神が現れ出た。

Verse 15

श्वेतवस्त्रा विनिष्क्रांता नारी बालार्कसव्रिभा । तथान्या च सुनेत्रास्या तप्तहाटकसन्निभा

白衣をまとった一人の女人が現れ、昇りたての太陽のごとく輝いた。さらにもう一人も現れ、麗しい眼をたたえ、灼けた黄金のように光り映えた。

Verse 16

तस्मात्कुण्डाद्विनिष्क्रांता धृतखड्गा भयावहा । साऽपरापि तथारूपा शक्तिः परमदारुणा

そのクンダより、さらに一柱が現れ、剣を執りて見る者を震え上がらせた。さらに同じ姿のシャクティがまた現れ、きわめて猛々しかった。

Verse 17

प्रोचतुस्ते वरं हृत्स्थं प्रार्थ्यतामिति दुर्लभम्

彼女らは言った。「汝の胸に宿る願いを求めよ――得難きものといえども。」

Verse 18

ते ऊचतुः । अस्माकं दयितो भर्त्ता काशिराजः प्रतापवान् । निहतः संगरे क्रुद्धैर्यवनैः कालपूर्वकैः

彼女らは言った。「我らが愛しき夫、武威あるカーシー王は、時至りし怒れるヤヴァナらにより戦場にて討たれました。」

Verse 19

युष्मदीय प्रसादेन यथा तेषां परिक्षयः । सञ्जायते महादेव्यौ तथा कार्यमसंशयम्

二柱の大女神よ、御加護により彼らの完全なる滅尽が成就しますように。疑いなく、かく為すべきであります。

Verse 20

स्थातव्यं च तथात्रैव उभाभ्यामपि सादरम् । स्वपुरस्य प्ररक्षार्थमेतत्कृत्यं मतं हि नौ

また、我らが都を守護するため、二柱ともこの地にて恭しく留まり給え。これこそ我らが正しき務めと定めるところである。

Verse 21

तयोस्तद्वचनं श्रुत्वा उभे ते देवते ततः । संप्रोच्य बाढमित्येवं तस्मिन्कुण्डे व्यवस्थिते

彼らの言葉を聞くと、その二柱の女神は「然り、しかるべし」と答え、まさにそのクンダに鎮まり住した。

Verse 22

एतस्मिन्नंतरे तस्मात्कुण्डाच्छतसहस्रशः । निष्क्रांताः संख्यया हीना मातरो नैकरूपिकाः

その間に、そのクンダから母神たち（マートリカー）が、数え尽くせぬほど、幾十万とも知れず、さまざまな姿で現れ出た。

Verse 23

एका गजमुखी तत्र तथान्या तुरगानना । सारमेय मुखाश्चान्याः पक्षिच्छागमुखाः पराः

そこには象の面を持つ者があり、また馬の面を持つ者があった。ほかには犬の面の者、さらに鳥や山羊の面の者もいた。

Verse 24

तिर्यञ्च वपुषश्चान्या वक्त्रैर्मानुषसंभवैः । त्रिशीर्षाः पञ्चशीर्षाश्च दशशीर्षास्तथा पराः

ある者は獣の身を持ちながら、人に生まれた者のような面貌を備えていた。ある者は三つの頭、ある者は五つの頭、また十の頭を持つ者もいた。

Verse 25

गुह्य स्थानस्थितैर्वक्त्रैरेकाश्चान्या हृदिस्थितैः । पार्श्वसंस्थैः स्थिताश्चान्या अन्याः पृष्ठिगतैर्मुखैः

ある者は秘められた部位に面を宿し、ある者は胸に面を宿した。ある者は脇に、またある者は背に面を備えていた。

Verse 26

एकहस्ता द्विहस्ताश्च पञ्चहस्तास्तथापराः । अन्या विंशतिहस्ताश्च विहस्ताश्च तथापराः

ある者は一つの手、ある者は二つの手、またある者は五つの手を持っていた。さらに二十の手を持つ者もいれば、手のない者さえいた。

Verse 27

बहुपादा विपादाश्च एकपादास्तथापराः । तथान्याश्चार्धपादाश्च अधोवक्त्रा विभीषणाः

ある者は多くの足を持ち、ある者は二本、またある者は一本だけであった。半分の足しかない者もおり、さらに—おぞましく—顔を下に向けた者もいた。

Verse 28

एकनेत्रा द्विनेत्राश्च त्रिनेत्राश्च तथापराः । काश्चिद्गजसमारूढा हयारूढास्तथापराः

ある者は一つ目、ある者は二つ目、またある者は三つ目であった。ある者は象に乗り、またある者は馬に乗っていた。

Verse 29

वृषवानरसिंहाजव्याघ्रसर्पास्थिताः पराः । गोधाश्वरासभारूढास्तथा च विहगाश्रिताः

また他の者は牡牛、猿、獅子、山羊、虎、蛇の上に座していた。ある者は蜥蜴や馬や驢馬に乗り、ある者は鳥に支えられていた。

Verse 30

कूर्मकुक्कुटसर्पादिसमारूढाः सहस्रशः । प्रकुर्वंत्यो रुदन्त्यश्च गायन्त्यश्च तथा पराः । नृत्यंत्यश्च हसंत्यश्च क्रीडासक्ताः परस्परम्

亀や雄鶏や蛇などに、幾千ともなく乗りつけていた。ある者は狂おしく振る舞い、ある者は泣き、またある者は歌った。ある者は舞い、ある者は笑い、互いに戯れに心を奪われていた。

Verse 32

ह्रस्वदन्त्यो विदंत्यश्च दीर्घदन्त्यो विभीषणाः । गजदंत्यस्तथैवान्या लोहदंत्योभयावहाः

ある者は歯が短く、ある者は歯がなく、またある者は歯が長くして恐るべき姿であった。ある者は象の牙のごとき牙を備え、またある者は鉄の歯を持ち、戦慄をもたらした。

Verse 33

लंबकर्ण्यो विकर्ण्यश्च शूर्पकर्ण्यस्तथा पराः । शंकुकर्ण्यः कुकर्ण्यश्च बहुकर्ण्यः सुकर्णिकाः

ある者は垂れた耳を持ち、ある者は歪んだ耳を持ち、またある者は箕のような耳をしていた。ある者は円錐の耳、ある者は醜き耳、またある者は多くの耳、あるいは麗しき耳を備えていた。

Verse 34

एकवस्त्रा विवस्त्राश्च बहुवस्त्रास्तथा पराः । चर्मप्रावरणाश्चैव कथाप्रावरणान्विताः

ある者は一枚の衣のみをまとい、ある者は裸形で、またある者は多くの衣を重ねていた。ある者は獣皮を覆いとし、またある者は異様にして恐ろしき覆いに包まれていた。

Verse 35

खङ्गहस्ताः शराहस्ताः कुंतहस्ताश्च भीषणाः । पाशहस्तास्तथैवान्याः प्रासचापकराः पराः । शूलमुद्गरहस्ताश्च भुशुंडिकरभूषिताः

恐るべき者どもが現れ、手に剣を執り、手に矢を握り、手に槍を携えた。ある者は投げ縄を持ち、ある者は投げ槍と弓を帯び、またある者は三叉戟と棍棒を手にし、掌の武器を飾りのごとく備えていた。

Verse 36

अथ ताभ्यां तथाऽकर्ण्य ताः सर्वा हर्षसंयुताः । प्रस्थितास्तत्र ता यत्र ते कालयवनाः स्थिताः

そしてその二人の言葉をそのように聞くや、彼女らは皆、歓喜に満ちて、カーラ・ヤヴァナたちの陣する場所へと出立した。

Verse 37

ततस्ते तत्समालोक्य बलं देवीसमुद्रवम् । रौद्र रूपधरं तीव्रं विकृतं विकृतैर्मुखैः

そのとき彼らは、海のごとく押し寄せる女神たちの軍勢を見て、猛々しく激烈な力を目の当たりにした。忿怒の相を帯び、恐るべき姿となり、異様に歪んだ顔々を備えていた。

Verse 38

विषण्णवदनाः सर्वे भयभीता समंततः । धावतो भक्षितास्ताभिर्देवताभिः सुनिर्दयम्

皆、絶望に顔を曇らせ、四方より恐怖に包まれて逃げ走った。だが走るそのさなか、かの神々は容赦なく彼らを喰らい尽くした。

Verse 39

बालवृद्धसमोपेतं तेषां राष्ट्रं दुरात्मनाम् । स्त्रीभिश्च सहितं ताभिर्देवताभिः प्रभक्षितम्

あの邪悪な心の者どもの国は、幼子と老人をも、さらに女たちをも含めて、かの神々によってことごとく喰らい尽くされた。

Verse 40

एवं निर्वास्य तद्राष्ट्रं सर्वास्ता हर्षसंयुताः । भूय एव निजं स्थानं संप्राप्ता द्विजसत्तमाः

かくしてその国より彼らを追い払うと、神なる者たちは皆歓喜し、再び自らの住処へと帰り着いた。おお、最勝の二度生まれよ。

Verse 42

उद्वासितस्तथा सर्वो देशस्तेषां स वै महान् । सांप्रतं दीयतां कश्चिदाहारस्तृप्तिहेतवे । निवासाय ततः स्थानं किंचिच्चावेद्यतां हि नः

かくして彼らの大いなる国土はことごとく荒廃し、空となった。いま、満ち足りるために幾ばくかの食を我らに与えよ。さらに住まうべき場所をも、我らに告げ知らせよ。

Verse 43

देव्यावूचतुः । मर्त्यलोकेऽत्र या नार्यो गर्भवत्यः स्वपंति च । संध्याकालप्रकाशे च तासां गर्भोऽस्तु वो द्रुतम्

二柱の女神は告げた。「この人間界において、黄昏の光の時に眠る身重の女たちの胎児は、速やかに汝らのものとなれ。」

Verse 44

रुदंत्यो या विनिर्यांति चत्वरेषु त्रिकेषु च । तासां गर्भस्तु युष्माकं संप्रदत्तः प्रभुज्यताम्

「また、泣きながら出て来る女たちが、四つ辻や三叉路に至るなら、その胎児は汝らに授けられる。授けられた供物として食らえ。」

Verse 45

उच्छिष्टा याः प्रसर्पंति रमन्ते च स्वपंति च । तासां गर्भः समस्तानां युष्माकं भोज नाय वै

食べ残しの穢れを帯び、這い回り、戯れ、眠る女たち——そのすべてが宿す胎児は、まことに汝らの食として定められている。

Verse 46

सूतिकाभवने यस्मिन्नुच्छिष्टं चोपजायते । स बालकस्तु युष्माकं भोजनाय प्रकल्पितः

産室のいずれにおいても、穢れと食べ残しの汚れが生じるなら、その場の子は汝らの食に定められたと宣言される。

Verse 47

न षष्ठीजागरो यस्य बालकस्य भविष्यति । स भविष्यति भोज्याय युष्माकं नात्र संशयः

第六夜の覚醒の行（ṣaṣṭhī-jāgara）が行われぬ子は、汝らの食となる。ここに疑いはない。

Verse 48

नाशं यास्यति वा यत्र पावकः सूतिकागृहे । स भविष्यति भोज्याय युष्माकं बालरूपधृक्

産褥の家において聖なる火が消え、あるいは滅ぼされるところでは、そこにいる者は—幼子の姿を帯びて—汝らの食となる。

Verse 49

मांगल्यैः संपरित्यक्तं यद्भवेत्सूतिकागृहम् । तस्मिन्यस्तिष्ठते बालः स युष्माकं प्रकल्पितः

もし産褥の家が吉祥の儀礼と護りを失って見捨てられるなら、そこに留まる幼子は汝らのために定められた者と宣せられる。

Verse 50

संध्यायां बालका ये वा स्वपंत्याकाशदेशगाः । ते सर्वे भोजनार्थाय युष्माकं संनिवेदिताः

黄昏に、天の下の露地に横たわって眠る幼子らは、ことごとく汝らの食のために捧げられた。

Verse 51

यस्य जन्मदिने प्राप्ते वर्षांते क्रियते न च । मांगल्यं तस्य यद्गात्रं तद्युष्माकं प्रकल्पितम्

誕生日が来ても、年の満ちる時に吉祥の儀が行われぬなら、その身に属するいかなる「吉祥」も汝らに割り当てられたと宣せられる。

Verse 52

तैलाभ्यंगं नरः कृत्वा यश्च स्नानं करोति न । स दत्तो भोजनार्थाय युष्माकं नात्र संशयः

油を身に塗りながら沐浴せぬ者は、汝らの食のために引き渡される—これに疑いはない。

Verse 53

उच्छिष्टो यः पुमांस्तिष्ठेद्यो वा चत्वरमध्यगः । भक्षणीयः स सर्वाभिर्निर्विकल्पेन चेतसा

食べ残しの不浄にとどまる者、あるいは辻の真ん中に立つ男は、ためらいなき心をもって汝らすべてに食らわれるべきである。

Verse 54

रजस्वलां व्रजेद्यो वा पुरुषः काममोहितः । नग्नः शेते तथा स्नाति भक्षणीयः स सत्वरम्

欲に迷って月経中の女に近づく男、また裸で横たわりそのまま沐浴する男は、ただちに食らわれるべきである。

Verse 55

दक्षिणाभिमुखो रात्रौ यश्च स्नाति विमूढधीः । शेते च शयने सोऽपि भक्षणीयश्च सत्वरम्

迷える知により、夜に南を向いて沐浴し、また不相応の作法で床に就いて眠る者も、速やかに「食らわれるべき者」と宣せられる。

Verse 56

उदङ्मुखश्च यो रात्रौ दिवा वा दक्षिणामुखः । मूत्रोत्सर्गं पुरीष वा प्रकुर्याद्भक्ष्य एव सः

夜に北を向いて、また昼に南を向いて小便・大便をする者は、まことに「食らわれるべき者」と宣せられ、速やかな災いにさらされる。

Verse 57

यः कुर्याद्रजनीवक्त्रे दधिसक्तुप्रभक्षणम् । अंत्यजाभिगमं चाथ भक्षणीयो द्रुतं हि सः

黄昏という「夜の口」にて、凝乳に炒った大麦粉を混ぜて食し、さらに禁じられた交わりに及ぶ者は、たちまち「食らわれるべき者」となり、大いなる不吉に堕する。

Verse 58

सूत उवाच । एवं ताभ्यां तदा प्रोक्ता देवतास्ताः समंततः । परिवार्य तदा तस्थुः संप्रहृष्टेन चेतसा

スータは語った。「かくしてその二柱に教え諭されるや、四方の神々は集い来たり、彼らを取り囲んで立ち、心は歓喜に満ちあふれていた。」

Verse 59

एतस्मिन्नंतरे राजा चमत्कारः प्रतापवान् । प्रासादं निर्ममे ताभ्यां कैलासशिखरोपमम्

その間に、武威ある王チャマトカーラは、二柱のためにカイラーサの峰にも似た宮殿を築いた。

Verse 60

ततः प्रभृति ते ख्याते क्षेत्रे तत्र महोदये । अंबावृद्धाभिधाने च पुररक्षापरे सदा

それ以来、二柱は大いに吉祥なるそのクシェートラにおいて、アンバーヴリッダーと呼ばれる地で名高くなり、常に都を守護することに心を尽くした。

Verse 61

यः पुमान्प्रातरुत्थाय ताभ्यां पश्यति चाननम् । तस्य संवत्सरंयावन्न च च्छिद्रं प्रजायते

朝に起きてその二柱の御顔を拝する者には、一年のあいだいかなる「裂け目」も生じない――害も不運も、付け入る隙も起こらない。

Verse 62

वृद्ध्यादौ वाथ चांते वा ताभ्यां पूजां करोति यः । न तस्य जायते च्छिद्रं कथंचिदपि भूतले

繁栄の始めに、あるいはまたその終わりに、その二柱へ供養礼拝をなす者には、この地上のいずこにあっても「裂け目」も災厄も決して生じない。

Verse 63

यात्राकाले पुमान्यश्च ताभ्यां पूजां समाचरेत् । स वांछितफलं प्राप्य शीघ्रं स्वगृहमाप्नुयात्

旅立ちの時に、あの二柱に正しく供養を修する者は、望む果報を得て、速やかに自らの家へ帰り着く。

Verse 64

सदाष्टम्यां चतुर्दश्यां यस्ताभ्यां बलिमाहरेत् । स कामानाप्नुयादिष्टानिह प्रेत्य च सद्गतिम्

月の第八日と第十四日に、あの二柱へバリ（供物の儀礼）を捧げる者は、この世で望みを成就し、死後も善き趣（ゆくえ）に至る。

Verse 65

यो महानवमीसंज्ञे दिवसे श्रद्धयान्वितः । ताभ्यां समाचरेत्पूजां स सदा स्यादकण्टकी

信心を具して「マハーナヴァミー」と称される日に、あの二柱を供養する者は、常に悩みと障りなく過ごす。

Verse 88

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्येंऽबावृद्धामाहात्म्यवर्णनंनामाष्टाशीतितमोऽध्यायः

かくして、『聖スカンダ・マハープラーナ』八万一千頌のサンヒター中、第六部ナーガラ・カンダに属する「ハータケーシュヴァラ聖域のマーハートミヤ」内、「アンバーヴリッダーの功徳の叙述」と名づけられた第八十八章はここに終わる。