Adhyaya 81

Verse 1

। श्रीगरुड उवाच । ममास्ति दयितं मित्रं ब्राह्मणो भृगुवंशजः । तस्यास्ति माधवीनाम कन्या कमललोचना

聖なるガルダは言った。「私には愛しい友がいる。彼はブリグの系譜に生まれたバラモンである。彼にはマーダヴィーという名の娘があり、蓮華のごとき眼をしている。」

Verse 2

न तस्याः सदृशः कांतः प्राप्तस्तेन महात्मना । यतस्ततोऽहमादिष्टः कांतमस्यास्त्वमानय । अनुरूपं द्विजश्रेष्ठ यद्यहं संमतस्तव

その大いなる魂の人は、彼女にふさわしく並び立つ夫を得ることができなかった。ゆえに私は命じられた。「この娘のために夫を連れて来よ——彼女に相応しい者を、ああ最勝のバラモンよ。もし我が願いを重んずるならば。」

Verse 3

ततो मयाऽखिला भूमिस्तद्वरार्थं विलोकिता । न तदर्थं वरो लब्धः सर्वैः समुचितो गुणैः

それから私は、その花婿を求めて全地をくまなく見渡した。だがその目的にかなう、必要な徳をすべて備えた相応しい人は得られなかった。

Verse 4

ततस्त्वं पुण्डरीकाक्ष मम चित्ते व्यवस्थितः । अनुरूपः पतिस्तस्याः सर्वैरेव गुणैर्युतः

ゆえに、蓮華の眼をもつ主よ、あなたは我が心に堅く定まり、あの乙女にとって最もふさわしい夫として——あらゆる高徳を具えた御方として—おられる。

Verse 5

तस्मात्पाणिग्रहं तस्याः स्वीकुरुष्व सुरेश्वर । अत्यन्तरूपयुक्ताया मम वाक्यप्रणोदितः

それゆえ、神々の主よ、我が言葉の懇願に動かされ、比類なき美を具えた彼女の手を取り、婚姻として受け入れ給え。

Verse 6

भगवानुवाच । अत्रानय द्विजश्रेष्ठ तां कन्यां कमलेक्षणाम् । येन दृष्ट्वा स्वयं पश्चात्प्रकरोमि यथोदितम्

世尊は仰せになった。「最勝の両生者よ、その蓮華の眼の乙女をここへ連れて来なさい。わたしが自ら彼女を見たのち、求められたとおりに行おう。」

Verse 7

गरुड उवाच । तव तेजोभयादेव सा कन्या जनकान्विता । मया दूरे विनिर्मुक्ता तत्कथं तामिहानये

ガルダは言った。「ただあなたの威光を畏れて、その乙女を父とともに私は遠くへ放ってしまいました。今さらどうしてここへ連れて来られましょうか。」

Verse 8

श्रीभगवानुवाच । अत्र तां मम तत्तेजो जनकेन समन्विताम् । न हि धक्ष्यति तस्मात्त्वं शीघ्रं द्विजवराऽनय

至福なる主は言われた。「すぐに彼女を父とともにここへ連れて来い、優れた二度生まれの者よ。わが光輝は彼女を焼かぬ。ゆえに恐れるな。」

Verse 9

एवमुक्तस्ततस्तेन विष्णुना प्रभविष्णुना । तां कन्या मानयामास तं च विप्रभृगूद्वहम्

かくして大能の主ヴィシュヌに告げられると、彼はその乙女をも、また二度生まれの中でブリグ族随一の最勝のバラモンをも、等しく敬い奉った。

Verse 10

अथासौ प्रणिपत्योच्चैर्ब्राह्मणो मधुसूदनम् । लक्ष्मीवन्न्यविशत्पार्श्वे गरुडस्य समीपतः

ついでそのバラモンはマドゥスーダナに深くひれ伏し、まるでラクシュミーのごとく、ガルダの近く、御側の座に就いた。

Verse 11

सापि कन्या वरारोहा बाल्यभावादनिन्दिता । शय्यैकांते समाविष्टा दक्षिणे मुरविद्विषः

その乙女もまた、若き無垢ゆえに咎なく、肢体うるわしく、寝台の端に座して、ムラを討つ者（ヴィシュヌ）の右側に侍した。

Verse 12

अथ कोपपरीतांगी महिष्याधर्ममाश्रिता । लक्ष्मीः शशाप तां कन्यां सपत्नीति विचिन्त्य च

そのときラクシュミーは—怒りに肢体を奪われ、嫉妬する王妃のごとく一時ダルマを離れて—「あの娘は rival の妻だ」と思い、その乙女を呪った。

Verse 13

यस्मान्मे पुरतः पापे कांतस्य मम हर्षिता । शय्यायां त्वं समाविष्टा लज्जां त्यक्त्वा सुदूरतः । तस्मादश्वमुखी नूनं विकृता त्वं भविष्यसि

「ゆえに、罪深き乙女よ、わたしの目の前で、わが愛しき夫に喜び、恥をはるかに捨ててその寝台に入り座した。されば汝は必ずや醜く歪み、馬の顔となるであろう。」

Verse 14

एवं शापे श्रिया दत्ते हाहाकारो महानभूत् । सर्वेषां तत्र संस्थानां कोपश्चापि द्विजन्मनः

このようにシュリー（ラクシュミー）が呪いを授けると、大いなる悲鳴が起こった。そこに集う者は皆動揺し、二度生まれの者（ブラーフマナ）もまた憤った。

Verse 16

यावन्नाग्निद्विजातीनां प्रत्यक्षं गुरुसंनिधौ । ससंकल्पं स्वयं दत्ता गृह्योक्तविधिना जनैः

聖火と二度生まれの者（ドヴィジャ）が証人として現前し、しかも師（グル）の御前において、人々はグリヒヤ儀礼の教えられた作法に従い、サンカルパ（誓願）を立てて自ら供物を授けた。

Verse 18

एवमुक्त्वा स विप्रेंद्रस्ततः प्रोवाच केशवम् । आतिथ्यं विहितं ह्येतत्तव पत्न्या यथोचितम् । तस्मात्तत्र प्रयास्यामि यत्र स्यात्तादृशी सुता

こう語り終えると、その最勝のブラーフマナはケーシャヴァに告げた。「このもてなしは、汝の妻によって相応しく、しかも正しく施された。ゆえに私は、そのような資質の娘が得られる場所へ赴こう。」

Verse 19

ब्राह्मण उवाच । सहस्रं याच्यते कन्या करोत्येकः करग्रहम् । वाङ्मात्रेण न तस्याः स्यात्पत्नीभावः कथंचन

バラモンは言った。「乙女に求婚する者は千人いてもよいが、手を取る儀礼（婚姻）を行うのはただ一人である。言葉だけでは、いかなる仕方でも彼女は妻とはなり得ない。」

Verse 20

तस्मान्नाश्वमुखी ह्येषा जन्मन्यस्मिन्भविष्यति । गृहीत्वेमां गृहं गच्छ प्रयच्छ स्वेप्सिताय च

「ゆえに、この生において彼女が馬面となることはない。彼女を連れて家へ帰り、汝の望む者に嫁がせよ。」

Verse 22

सेयं तव सुता विप्र बंधुस्थानं समाश्रिता । भविष्यति ततो जामिः कनिष्ठा मेऽन्यजन्मनि

「この汝の娘は、バラモンよ、親族の位に身を寄せた。ゆえに別の生において、彼女は我が妹—血縁近き者—となるであろう。」

Verse 23

अवतीर्णस्य भूपृष्ठे देवकार्येण केनचित् । वाजिवक्त्रधरा प्रोक्ता यद्येषा मम कांतया

「何らかの神々の御用によって我が地上に降臨するとき、もし我が愛しき者のゆえに彼女が『馬面を戴く者』と語られるならば……」

Verse 24

ततोऽहं सुमहत्कृत्वा तपश्चैवानया सह । करिष्यामि शुभास्यां च तथा लक्ष्मीमपि द्विज

「そのとき我は彼女と共に、きわめて大いなる苦行（タパス）を修する。バラモンよ、さらに吉祥の面をもつ者を、そしてラクシュミーをも成就させよう。」

Verse 25

एवं स भगवान्विप्रं तं सन्तोष्य तदा गिरा । गरुडेन समं चक्रे कथाश्चित्रा मनोरमाः

かくして世尊は、その婆羅門を御言葉によって満ち足らせたのち、ガルダとともに、驚異に満ちて心楽しい物語を語り合われた。

Verse 26

अथ तस्मिन्कथांते स गरुडः पुरुषोत्तमम् । प्रोवाच तां स्त्रियं दृष्ट्वा वृद्धां तेजःसमन्विताम्

やがてその語らいが終わると、ガルダは至上者プルショーッタマに申し上げた。老いながらも光輝を備えたその女人を見て、彼女のことを取り上げた。

Verse 27

अपूर्वेयं सुरश्रेष्ठ स्त्री वृद्धा तव पार्श्वगा । किमर्थं केयमाख्याहि कुतः प्राप्ता जनार्दन

「おお神々の中の最勝者よ、御側に立つこの老女はまことに稀有です。いかなる理由でここにいるのですか。どうか告げてください——彼女は誰で、どこから来たのですか、ジャナールダナよ。」

Verse 28

श्रीभगवानुवाच । एषा ख्याता खगश्रेष्ठ लोकेऽस्मिन्वृद्धकन्यका । शांडिलीनाम सर्वज्ञा ब्रह्मचर्यपरायणा

世尊は仰せになった。「おお鳥の中の最勝者よ、彼女はこの世で『ヴリッダカニャカー（老いた乙女）』として知られている。名をシャーンディリーといい、万事に通じ、梵行（ブラフマチャリヤ）の誓いにひたすら帰依している。」

Verse 29

तपोवीर्यसमोपेता सर्वदेवाभिवंदिता । नास्ति वै चेदृशी नारी खगेन्द्रात्र जगत्त्रये

「彼女は苦行より生じた威力を具え、あらゆる神々に礼拝されている。おお鳥の王よ、まことに三界のいずこにも、彼女に比する女人はない。」

Verse 30

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विहस्य विहगाधिपः । प्रोवाच वासुदेवं च तां विलोक्य चिरं द्विजाः

スータは言った。「その言葉を聞くと、鳥の王は微笑み、彼女を久しく見つめたのち、ヴァースデーヴァに語りかけた――おお、二度生まれの聖賢たちよ。」

Verse 31

गरुड उवाच । नैतच्चित्रं तपो यच्च क्रियते सुमहत्तरम् । यथा च दीयते दानं यच्च तत्रास्ति चाद्भुतम् । तथा च क्रियते युद्धं संग्रामे युद्धशालिभिः

ガルダは言った。「大いなる苦行が行われることは、さほど不思議ではない。布施が施されることも—たとえ驚くべきことであっても—同様だ。戦場でも、戦に巧みな者は戦うのである。」

Verse 32

नाश्चर्यं चित्रमेतच्च ब्रह्मचर्यं तदद्भुतम् । विशेषाद्यौवनावस्थां संप्राप्य पुरुषोत्तम

「これこそ真の驚異ではない。ブラフマチャリヤ—清浄なる禁欲と自制—それこそが奇跡である。とりわけ青春に至ったときに、ああプルショーत्तマよ。」

Verse 33

विशेषेण च नारीभिरत्र न श्रद्दधाम्यहम् । अवश्यं यौवनस्थेन तिर्यग्योनिगतेन च

「そしてこの点では、とりわけ女性については私は信じがたい。なぜなら、青春にある者は—たとえ畜生の生に生まれた者であっても—必ず欲望に駆り立てられるからだ。」

Verse 34

विकारः खलु कर्तव्यो नाधि काराय यौवनम् । यदि न प्राप्नुवंत्येताः पुरुषं योषितः क्वचित्

「まことに、青春は変転と動揺へと傾き、もとより抑制に適さぬ。もしこれらの女たちが、どこかで男を得られぬなら……」

Verse 35

अन्योन्यं मैथुनं चक्रुः कामबाणप्रपीडिताः । कुष्ठिनं व्याधितं वापि स्थविरं व्यंगमेव च । अप्येताः पुरुषाभावे मन्यंते पंचसायकम्

カーマ（五矢の神）の矢に責められて、彼女らは互いにさえ交わり、あるいは癩病の者、病める者、老いた者、さらには不具の者とも交わる。まことに、ふさわしい男がいない時でさえ、彼女らは「五矢の者」カーマを抗しがたいものと見なす。

Verse 36

नाग्निस्तृप्यति काष्ठानां नापगानां महोदधिः । नांतकः सर्वभूतानां न पुंसां वामलोचना

火は薪によって決して満たされず、大海は諸河によって決して満たされない。死神（アンタカ）は衆生によって決して満たされず—同じく、美しい眼の女も男たちによって決して満たされない。

Verse 37

न परत्र भयादेता मर्यादां विदधुः स्त्रियः । मुक्त्वा भूपभयं चैकमथवा गुरुजं भयम्

彼女らは来世への恐れから行いの規範を定めるのではない。王の刑罰へのただ一つの恐れ—あるいは長老や師から生じる恐れ—それを除けば、そうした制限を設けはしない。

Verse 38

सूत उवाच । एवं तस्य वचः श्रुत्वा शांडिली ब्रह्मचारिणी । मौनव्रतधराऽप्येवं हृदि कोपं दधार सा

スータは語った。これらの言葉を聞いて、梵行を守る女修行者シャーンディリーは、沈黙の誓いを保ちながらも、なお心に怒りを宿した。

Verse 39

एतस्मिन्नंतरे तस्य पक्षिनाथस्य तत्क्षणात् । उभौ पक्षौ गतौ नाशं रुण्डाकारोऽत्र सोऽभवत्

その折、まさに瞬時にして鳥の王は両翼を失った。二つの翼は滅び去り、ここに彼は首なき胴のごとく—翼なく、損なわれた身となった。

Verse 40

मांसपिंडमयो रौद्रः सर्वरोगविवर्जितः । अशक्तश्च तथा गन्तुं पदमात्रमपि क्वचित्

彼は猛々しく現れ、ただの肉塊のようで、あらゆる病を離れていた。だが力なく、どこへも一歩たりとも進むことができなかった。