Adhyaya 73

Verse 1

। सूत उवाच । एवं ते कौरवाः सर्वे पांडोः पुत्राश्च शालिनः । तस्मात्स्थानात्ततो जग्मुर्यत्र द्वारवती पुरी

スータは語った。「かくして、すべてのカウラヴァと、栄光あるパーンドゥの子らは、その地を発ち、ドヴァーラヴァティーの都のあるところへ向かった。」

Verse 2

तत्र गत्वा विवाहं तु चक्रुः संहृष्टमानसाः । दुर्योधनस्य भूपस्य भानुमत्या समं तदा

そこに到着すると、心歓喜して、彼らはその時、王ドゥルヨーダナとバーヌマティーの婚礼を執り行った。

Verse 3

नानावादित्रघोषेण वेदध्वनियुतेन च । गीतैर्मनोहरैः पाठैर्बन्दिनां च सहस्रशः

さまざまな楽器の轟きに、ヴェーダ誦唱の響きが加わり、心を奪う歌と朗誦が奏でられ、さらに幾千もの讃歌の者たちが伴った——

Verse 4

एवं महोत्सवो जज्ञे तत्र यावद्दिनाष्टकम् । यादवानां कुरूणां च मिलितानां परस्परम्

かくして、そこに八日間にわたる大祭が起こった。ヤーダヴァ族とクル族が互いに親愛をもって集い合ったのである。

Verse 5

कृतार्थास्तत्र संजाताः सूतमागध बन्दिनः । चारणा ब्राह्मणेंद्राश्च तथान्येऽपि च तार्किकाः

そこでは、スータ、マーガダ、バンディンといった詠唱者・讃嘆者たちが皆、願いを成就した。さらにチャーラナたち、最勝のブラーフマナ、そして他の論理に通じた学匠たちもまた同様であった。

Verse 6

ततस्तु नवमे प्राप्ते दिवसे कुरुपांडवाः । भीष्माद्याः पुंडरीकाक्षमिदमूचुः ससौहृ दम्

そして九日目が訪れると、ビ―シュマらに率いられたクル族とパーンダヴァ族は、親愛の情をもってプンダリーカークシャに次の言葉を告げた。

Verse 7

न वयं पुंडरीकाक्ष तव रामस्य चाश्रयम् । कथंचित्त्यक्तुमिच्छामः स्नेहपाशनियंत्रिताः

ああ、蓮華の眼をもつ御方よ。私たちはいかなる手段によっても、あなたとラーマの御庇護を捨て去りたいとは思いません。愛の絆に固く縛られているからです。

Verse 8

तथापि च प्रगन्तव्यं स्वपुरं प्रति माध व । बलभद्रसमायुक्तस्तस्मान्नः कुरु मोक्षणम्

それでも、マーダヴァよ、汝はバラバドラを伴い、自らの都へ旅立たねばならぬ。ゆえに、われらにも退出して去る許しをお授けください。

Verse 9

विष्णुरुवाच । न तावद्वत्सरो जातो न मासः पक्ष एव च । स्थितानामत्र युष्माकं तत्किमौत्सुक्यमागतम्

ヴィシュヌは言われた。「ここに留まってから、まだ一年はおろか、一月も、半月さえ過ぎていない。いったい何ゆえ、そのような焦りが汝らに起こったのか。」

Verse 10

तस्मादत्रैव तिष्ठामः सहिताः कुरुपांडवाः । यूयं वयं विनोदेन मृगयाक्षोद्भवेन च

ゆえに、ここに共に留まろう—クル族もパーンダヴァ族も。汝らとわれらは、狩りに伴う労苦をも含む、健やかな遊興によって時を過ごそう。

Verse 11

शस्त्रशिक्षाक्रियाभिश्च दमनेन च दन्तिनाम् । तथाभिवांछितैरन्यैः स्नेहोऽस्ति यदि वो मयि

—武器の稽古によって、象を馴らすことによって、また汝らの望む他の営みによって—もし真に汝らが我に情愛を抱くのなら。

Verse 12

भीष्म उवाच । उपपन्नमिदं विष्णो यत्त्वया व्याहृतं वचः । परं शृणुष्व मे वाक्यं यदर्थं ह्युत्सुका वयम्

ビーシュマは言った。「おおヴィシュヌよ、汝の言葉はまことに相応しい。いま我が言を聞き給え—われらが真に急き立てられるその理由を。」

Verse 13

आनर्तविषयेऽस्माभिरागच्छद्भिस्तवांतिकम् । दृष्टमत्यद्भुतं क्षेत्रं हाटकेश्वरजं महत् । तत्र लिंगानि दृष्टानि भूपतीनां महात्मनाम्

アーナルタの国にて、われらが御身の御前へと近づき来たるとき、ハータケーシュヴァラに結ばれた、きわめて驚異に満ちた偉大なる聖域を拝した。そこには、大いなる魂をもつ王たちが建立したリンガが見えた。

Verse 14

सूर्यचन्द्रान्वयोत्थानामन्येषां च महात्मनाम्

—（それらのリンガは）太陽王統・月王統より出でた、ほかの大いなる魂の統治者たちのものでもあった。

Verse 15

देवानां दानवानां च मुनीनां च विशेषतः । साकाराणि सुतेजांसि नानाप्रासादभोजि च

そこには、光り輝く荘厳なる顕現がある—とりわけ神々、ダーナヴァ、そして牟尼たちのもの—目に見える姿として現れ、さまざまな殿堂・社のごとき多様な聖所に結びついている。

Verse 16

ततश्च कुरुमुख्यानां पांडवानां च माधव । लिंगसंस्थापनार्थाय तत्र जाता मतिर्दृढा

そののち、ああマーダヴァよ、クル族の俊英とパーンドゥの子らのうちに、そこへシヴァのリンガを स्थापित（建立）せんとする堅固な決意が起こった。

Verse 17

ते वयं तत्र गत्वाशु यथाशक्त्या यथेच्छया । लिंगानि स्थापयिष्यामः स्वानिस्वानि पृथक्पृथक्

ゆえにわれらは速やかにそこへ赴き、各々の力と真なる願いに応じてリンガを स्थापितするであろう。各人が別々に、自らのものを自らの場所に安置するのだ。

Verse 18

एतस्मात्कारणात्तूर्णं चलिता वयमच्युत । न वयं तव संगस्य तृप्यामोऽब्दशतैरपि

このゆえに、アチュタよ、われらはただちに旅立った。されど百年を経ても、あなたの御同伴に満ち足りることはない。

Verse 19

तस्मादाज्ञापयस्वाद्य कृत्वा चित्तं दृढं विभो । भूयोऽप्यत्रागमिष्यामस्तव दर्शनलालसाः

ゆえに、主よ、御心を堅く定めて、今日お命じください。われらは再びここへ来て、あなたを拝する恩寵を渇望いたします。

Verse 20

श्रीभगवानुवाच । अहं जानामि तत्क्षेत्रं सुपुण्यं पापनाशनम् । तापसैः कीर्तितं नित्यं ममान्यैस्तीर्थयात्रिकैः

聖なる御方は仰せになった。「われはその聖域（クシェートラ）を知っている。大いなる功徳を具え、罪を滅する地であり、苦行者たちと他のティールタ巡礼者たちによって常に讃えられている。」

Verse 21

तस्मात्तत्र समेष्यामो युष्माभिः सहिता वयम् । लिंग संस्थापनार्थाय क्षेत्रदर्शनवांछया

ゆえに、われらは汝らと共にそこへ赴く。リンガを安置するため、またその聖域（クシェートラ）を拝見したいとの願いゆえである。

Verse 22

सूत उवाच । तच्छुत्वा कौरवाः सर्वे परं हर्षमुपागताः । तथा पांडुसुताश्चैव ये चान्ये तत्र पार्थिवाः

スータは語った。「それを聞いて、すべてのカウラヴァはこの上ない歓喜に満たされた。同様に、パーンドゥの子らも、そこに居合わせた他の王たちもであった。」

Verse 23

ते तु संप्रस्थिताः सर्वे मिलिताः कुरुपांडवाः । गजवाजिविमर्देन कम्पयन्तो वसुन्धराम्

かくして一同は出立した――クル族とパーンダヴァ族は合一し――象と馬の轟く押し寄せにより大地を震わせた。

Verse 24

अथ तत्क्षेत्रमासाद्य दूरे कृत्वा निवेशनम् । कौरवा यादवा मुख्याश्चमत्कारपुरं गताः

次いでその聖なる地に到り、宿営を遠くに設けて、主だったカウラヴァとヤーダヴァはチャマトカーラプラへ赴いた。

Verse 25

तत्र सर्वान्समाहूय ब्राह्मणान्विनयान्विताः । प्रोचुर्दत्त्वा विचित्राणि भूषणाच्छादनानि च

そこで彼らは恭しくすべてのバラモンを招集し、妙なる装身具と衣を施してから、彼らに向かって言葉を述べた。

Verse 26

वयं सर्वेऽत्र वांछामो लिगसंस्थापनक्रियाम् । कर्तुं प्रासादमुख्यानां पृथक्त्वेन स्वशक्तितः

我ら一同ここにて、シヴァ・リンガを安置する儀礼を行いたい。各々が自らの力に応じ、別々に最勝の堂宇・寺院を整え建立せん。

Verse 27

तस्मात्कृत्वा प्रसादं नो दयां च द्विजसत्तमाः । आज्ञापयत शीघ्रं हि येन कर्म प्रवर्तते

ゆえに、二度生まれし者のうち最勝なる方々よ、我らにご加護と慈悲を垂れ、速やかにご指示を賜りて、この聖なる業を開始せしめ給え。

Verse 28

भविष्यथ तथा यूयं होतारः सर्वकर्मसु । न चान्यो ब्राह्मणो बाह्यो यद्यपि स्याद्बृहस्पतिः

同様に、汝ら自身があらゆる祭式においてホートリ（祭官）となるであろう。外から来た他のバラモンは用いられない――たとえ彼がブリハスパティのごとき者であっても。

Verse 29

यतोऽस्माभिः श्रुता वार्ता कीर्त्यमाना पुरातनी । विष्णुना तस्य राजर्षेः प्रेतश्राद्धसमुद्भवा

われらは、今なお語り継がれる古の物語を聞いた。すなわち、ヴィシュヌ（Viṣṇu）の定めにより、王仙がプレータ（preta）となった者のためにシュラーダ（śrāddha）を行う因縁が起こったのである。

Verse 30

यथा तेन कृतं श्राद्धं पितुः प्रेतस्य यत्नतः । ब्राह्मणानां पुरोऽन्येषां यथोक्तानामपि द्विजाः

彼が、プレータの状態にある父のために、努めてシュラーダ（śrāddha）を修し、婆羅門たちと、定めに従って選ばれた他の二度生まれ（dvija）たちの前で、教えのとおりに厳密に行ったこと。

Verse 31

यथोक्तविधिना तीर्थे नागानां पंचमीदिने । श्रावणे मासि नो मुक्तः पिता तस्य तथापि सः

しかし、定められた作法によりティールタ（tīrtha）で、シュラーヴァナ月（Śrāvaṇa）のナーガ・パンチャミー（Nāga Pañcamī）の日に行ったにもかかわらず、彼の父はなお解放されなかった。

Verse 32

प्रेतत्वात्सर्पदोषेण संजाता द्विजसत्तमाः । देवशर्मपुरो यावत्तत्कृतं श्राद्धमादरात् । तावत्पिता विनिर्मुक्तः प्रेतत्वाद्दारुणाद्द्विजाः

おお、二度生まれの最勝者たちよ。プレータの境遇は、蛇に関わる過失サルパ・ドーシャ（sarpa-doṣa）によって生じた。だが、デーヴァシャルマー（Devaśarmā）の面前で、そのシュラーダ（śrāddha）が敬虔に修されるや、彼の父はその恐るべきプレータの状態から解き放たれたのである、二度生まれの者たちよ。

Verse 33

यदत्र क्रियते किंचित्कर्म धर्म्यं द्विजोत्तमाः । तद्बाह्यं च भवेद्व्यर्थमेतद्विद्मः स्फुटं वयम्

おお、最勝の二度生まれ（ドヴィジャ）よ。ここで行われるいかなる正法の行も、この聖域の外でなされれば果報なく空しくなる。これを我らは明らかに知っている。

Verse 34

प्रार्थयामो विशेषेण तेन दैन्यं समागताः । प्रसादः क्रियतां तस्मादाज्ञां यच्छत मा चिरम्

われらはとりわけ切に願い奉る。その事のゆえに、われらは困窮に至った。ゆえにご慈悲を垂れ、教令を授け給え—遅らせ給うな。

Verse 35

सूत उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा ब्राह्मणास्ते परस्परम् । मन्त्रं चक्रुस्तदर्थं हि किं कृतं सुकृतं भवेत्

スータは言った。彼らの言葉を聞くと、ブラーフマナたちは互いに相談し、その件について熟慮した—いかなる行いをなせば、真の功徳（スクリタ）となるのか、と。

Verse 36

एके प्रोचुर्न दास्यामः प्रासादार्थं वसुन्धराम् । एतेषामपि चैकस्य तस्माद्गच्छंतु सत्वरम्

ある者たちは言った。「寺院（プラサーダ）建立のために土地は与えぬ。ゆえに、彼らはこの中の別の一人のもとへ急いで行くがよい。」

Verse 37

पंचक्रोशप्रमाणेन क्षेत्रमेतद्व्यवस्थितम् । पूर्वेषामपि देवानां प्रासादैस्तत्समावृतम्

この聖域は五クロ―シャの広さに定められ、さらに古の神々の寺院によって周囲を囲まれている。

Verse 38

अन्ये प्रोचुर्धनोमत्ता यूयं च सुखमाश्रिताः । दारिद्यार्तिं न जानीथ ब्रूथ तेन भृशं वचः

ほかの者たちは言った。「汝らは富に酔い、安楽に暮らしている。貧しさの苦悩を知らぬゆえ、そのように苛烈な言葉を吐くのだ。」

Verse 39

तस्माद्वयं प्रदास्याम एतेषां हि वसु न्धराम् । अर्थसिद्धिर्भवेद्येन भूषा स्थानस्य जायते

「ゆえに彼らに土地を授けよう。そうすれば彼らの願いは成就し、この聖地そのものも、その働きによって荘厳と栄光を得るであろう。」

Verse 40

तथान्ये मध्यमाः प्रोचुर्यत्र साक्षाज्जनार्दनः । स्वयं प्रार्थयते भूमिं तत्कस्मान्न प्रदीयते

そのとき中道を取る者たちは言った。「ジャナールダナご自身が直に土地を乞うところ、どうして与えぬ理由があろうか。」

Verse 41

तस्माद्यत्र समायाताः कुरुपांडवयादवाः । प्राधान्येन प्रकुर्वंतु प्रासादांस्तेन चापरे

「ゆえに、クル族・パーンダヴァ族・ヤーダヴァ族が集いしその地において、彼らが先んじて堂宇（寺院）を建立し、ほかの者たちはそれに倣って従うがよい。」

Verse 42

याचते यत्र गांगेयः स्वयमेव तथा परः । धृतराष्ट्रः सपुत्रश्च पांडवाश्च महाबलाः । लिंगसंस्थापनार्थाय निषेधस्तत्र नार्हति

ガーンゲーヤ（ビーシュマ）自らが願い、また他の者たちも同様に—ドリタラーシュトラは子らを伴い、さらに大力のパーンダヴァたちも—シヴァ・リンガ建立のために求めるその場において、反対はふさわしくない。

Verse 43

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा प्रतिपन्नं द्विजोत्तमैः । निर्धनैः सधनैश्चापि सस्पृहैर्निःस्पृहैरपि

その言葉を聞いて、最勝の二度生まれ（ブラーフマナ）たちはその決定を受け入れた。貧しき者も富める者も、欲する者も無欲の者も、等しくであった。

Verse 44

ततः समेत्य ते सर्वे ब्राह्मणाः कुरुसत्तमान् । यादवान्पांडवान्प्रोचुः कृत्वा वै मन्त्रनिश्चयम्

それからそのブラーフマナたちは皆集まり、協議を固く定めたのち、最勝のクル族、ヤーダヴァ族、そしてパーンダヴァ族に告げた。

Verse 45

ब्राह्मणा ऊचुः । एतत्स्वल्पतरं क्षेत्रं सर्वेषामपि भूभुजाम् । प्रासादैः सर्वतो व्याप्तं तत्किं ब्रूमोऽधुना वयम्

ブラーフマナたちは言った。「この聖なるクシェートラは、すべての王たちにとってあまりに狭い。四方はすでに寺院で満ちている—今さら我らは何を申せようか。」

Verse 46

तद्भवंतः प्रकुर्वंतु प्राधान्येन यदृच्छया । क्षेत्रेऽत्रैवाभिमुख्येन प्रासादान्सुमनोहरान् । यथाज्येष्ठं यथाश्रेष्ठं पृथक्त्वेन व्यवस्थिताः

「ゆえに、諸君は優先の序に従い、また縁の許すままに、このクシェートラのただ中で、心を向けて、ことのほか麗しい寺院を建立せよ。長幼と卓越に応じ、各々を別々に定めて安置せよ。」

Verse 47

अथ हर्षसमायुक्ता धृतराष्ट्रमुखाः क्रमात् । प्राधान्येन यथाश्रेष्ठं चक्रुः प्रासादपद्धतिम्

そのとき歓喜に満たされて、ドリタラーシュトラをはじめ一同は、順序に従い、優先と卓越に応じて寺院の配置の規矩を定めた。

Verse 73

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये धृतराष्ट्रादिकृतप्रासादस्थापनोद्यमवर्णनंनाम त्रिसप्ततितमोऽध्यायः

かくして、尊崇される『スカンダ・マハープラーナ』、エーカーシーティサーハスリー・サンヒターのうち、第六部ナ―ガラ・カンダ、ハータケーシュヴァラ聖域（クシェートラ）のマーハートミャにおいて、「ドゥリタラーシュトラらによる寺院建立の努力の叙述」と題する第七十三章はここに終わる。