Adhyaya 35

Verse 1

। सूत उवाच । एवं तेषु प्रभग्नेषु हतेषु च सुरोत्तमाः । प्रहृष्टमनसः सर्वे स्तुत्वा देवं महेश्वरम्

スータは語った。「かくして彼らが打ち破られ、討たれたとき、最勝の神々は皆、心に歓喜を満たし、大自在天主マヘーシュヴァラを讃嘆した。」

Verse 2

तेनैव चाथ निर्मुक्ताः प्रणम्य च मुहुर्मुहुः । स्वंस्वं स्थानमथाजग्मुः शक्रविष्णुपुरःसराः

その御方によって解き放たれ、彼らは幾度も幾度も恭しく礼拝した。やがてシャクラ（インドラ）とヴィシュヌを先頭に、それぞれ自らの本来の住処へと帰っていった。

Verse 3

तेऽपि दानवशार्दूला हताशाश्च सुरोत्तमैः । मंत्रं प्रचक्रिरे सर्वे नाशाय त्रिदिवौकसाम्

また虎のごときダーナヴァたちも—最勝の神々により望みを砕かれ—三天の住人を滅ぼさんとして、皆で一つのマントラを作り定めた。

Verse 4

तेषां मंत्रयतामेष निश्चयः समपद्यत । नान्यत्र धर्मविध्वंसाद्देवानां जायते क्षयः

彼らが協議するうちに、この確かな結論に至った。「神々の衰亡は、他ならぬダルマの破壊からのみ生じる。」

Verse 5

तस्मात्तपस्विनो यै च ये च यज्ञपरायणाः । तथान्ये निरता धर्मे निहन्तव्या निशागमे

それゆえ、苦行者や祭祀に専念する者、その他ダルマに堅固な者たちは、夜が訪れた時に殺されるべきである。

Verse 6

एवं ते निश्चयं कृत्वा निष्क्रम्य वरुणालयात् । रात्रौ सदैव निघ्नंति जनान्धर्मपरायणान्

このように決意して、彼らはヴァルナの住処から出て行き、夜になるとダルマに専念する人々を絶えず打ち倒した。

Verse 7

यत्र यत्र भवेद्यज्ञः सत्रं ऽप्युत्सवोऽथवा । तत्र गत्वा निशायोगे प्रकुर्वंति जनक्षयम्

供犠（ヤジュニャ）や長期の祭儀（サトラ）、あるいは祝祭が行われる場所ならどこへでも、夜の帳が下りるとそこへ行き、人々の殺戮を行った。

Verse 8

तैः प्रसूता मखा ध्वस्ता दीक्षिता विनिपातिताः । ऋत्विजश्च तथान्येऽपि सामान्या द्विजसत्तमाः

彼らによって供犠は台無しにされ、灌頂を受けた者たちは打ち倒された。祭官たちや、その他の高貴なバラモンたちもまた滅ぼされた。

Verse 9

आश्रमे मुनिमुख्यस्य शांडिल्यस्य महात्मनः । सहस्रं ब्राह्मणेंद्राणां भक्षितं तैर्दुरात्मभिः

偉大なる魂を持つ賢者シャーンディリヤの庵で、千人の高名なバラモンたちが、その邪悪な魂を持つ者たちによって貪り食われた。

Verse 10

शतानि च सहस्राणि निहतानि द्विजन्मनाम् । विश्वामित्रस्य पञ्चैव सप्तात्रेश्चैव धीमतः

二度生まれの者（バラモン）は幾百幾千と討たれた――ヴィシュヴァーミトラによって五人、そして賢きアトリの子アートレーヤによっても七人が倒された。

Verse 11

एतस्मिन्नेव काले तु समस्तं धरणीतलम् । नष्टयज्ञोत्सवं जातं कालेयभयपीडितम्

まさにその時、大地の全てはヤジュニャ（供犠）の祝祭の歓びを失い、カーリヤ族への恐怖に圧されていた。

Verse 12

न कश्चिच्छयनं रात्रौ प्रकरोति मही तले । धृतायुधा जनाः सर्वे तिष्ठंति सह तापसैः

夜には、地に伏して眠る者は一人もいない。人々は皆、武器を手にし、苦行者たちと共に立って見張りをする。

Verse 13

रात्रौ स्वपंति ये केचिद्विश्वस्ता धर्मभाजनाः । तेषामस्थीनि दृश्यंते प्रातरेव हि केवलम्

夜に安泰を信じて眠りに落ちる者がいる。たとえ法（ダルマ）にふさわしい者であっても――朝には、ただその骨だけが見える。

Verse 14

अथ देवगणाः सर्वे यज्ञभागविनाकृताः । प्रजग्मुः परमामार्ति ब्रह्मविष्णुपुरस्सराः

そのとき、供犠（ヤジュニャ）の分け前を奪われた神々の群れは皆、梵天とヴィシュヌを先頭に、極みの苦悩へと沈んだ。

Verse 15

ततो गत्वा समुद्रांतं वधाय सुरविद्विषाम् । न शेकुर्विषमस्थांस्तान्मनसापि प्रधर्षितुम्

それから彼らは、神々の敵を滅ぼすため海の涯へ赴いたが、険しい地に拠って立つその敵どもを、心のうちにおいてさえ攻め立てることができなかった。

Verse 16

ततः समुद्रनाशाय मंत्रं चक्रुः सुदुःखिताः । तस्मिन्नष्टे भवन्त्येव वध्या दानवसत्तमाः

そこで彼らは深い悲嘆のうちに、海を滅ぼすための真言を作り上げた。海が失われれば、ダーナヴァの最上の者たちでさえ討たれ得るからである。

Verse 17

अगस्त्येन विना नैष शोषं यास्यति सागरः । तस्मात्संप्रार्थयामोत्र कृत्ये गत्वा मुनीश्वरम्

アガスティヤなくして、この海は決して干上がらぬ。ゆえにこの務めのため、われらは赴き、聖仙の主に切に請い願おう。

Verse 18

चमत्कारपुरे क्षेत्रे स तिष्ठति च सन्मुनिः । तस्मात्तत्रैव गच्छामो येन गच्छति सत्वरम्

その善き聖仙は、チャマトカーラプラの聖なる地に住している。ゆえにわれらはただちにそこへ赴き、彼が速やかに（事を成すため）進み出られるようにしよう。

Verse 19

एवं निश्चित्य ते सर्वे त्रिदशास्तस्य चाश्रमम् । संप्राप्ता मुनिमुख्यस्य मित्रावरुण जन्मनः

かく決して、彼らすべての神々はその庵に到った。そこは、ミトラとヴァルナより生まれた、最勝の聖仙の住処であった。

Verse 20

सोऽपि सर्वान्समालोक्य संप्राप्तान्सुरसत्तमान् । प्रहृष्टः सम्मुखस्तूर्णं जगामातीव सन्मुनिः

彼もまた、到来した最勝の神々すべてを見て歓喜し、その高潔なる聖仙はただちに進み出て、面前にて迎えた。

Verse 21

प्रोवाच प्रांजलिर्वाक्यं हर्ष गद्गदया गिरा । ब्रह्मादींस्तान्सुरान्दृष्ट्वा विस्मयोत्फुल्ललोचनः

合掌して、喜びに声を詰まらせつつ言葉を述べた。梵天を先頭とする神々を見て、驚嘆に目を大きく見開いた。

Verse 22

चमत्कारपुरं क्षेत्रमेतन्मेध्यमपि स्थितम् । भूयो मेध्यतरं जातं युष्माकं हि समाश्रयात्

「チャマトカーラプラ」と呼ばれるこの聖域は、まことに清浄で吉祥である。されど、諸尊がここに臨み、依り処としてくださるゆえに、以前にも増していよいよ聖別された。

Verse 23

तस्माद्वदत यत्कृत्यं मया संसिद्ध्यतेऽधुना । तत्सर्वं प्रकरिष्यामि यद्यपि स्यात्सुदुष्करम्

ゆえに、いま我が身を通して成すべき務めをお告げください。たとえ甚だ困難であろうとも、すべて引き受け、成就いたします。

Verse 24

देवा ऊचुः । कालेया इति दैत्या ये हतशेषाः सुरैः कृताः । ते समुद्रं समाश्रित्य निघ्नंति शुभकारिणः

神々は言った。「カーレヤと呼ばれるダイティヤどもは、デーヴァに討たれてなお残った者たちである。彼らは大海に身を寄せ、そこから吉祥と世の安寧のために働く者を殺している。」

Verse 25

शुभे नाशमनुप्राप्ते ध्रुवं नाशो दिवौकसाम् । तस्मात्तेषां वधार्थाय त्वं शोषय महार्णवम्

吉祥が滅びれば、天人たちの破滅もまた必定である。それゆえ、彼らを誅殺するために、汝は大洋を干上がらせよ。

Verse 26

येन ते गोचरं प्राप्ता दृष्टेर्दानवसत्तमाः । बध्यंते विबुधैः सर्वे जायंते च मखा इह

かくしてダーナヴァの長たちが視界に入り、知覚されるようになれば、神々は彼らすべてを縛り上げ、祭祀は再びこの地で盛んになるであろう。

Verse 27

अगस्त्य उवाच । अहं संवत्सरस्यांते शोषयिष्यामि सागरम् । विद्याबलं समाश्रित्य योगिनीनां सुरोत्तमाः

アガスティヤは言った。「一年の終わりに、聖なる知識の力と、ヨーギニーたちのヨーガの力によって、私は海を干上がらせよう、おお、神々の中で最も優れた者よ。」

Verse 28

तस्माद्व्रजत हर्म्याणि यूयं याति हि वत्सरम् । यावद्भूयोऽपि वर्षांते कार्यमागमनं ध्रुवम्

それゆえ、汝らの宮殿へ戻るがよい。一年が過ぎ去るであろう。そして年の終わりに、なすべきことのために、汝らは必ずや再び戻らねばならぬ。

Verse 29

ततो मया समं गत्वा शोषिते वरुणालये । हंतव्या दानवा दुष्टा हन्त यैः पीड्यते जगत्

その時、ヴァルナの住処（海）が干上がったならば、私と共に往き、世界を苦しめるあの邪悪なダーナヴァたちを討ち果たすべし。

Verse 30

ततो देवगणाः सर्वे गताः स्वेस्वे निकेतने । अगस्त्योऽपि समुद्योगं चक्रे विद्यासमुद्भवम्

そののち、すべての神々の群れはそれぞれの住処へと帰っていった。アガスティヤ聖仙もまた、聖なる智（ヴィディヤー）の力より生じた精進として、その事業に取りかかった。

Verse 31

ततः सर्वाणि पीठानि यानि संति धरातले । तानि तत्रानयामास मंत्रशक्त्या महामुनिः

それから大聖者は、真言（マントラ）の力によって、地上に存するすべての聖なるピータ（霊座）をその場へと招来した。

Verse 32

अष्टम्यां च चतुर्दश्यां तेषु संपूज्य भक्तितः । योगिनीनां च वृन्दानि कन्यकानां विशेषतः

月の第八日と第十四日には、そこで信愛をもって供養せよ――とりわけヨーギニーの群れを、そして殊に処女相（カンヤー）を。

Verse 33

विद्यां विशोषिणीनाम समाराधयत द्विजः । पूजयित्वा दिशां पालान्क्षेत्रपालानपि द्विजः । आकाशचारिणीं चैव देवतां श्रद्धया द्विजः

その両生者は、ヴィショーシニー・ヴィディヤーを正しく供養し、鎮め奉った。さらに方位の守護神（ディクパーラ）と聖域の守護者（クシェートラパーラ）を礼拝し、信をもって虚空を行く女神（アーカーシャ・チャーリニー）をも供養した。

Verse 34

ततः संवत्सरस्यांते प्रसन्ना तस्य देवता । प्रोवाच वद यत्कृत्यं सिद्धाहं तव सन्मुने

そして一年の終わりに、その神格は歓喜して彼に告げた。「おお高貴なる聖仙よ、なすべきことを語れ。われは成就し、汝のために備わっている。」

Verse 35

अगस्त्य उवाच । यदि देवि प्रसन्ना मे तदास्यं विश सत्वरम् । येन संशोषयाम्याशु समुद्रं देवि वाग्यतः

アガスティヤは言った。「もし女神よ、あなたが我に満悦されるなら、速やかに我が口に入り給え。そうすれば、あなたの聖なる言葉／恩寵の力によって、我はたちまち大海を乾かさん。」

Verse 36

सा तथेति प्रतिज्ञाय प्रविष्टा सत्वरं मुखे । संशोषणी महाविद्या तस्यर्षेर्भावितात्मनः

彼女は「そのとおりに」と誓い、たちまちその口へと入った――名をサンショーシャニーという大いなるヴィディヤーが、修行によって心身を鍛え、清められたその聖仙の内に宿ったのである。

Verse 37

एतस्मिन्नंतरे प्राप्ताः सर्वे देवाः सवासवाः । धृतायुधकरा हृष्टाः संनद्धा युद्धहेतवे

その間に、インドラを伴うすべての神々が到来した。手に武器を執り、歓喜して、甲冑を整え、戦いのために備えたのである。

Verse 38

ततः संप्रस्थितो विप्रो देवैः सर्वैः समाहितः । वारिराशिं समुद्दिश्य संशुष्कवदनस्तदा

それより、婆羅門の聖仙は、諸神に伴われて心を統一しつつ出立した。大海の塊へと志を向けると、その時、乾涸の力によりその顔は乾ききった。

Verse 39

अथ गत्वा समुद्रांतं स्तूयमानो दिवालयैः । पिपासाकुलितोऽतीव सर्वान्देवानुवाच ह

やがて海辺に至ると、天界の住人らに讃えられ、激しい渇きに苦しみつつ、彼はすべての神々に向かって語りかけた。

Verse 40

एषोऽहं सागरं सद्यः शोषयिष्यामि सांप्रतम् । यूयं भवत सोद्योगा वधाय सुरविद्विषाम्

今、われは大海をただちに干し尽くそう。汝らは皆、備えを整え、神々の敵を討つため進み出よ。

Verse 41

सूत उवाच । एवमुक्त्वा मुनिः सोऽथ मत्स्यकच्छपसंकुलम् । हेलया प्रपपौ कृत्स्नं ग्राहैः कीर्णं महार्णवम्

スータは語った。かく言い終えるや、その聖仙は労することなく、魚と亀に満ち、鰐に充ちた大海をことごとく飲み干した。

Verse 42

ततः स्थलोपमे जाते ते दैत्याः सुरसत्तमैः । वध्यन्ते निशितैर्बाणैः समन्ताद्विजिगीषुभिः

やがて戦場が堅き地のごとくなると、勝利を求める最勝の神々は、鋭き矢をもって四方よりそのダーナヴァらを討ち滅ぼした。

Verse 43

अथ कृत्वा महद्युद्धं यथा शक्त्यातिदारुणम् । हतभूयिष्ठशेषा ये भित्त्वा भूमिं गता अधः

そののち、力の限りに甚だ苛烈なる大戦を交え、軍勢の大半を失いなお残った者たちは、大地を破って下方へと落ち去った。

Verse 44

ततः प्रोचुः सुराः सर्वे स्तुत्वा तं मुनिसत्तमम् । परित्यज जलं भूयः पूरणार्थं महोदधेः

そのとき諸神は皆、最勝の聖仙を讃えて言った。「大海を再び満たすため、どうか水をもう一度放ち給え。」

Verse 45

नैषा वसुमती विप्र समुद्रेण विनाकृता । राजते वस्तुसंत्यक्ता यथा नारी विभूषिता

おお婆羅門よ、この大地は大海を失えば輝かぬ。肝要の宝を欠いたそれは、飾り立てられていても真の充足を欠く女人のごとし。

Verse 46

अगस्त्य उवाच । या मयाऽराधिता विद्या वर्षंयावत्प्रशोषणी । तया पीतमिदं तोयं परिणामगतं तथा

アガスティヤは言った。「我が敬虔に成就した聖なるヴィディヤーは、一年のあいだ水を乾かし得る。その力によりこの水は我に飲み尽くされ、しかして我が内にて相応に変成した。」

Verse 47

एष यास्यति वै पूर्तिं भूयोऽपि वरुणालयः । खातश्चागाधतां प्राप्तो गंगातोयैः सुनिर्मलैः

このヴァルナの住処たる大海は、まことに再び満ちるであろう。掘られた窪地は深くなり、きわめて清浄なるガンガーの水によって満たされる。

Verse 48

सगरोनाम भूपालो भविष्यति महीतले । तत्पुत्राः षष्टिसाहस्राः खनिष्यंति न संशयः

地上にはサガラと名づく王が現れる。その子ら六万は、疑いなく大地を掘り進めるであろう。

Verse 49

तस्यैवान्वयवान्राजा भविष्यति भगीरथः । स ज्ञातिकारणाद्गंगां ब्रह्मांडादानयिष्यति

その同じ系譜に、バギーラタと名づく王が生まれる。親族のために、彼は梵天の界、宇宙の領域よりガンガーを地上へと導き下ろす。

Verse 50

प्रवाहेण ततस्तस्याः समंतादंभसांनिधिः । भविष्यति सुसंपूर्णः सत्यमेतन्मयोदितम्

そののち、彼女の流れゆく水勢によって、海—水の宝蔵—は四方すべてに満ち満ちて完全となる。これはまことに我が宣言である。

Verse 51

देवा ऊचुः । देवकृत्यं मुनिश्रेष्ठ भवता ह्युपपादितम् । तस्मात्प्रार्थय चित्तस्थं वरं सर्वं मुनीश्वर

神々は言った。「おお、最勝の聖仙よ、汝はまことに神々の務めを成し遂げた。ゆえに、牟尼の主よ、心に望むいかなる恩寵でも求めよ。」

Verse 52

अगस्त्य उवाच । चमत्कारपुरे क्षेत्रे मया पीठान्यशेषतः । आनीतानि प्रभावेन मंत्राणां सुरसत्तमाः

アガスティヤは言った。「おお、最勝の神々よ、真言の威力によって、我は余すところなくすべての聖なるピータ（pīṭha）を、チャマトカーラプラの聖域へと招来した。」

Verse 53

तस्मात्तेषां सदा वासस्तत्रैवास्तु प्रभावतः । सर्वासां योगिनीनां च मातॄणां च विशेषतः

ゆえに、その同じ威力によって、彼らの住処が常にまさにそこに留まらんことを—とりわけ、すべてのヨーギニーと母神群（マートリカー）の住処として。

Verse 54

अष्टम्यां च चतुर्दश्यां तानि यः श्रद्धयाऽन्वितः । पूजयिष्यति तस्य स्यात्समस्तं मनसेप्सितम्

信を具して、月の第八日（アシュタミー）と第十四日（チャトゥルダシー）にそれらを礼拝する者には、心に願うすべてが成就する。

Verse 55

देवा ऊचुः । यस्माच्चित्राणि पीठानि त्वयानीतानि तत्र हि । तस्माच्चित्रेश्वरं नाम पीठमेकं भविष्यति

神々は言った。「汝が不思議なるピīṭha（聖座）をまことにそこへ運び来たゆえ、その地の一つのピīṭhaは『チトレーシュヴァラ』（Citreśvara）と名づけられよう。」

Verse 56

यो यं काममभिध्याय तत्र पूजां करिष्यति । योगिनीनां च विद्यानां मातॄणां च विशेषतः

いかなる者であれ、ある願いを心に観じてその地で供養をなすなら—とりわけヨーギニー、ヴィディヤー（女神の力）、そして母神たち（マートリ）に—

Verse 57

तंतं कामं नरः शीघ्रं संप्राप्स्यति महामुने । अस्माकं वरदानेन यद्यपि स्यात्सुपापकृत्

大聖よ、われらの授ける恩寵によって、人はその願いを速やかに成就するであろう。たとえ重き罪人であっても。

Verse 58

एवमुक्त्वा सुराः सर्वे तमामन्त्र्य मुनीश्वरम् । गतास्त्रिविष्टपं हृष्टाः सोऽप्यगस्त्यः स्वमाश्रमम्

かく語り終えると、すべての神々は聖仙の主に暇乞いし、歓喜して天界へ赴いた。アガスティヤもまた自らの庵へ帰った。

Verse 59

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं यथा स पयसांनिधिः । अगस्त्येन पुरा पीतो देवकार्यप्रसिद्धये

スータは語った。「われは汝らにすべてを説き明かした。いにしえ、神々の御業を成就せしめるため、アガスティヤが水の蔵たるその大海を飲み干した、その次第を。」