Adhyaya 269

Verse 1

सूत उवाच । कपालेशस्य माहात्म्यं श्रूयतामधुना द्विजाः । चतुर्थस्य महाभागास्तत्र क्षेत्रे स्थितस्य च

スータは言った。「いま、二度生まれたる聖賢たちよ、かの聖域に安置された第四の尊きリンガ／神格、カパーレーシャ（Kapāleśa）の大いなる功徳を聴け。」

Verse 2

श्रुतमात्रेण येनात्र नरः पापात्प्रमुच्यते

ここでただ聞くだけで、人は罪より解き放たれる。

Verse 3

ऋषय ऊचुः । त्रयाणां चैव लिंगानां पूर्वोक्तानां महामते । श्रुतास्माभिः समुत्पत्तिःकपालेश्वरवर्जिता । केनायं स्थापितो देवः कपालेश्वरसंज्ञितः

仙人たちは言った。「大いなる賢者よ、先に説かれた三つのリンガの起源は聞きましたが、カパーレーシュヴァラだけは除かれております。『カパーレーシュヴァラ』と称されるこの神は、誰によって स्थापित（建立）されたのですか。」

Verse 4

तस्मिन्दृष्टे फलं किं स्यात्पूजिते च वदस्व नः

私たちにお告げください。あの（神／ティールタ）をただ拝見するだけでどのような果報があり、また供養し礼拝すればどのような果報があるのでしょうか。

Verse 5

सूत उवाच । इंद्रेण स्थापितः पूर्वमेष देवो द्विजोत्तमाः । कपालेश्वसंज्ञस्तु ब्रह्महत्या विमुक्तये

スータは言った。「二度生まれの最勝者たちよ、この神は昔、インドラによって स्थापित（建立）された。名をカパーレーシュヴァラといい、ブラフマハティヤー（バラモン殺し）の罪からの解脱のために崇敬される。」

Verse 7

तत्प्रभावत्सुरश्रेष्ठ स्तया मुक्ते द्विजोत्तमाः । पापं पूरुषदानेन इत्येषा वैदिकी श्रुतिः । अन्योऽपि यो नरस्तं च पूजयित्वा प्रभक्तितः । प्रयच्छेद्ब्राह्मणेन्द्राय शुद्धये पापपूरुषम् । स मुच्येत्पातकाद्घोराद्ब्रह्महत्यासमुद्भवात्

ブラーフマナの最勝者たちよ、そのカパーレーシュヴァラの威力によって、神々の主は彼女（ブラフマハティヤー）から解き放たれた。「罪は『パーパ・プールシャ』（罪の人）の施与によって除かれる」—これはヴェーダのシュルティの教えである。ほかのいかなる人も、深いバクティをもってその神を礼拝したのち、清浄のために、最上のブラーフマナへパーパ・プールシャを施せば、ブラフマハティヤー（バラモン殺し）より生じた恐るべき罪から解脱する。

Verse 8

दक्षिणामूर्तिमासाद्य प्रोवाचेदं बृहस्पतिः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे गत्वा तं वीक्ष्य शंकरम्

ダクシナームールティ（Dakṣiṇāmūrti）に近づき、ブリハスパティ（Bṛhaspati）はこう告げた。「ハーṭケーシュヴァラ（Hāṭakeśvara）の聖なるクシェートラへ赴き、そこに至ってシャンカラ（Śaṅkara）を拝観せよ。」

Verse 9

यो ददाति शरीरं च कृत्वा हेममयं ततः । मुच्यते नात्र संदेहः पातकैः पूर्वसंयुतैः

黄金で作った「身体の形」を布施する者は、疑いなく、以前に積み重ねた罪過から解き放たれる。

Verse 10

ऋषय ऊचुः । ब्रह्महत्या कथं जाता सुरेन्द्रस्य हि सूतज । एतन्नः सर्वमाचक्ष्व परं कौतूहलं हि नः

聖仙たちは言った。「スータ（Sūta）の子よ、いかにしてインドラ（Indra）にブラフマハティヤー（brahmahatyā）が及んだのか。すべてを語ってくれ、我らの知りたい思いは甚だ大きい。」

Verse 11

कपालेश्वरसंज्ञस्तु कथं देवोऽत्र संस्थितः । ब्रह्महत्या कथं नष्टा तत्प्रभावाद्दिवस्पतेः

この地で神は、いかにして「カーパーレーシュヴァラ（Kāpāleśvara）」の名のもとに鎮座したのか。さらに、その聖所／神威によって、インドラのブラフマハティヤーはいかに滅せられたのか。

Verse 12

स पापपूरुषो देयो विधिना केन सूतज । कैर्मंत्रैः स हि देयः कैश्चैव ह्युपस्करैः

スータ（Sūta）の子よ、その「パーパ・プールシャ（pāpa-pūruṣa）—罪の人身—」はいかなる作法によって授与すべきか。いかなるマントラで授与し、またいかなる法具・供物を用いるべきか。

Verse 13

दर्शनात्पूजनाच्चापि किं फलं जायते नृणाम् । अदत्त्वा स्वशरीरं वा पूजया केवलं वद

ただダルシャナ（聖なる拝観）と礼拝供養とによって、人々にはいかなる果報が生じるのか。もし自らの身を（象徴としてダーナのごとく）捧げないなら、礼拝のみで何が得られるのか、語ってください。

Verse 14

सूत उवाच । अहं वः कीर्तयिष्यामि कथामेतां पुरातनीम् । यां श्रुत्वापि महाभागा नरः पापात्प्रमुच्यते

スータは言った。「われは汝らにこの古き物語を語り伝えよう。幸いなる者たちよ、ただそれを聞くだけで、人は罪より解き放たれる。」

Verse 15

अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि विहितैरन्यजन्मजैः । दृष्टमात्रेण येनात्र पातकात्तद्दिनोद्भवात् । मुच्यते नात्र संदेहः सत्यमेतन्मयोदितम्

無知のまま来ようとも、完全な知をもって来ようとも――他生の行いによって積み重ねた罪を負う者であっても――この聖地をただ拝するだけで、その日に熟す罪より解き放たれる。疑いはない。これは我が宣言する真実である。

Verse 16

पुरा त्वष्टुः सुतो जज्ञे वृत्रो हि द्विजसत्तमाः । पुलोमदुहितुः पार्श्वाद्विभावर्याः सुवीर्यवान्

いにしえ、二度生まれの最勝者たちよ、ヴリトラはトヴァシュトリ（Tvaṣṭṛ）の子として生まれた。プーロマンの娘ヴィバーヴァリーの脇（胎）より出で、武勇にすぐれていた。

Verse 17

स बाल एव धर्मात्मा आसीत्सर्वजनप्रियः । दानवं भावमुत्सृज्य द्विजभक्तिपरायणः

彼は幼子の時より法にかなった心を持ち、万人に愛された。ダーナヴァの気質を捨て、二度生まれの者（バラモン）への敬虔なる帰依に専心した。

Verse 18

स गत्वा पुष्करारण्यं परमेण समाधिना । तोषयामास देवेशं पद्मजं तपसि स्थितः

彼はプシュカラの森へ赴き、至上の三昧をもって苦行に安住し、蓮華より生まれし梵天—神々の主—を歓喜させた。

Verse 19

तस्य तुष्टः स्वयं ब्रह्मा दृष्टिगोचरमागतः । प्रोवाच वरदोऽस्मीति किं ते कृत्यं करोम्यहम्

彼に満足した梵天は自ら視界に現れ、こう告げた。「我は授福者なり。汝のために何を成すべきか。」

Verse 20

वृत्र उवाच । यदि तुष्टोसि मे देव ब्राह्मणत्वं प्रयच्छ मे । ब्राह्मणत्वं समासाद्य साधयामि परं पदम्

ヴリトラは言った。「もし我に満足されるなら、主よ、我に婆羅門の位を授け給え。婆羅門性を得て、我は至上の境地を成就せん。」

Verse 21

तेन किंचिदसाध्यं न ब्राह्मण्येन भवेन्मम । ब्राह्मणेन समं चान्यन्न किंचित्प्रतिभाति मे

その婆羅門性によって、我に不可能はなくなる。しかも我には、婆羅門に等しいものは何一つ思い当たらぬ。

Verse 22

परमं दैवतं किंचिन्न विप्राद्विद्यते परम् । तस्मान्मे हृत्स्थितं नान्यदपि राज्यं त्रिविष्टपे

婆羅門（ヴィプラ）を超える至上の神格は知られぬ。ゆえに我が心に宿るものは他にない—三十三天（トリヴィシュタパ）における王権でさえも。

Verse 23

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा तुष्टस्तस्य पितामहः । ब्राह्मणत्वं स्वयं दत्त्वा ततः प्रोवाच सादरम्

スータは語った。彼の言葉を聞いて、祖父神（梵天ブラフマー）は満悦し、自らの御手でブラーフマナの位を授け、ついで敬意をもって彼に語りかけた。

Verse 24

मया त्वं विहितो विप्र पुत्र प्रकुरु वांछितम् । प्रसादयस्व सततं ब्राह्मणान्ब्रह्मवित्तमान्

「子よ、汝は我によって正しくブラーフマナとして定められた。今、望むことを成し遂げよ。さらに、梵（ブラフマン）を知るブラーフマナたちの恩寵を常に求めよ。」

Verse 25

ब्राह्मणैः सुप्रसन्नैश्च प्रीयंते सर्वदेवताः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पूजनीया द्विजोत्तमाः

ブラーフマナたちが深く満足するとき、すべての神々もまた満足する。ゆえに、あらゆる努力をもって、二度生まれ（ドヴィジャ）の最勝者を敬い、供養し、礼拝すべきである。

Verse 26

सूत उवाच । एवमुक्तस्तदा तेन वृत्रोऽभूद्ब्राह्मणस्ततः । ब्राह्म्या लक्ष्म्या समोपेतो ब्रह्मचर्यपरायणः

スータは語った。そのとき彼にそのように告げられると、ヴリトラはブラーフマナとなった。ブラーフマナの光輝を具え、梵行（ブラフマチャリヤ）の戒律に専心したのである。

Verse 27

तस्मिंस्तपसि संस्थे तु हता इंद्रेण दानवाः । वंशोच्छेदे समापन्ने दानवानां महात्मनाम्

彼がその苦行に安住している間に、ダーナヴァたちはインドラによって討たれ、偉大なるダーナヴァの血統は断絶の瀬戸際に至った。

Verse 28

ततस्ते दानवाः सर्वे पराभूताः सुरैस्ततः । स्वं स्थानं संपरित्यज्य दुःखशोकसमन्विताः

そのとき、すべてのダーナヴァは神々（デーヴァ）に打ち破られ、自らの住処を捨て、憂いと悲嘆に沈んだ。

Verse 29

तन्मातरं पुरस्कृत्वा तत्सकाशमुपागताः । स च तां मातरं दृष्ट्वा वृतां तैश्च समन्वितः

彼らは母を先頭に立てて彼の御前に赴いた。彼は、その母が彼らに囲まれ伴われているのを見て、彼らの来訪に気づいた。

Verse 30

दानवैश्च पराभूतैस्तथाभूतां च मातरम् । किमागमनकृत्यं च दुःखितानां ममांतिके

ダーナヴァが敗れ、その母もそのような有様であるのを見て、彼は問うた。「苦しみに沈むお前たちが、我がもとへ来たのは何のためか。」

Verse 31

दानवा ऊचुः । वयं देवैः पराभूता भवंतं शरणागताः । क्व यामोऽन्यत्र चाऽस्माकं त्वां विना नास्ति संश्रयः

ダーナヴァたちは言った。「我らは神々に敗れ、あなたを避難所として参りました。ほかにどこへ行けましょう。あなたをおいて、我らに拠り所はありません。」

Verse 32

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा वृत्रः प्रोवाच सादरम् । देवानहं हनिष्यामि गम्यतां तत्र मा चिरम्

彼らの言葉を聞くと、ヴリトラは恭しく答えた。「我は神々を討つ。直ちにそこへ行け、遅れるな。」

Verse 33

तवागमनकृत्यं च मातः कथय सांप्रतम्

いま、母よ、あなたが来られた目的を私にお告げください。

Verse 34

मातोवाच । तथा कुरु महाभाग शीघ्रं दारपरिग्रहम् । वंशवृद्धौ प्रमाणं चेद्वाक्यं तव ममोद्भवम्

母は言った。「そのとおりにしなさい、幸いなる者よ。速やかに妻を迎えなさい。もし家系の繁栄が証となるなら、私から生まれ出るもの（我が血脈）によって、あなたのこの言葉が成就しますように。」

Verse 35

एष एव परो धर्म एष एव परो नयः । पुत्रस्य जननीवाक्यं यत्करोति समाहितः

これこそが最上のダルマ、これこそが至高の正しい行いである。すなわち、子が心を統一して母の言葉を実行すること。

Verse 36

तथा स्त्रीणां पतिं मुक्त्वा नान्यास्ति भुवि देवता । जनन्यां जीवमानायां तथैव च सुतस्य च

同様に、女性にとっては夫を離れて地上に他の神はない。まったく同じく、母が生きているかぎり、子にとっても母こそ最上の拠り所である。

Verse 37

अतिक्रम्य च या नारी पतिं धर्मपरा भवेत् । तत्सर्वं विफलं तस्या जायते नात्र संशयः

もし女性が夫に背き、夫を踏み越えてなお「ダルマに帰依する」となれば、そのすべては彼女にとって実りなきものとなる。ここに疑いはない。

Verse 38

पुत्रः स्वजननीवाक्यं योऽतिक्रम्य यथारुचि । करोति धर्मकृत्यानि तानि सर्वाणि तस्य च

自らの母の言葉を踏み越え、己の好みのままに法（ダルマ）の行いをする子は、その行いのすべてがまた効力を失い、真の果を結ばない。

Verse 39

भवंति च तथा नूनं वृथा भस्महुतं यथा । अरण्ये रुदितानीव ऊषरे वापितानि च

それらはまことに虚しくなる――灰に注ぐ供物のように、森で泣き叫ぶように、そして不毛の地に種を蒔くように。

Verse 40

यथैव बधिरस्याग्रे गीतं नृत्यमचक्षुषः । तद्वन्मातृमतादन्यकृतं पुत्रस्य धर्मजम्

耳の聞こえぬ者の前の歌、目の見えぬ者への舞のように、母の意に背いてなされる子の法（ダルマ）の行いは、真の果を結ばない。

Verse 41

सर्वं कर्म न संदेहस्तेनाहं त्वामुपागता । बंधूनां वचनात्पुत्र दुःखार्ता च विशेषतः

ゆえに、このことに疑いなく、私はあなたのもとへ来ました。親族の言葉により、わが子よ、そして何より悲しみに打ちひしがれているのです。

Verse 42

किं वा ते बहुनोक्तेन भूयो भूयश्च पुत्रक । आनृण्यं जायते यद्वत्पितॄणां तत्तथा शृणु

いったい何度も多くを語る必要がありましょう、愛しい我が子よ。では聞きなさい、祖霊（ピトリ）への負い目（負債）から解き放たれる道を。

Verse 43

तव वत्स प्रमाणं चेत्कुरुष्व च वचो मम । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा वृत्रः संचिंत्य चेतसि

「愛しい子よ、もし私を拠りどころの権威と認めるなら、わが言葉のままに行いなさい。」彼女の言葉を聞いて、ヴリトラは胸中にて思い巡らした。

Verse 44

श्रुतिस्मृत्युक्तमार्गेण न मातुर्विद्यते परम् । स तथेति प्रतिज्ञाय आनिनाय परिग्रहम्

シュルティとスムリティに説かれる道において、母に勝るものはない。彼は「そのとおり」と誓い、なすべき務めを引き受けた。

Verse 45

त्वष्टा तस्मै ददौ प्रीतस्ततो रत्नान्यनेकशः । संख्याहीनानि तस्यैव कुप्याकुप्यमनंतकम्

その後、彼を喜んだトヴァシュトリは、数え尽くせぬほど多種の宝玉を授け、さらに貴重品と日用品の尽きぬ蔵をも与えた。

Verse 46

हस्त्यश्वयानकोशाढ्यं सोऽभिषिक्तः पदे निजे । दानवानां महावीर्यो ब्राह्मण्येन समन्वितः

象・馬・乗り物・宝庫に満ち、彼は自らの王位に灌頂(アビシェーカ)されて就いた。ダーナヴァの中の大勇者にして、ブラーフマニヤ(brāhmaṇya)の威徳を備えていた。

Verse 47

अभिषिक्तं तदा वृत्रं स्वराज्ये तेऽसुरादयः । श्रुत्वाभिषेकं संहृष्टास्तस्य वृत्रस्य बांधवाः

かくしてヴリトラが自らの主権において灌頂されたとき、アスラら—ヴリトラの縁者たち—はその灌頂を聞き、大いに歓喜した。

Verse 48

दानवाश्च समाजग्मुर्ये तत्रासन्पुरोगताः । पातालाद्गिरिदुर्गाच्च स्थलदुर्गेभ्य एव च । कृतवैराः समं देवैः कोपेन महता वृताः

かくしてダーナヴァたちは集い来た—その場で先陣をなす者どもが—パーターラより、山の砦より、また平地の要害より来集した。久しくデーヴァらと怨みを結び、大いなる憤怒に包まれていた。

Verse 49

ततः प्रोत्साहितः सर्वैर्दानवैः स महाबलः । प्रस्थितः शत्रुनाशाय महेन्द्रभवनं प्रति

ついで、すべてのダーナヴァに励まされ、その大いなる力をもつ者は敵を滅ぼさんとして出立し、マヘーンドラ（インドラ）の宮へと進軍した。

Verse 50

शक्रोऽपि वृत्रमाकर्ण्य समायांतं युयुत्सया । सन्मुखः प्रययौ हृष्टः सर्वदेवसमन्वितः

またシャクラ（インドラ）も、ヴリトラが戦わんとして迫ると聞き、歓喜して諸デーヴァを伴い、正面よりこれに向かって進み出た。

Verse 51

ततः समभवद्युद्धं देवानां दानवैः सह । मेरुपृष्ठे सुविस्तीर्णे नित्यमेव दिवानिशम्

かくしてデーヴァとダーナヴァとの間に戦が起こり、須弥山メルの広き斜面にわたり、昼夜たえまなく続いた。

Verse 52

नित्यं पराजयो जज्ञे देवानां दानवैः सह । तत्रोवाच गुरुः शक्र मा युद्धं कुरु देवप

常に、ダーナヴァとの戦いにおいてデーヴァらには敗北が生じた。そこで師（グル）はシャクラに告げた。「おお、デーヴァの主よ、この戦をなすな。」

Verse 53

वृत्रोऽयं दारुणो युद्धे बलद्वयसमन्वितः । चत्वारश्चाग्रतो वेदाः पृष्ठतः सशरं धनुः

このヴリトラは戦いにおいて恐るべき存在であり、二重の力を備えている。彼の前には四つのヴェーダがあり、背後には矢をつがえた弓がある。

Verse 54

तेन जेयतमो दैत्यस्तवैव च महाहवे । तस्मात्संधानमेतेन त्वं कुरुष्व शचीपते

それゆえ、この大戦において、そのダイティヤを征服することはあなたにとって極めて困難となる。したがって、シャチーの主よ、彼と同盟を結ぶべきである。

Verse 55

ततो विश्वासमाया तं जहि वज्रेण दानवम् । षडुपायै रिपुर्वध्य इति शास्त्रनिदर्शनम्

それゆえ、彼の信頼を得るという計略によって、ヴァジュラ（金剛杵）でそのダーナヴァを打ち倒せ。敵は六つの政策手段によって征服されるべきであるというのが、聖典に示された教えである。

Verse 56

भुंजानश्च शयानश्च दत्त्वा कन्यामपि स्वकाम् । विप्रदानेन संयोज्य कृत्वापि शपथं गुरुम् । मायाप्रपंचमासाद्य तस्मादेवं समाचर

彼が食事中であろうと休息中であろうと、たとえ彼が自分の娘を差し出したとしても、また誓いを立てたとしても、この幻影の網を用いて、まさにそのように行動せよ。

Verse 57

इन्द्र उवाच । यद्येवं च स्वयं गत्वा त्वं विश्वासे नियोजय । तव वाक्येन विश्वासं नूनं यास्यति दानवः

インドラは言った。「もしそうなら、自ら赴いて彼を信用させよ。あなたの言葉によって、そのダーナヴァは必ずや信頼を寄せるであろう。」

Verse 58

सूत उवाच । शक्रस्य मतमाज्ञाय प्रतस्थे च बृहस्पतिः । यत्र वृत्रः स्थितो दैत्यो युद्धार्थं कृतनिश्चयः

スータは語った。シャクラ（インドラ）の意を悟ると、ブリハスパティは出立し、戦いを決意して立つダイティヤのヴリトラのもとへ赴いた。

Verse 59

वृत्रोऽपि तं समालोक्य स्वयं प्राप्तं बृहस्पतिम् । सदैव द्विजभक्तः स हृष्टात्मा समपद्यत । विशेषात्प्रणिपत्योच्चैर्वाक्यमेतदभाषत

ヴリトラもまた、ブリハスパティが自ら来臨したのを見て心より歓喜した。彼は常にバラモンに帰依する者であった。とりわけ深い敬意をもって伏して礼拝し、声高く次の言葉を述べた。

Verse 60

वृत्र उवाच । स्वागतं ते द्विजश्रेष्ठ किं करोमि प्रशाधि माम् । प्रिया मे ब्राह्मणा यस्मात्तस्मात्कीर्तय सांप्रतम्

ヴリトラは言った。「ようこそ、二度生まれの中の最勝者よ。私は何をなすべきか。どうか私に命じ導いてください。バラモンは私の愛敬するところ、ゆえに今なすべきことをお告げください。」

Verse 61

बृहस्पतिरुवाच संदिग्धो विजयो युद्धे यस्माद्दैवेन सत्तम । तस्मात्कुरु महेंद्रेण व्यवस्थां वचनान्मम

ブリハスパティは言った。「最勝の者よ、戦における勝利は定かではない。すべては天命に依る。ゆえに我が言に従い、大いなるインドラ（マヘーンドラ）と盟約を結びなさい。」

Verse 62

त्वं भुंक्ष्व भूतलं कृत्स्नं शक्रश्चापि त्रिविष्टपम् । व्यवस्थयाऽनया नित्यं वर्तितव्यं परस्परम्

汝は全地を享受し、シャクラもまた三十神の天界トリヴィシュタパを享受せよ。この盟約によって、両者は常に互いにその定めのとおりに振る舞うべきである。

Verse 63

वृत्र उवाच । अहं तव वचो ब्रह्मन्करिष्यामि सदैव हि । संगमं कुरु शक्रेण सांप्रतं मम सद्द्विज

ヴリトラは言った。「おお、バラモンよ、私はまことに常に汝の言葉を成し遂げよう。善きバラモンよ、今ここに、私とシャクラとの会見を取り計らえ。」

Verse 64

सूत उवाच । अथ शक्रं समानीय बृहस्पतिरुदारधीः । वृत्रेण सह संधानं चक्रे चैव परस्परम्

スータは言った。「そのとき、高き理解を備えたブリハスパティはシャクラを連れて来て、ヴリトラとの間に相互の盟約を結ばせた。」

Verse 65

एकारिमित्रतां गत्वा तावुभौ दैत्यदेवपौ । प्रहृष्टौ गतवन्तौ तौ ततश्चैव निजं गृहम्

同じ敵をめぐって友誼に入ったのち、ダイティヤとデーヴァの首領たるその二者は歓喜して立ち去り、やがてそれぞれの住処へ帰った。

Verse 66

अथ शक्रच्छलान्वेषी सदा वृत्रस्य वर्तते । न च्छिद्रं लभते क्वापि वीक्षमाणोपि यत्नतः

その後ヴリトラは、常にインドラの策謀を探りつつ、絶えず警戒していた。懸命に見極めても、どこにも隙は見いだせなかった。

Verse 67

कथंचिदपि सोऽभ्येति तत्सकाशं पुरंदरः । किंचिच्छिद्रं समासाद्य तत्प्रतापेन दह्यते

それでもなお、プランダラ（インドラ）は何とかして彼のもとへ近づいた。だが、わずかな隙を得たその瞬間、ヴリトラの圧倒的な威光によって灼かれた。

Verse 68

इंद्र उवाच । न शक्नोमि च तं दैत्यं वीक्षितुं च कथंचन । तेजसा सर्वतो व्याप्तं तत्कथं सूदयाम्यहम्

インドラは言った。「私はそのダイティヤ（悪魔）を直視することができません。彼は至る所、炎のような輝きに包まれています。どうすれば彼を倒せるのでしょうか。」

Verse 69

तस्मात्कंचिदुपायं मे तद्वधार्थं प्रकीर्तय । यथा शक्नोमि तत्सोढुं तेजस्तस्य दुरात्मनः

「それゆえ、彼を滅ぼすための手段を私に示してください。そうすれば、私はその邪悪な魂を持つ者の激しいエネルギーに耐えることができるでしょう。」

Verse 70

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा चिरं ध्यात्वा बृहस्पतिः । ततः प्रोवाच तं शक्रं विनयावनतं स्थितम्

スータは言った。「彼の言葉を聞いて、ブリハスパティは長い間熟考した。そして、謙虚に頭を下げて立っているシャクラ（インドラ）に語りかけた。」

Verse 71

बृहस्पतिरुवाच । तस्य ब्राह्म्यं स्थितं तेजः सम्यग्गात्रे पुरंदर । वीक्षितुं नैव शक्नोषि तेन त्वं त्रिदशाधिप

ブリハスパティは言った。「おお、プランダラよ。彼の体内にはブラフマーの輝きが満ち溢れている。それゆえ、神々の王よ、あなたは彼を見ることさえできないのだ。」

Verse 72

तथा ते कीर्तयिष्यामि तस्योपायं वधोद्भवम् । वधयिष्यसि येनात्र तं त्वं दानवसत्तमम्

「それゆえ、彼を討ち取るための手段をあなたに教えましょう。それによって、今ここで、あなたはダーナヴァ（魔族）の中で最も優れた者を倒すでしょう。」

Verse 73

प्राचीसरस्वतीतीरे पुष्करारण्यमाश्रितः । दधीचिर्नाम विप्रर्षिः शतयोजनमुच्छ्रितः

東方のサラスヴァティーの岸、プシュカラの森に身を寄せて、ダディーチという名のバラモンの聖仙がいる。あたかも百ヨージャナの丈にも及ぶかのように高く崇い。

Verse 74

तत्र नित्यं तपः कुर्वन्स्तौति नित्यं पितामहम् । स निर्विण्णो मुनिश्रेष्ठः प्राणानां धारणे हरे

そこで彼は日々タパスを修し、また日々ピターマハ（梵天）を讃える。その最勝の牟尼は、ただ生命の息を保つことにさえ倦み、離欲の境地に至った、ああハリよ。

Verse 75

चिरंतनो मुनिः स स्याज्जरयातिसमावृतः । तं प्रार्थय द्रुतं गत्वा तस्यास्थीनि गुरूणि च

彼は太古よりの聖仙で、老いの重荷にすっかり覆われている。急ぎ赴いて彼に願い求めよ、そしてその強大なる骨をも乞い受けよ。

Verse 76

स ते दास्यस्त्यसंदिग्धं त्यक्त्वा प्राणानतिप्रियान् । तस्यास्थिभिः प्रहरणं वज्राख्यं ते भविष्यति

彼は疑いなく汝に与えるであろう――最も愛する生命の息をさえ捨てて。彼の骨より「ヴァジュラ」と名づくる武器が成り、汝のものとなる。

Verse 77

अमोघं ते ततो नूनं त्वं वृत्रं सूदयिष्यसि । तस्य वज्रस्य तत्तेजो ब्रह्मतेजोऽभिबृंहितम् । तेन वृत्रोद्भवं तेजः प्रशमं संप्रयास्यति

かくして汝の武器は必ずや無碍にして、汝はヴリトラを討つであろう。そのヴァジュラの光威はブラフマンの霊光によって増し強められている。これにより、ヴリトラより生じた熾烈なる力は鎮まり、安らぎへと帰する。

Verse 78

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा सत्वरं शक्रः सर्वैर्दैवगणैः सह । जगाम पुष्करारण्ये यत्र प्राची सरस्वती

スータは語った。これを聞くや、シャクラはあらゆる神々の群れとともに急ぎ、東へ流れるサラスヴァティーのあるプシュカラの森へ赴いた。

Verse 79

त्रयस्त्रिंशत्समोपेता तीर्थानां कोटिभिर्युता । दधीचेराश्रमं तत्र सोऽविशच्चित्रसंयुतम्

三十三神を伴い、無数の聖なるティールタに囲まれつつ、彼はそこで、驚くべき美で飾られたダディーチのアーシュラマへと入った。

Verse 80

क्रीडंते नकुलैः सर्पा यत्र तुष्टिं गता मिथः । मृगाः पंचाननैः सार्धं वृषदंशास्तथाऽखुभिः

そこでは蛇がマングースと戯れ、互いに満ち足りていた。鹿は獅子とともに住み、猛き噛みつくものもまた鼠とともにあった。

Verse 81

उलूक सहिताः काका मिथो द्वेषविवर्जिताः । प्रभावात्तस्य तपसो दधीचेः सुमहात्मनः

烏は梟とともに互いの憎しみを離れていた。これは大いなる魂ダディーチの苦行（タパス）の威力による。

Verse 82

दधीचिरपि चालोक्य देवाञ्छक्रपुरोगमान् । समायातान्प्रहृष्टात्मा सत्वरं संमुखोभ्यगात्

ダディーチもまた、シャクラを先頭に神々が来臨するのを見て心より歓喜し、急ぎ出て彼らを迎えに向かった。

Verse 83

ततश्चार्घ्यं समादाय प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः । शक्रमभ्यागतं प्राह किं ते कृत्यं करोम्यहम्

それから彼はアルギャ（arghya、敬意の供物）を取り、幾度も礼拝して、新たに来臨したシャクラに言った。「あなたのために、私はいかなる務めを果たしましょうか。」

Verse 84

गृहायातस्य देवेश तच्छीघ्रं मे निवेदय

ああ、神々の主よ、すでに我が庵にお越しくださったのなら、その御用向きを速やかにお告げください。

Verse 85

इंद्र उवाच । आतिथ्यं कुरु विप्रेंद्र गृहायातस्य सन्मुने । त्वदस्थीनि निजान्याशु मम देह्यविकल्पितम्

インドラは言った。「婆羅門の中の最勝者よ、尊き聖仙よ――我が来訪を客としてもてなしてほしい。さらに、ためらうことなく、速やかに汝自身の骨を我に授けよ。」

Verse 86

अतदर्थमहं प्राप्तस्त्वत्सकाशं मुनीश्वर । अस्थिभिस्ते परं कार्यं देवानां सिद्धिमेष्यति

「まさにその目的のために、我は汝のもとへ来たのだ、聖仙の主よ。汝の骨によって至上の大事が成就し、神々は勝利を得るであろう。」

Verse 87

सूत उवाच । इंद्रस्य तद्वचः श्रुत्वा दधीचिस्तोषसंयुतः । ततः प्राह सहस्राक्षं सर्वैर्देवैः समन्वितम्

スータは語った。インドラのその言葉を聞くや、ダディーチは歓喜に満たされ、すべての神々を伴う千眼の者（サハスラークシャ）に向かって、ついに言葉を発した。

Verse 88

अहो नास्ति मया तुल्यः सांप्रतं भुवि कश्चन । पुण्यवान्यस्य देवेशः स्वयमर्थी गृहागतः

ああ、今この地上において、幸いにおいて我に等しき者は誰もいない——我が功徳はかくも大きく、天界の主みずからが乞い願う者として我が家に来られたのだ。

Verse 89

धन्यानि च ममास्थीनि यानि देवेश ते हितम् । करिष्यंति सदा कार्यं रक्षार्थं त्रिदिवौकसाम्

神々の主よ、我が骨はまことに福なるかな。これらは常に汝の利益ある御業を成し遂げ、天界に住む者らを護るために用いられよう。

Verse 90

एषोऽहं संप्रदास्यामि प्रियान्प्राणान्कृते तव । गृहाण स्वेच्छयाऽस्थीनि स्वकार्यार्थं पुरंदर

見よ、汝のために我は愛しき命の息を捨てよう。プランダラよ、汝の望むままに我が骨を受け取り、己が正しき務めを成就せよ。

Verse 91

एवमुक्त्वा महर्षिः स ध्यानमाश्रित्य सत्वरम् । ब्रह्मरंध्रेण निःसार्य प्राणमात्मानमत्यजत्

かく語り終えると、その大聖仙はただちに禅定に入り、ついで梵門（ブラフマ・ランドラ）より生命の息を放ち、身に宿る命を捨て去った。

Verse 93

तस्मिन्नेव काले तु तस्यास्थीनि शतक्रतुः । प्रगृह्य विश्वकर्माणं ततः प्रोवाच सादरम्

まさにその時、シャタクラトゥ（インドラ）は彼の骨を取り上げ、ついで敬意をもってヴィシュヴァカルマンに語りかけた。

Verse 94

एतैरस्थिभिः शीघ्रं मे कुरु त्वं वज्रमायुधम् । येन व्यापादयाम्याशु वृत्रं दानवसत्तमम्

これらの骨を用いて、速やかにヴァジュラという武器を造ってください。それによって私は、ダーナヴァ族の長であるヴリトラを直ちに討ち取ることができるでしょう。

Verse 95

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विश्वकर्मा त्वरान्वितः । यथायुधं तथा चक्रे वज्राख्यं दारुणाकृति

彼の言葉を聞いて、ヴィシュヴァカルマンは急いでその通りに武器を造り上げました。それは恐ろしい形相をしたヴァジュラでした。

Verse 96

षडस्रि शतपर्वाख्यं मध्ये क्षामं विभीषणम् । प्रददौ च ततस्तस्मै सहस्राक्षाय धीमते

そして彼は、その賢明なる千の眼を持つ主（インドラ）に、「シャタパルヴァン（百の節）」として知られる、六つの刃を持ち中央が細く引き締まった恐るべき武器を授けました。

Verse 97

अथ तं स समादाय द्वादशार्कसमप्रभम् । समाधिस्थं चरैर्ज्ञात्वा वृत्रं संध्यार्चने रतम्

十二の太陽のように輝くその武器を手に取り、彼は斥候を通じて、ヴリトラがサマーディ（三昧）に入り、黄昏の礼拝に没頭していることを知りました。

Verse 98

ततश्च पृष्ठभागं स समाश्रित्य त्रिलोकराट् । चिक्षेप वज्रमुद्दिश्य तद्वधार्थं समुत्सुकः

そこで三界の王（インドラ）は彼の背後に位置を取り、彼を殺すことを切望し、その殺害を成し遂げるためにヴァジュラを投げつけました。

Verse 99

स हतस्तेन वज्रेण दानवो भस्मसाद्गतः । शक्रोपि हतमज्ञात्वा भयात्तस्याथ दुद्रुवे

その金剛の雷霆に打たれて、ダーナヴァは討たれ、灰と化した。だがシャクラ（インドラ）はそれを知らず、なお彼を恐れて逃げ去った。

Verse 100

मनुष्यरहिते देशे विषमे गुल्मसंवृते । लिल्ये शक्रस्तदा सर्वं मेने वृत्रमयं जगत्

人影なき険しい地、藪に覆われたところで、シャクラは身を伏せて潜んだ。すると彼は、世界のすべてがヴリトラで満ちていると思いなした。

Verse 101

एतस्मिन्नंतरे देवाः पश्यंतः सर्वतो दिशम् । सिद्धचारणगन्धर्वा आजग्मुश्च शतक्रतुम्

その間、神々は四方を見渡し、シッダ、チャーラナ、ガンダルヴァらと共に、シャタクラトゥ（インドラ）のもとへ来た。

Verse 102

ततः कृच्छ्राच्च तैर्दृष्टः शक्रोऽसौ गहने वने । निलीनो भयसंत्रस्तो गुल्ममध्ये व्यवस्थितः

やがて彼らは苦労して、深い森の中にいるシャクラを見つけた。彼は身を潜め、恐怖に震え、藪のただ中に立っていた。

Verse 103

देवा ऊचुः । किं त्वं भीतः सहस्राक्ष वृत्रोऽयं घातितस्त्वया । परिवारेण सर्वेण वीक्षितोऽस्माभिरेव च

神々は言った。「千眼の御方よ、なぜ恐れるのか。このヴリトラは汝によって討たれた。汝の一切の従者とともに、我らもまた確かに見届けたのだ。」

Verse 104

अस्मादागच्छ गच्छामो गृहं प्रति पुरंदर । कुरु त्रैलोक्यराज्यं त्वं सांप्रतं हतकण्टकम्

「ここを離れよ。われらは家へ帰ろう、プランダラよ。今こそ三界の王権を受けよ—汝の棘（敵・障碍）は取り除かれた。」

Verse 105

तच्छ्रुत्वाऽथ विनिष्क्रांतो गुल्ममध्याच्छतक्रतुः । हृष्टरोमा हतं श्रुत्वा वृत्रं दानवसत्तमम्

それを聞くや、シャタクラトゥ（インドラ）は藪のただ中から出て来た。さらに、ダーナヴァの中でも最勝のヴリトラが討たれたと聞き、歓喜して身の毛がよだつほどであった。

Verse 106

अथ पश्यंति यावत्तं देवाः सर्वे शतक्रतुम् । तावत्तेजोविहीनं तद्गात्रं दुर्गंधितायुतम्

そのとき、諸天がシャタクラトゥ（インドラ）を見やると、彼の身体は光輝を失い、悪臭に覆われているのが見えた。

Verse 107

दृष्ट्वा लोकगुरुर्ब्रह्मा देवान्सर्वानुवाच ह । शक्रोऽयं सांप्रतं व्याप्तः पापया ब्रह्महत्यया

これを見た世界の師ブラフマーは、諸天に告げた。「このシャクラ（インドラ）は今、罪深きブラフマハティヤー（梵殺）の穢れに覆われている。」

Verse 108

यदनेन हतो वृत्रो ब्रह्मभूतश्छलेन सः । तस्मात्त्याज्यः सुदूरेण नो चेत्पापमवाप्स्यथ

ヴリトラは梵者のごとく（婆羅門の位にふさわしく）なっていたのに、彼は欺きによってこれを殺した。ゆえに彼をはるか遠くから避けよ。さもなくば、汝らもまた罪を受けるであろう。

Verse 109

ब्रह्मघ्नेन समं स्पर्शः संभाषोऽथ विनिर्मितः । पापाय जायते पुंसां तस्मात्तं दूरतस्त्यजेत्

婆羅門殺しに触れることはもちろん、彼と語り合うことさえ人々に罪の因となる。ゆえに遠くからでも彼を捨てて避けるべきである。

Verse 110

आस्तां संस्पर्शनं तस्य संभाषो वा विशेषतः । दर्शनं वापि तस्याहुः सर्वपापप्रदं नृणाम्

彼に触れることは言うまでもなく、とりわけ語りかけることなどなおさらである。彼をただ見るだけでも、人々にあらゆる罪をもたらすと説かれている。

Verse 111

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा ब्रह्मणो वाक्यं शक्रो दृष्ट्वाऽत्मनस्तनुम् । तेजसा संपरित्यक्तां दुर्गन्धेन समावृताम्

スータは語った。ブラフマーの言葉を聞くと、シャクラは自らの身を見つめた――光輝に見放され、悪臭に包まれていた。

Verse 112

ततः प्रोवाच लोकेशं दीनः प्रणतकन्धरः । तवाहं किंकरो देव त्वयेंद्रत्वे नियोजितः

そのとき彼は憔悴し、うなだれて世界の主に申し上げた。「おお神よ、私はあなたの僕。あなたによってインドラの位に任じられた者です。」

Verse 113

तस्मात्कुरु प्रसादं मे ब्रह्महत्याविनाशनम् । प्रायश्चित्तं विभो ब्रूहि येन शुद्धिः प्रजायते

「ゆえに、ブラフマハティヤーの罪を滅するご慈悲を私にお授けください。おお大主よ、清浄が生じるための贖罪法（プラーヤシュチッタ）をお説きください。」

Verse 114

ब्रह्मोवाच । अष्टषष्टिषु तीर्थेषु त्वं स्नात्वा बलसूदन । आत्मानं हेमजं देहि पापपूरुषसंज्ञितम्

ブラフマーは言った。「おお、バラを討つ者よ、六十八の聖なるティールタにて沐浴せよ。ついで『パーパ・プルシャ（罪の人）』と呼ばれる、己が身を象った黄金の像を、儀礼の身代わりとして捧げよ。」

Verse 115

मंत्रवत्तं यथोक्तं च ब्राह्मणाय महात्मने । स्नात्वा पुण्यजले तीर्थे ब्रह्मघ्नोऽहमिति ब्रुवन्

「また、定めのとおり真言を唱えつつ、それを大徳のバラモンに施せ。ティールタの功徳ある聖水にて沐浴したのち、懺悔して『我はバラモン殺し（ブラフマ・グナ）なり』と告げよ。」

Verse 116

स्नातमात्रस्य ते हस्ताद्यत्र तत्पतति क्षितौ । तेजः संजायतेगात्रे दुर्गंधश्च प्रणश्यति

沐浴を終えたその瞬間、手から落ちて地に触れるその場所において、汝の身には光輝が生じ、悪臭は滅び去る。

Verse 117

तस्मिंस्तीर्थे त्वया तच्च स्थाप्यं शक्र कपालकम् । महेश्वरस्य नाम्ना च पूजनीयं ततः परम्

そのティールタにおいて、シャクラよ、その髑髏鉢を安置せよ。以後、それはマヘーシュヴァラの御名により礼拝されるべきである。

Verse 118

पंचभिर्वक्त्रमंत्रैश्च ततो देयाऽत्मतस्तनूः । हेमोद्भवा द्विजेन्द्राय ततः शुद्धिमवाप्स्यसि

次に、神聖なる口より生じた五つの真言をもって、己が身より成る黄金の像を、バラモンの最上者に捧げよ。そうして汝は清浄を得る。

Verse 119

शक्रस्तु तद्वचः श्रुत्वा ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः । कपालं वृत्रजं गृह्य तीर्थयात्रां ततो गतः

顕れざる生をもつ梵天の言葉を聞き終えると、シャクラ（インドラ）はヴリトラより生じた頭蓋を取り、ただちにティールタ（聖地）巡礼の旅へと出立した。

Verse 120

अष्टषष्टिषु तीर्थेषु गच्छन्स च सुरेश्वरः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे समायातः क्रमेण च

神々の主は六十八のティールタを巡りつつ、やがて順を追って、ハータケーシュヴァラに属する聖なる地へと到着した。

Verse 121

विश्वामित्रह्रदे स्नात्वा यावत्तस्माद्विनिर्गतः । कपालं पतितं तस्मात्स्वयमेव हतात्मनः

ヴィシュヴァーミトラの池で沐浴し、そこから出たその瞬間、内に苦しみを抱えていた彼から、頭蓋は自ずと離れ落ちた。

Verse 122

ततस्तं पूजयामास मन्त्रैर्वक्त्रसमुद्भवैः । सर्वपापहरैः पुण्यैर्यथोक्तैर्ब्रह्मणा पुरा

それから彼は、口より生じた真言によってそれを礼拝した。清浄にして功徳あり、あらゆる罪を除くその真言は、かつて梵天が説き定めたとおりであった。

Verse 123

एतस्मिन्नेव काले तु दुर्गन्धो नाशमाप्तवान् । तच्छरीराद्द्विजश्रेष्ठा महत्तेजो व्यजायत

まさにその時、悪臭は消え失せ、彼の身より――おお、二度生まれの最勝者よ――大いなる光輝が生じ出た。

Verse 124

एतस्मिन्नन्तरे ब्रह्मा सह देवैः समागतः । ब्रह्महत्याविमुक्तं तं ज्ञात्वा सर्वसुराधिपम्

その時、梵天は諸天とともに来臨し、万神の主が婆羅門殺しの罪より解き放たれたと知って、彼のもとへ近づいた。

Verse 125

श्रीब्रह्मोवाच । ब्रह्महत्याकृतो दोषो गतस्ते सुरसत्तम । शेषपापविशुद्ध्यर्थं स्वर्णदानं प्रयच्छ भोः

聖なる梵天は言った。「おお、諸天のうち最勝なる者よ。婆羅門殺しによって生じた過失は、すでに汝より去った。残る罪を清めるため、黄金の布施を捧げよ。」

Verse 126

कपालमेतद्देशेऽत्र यत्त्वया परिपूजितम् । वृत्रस्य पंचभिर्मंत्रैर्हरवक्त्रसमुद्भवैः

「この地にあるこの髑髏は――汝が、ハラ（シヴァ）の口より生じた五つの真言をもって、ヴリトラに関わる贖罪として、法にかなって恭しく供養したゆえに――」

Verse 127

प्रदास्यसि ततो भक्त्या हेमजामात्मनस्तनुम् । विधिना मंत्रयुक्तेन तव पापं प्रयास्यति । यद्यत्पूर्वकृतं कृत्स्नं प्रदाय ब्राह्मणाय भोः

「それより後、信愛をもって、己が身の黄金の写し――自らの身体をかたどった金の像を布施せよ。法に則り真言を伴って行えば、汝の罪は去る。過去に為したあらゆる過ちも悉く――婆羅門に施し与えるならば、おお（インドラ）――」

Verse 128

एवमुक्तस्ततः शक्रो ब्रह्मणा सुरसंनिधौ । तथेत्युक्त्वा तु तत्कालं पापपिंडं निजं ददौ

このように諸天の前で梵天に告げられると、釈迦羅（インドラ）は「然り」と答え、ただちに自らの罪の塊（パーパピṇḍa）を手渡した。

Verse 129

कृत्वा हेममयं विप्रा ब्राह्मणाय महात्मने । गर्तातीर्थसमुत्थाय वाताख्यायाहिताग्नये

黄金の供物を作り、それをガルター・ティールタに縁ある大徳のバラモン、名をヴァータカという、聖火を安置し守るアーヒタアグニの家長に施した。

Verse 130

एतस्मिन्नंतरे विप्रो गर्हितः सोऽथ नागरैः । धिग्धिक्पाप वृथा वेदा ये त्वया पारिताः पुरा

その折、そのバラモンは町人たちに罵られた。「恥を知れ、恥を知れ！ 罪人よ——かつて学んだヴェーダは、まことに空しかったのだ！」

Verse 131

नास्माभिः सह संपर्कं कदाचित्त्वं करिष्यसि । गृहीतं यत्त्वया दानं पापपिंडसमुद्भवम्

「もはや二度と我らと交わるな。お前は罪の塊から生じたその『施し』を受け取ったのだから。」

Verse 132

ततः प्रोवाच विप्रः स उपमन्युकुलोद्भवः । विवर्णवदनो भूत्वा नाम्ना ख्यातः स वातकः

そこで、ウパマニュの家系に生まれたそのバラモンが語り出した。顔は青ざめ、名はヴァータカとして知られていた。

Verse 133

त्वया शक्र प्रदत्तो मे पापपिंडः स्वको यतः । मया प्रतिग्रहस्तेन दाक्षिण्येन कृतस्तव

「おおシャクラよ、その罪の塊はそなた自身のもの。それをそなたが我に与えたゆえ、我はただそなたへの配慮と礼をもって受け取ったにすぎぬ。」

Verse 134

न लोभेन सुरश्रेष्ठ पश्यतस्ते विगर्हितः । अहं च ब्राह्मणैः सर्वैरेतैर्नगरवासिभिः

「おお、神々のうち最勝なる御方よ、これは貪りによるものではありません――しかもあなたが見守るそのさなかに、私はこの婆羅門たちと都の住民すべてに非難されました。」

Verse 135

तस्मान्नाहं ग्रहीष्यामि एतं तव प्रतिग्रहम्

「ゆえに、あなたからのこの供物（布施）を、私は受け取りません。」

Verse 136

भूयोऽपि तव दास्यामि न त्वं गृह्णासि चेत्पुनः ब्र । ह्मशापं प्रदास्यामि दारुणं च क्षयात्मकम्

「さらにもう一度あなたに授けましょう。だが、なお受け取らぬなら、ああ婆羅門よ、私はあなたに梵天（ブラフマー）の呪詛を下す――恐るべく、破滅と衰耗をもたらす呪いを。」

Verse 137

इंद्र उवाच । वेदागंपारगो विप्रो यदि कुर्यात्प्रतिग्रहम् । न स पापेन लिप्येत पद्मपत्रमिवांभसा

インドラは言った。「ヴェーダの彼岸に到達した婆羅門が布施を受け取っても、罪に染まることはない。水が蓮の葉を濡らさぬように。」

Verse 138

तस्मात्ते पातकं नास्ति शृणुष्वात्र वचो मम । एतैस्त्वं गर्हिते यस्माद्ब्राह्मणैर्नगरोद्भवैः

「ゆえに、あなたに罪はありません。いまここで私の言葉を聞きなさい。あなたはこの都に生まれた婆羅門たちによって非難されたのですから。」

Verse 139

एतेषां सर्वकृत्येषु प्रधानस्त्वं भविष्यसि । एतेषां पुत्रपौत्रा ये भविष्यंति तथा तव

これらの人々のあらゆる務めにおいて、汝は首座となるであろう。彼らに生ずる子と孫のごとく、汝にもまた同様に授かる。

Verse 140

ते सर्वे चाज्ञया तेषां वर्तयिष्यंत्यसंशयम् । युष्मद्वाक्यविहीनं यत्कृत्यं स्वल्पमपि द्विज

彼らは皆、疑いなくその命に従って行うであろう。いかなる行いも、たとえ小さくとも、ああ二度生まれの者（ドヴィジャ）よ、汝の言葉（許し）なくしてなされるなら……

Verse 141

तेषां संपत्स्यते वन्ध्यं यथा भस्महुतं तथा । कपालमोचनं नाम ख्यातमेतद्भविष्यति

彼らにとってそれは実りなきものとなる、灰に注がれた供物のように。かくしてこの地は「カパーラモーチャナ」（Kapālamocana）という名で知られるであろう。

Verse 142

ये तु संस्मृत्य मनुजाः कपालं मम सद्द्विज । तत्र श्राद्धं करिष्यंति ते नरा मुक्तिसंयुताः । श्राद्धपक्षे विशेषेण प्रयास्यंति परांगतिम्

しかし、我が髑髏を念じ、ああ善きバラモンよ、そこでシュラーダ（śrāddha）を修する人々は、解脱（モークシャ）を具するであろう。とりわけシュラーダの季節、すなわちピトリ・パクシャ（Pitṛ-pakṣa）において、彼らは至上の境地へと至る。

Verse 143

स्थानबाह्यद्विजातीनां कुले दारपरिग्रहम् । कृत्वा त्वद्गोत्रसंभूता ब्राह्मणा मत्प्रसादतः

この地の外より来た二度生まれの家々に妻を迎え、家を成すならば——我が恩寵により——バラモンたちは汝のゴートラ（氏族）に生まれた者として現れるであろう。

Verse 144

व्यवहार्या भविष्यंति नगरे सर्वकर्मसु । एवमुक्त्वा सहस्राक्षस्ततश्चादर्शनं गतः

「彼らは都において、あらゆる務めにおいて認められ、権威ある者となるであろう。」そう告げると、千眼のサハスラークシャ（インドラ）は姿を消した。

Verse 145

वातोपि तेन वित्तेन प्रतिग्रहकृतेन च । चकार तत्र प्रासादं देवदेवस्य शूलिनः

またヴァータも、受け取った布施によって得たその財で、そこに神々の神、三叉戟を執る主スーリン（シヴァ）のために、宮殿のごとき堂宇（プラーサーダ）を建立した。

Verse 146

ततः प्रोवाच शक्रस्तान्ब्राह्मणान्नगरोद्भवान् । कपालमोचने स्नात्वा यो देवं ह्यर्चयिष्यति

その後、シャクラ（インドラ）は、その都に現れ出たバラモンたちに告げた。「カパーラモーチャナにて沐浴し、そこで正しく主を礼拝する者は…」

Verse 147

ब्रह्महत्योद्भवं पापं तस्य नश्यत्यसंशयम् । महापातकयुक्तो वा विपाप्मा संभविष्यति

…その者のブラフマハティヤー（バラモン殺し）より生じた罪は、疑いなく滅びる。たとえ大罪を負う者であっても、罪垢を離れて清らかとなる。

Verse 148

स तथेति प्रतिज्ञाय ब्राह्मणान्नगरोद्भवान् । तत्रैव स्वाश्रमं कृत्वा पूजयामास शंकरम्

都に生まれ出たそのバラモンたちは「そのとおりに」と誓約した。ついでその場に自らのアーシュラマを結び、シャンカラ（シヴァ）を礼拝し続けた。

Verse 149

ततःप्रभृति यत्किंचित्तेषां कृत्यं प्रजायते । तद्वाक्येन प्रकुर्वंति तत्र ये नागरः स्थिताः

その時以来、彼らに生じたあらゆる務めや事業は、そこに住するナーガラの人々が、その権威ある言葉に従って成し遂げた。

Verse 150

एतस्मात्कारणाज्जातो मध्यगो द्वितीयस्त्विह

まさにこの理由によって、ここに「第二のマディヤガ」という称号が生じたのである。

Verse 151

एतद्वः सर्वमाख्यातमाख्यानं पापनाशनम् । कपालेश्वरदेवस्य शृण्वतां पठतां नृणाम्

これらすべては汝らに語り示された――主カパーレーシュヴァラの、罪を滅する聖なる物語であり、聞く者にも誦する者にも益をもたらす。

Verse 152

यथा देवेश्वरस्यात्र पापं नष्टं महात्मनः । ब्रह्महत्या यथा नष्टा तस्मिंस्तीर्थे द्विजोत्तमाः

最勝のバラモンたちよ、この地において大魂デヴェーシュヴァラの罪が滅したように、まさにそのティールタにて梵殺（ブラフマハティヤー）もまた滅び去った。

Verse 269

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये वातकेश्वरक्षेत्रकपालमोचनेश्वरोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनं नामैकोनसप्तत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

かくして、聖なる『スカンダ・マハープラーナ』、八万一千頌より成るサンヒターのうち、第六ナーガラ・カンダ、ハータケーシュヴァラ聖域（クシェートラ）功徳章において、「ヴァータケーシュヴァラ聖域におけるカパーラモーチャネーシュヴァラ出現の大いなる功徳の叙述」と名づけられた第269章はここに終わる。