Adhyaya 165

Verse 1

सूत उवाच । ततःप्रभृतिपुण्ये च सरस्वत्यास्तटेशुभे । बाह्यानां नागराणां च स्थानं जातं महत्तरम्

スータは語った。「それより後、功徳に満ちた吉祥なるサラスヴァティー河の麗しき岸辺において、外部のナーガラたちの居住地はきわめて大いに栄え、顕著となった。」

Verse 2

पुत्रपौत्रप्रवृद्धानां दौहित्राणां द्विजोत्तमाः । चमत्कारपुरस्याग्रे यज्ज्ञातं विद्यया धनैः

おお最勝の再生者たちよ、彼らの子や孫が増え、また娘の子らも増大したとき、そこ—チャマトカーラプラと呼ばれる地の前において—得られたものは学識と財富によって世に知られるようになった。

Verse 3

कस्यचित्त्वथ कालस्य विश्वामित्रेण धीमता । शप्ता सरस्वती कोपात्कृता रुधिरवाहिनी

やがてある時、智慧ある聖仙ヴィシュヴァーミトラは憤怒してサラスヴァティーを呪い、彼女は血の流れとして流れるものとされた。

Verse 4

ततः संसेव्यते हृष्टै राक्षसैः सा दिवानिशम् । गीतनृत्यपरैश्चान्यैर्भूतैः प्रेतैः पिशाचकैः

その後、その地は喜び勇むラाक्षसたちにより昼夜たびたび訪れられ、また歌と舞に耽る他の存在—ブータ、プレータ、ピシャーチャ—によっても満ちた。

Verse 5

ततस्ते नागरा बाह्यास्तां त्यक्त्वा दूरतः स्थिताः । कांदिशीकास्ततो याता भक्ष्यमाणास्तु राक्षसैः । नर्मदायास्तटे पुण्ये मार्कण्डाश्रमसंनिधौ

そこで外部のナーガラの人々はその地を捨て、遠くに身を置いた。さらにカーンディシーへ向かう途中、ラाक्षसに餌食とされつつ、ついに聖なるナルマダー河畔、マールカṇḍेयの庵の近くに至った。

Verse 6

ऋषय ऊचुः । कस्मात्सरस्वती शप्ता विश्वामित्रेण धीमता । महानद्या कोऽपराधस्तया तस्य विनिर्मितः

聖仙たちは言った。「なぜサラスヴァティーは智慧あるヴィシュヴァーミトラに呪われたのか。あの大河は彼に対していかなる過ちを犯したのか。」

Verse 7

सूत उवाच । आसीत्पुरा महद्वैरं विश्वामित्रवसिष्ठयोः । ब्राह्मण्यस्य कृते विप्राः प्राणान्तकरणं महत् । स सर्वैर्ब्राह्मणैः प्रोक्तो विश्वामित्रो महामुनिः

スータは語った。「昔、ヴィシュヴァーミトラとヴァシष्ठの間に大いなる怨みが起こった。ブラーフマナの位を得るために、ブラーフマナたちよ、彼は命をも危うくするほどの厳しい苦行を行い、そして大聖ヴィシュヴァーミトラは、すべてのブラーフマナによりそのように認められた。」

Verse 8

क्षत्रियोऽपि पुरस्कृत्य देवदेवं पितामहम् । न चैकेन वसिष्ठेन तेनैतद्वैरमाहितम्

たとえクシャトリヤであっても、彼は「神々の神」ピターマハ・ブラフマーを自らの前に至上として仰いだ。しかもこの怨みは、ヴァシシュタ一人によって定められたのではなく、より広い因縁によるものであった。

Verse 9

ऋषय ऊचुः । क्षत्रियोऽपि कथं विप्रो विश्वा मित्रो महामते । वसिष्ठेन कथं नोक्तो यः प्रोक्तो ब्रह्मणा स्वयम्

仙人たちは言った。「大いなる心の方よ、クシャトリヤでありながら、ヴィシュヴァーミトラはいかにしてブラーフマナとなったのか。しかもブラフマー自らがそう宣言したのに、なぜヴァシシュタは彼を認めなかったのか。」

Verse 10

एतन्नः सर्वमाचक्ष्व परं कौतूहलं स्थितम्

「このすべてを余すところなくお語りください。われらの内に大いなる知りたい思いが起こりました。」

Verse 11

सूत उवाच । आसीत्पुरा ऋचीकाख्यो भृगुपुत्रो महामुनिः । व्रताध्ययनसंपन्नः सुतपस्वी महायशाः

スータは語った。「昔、ブリグの子である大牟尼リーチーカがいた。彼は誓戒と聖なる学びに円満で、苦行に富み、名声高かった。」

Verse 12

तीर्थयात्राप्रसंगेन स कदाचिन्मुनीश्वरः । स्थानं भोजकटं नाम प्राप्तो गाधिमहीपतेः । यत्र सा कौशिकीनाम नदी त्रैलोक्यविश्रुता

ある時、聖なるティールタ巡礼の途上で、その仙人の主はガーディ王の地にあるボージャカタという場所に至った。そこには、三界に名高いカウシキー河が流れている。

Verse 13

तस्यां स्नात्वा द्विजश्रेष्ठो यावत्तिष्ठति तीरगः । समाधिस्थो जपं कुर्वन्संतर्प्य पितृदेवताः

その川で沐浴を終えると、最勝の二度生まれは渡し場にとどまり、三昧に住してジャパを修し、祖霊ピトリと諸天にタルパナを捧げて満足させた。

Verse 14

तावत्तत्र समायाता राजकन्या सुशोभना । सर्वलक्षणसम्पूर्णा सर्वैरेव गुणैर्युता

その時、ひときわ麗しい王女がそこへ来た――あらゆる吉祥の相を具え、すべての徳を身に備えた者であった。

Verse 15

स तां संवीक्षते यावत्सर्वावयवशोभनाम् । तावत्कामशरैर्व्याप्तः कर्तव्यं नाभ्यविंदत

彼が彼女を見つめるや――四肢ことごとく輝く美しさに――たちまちカーマの矢に射抜かれ、なすべきことの分別を失った。

Verse 16

ततः पप्रच्छ लोकान्स लब्ध्वा कृच्छ्रेण चेतनाम् । कस्येयं कन्यका साध्वी किमर्थमिह चागता

それから、辛うじて正気を取り戻し、人々に問うた。「この貞淑なる乙女は誰の娘か。何のためにここへ来たのか。」

Verse 17

क्व यास्यति वरारोहा सर्वं मे कथ्यतां जनाः

「あの気高き乙女はどこへ向かうのか。人々よ、すべてを私に語ってくれ。」

Verse 18

जना ऊचुः । एषा गाधिसुतानाम ख्याता त्रैलोक्यसुन्दरी । अन्तःपुरात्समायाता गौरीपूजनलालसा

人々は言った。「この方はガーディの娘として名高く、三界の美そのもの。奥宮より出でて、ガウリー女神を礼拝せんと切に望んでおられる。」

Verse 19

वांछमाना सुभर्त्तारं सर्वैः समुदितंगुणैः । प्रासादोऽयं स्थितो योऽत्र नदीतीरे बृहत्तरः

「あらゆる優れた徳を具えた、ふさわしき夫を願って彼女はここへ来た。しかもこの大いなる宮殿が、ここ河のほとりに建っている。」

Verse 20

उमा संतिष्ठते चात्र सर्वैः संपूजिता सुरैः । एतां च स्नापयित्वेयं पूजयित्वा यथा क्रमम्

ここにウマーはまします—諸天により敬われ礼拝される。まずその（御像）を沐浴させ、しかる後、正しい作法に従い順序よく供養し礼拝すべきである。

Verse 21

नैवेद्यं विविधं दत्त्वा करिष्यति ततः परम् । वीणाविनोदमात्रं च श्रुतिमार्गसुखावहम्

種々のナイヴェーディヤ（供食）を捧げ終えると、彼女はその後、やわらかなヴィーナーの調べに遊ぶ—ただの慰みでありながら、聖なる音の道の甘露をもたらす。

Verse 22

ततो यास्यति हर्म्यं स्वं मन्दीभूते च भास्करे । ऋचीकस्तु तदाकर्ण्य लोकानां वचनं च यत्

やがて日輪の光が和らぐ頃（夕刻）、彼女は自らの御殿へと帰ってゆく。だがリーチーカ（Ṛcīka）は、人々の語る言葉を聞き、それを心に思い巡らした。

Verse 23

ययौ गाधिगृहं शीघ्रं कामबाणप्रपीडितः । तं दृष्ट्वा सहसा प्राप्तमृचीकं भृगु सत्तमम् । संमुखः प्रययौ तूर्णं गाधिः पार्थिवसत्तमः

欲望の矢に射られて、彼は急ぎガーディ王の館へ赴いた。すると、ブリグ族の最勝者リーチーカ（Ṛcīka）が忽然と到来したのを見て、諸王の中の最上たるガーディ王は、面前にて迎えんと急ぎ進み出た。

Verse 24

गृह्योक्तेन विधानेन कृत्वा चैवार्हणं ततः । कृतांजलिपुटो भूत्वा वाक्यमेतदुवाच ह

家の作法に従って歓待と供養の礼を尽くしたのち、合掌して恭しく、次の言葉を述べた。

Verse 25

निःस्पृहस्यापि ते विप्र किमागमनकारणम् । तत्सर्वं मे समाचक्ष्व येन यच्छामि तेऽखिलम्

おお婆羅門よ、汝は欲なき者であるのに、いかなる理由で来られたのか。すべてを我に告げよ、我は汝にことごとく授けよう。

Verse 26

ऋचीक उवाच । तव कन्याऽस्ति विप्रेंद्र वरार्हा वरवर्णिनी । ब्राह्मोक्तेन विवाहेन तां मे देहि महीपते

リーチーカは言った。「王の中の最勝者よ、汝には一人の姫がいる。尊き婿にふさわしく、容色もまた優れている。大地の主よ、経に定められたブラーフマ（Brāhma）の婚礼の作法により、彼女を我に妻として与え給え。」

Verse 27

एतदर्थमहं प्राप्तो गृहे तव स्मरार्दितः । सा मया वीक्षिता राजन्गौरीपूजार्थमागता

まさにこのために、我は愛神の苦に灼かれつつ汝の館へ来た。王よ、彼女がガウリーへの礼拝のために来た折、我は彼女を見たのだ。

Verse 28

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा भयसंत्रस्तो गाधिः पार्थिवसत्तमः । असवर्णं च तं मत्वा दरिद्रं वृद्धमेवच । अदाने शापभीतस्तु ततो व्याजमुवाच सः

スータは語った。これを聞くや、諸王のうち最勝なるガーディ王は恐れに震えた。相手を身分の釣り合わぬ、貧しく老いた者と思いながらも、施しを拒めば呪詛を受けると恐れ、口実を設けて言葉を発した。

Verse 29

अस्माकं कन्यकादाने शुल्कमस्ति द्विजोत्तम । तच्चेद्यच्छसि कन्यां तां तुभ्यं दास्याम्यसंशयम्

「おお、二度生まれの最勝者よ。わが娘を嫁がせるには婚資（花嫁料）がある。それを与えるなら、疑いなくその乙女を汝に授けよう。」

Verse 30

ऋचीक उवाच । ब्रूहि पार्थिवशार्दूल कन्याशुल्कं मम द्रुतम् । येन यच्छामि ते सर्वं यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

リーチーカは言った。「王たちの中の虎よ、娘の婚資を速やかに告げよ。それによって、たとえ得難きものであろうとも、私は汝にすべてを捧げよう。」

Verse 31

गाधिरुवाच । एकतः श्यामकर्णानामश्वानां वातरंहसाम् । शतानि सप्त विप्रेंद्र श्वेतानां चैव सर्वतः

ガーディは言った。「一方には、風のごとく疾き馬七百頭、耳は黒きもの。しかも、婆羅門の最勝者よ、その他のすべては完全に白くなければならぬ。」

Verse 32

य आनीय प्रदद्यान्मे तस्मै कन्यां ददाम्यहम्

「それらを携えて来て我に献ずる者に、我は娘を与えよう。」

Verse 33

सूत उवाच । स तथेति प्रतिज्ञाय ऋचीको मुनिसत्तमः । कान्यकुब्जं समासाद्य गंगातीरे विवेश ह

スータは言った。「そのとおりに。」かく誓って、賢者中の最勝なるリーチーカ（Ṛcīka）は旅立った。カーニヤクブジャに至り、聖なるガンガー（Gaṅgā）の河岸へと入った。

Verse 34

अश्वो वोढेति यत्सूक्तं चतुःषष्टिसमुद्भवम् । छंदऋषिदेवतायुक्तं जपं चक्रे ततः परम्

次いで彼は、「aśvo voḍhā…」に始まる讃歌をジャパ（念誦）した。それは「六十四」の系より生じ、韻律（chandas）・聖仙（ṛṣi）・主宰神を具えていた。

Verse 35

विनियोगं वाजिकृतं गाधिना यत्प्रकीर्तितम् । ततस्ते वाजिनस्तस्मान्निष्क्रांताः सलिलाद्द्विजाः

ガーディ（Gādhi）が説き示した、馬を生じさせるヴィニヨーガ（viniyoga）に従い、二度生まれの者よ、その水より馬たちは現れ出た。

Verse 36

सर्वश्वेताः सुवेगाश्च श्यामैकश्रवणास्तथा । शतानि सप्तसंख्यानि तावत्संख्यै र्नरैयुताः

それらは皆、白く輝き、きわめて俊足で、片耳のみが黒かった。数は七百、同数の男たちが伴っていた。

Verse 37

ततः प्रभृति विख्यातमश्वतीर्थं धरातले । गंगातीरे शुभे पुण्ये कान्यकुब्जसमीपगम् । यस्मिन्स्नाने कृते मर्त्यो वाजिमेधफलं लभेत्

その時より、アシュヴァティールタ（Aśvatīrtha）は地上に名高くなった。カーニヤクブジャ近く、吉祥にして清浄なるガンガーの河岸にある。そこで沐浴する者は、アシュヴァメーダ（馬祀）の果報を得る。

Verse 165

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्येऽश्वतीर्थोत्पत्तिवर्णनंनाम पंचषष्ट्यधिकशततमोऽध्यायः

かくして、尊き『スカンダ・マハープラーナ』—八万一千頌の集成—第六部ナーガラ・カーンダ、ハータケーシュヴァラ聖域のマーハートミヤにおける、「アシュヴァティールタ起源の叙述」と題する第百六十五章はここに終わる。