Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 165›Shloka 7
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 7

Devanagari script

सूत उवाच । आसीत्पुरा महद्वैरं विश्वामित्रवसिष्ठयोः । ब्राह्मण्यस्य कृते विप्राः प्राणान्तकरणं महत् । स सर्वैर्ब्राह्मणैः प्रोक्तो विश्वामित्रो महामुनिः

Transliteration

sūta uvāca | āsītpurā mahadvairaṃ viśvāmitravasiṣṭhayoḥ | brāhmaṇyasya kṛte viprāḥ prāṇāntakaraṇaṃ mahat | sa sarvairbrāhmaṇaiḥ prokto viśvāmitro mahāmuniḥ

Translation

スータは語った。「昔、ヴィシュヴァーミトラとヴァシष्ठの間に大いなる怨みが起こった。ブラーフマナの位を得るために、ブラーフマナたちよ、彼は命をも危うくするほどの厳しい苦行を行い、そして大聖ヴィシュヴァーミトラは、すべてのブラーフマナによりそのように認められた。」

Word by Word
सूतःSūta
सूतः:
Karta (Speaker)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्
आसीत्there was
आसीत्:
Kriya (Existence)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्
पुराformerly
पुरा:
Adhikarana (Time)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक adverb), अर्थे: पूर्वम् (formerly)
महत्great
महत्:
Karta (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्
वैरम्enmity
वैरम्:
Karta (Subject of 'was')
TypeNoun
Rootवैर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (with āsīt)
विश्वामित्रवसिष्ठयोःof Viśvāmitra and Vasiṣṭha
विश्वामित्रवसिष्ठयोः:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक) + वसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समासः (इतरेतर-द्वन्द्वः); पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, द्विवचनम्
ब्राह्मण्यस्यof Brahminhood
ब्राह्मण्यस्य:
Sambandha (Purpose-genitive)
TypeNoun
Rootब्राह्मण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
कृतेfor the sake of
कृते:
Prayojana (Purpose)
TypeIndeclinable
Rootकृत (प्रातिपदिक)
Formकृते (सप्तमी-एकवचनरूपेण अव्ययीभूतम्), अर्थे: निमित्ते/हेतोः (for the sake of)
विप्राःthe Brahmins
विप्राः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
प्राणान्तकरणम्causing the end of life (deadly act)
प्राणान्तकरणम्:
Karma (Object/Predicate nominal)
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक) + करण (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (प्राणानाम् अन्तः = प्राणान्तः; तस्य करणम्); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
महत्great
महत्:
Karma (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्
सःhe
सः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
सर्वैःby all
सर्वैः:
Karana (Agent in passive)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम्
ब्राह्मणैःby Brahmins
ब्राह्मणैः:
Karana (Agent in passive)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
प्रोक्तःwas declared/called
प्रोक्तः:
Kriya (Predicate)
TypeVerb
Rootप्र+वच् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past passive participle), पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; अर्थे: declared/called
विश्वामित्रःViśvāmitra
विश्वामित्रः:
Karta (Apposition)
TypeNoun
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
महामुनिःthe great sage
महामुनिः:
Karta (Apposition)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + मुनि (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समासः (महान् मुनिः); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
Speaker

Sūta

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: Viśvāmitra in fierce austerity—emaciated yet radiant—while the shadow of conflict with Vasiṣṭha looms; surrounding brāhmaṇas acknowledge him as a mahāmuni.

Characters & Entities
S
Sūta
V
Viśvāmitra
V
Vasiṣṭha
B
Brāhmaṇas

FAQs

Spiritual status is portrayed as achievable through intense discipline (tapas) and recognized by the community of the wise.

No single tīrtha is named in this verse; it supplies the backstory driving the Sarasvatī-tīrtha episode.

No specific rite; the verse highlights tapas and life-risking austerity undertaken for brāhmaṇya.

←Previous Verse
Next Verse→