Adhyaya 145

Verse 1

ऋषय ऊचुः । यत्त्वया कथितं सूत न मृता सा कुमारिका । हता रौद्रप्रहारैश्च कौतुकं तन्महत्तरम्

仙人たちは言った。「おおスータよ、汝の語ったところによれば、その乙女は猛き打撃により倒されたにもかかわらず、真には死ななかったという。これはいよいよ大いなる不思議—その理を説き明かせ。」

Verse 2

यतो भूयः प्रसंजाता योगिनी हरतुष्टिदा । यत्त्वार्थं सर्वमाचक्ष्व कारणं च तदद्भुतम्

「なぜなら彼女は再び生まれ、歓喜と満足を授けるヨーギニーとなったからである。これの意味と、その背後にある驚異の因を余すところなく語ってください。」

Verse 3

सूत उवाच । सा प्रविष्टा समं तेन सुपुण्यममरेश्वरम् । माघकृष्णचतुर्दश्यां न मृत्युर्यत्र विद्यते

スータは語った。「彼女は彼とともに、至上の功徳を具えるアマレーシュヴァラの聖廟へと入った。マーガ月の黒分（暗半月）の第十四日には、そこでは死は勢いを得ない。」

Verse 4

ततोऽष्टौ वसवस्तत्र द्वादशार्कास्तथैव च । एकादशापरे रुद्रा नासत्यौ द्वौ च सुन्दरौ

そのとき、八柱のヴァス、十二のアーディティヤ（太陽神）もまた、さらに十一の別のルドラたち、そして麗しき二柱のナーサティヤ（アシュヴィン双神）が居並んでいた。

Verse 5

ऋषय ऊचुः । अमरेश्वर इत्युक्तो यो देवो ह्यमरत्वदः । केन संस्थापितो ह्यत्र किंप्रभावश्च कीर्तय

仙人たちは言った。「ここに坐す神はアマレーシュヴァラと称され、不死なる者たちに不死を授け給う。いかなる者がこの地に御身を स्थापितしたのか、またその聖なる威力はいかなるものか。どうか宣べ示したまえ。」

Verse 6

सूत उवाच । अदितिश्च दितिश्चैव प्रजापतिसुते शुभे । कृते पुरातिरूपाढ्ये कश्यपेन महात्मना

スータは語った。「アディティとディティは、プラジャーパティの吉祥なる娘たちである。奇瑞の姿に満ちた太古の時代、偉大なる魂のカश्यパが彼女らを妻として迎えた。」

Verse 8

अदित्यां विबुधा जाता दितेश्चैव तु दैत्यपाः । तेषां सापत्न्यभावेन महद्वैरमुपस्थितम् । अथ दैत्यैः सुरा ध्वस्ताः कृताश्चान्ये पराङ्मुखाः । अन्ये तु भयसंत्रस्ता दिशो जग्मुः क्षतांगकाः

アディティからは神々が生まれ、ディティからはダーナヴァ（ダイティヤ）を率いる者たちが生まれた。共妻としての競い合いにより、大いなる怨みが起こった。やがて神々はダイティヤに打ち砕かれ、ある者は敗れて退き、またある者は恐怖に震え、傷ついた身を引きずりつつ四方へ逃れ去った。

Verse 9

ततो दुःखसमायुक्ता देवमातात्र संस्थिता । तपश्चक्रे दिवानक्तं शिवध्यानपरायणा

そのとき、悲しみに満ちた神々の母はそこに留まり、昼夜を分かたず苦行を修し、ただひたすらシヴァへの禅想に専念した。

Verse 10

एवं तस्यास्तपःस्थाया गते युगचतुष्टये । निर्भिद्य धरणीपृष्ठं शिवलिंगं समुत्थितम्

かくして彼女が苦行に揺るぎなく住しているうち、四つのユガが過ぎ去ると、大地の表を裂いてシヴァ・リンガが突如として湧き出た。

Verse 11

ततस्तस्मै कृतानन्दा स्तुत्वा स्तोत्रैः पृथग्विधैः । अष्टांगप्रणिपातेन नमश्चक्रे समाहिता

それから彼女は歓喜に満たされ、さまざまな讃歌によって御方を讃え、心を一つにして八支礼拝（アシュターンガ・プラニパータ）で平伏し、恭しく礼拝した。

Verse 12

एतस्मिन्नंतरे वाणी संजाता गगनांगणे । शरीररहिता दिव्या मेघगम्भीरनिःस्वना

その折、天空の広がりに一つの声が起こった――身なき神妙なる声で、雷雲のように深く響き渡った。

Verse 13

वरं प्रार्थय कल्याणि यस्ते हृदि व्यवस्थितः । प्रसन्नोऽहं प्रदास्यामि तवाद्य शशिशेखरः

「幸いなる者よ、願いの恩寵を求めよ。汝の心に住するその者――我、月を冠する者シャシシェーカラ（シヴァ）は満悦し、今日それを汝に授けよう。」

Verse 14

अदितिरुवाच । मम पुत्राः सुरश्रेष्ठ हन्यन्ते युधि दानवैः । तत्कुरुष्व गतायासानवध्यान्रणमूर्धनि

アディティは言った。「おお、神々の中の最勝者よ、わが子らは戦場でダーナヴァたちに討たれております。ゆえに彼らを疲労から解き放ち、戦の先陣において不殺・不敗とならしめてください。」

Verse 15

श्रीभगवानुवाच । एतल्लिंगं मदीयं ये स्पृष्ट्वा यास्यंति संयुगे । अवध्यास्ते भविष्यन्ति यावत्संवत्सरं शुभे

至福なる主は言われた。「このわがリンガに触れてから戦へ赴く者は、吉祥なる者よ、一年のあいだ不殺にして不敗となるであろう。」

Verse 16

अन्योऽपि मानवो योऽत्र चतुर्दश्यां समाहितः । माघमासस्य कृष्णायां प्रकरिष्यति जागरम्

また他のいかなる人であっても、ここにおいて月の第十四日（チャトゥルダシー）に心を統一し、マーガ月の黒分に徹夜の覚醒行（ジャーガラ）を修するならば——

Verse 17

सोऽपि संवत्सरं यावद्भविष्यति निरामयः । अपि मृत्युदिने प्राप्ते योऽस्मिन्नायतने शुभे

その者もまた一年のあいだ病なく安らかであろう。たとえ死の日が到来しても、この吉祥なる聖域に在る者にとっては——

Verse 18

आगमिष्यति तं मृत्युर्दूरात्परिहरिष्यति । एवमुक्त्वाथ सा वाणी विरराम ततः परम्

死がたとえ近づこうとも、遠く退き、はるか彼方よりその者を避けるであろう。かく語り終えると、その天なる声は以後沈黙した。

Verse 19

अदितिश्चापि सन्तुष्टा हतशेषान्सुतांस्ततः । समानीयाथ तल्लिंगं तेषामेव न्यदर्शयत् । कथयामास तत्सर्वं माहात्म्यं यद्वरोदितम्

アディティもまた満ち足り、虐殺を免れて残った息子たちをそののち集めた。彼らを一つに集めて、まさにそのリンガを示し、授願の声が語った霊威の大いなる功徳（マーハートミャ）を余すところなく説き聞かせた。

Verse 20

ततस्ते विबुधाः सर्वे तल्लिंगं प्रणिपत्य च । प्रतिजग्मुस्तुष्टियुक्ताः शस्त्राण्यादाय तान्प्रति

そのとき彼らすべての神々は、そのリンガに伏して礼拝し、満ち足りた心のまま再び出立した。彼らに向かう敵を討つため、武器を手に取って。

Verse 21

यत्र ते दानवा हृष्टाः स्थिताः शक्रपदे शुभे । स्वर्गभोगसमायुक्ता नन्दनांतर्व्यवस्थिताः

そこではダーナヴァたちが歓喜し、シャクラ（インドラ）の主権が及ぶ吉祥の領域に陣取り、天上の享楽に浸りつつ、天苑ナンダナの内に住み定めていた。

Verse 22

अथ ते दानवा दृष्ट्वा संप्राप्तांस्त्रिदिवौकसः । सहसा संगरार्थाय नानाशस्त्रधरान्बहून्

そのときダーナヴァたちは、天界の住人たちが到来するのを見て、たちまち合戦のために備えた。さまざまな武器を携える者が数多くいた。

Verse 23

रथवर्यान्समारुह्य धृतशस्त्रास्त्रवर्मणः । युद्धार्थं सम्मुखा जग्मुर्गर्जमाना घना इव

彼らは優れた戦車に乗り、武器・飛び道具・鎧を帯びて、戦いのために正面から進み出た。轟き叫ぶさまは、雷雲のごとくであった。

Verse 24

ततः समभवद्युद्धं देवानां दानवैः सह । रोषप्रेरितचित्तानां मृत्युं कृत्वा निवर्तनम्

そのとき、神々とダーナヴァとの間に戦いが起こった。怒りに駆られた心のまま、死をもたらしてのちにようやく退いた。

Verse 25

ततस्ते विबुधाः सर्वे हरलब्धवरास्तदा । जघ्नुर्दैत्यानसंख्याताच्छितैः शस्त्रैरनेकधा

ついでその時、ハラ（シヴァ）より恩寵を得たすべての神々は、鋭き武器をもって数知れぬダイティヤをさまざまに討ち滅ぼした。

Verse 26

हतशेषाश्च ये तेषां ते त्यक्त्वा त्रिदशालयम् । पलायनकृतोत्साहाः प्रविष्टा मकरालयम्

また生き残った者どもは、三十三神の住処を捨て、逃走の勢いに駆られて、マカラの住まう大海へと入り込んだ。

Verse 27

ततः शक्रः समापेदे स्वराज्यं दानवैर्हृतम् । यदासीत्पूर्वकाले तत्समग्रं हतकण्टकम्

その後、シャクラはダーナヴァに奪われていた自らの王権を取り戻した。往昔のごとく余すところなく復し、あらゆる障碍の棘を断ち切った。

Verse 28

ततस्ते दानवाः शेषा ज्ञात्वा तल्लिंगसंभवम् । माहात्म्यं वृषनाथस्य क्षेत्रस्यास्योद्भवस्य च

ついで残ったダーナヴァたちは、そのリンガの起源を知り、ヴリシャナータ（Vṛṣanātha）の偉大さと、この聖なるクシェートラの神聖なる顕現とを悟った。

Verse 29

शुक्रेण कथितं सर्वं माघकृष्णे निशागमे । चतुर्दश्यां शुचिर्भूत्वा यस्तल्लिंगं प्रपूजयेत् । कालाघ्रातोऽपि न प्राणैः स पुमांस्त्यज्यते क्वचित्

これら一切は、マーガ月の暗半月が終わる夜に、シュクラによって説き明かされた。月の第十四日に身を清め、あのリンガを深い恭敬をもって礼拝する者は――たとえ時（死）に触れられようとも――生命の息（プラーナ）に決して見捨てられない。

Verse 30

तस्माद्यूयं समासाद्य तल्लिंगं तद्दिने निशि । पूजयध्वं महाभागा येन स्युर्मृत्युवर्जिताः

ゆえに、幸いある者たちよ、その同じ夜にあのリンガへ近づき、礼拝しなさい。そうすれば、死の苦悩を免れるであろう。

Verse 31

यावत्संवत्सरस्यातं सत्यमेतन्मयोदितम् । यथा ते देवसंघाश्च तत्प्रभावादसंशयम्

これは真実である――我はかく語った――一年の巡りのあいだ常に。しかも、その（リンガと聖域）の威力によって、神々の群れは疑いなく安穏にして成就する。

Verse 32

अथ तं दानवेन्द्राणां मंत्रं ज्ञात्वा सुरेश्वरः । नारदाद्ब्राह्मणः पुत्राद्भयत्रस्तमनास्ततः

そのとき神々の主は、ナーラダの子であるバラモンから、ダーナヴァの首領たちの密議を知り、心に恐れを抱いた。

Verse 33

मंत्रं चक्रे समं देवैस्तत्र देवस्य रक्षणे । यथा स्यादुद्यमः सम्यक्तस्मिन्नहनि सर्वदा

そこで彼は神々とともに、その神格を守護するための策をめぐらし、かの当日に彼らの働きが正しく、常に滞りなく起動するようにした。

Verse 34

कोटयस्तु त्रयस्त्रिंशद्देवानां सायुधास्ततः । रक्षार्थं तस्य लिंगस्य तस्मिन्क्षेत्रे व्यवस्थिताः । माघकृष्णचतुर्दश्यां सुसंनद्धाः प्रहारिणः

そのとき、武具を帯びた三十三倶胝の神々は、そのクシェートラに陣取り、そのリンガを守護した。マーガ月の黒分（クリシュナ・パクシャ）十四日には、完全に武装し、打ちかかる備えを整えて立った。

Verse 35

अथ ते दानवा दृष्ट्वा तान्देवांस्तत्र संस्थितान् । भयसंत्रस्तमनसो दुद्रुवुः सर्वतो दिशम्

そのときダーナヴァたちは、そこに陣する神々を見て、恐怖に心を乱され、四方へと逃げ散った。

Verse 36

अथ प्रभाते विमले प्रोद्गते रविमण्डले । भूय एव सुराः सर्वे मंत्रं चक्रुः परस्परम्

やがて清らかな暁、太陽の円輪が昇ると、すべての神々は再び互いに評議した。

Verse 37

यद्येतत्क्षेत्रमुत्सृज्य गमिष्यामः सुरालयम् । लिंगमेतत्समभ्येत्य पूजयिष्यंति दानवाः

彼らは言った。「もしこの聖なるクシェートラを捨てて神々の住処へ帰れば、ダーナヴァはここに来て、このリンガを礼拝するであろう。」

Verse 38

ततोऽवध्या भविष्यंति तेऽपि सर्वे यथा वयम् । तस्मादत्रैव तिष्ठामस्त्रयस्त्रिंशत्प्रनायकाः

「そうなれば、彼らもまた我らと同じく、討ち難き者となる。ゆえにここに留まろう――三十三神の首領たる我らが。」

Verse 39

कोटीनामेव सर्वेषां शेषा गच्छन्तु तत्र च । सहस्राक्षेण संयुक्ताः स्वर्गे स्वपररक्षकाः

これら幾千万のうち、残る者たちはかしこ（天界）へ赴き、千眼の御方と結ばれよ。スヴァルガにおいて、自らの国土を守護せよ。

Verse 41

एते तल्लिंगरक्षार्थं तस्मिन्क्षेत्रे व्यवस्थिताः । शेषाः शक्रसमायुक्ताः प्रजग्मुस्त्रिदशालयम्

これらはそのリンガを守護するため、かの聖域にとどまり配置された。残る者たちはシャクラ（インドラ）とともに、神々の住処へ赴いた。

Verse 42

सूत उवाच । एवं प्रभावं लिंगं तु देवदेवस्य शूलिनः । भवद्भिः परिपृष्टं यददित्या स्थापितं पुरा

スータは語った。「これこそが、三叉を執る神シュ―リン、神々の神のリンガの大いなる威力である。汝らが問い求めたのは、かつてアディティが स्थापितしたそのリンガである。」

Verse 43

यस्मान्न विद्यते मृत्युस्तेन दृष्टेन देहिनाम् । अमराख्यं ततो लिंगं विख्यातं भुवनत्रये

それを拝見したなら、身を持つ者に死は及ばぬ。ゆえにそのリンガは、三界において「アマラ（不死）」の名で広く知られた。

Verse 44

यस्मिन्देशेऽपि सा कन्या हता तेन द्विजन्मना । जाबालिना सुक्रुद्धेन तस्य देवस्य मंदिरे

まさにその地において、その神の मंदिरの中で、一人の乙女が、激しい怒りに燃えるその両生（ドヴィジャ）—ジャーバーリ—によって殺された。

Verse 45

आसीत्तत्र दिने कृष्णा माघमास चतुर्दशी । तेन नो निधनं प्राप्ता सुहताऽपि तपस्विनी

その日はマーガ月の暗半月の第十四日（チャトゥルダシー）であった。ゆえに、たとえ惨く討たれようとも、その苦行の女は死に至らなかった。

Verse 46

एतद्वः सर्वमाख्यातं तस्य लिंगस्य सम्भवम् । माहात्म्यं ब्राह्मणश्रेष्ठाः सर्वपातकनाशनम्

おお最勝のブラーフマナたちよ、わたしはそのリンガの出現と大いなる功徳を余すところなく語った。その功徳は一切の罪を滅する。

Verse 47

यश्चैतत्पठते भक्त्या तस्य लिंगस्य संनिधौ । अपमृत्युभयं तस्य कथंचिन्नैव जायते

そのシヴァ・リンガの御前で、信愛をもってこれを誦する者には、非時の死（アパムリティユ）の恐れは決して起こらない。

Verse 48

तस्याग्रेऽस्ति शुभं कुण्डं पूरितं स्वच्छवारिणा । अदित्या निर्मितं देव्या स्नानार्थं चात्मनः कृते

その前には、澄みきった清水に満たされた吉祥なるクンダがある。女神アディティが自らの沐浴のために造ったものである。

Verse 49

स्नानं कृत्वा नरस्तस्मिन्यस्तल्लिंगं प्रपश्यति । करोति जागरं रात्रौ तस्मिन्नेव दिनेदिने । सोऽद्यापि वत्सरं यावन्नापमृत्युमवाप्नुयात्

そこで沐浴し、そのリンガを拝し、同じ場所で夜の覚醒（ジャーガラ）を日々続ける者は、たとえ満一年に及んでも、非時の死（アパムリティユ）に遭わない。