Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 10

Devanagari script

एवं तस्यास्तपःस्थाया गते युगचतुष्टये । निर्भिद्य धरणीपृष्ठं शिवलिंगं समुत्थितम्

Transliteration

evaṃ tasyāstapaḥsthāyā gate yugacatuṣṭaye | nirbhidya dharaṇīpṛṣṭhaṃ śivaliṃgaṃ samutthitam

Translation

かくして彼女が苦行に揺るぎなく住しているうち、四つのユガが過ぎ去ると、大地の表を裂いてシヴァ・リンガが突如として湧き出た。

Word by Word

• एवम्: thus, in this manner
• एवम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/रीति-वाचक (adverb of manner)

• तस्याः: of her
• तस्याः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम

• तपःस्थायाः: of (her) who was engaged in austerity
• तपःस्थायाः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक) + स्था (धातु) → तपःस्था (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; कृदन्त-प्रातिपदिक (स्था-धातोः ‘स्थ’/‘स्था’ प्रत्ययान्त, ‘तपःस्थ’ = तपसि स्थिता)

• गते: when (it) had passed
• गते: Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) → गत (कृदन्त)
• Form: सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; नपुंसकलिङ्ग/सामान्य-प्रयोग (locative absolute)

• युगचतुष्टये: in the four yugas (after four yugas)
• युगचतुष्टये: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: युग (प्रातिपदिक) + चतुष्टय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (युगानां चतुष्टयम्)

• निर्भिद्य: having pierced/split
• निर्भिद्य: Kriya (पूर्वक्रिया/Adverbial to main action)
• Type: Verb
• Root: निर्भिद् (धातु; निर्+भिद्)
• Form: क्त्वान्त अव्यय-भाव (gerund/absolutive); ‘having split’

• धरणीपृष्ठम्: the surface/back of the earth
• धरणीपृष्ठम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धरणी (प्रातिपदिक) + पृष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (धरण्याः पृष्ठम्)

• शिवलिङ्गम्: the Śiva-liṅga
• शिवलिङ्गम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शिवस्य लिङ्गम्)

• समुत्थितम्: arisen, emerged
• समुत्थितम्: Karta (Predicate adjective/कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्+उत्+स्था (धातु) → समुत्थित (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A tapasvinī stands absorbed in austerity as the earth splits; from the fissure rises a radiant Śiva-liṅga, dust and light swirling, the landscape sanctified by the miracle.

Characters & Entities

• Aditi
• Śiva-liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Persevering devotion culminates in direct divine manifestation; a tīrtha becomes sacred by such epiphanies.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The emergence of the Śiva-liṅga marks the sanctification of the Amareśvara tīrtha described in this chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite; it emphasizes steadfast tapas as the cause for the liṅga’s manifestation.