Adhyaya 4

Verse 1

लोमश उवाच । विष्णुनोक्तं वचः श्रुत्वा दक्षो वचनमब्रवीत् । वेदानामप्रमाणं च कृतं ते मधुसूदन

ローマシャは言った。ヴィシュヌの言葉を聞いて、ダクシャは答えた。「おおマドゥスーダナよ、あなたの言葉によって、ヴェーダが権威なきもののようにされてしまった。」

Verse 2

वैदिकं कर्म चोत्सृज्य कथं सेश्वरतां व्रजेत् । तदुच्यतां महाविष्णो येन धर्मः प्रतिष्ठितः

ヴェーダの祭式を捨てて、どうして主（イーシュヴァラ）に帰依する道へ至れようか。おおマハーヴィシュヌよ、ダルマが堅固に स्थापितされる所以を説き給え。

Verse 3

दक्षेणोक्तो महाविष्णुरुवाच परिसांत्वयन् । त्रैगण्यविषया वेदाः संभवंति न चान्यथा

ダクシャにこう問われて、マハーヴィシュヌはやさしく慰めつつ答えた。「ヴェーダは三つのグナをその領域として起こる。まことに、それ以外ではない。」

Verse 4

वेदोदितानि कर्माणि ईश्वरेण विना कथम् । सफलानि भविष्यंति विफलान्येव तानि च

ヴェーダに説かれた行為が、イーシュヴァラなくしてどうして果を結ぼうか。主なきとき、それらの行為はまさに無果・無益となる。

Verse 5

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन ईश्वरं शरणं व्रऐजा । एवं ब्रुवति गोविन्द आगतः सैन्यसागरः । वीरभद्रेण सदृशो ददृशुस्तं तदा सुराः

それゆえ、あらゆる努力を尽くして、イーシュヴァラ（Īśvara）に帰依せよ。ゴーヴィンダがかく語るさなか、海のごとき大軍が到来し、その時、神々はヴィーラバドラ（Vīrabhadra）に似た者を見た。

Verse 6

इंद्रोपि प्रहसन्विष्णुमात्मवादरतं तदा । वज्रपाणिः सुरैः सार्द्धं योद्धुकामोऽभवत्तदा

その時、教義の立場に執するヴィシュヌ（Viṣṇu）を、インドラもまた笑い、金剛杵ヴァジュラ（Vajra）を手に、神々と共に戦わんと欲した。

Verse 7

भृगुणाचारितः शीघ्रमुच्चाटनपरेण हि । तदा गणाः सुरैः सार्धं युयुधुस्ते गणान्विताः

ブリグ（Bhṛgu）により素早く駆り立てられ—彼は彼らを追い払わんとしたゆえ—その時、ガナ（gaṇa）たちは自らの軍勢を伴い、神々と共に戦った。

Verse 8

शरतोमरनागचैर्जघ्नुस्ते च परस्परम् । नेदुःशंखाश्च बहुशस्तस्मिन्रणमहोत्सवे

彼らは矢と投槍と戦象とで互いを打ち、かの大いなる戦の祭儀において法螺貝は幾度も轟き渡った。

Verse 9

तथा दुन्दुभयो नेदुः पटहा डिंडिमादयः । तेन शब्देन महताश्लाघ्यमानास्तदा सुराः । लोकपालैश्च सहिता जघ्नुस्ताञ्छिवकिंकरान्

その時、戦鼓が鳴り響いた——ドゥンドゥビー、パタハ、ディンディマなど。かの大いなる轟音に鼓舞され、神々はローカパーラ（Lokapāla）と共に、シヴァ（Śiva）の従者たちを打ち倒した。

Verse 10

खड्गैश्चापि हताः केचिद्गदाभिश्च विपोथिताः । देवैः पराजिताः सर्वे गणाः शतसहस्रशः

ある者は剣に斬り伏せられ、またある者は棍棒に打ち砕かれた。かくしてガナたちは幾十万にも及び、諸天（デーヴァ）によってことごとく打ち破られた。

Verse 11

इंद्राद्यौर्लोकपालैश्च गणास्ते च पराङ्गमुखाः । कृताश्च तत्क्षणादेव भृगोर्मंत्रबलेन हि

そのガナたちは、インドラと諸方護世神（ローカパーラ）によってただちに顔を背けさせられ—潰走させられ—まさしくブリグの真言の力によって、その瞬間になされた。

Verse 12

उच्चाटनं कृतं तेषां भृगुणा यज्विना तदा । यजनार्थं च देवानां तुष्ट्यर्थं दीक्षितस्य च

そのとき祭祀を執り行うブリグは、彼らに対してウッチャータナ（追い散らし）の法を修した。諸天の祭（ヤジュニャ）を成就させ、また灌頂を受けた施主（ディークシタ）を満足させるためである。

Verse 13

तेनैव देवा जयिनो जातास्तत्क्षणमेव हि । स्वानां पराजयं दृष्ट्वा वीरभद्रो रुपान्वितः

その行いによって、諸天はただちに勝利者となった。味方の敗北を見たヴィーラバドラは、恐るべき相を帯び、反撃のために身構えた。

Verse 14

भूतान्प्रेतान्पिशाचांश्च कृत्वा तानेव पृष्ठतः । वृषभस्थान्पुरस्कृत्य स्वयं चैव महाबलः । तीक्ष्णं त्रिशूलमादाय पातयामास तान्रणे

彼はブータ、プレータ、ピシャーチャを自らの背後に配し、牡牛に乗る者たちを先陣として進ませた。大いなる力をもつその者は鋭きトリシューラ（三叉戟）を取り、戦場にて彼らを打ち倒した。

Verse 15

देवान्यक्षान्पिशाचांश्च गुह्यकान्राक्षसां स्तथा । शूलघातैश्च ते सर्वे गणा देवान्प्रजघ्निरे

三叉戟の一撃により、その一切のガナたちは、デーヴァのみならず、ヤクシャ、ピシャーチャ、グヒヤカ、そしてラークシャサをも打ち倒した。

Verse 16

केचिद्द्विधाकृताः खङ्गैर्मुद्गरैश्चापि पोथिताः । परश्वधैः खंडशश्च कृताः केचिद्रणाजिरे

ある者は剣により二つに裂かれ、ある者は槌により打ち砕かれた。さらにある者は戦場にて斧で断ち切られ、粉々となった。

Verse 17

शूलैर्भिन्नाश्च शतशः केचिच्च शकलीकृताः । एवं पराजिताः सर्वे पलायनपरायणाः

幾百もの者が三叉戟に貫かれ、またある者は断片へと切り刻まれた。かくして皆は敗れ、ただ逃走にのみ心を向けた。

Verse 18

परस्परं परिष्वज्य गतास्तेपि त्रिविष्टपम् । केवलं लोकपालाश्च इंद्राद्यास्तस्थुरुत्सुकाः । बृहस्पतिं पृच्छमानाः कुतोस्माकं जयो भवेत्

彼らは互いに抱き合い、トリヴィシュタパ（天界）へと赴いた。だが護世者たるインドラらのみが不安げに立ち、ブリハスパティに問うた。「我らの勝利はいずこより来るのか。」

Verse 19

बृहस्पतिरुवाचेदं सुरेंद्रं त्वरितस्तदा । बृहस्पतिरुवाच । यदुक्तं विष्णुना पूर्वं तत्सत्यं जातमद्य वै

そのときブリハスパティは急ぎ、天帝インドラに告げた。「かつてヴィシュヌが語ったことは、まさに今日、真実となって現れた。」

Verse 20

अस्ति चेदीश्वरः कश्चित्फलरूप्यस्य कर्म्मणः । कर्तारं भजते सोपि न ह्यकर्तुः प्रभुर्हिसः

もし業の果を授ける主がいるとしても、その主でさえ行為者に依る。行わぬ者に対しては、主はその支配者ではないからである。

Verse 21

न मंत्रौषधयः सर्वे नाभिचारा न लौकिकाः । न कर्माणि न वेदाश्च न मीमांसाद्वयं तथा

あらゆる真言や薬法でもなく、呪術や世俗の手段でもない。祭式でもなく、ヴェーダでさえなく、二つのミーマーンサーでもない——それらだけでは成就しない。

Verse 22

ज्ञातुमीशाः संभवंति भक्त्याज्ञेयस्त्वनन्यया । शांत्या च परया तृष्ट्या ज्ञातव्यो हि सदाशिवः

主はバクティによってこそ真に知られる——他に向かわぬ一心の信愛によって。至高の寂静と深い満足のうちに、まさにサダーシヴァは体得されるべきである。

Verse 23

तेन सर्वं संभवंति सुखदुःझखात्मकं जगत् । परंतु संवदिष्यामि कार्याकार्यविवक्षया

彼より、この楽と苦より成る全世界が生起する。されど今、なすべきこととなすべからざることを分かつために語ろう。

Verse 24

त्वमिंद्र बालिशो भूत्वा लोकपालैः सहाद्य वै । आगतो बालिशो भूत्वा इदानीं किं करिष्यसि

インドラよ、愚かに振る舞って、今日、世を護る者たちと共にここへ来た。愚かさのまま来た今、汝は何をなすのか。

Verse 25

एते रुद्रसहायाश्च गणाः परमशोभनाः । कुपिताश्च महाभागा न तु शेषं प्रकुर्वते

ルドラの従者であるこれらのガナたちは、極めて華麗である。しかし激怒すれば、この偉大なる者たちは何も残さないであろう。

Verse 26

एवं बृहस्पतेर्वाक्यं श्रुत्वा तेऽपि दिवौकसः । चिंतामापेदिरे सर्वे लोकपाला महेश्वराः

ブリハスパティの言葉を聞いて、天の住人であるローカパーラたちは皆、深い不安に襲われた。

Verse 27

ततोऽब्रवीद्वीरभद्रो गणैः परिवृतो भृशम् । सर्वे यूयं बालिशत्वादवदानार्थमागताः

その時、ガナたちに堅く守られたヴィーラバドラが言った。「お前たちは皆、その愚かさゆえに、罰を受けるためにここに来たのだ。」

Verse 28

अवदानानि दास्यामि तृप्त्यर्थं भवतां त्वरन् । एवमुक्त्वा शितैर्बाणैर्जघानाथ रुषान्वितः

「お前たちの『満足』のために、速やかに罰を与えよう。」そう言うと、彼は怒りに満ちて、鋭い矢で彼らを攻撃した。

Verse 29

तैर्बाणैर्निहताः सर्वे जग्मुस्ते च दिशो दश

それらの矢に打たれ、彼らは皆逃げ出し、十の方角へと散り散りになった。

Verse 30

गतेषु लोकपालेषु विद्रुतेषु सुरेषु च । यज्ञवाटे समायातो वीरभद्रो गणान्वतः

世界の守護者たちが逃げ去り、神々も恐れに散り散りとなったとき、ヴィーラバドラはシヴァのガナたちを従えて、祭祀（ヤジュニャ）の場に到来した。

Verse 31

तदा त ऋषयः सर्वे सर्वमेवेश्वरेश्वरम् । विज्ञप्तुकामाः सहसा ऊचुरेवं जनार्दनम्

そのとき、すべての聖仙たちは、万主の主にして万有そのものであるジャナールダナにただちに訴えようとして、彼に次のように申し上げた。

Verse 32

रक्ष यज्ञं हि दक्षस्य यज्ञोसि त्वं न संशयः । एतच्छ्रुत्वा तु वचनमृषीणां वै जनार्दनः

「ダクシャのヤジュニャをお守りください。あなたこそ疑いなくヤジュニャそのものです。」仙たちのこの言葉を聞いて、ジャナールダナは心を向けて応えた。

Verse 33

योद्धुकामः स्थितो युद्धे विष्णुरध्यात्मदीपकः । वीरभद्रो महाबाहुः केशवं वाक्यमब्रवीत्

内なる自己を照らす灯火たるヴィシュヌは、戦いを望み、戦場に立って備えた。すると大いなる腕を持つヴィーラバドラが、ケーシャヴァにこう告げた。

Verse 34

अत्र त्वयागतं कस्माद्विष्णो वेत्त्रा महाबलम् । दक्षस्य पक्षमाश्रित्य कथं जेष्यसि तद्वद

「おおヴィシュヌよ、大いなる力を携える者よ、なぜここへ来たのか。ダクシャの側に与して、いかにして勝利するつもりか。わたしに告げよ。」

Verse 35

दाक्षायण्या कृतं यच्च न दृष्टं किं त्वयानघ । त्वं चापि यज्ञे दक्षस्य अवदानार्थमागतः । अवदानं प्रयच्छामि तव चापि महाभूज

罪なき者よ、ダクシャーヤニー（サティー）がなしたことを見なかったのか。汝もまたダクシャの祭祀に、定められた分け前を求めて来たのだ。われは汝にもその分を授けよう、強大なる腕の者よ。

Verse 36

एवमुक्त्वा प्रणम्यादौ विष्णुं सदृशरूपिणम् । वीरभद्रोऽग्रतो भूत्वा विष्णुं वाक्यमथाब्रवीत्

かく語り終えると、ヴィーラバドラはまず（シヴァに）似た御姿をもつヴィシュヌに礼拝し、ついでその前に立って、再びヴィシュヌに言葉を述べた。

Verse 37

यथा शंभुस्तथा त्वं हि मम नास्त्यत्र संशयः । तथापि त्वं महाबाहो योद्धुकामोऽग्रतः स्तितः । नेष्याम्यपुनरावृत्तिं यदि तिष्ठेस्त्वमात्मना

「シャンブがそのままであるように、汝もまたそのとおりだ。これに疑いはない。されど、強大なる腕の者よ、汝は戦いを望んで我が前に立つ。もし己が意志のままに踏みとどまるなら、われは汝を不帰の境へと送ろう。」

Verse 38

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा वीरभद्रस्य धीमतः । उवाच प्रहसन्देवो विष्णुः सर्वेश्वरेश्वरः

賢きヴィーラバドラのその言葉を聞いて、万主の主たる神ヴィシュヌは微笑みつつ答えた。

Verse 39

विष्णुरुवाच । रुद्रतेजःप्रसूतोसि पवित्रोऽसि महामते । अनेन प्रार्थितः पूर्वं यज्ञार्थं च पुनः पुनः

ヴィシュヌは言った。「汝はルドラの燃え立つ威光より生まれ、清浄なる者、心大いなる者よ。以前にも彼によって、祭祀のために幾度となく汝は請われたのだ。」

Verse 40

अहं भक्तपराधीनस्तथा सोऽपि महेश्वरः । तेनैव कारणेनात्र दक्षस्य यजनं प्रति

「我は我が帰依者に依りて在る—大自在天マヘーシュヴァラもまた然り。ゆえにこそ、このダクシャの祭祀（ヤジュニャ）に関わる件において……」

Verse 41

आगतोऽहं वीरभद्र रुद्रकोपसमुद्भव । अहं निवारयामि त्वां त्वं वा मां विनिवारय

「来たぞ、ヴィーラバドラよ—ルドラの憤怒より生まれし者よ。我は汝を制する。さもなくば、汝が我を制せ。」

Verse 42

इत्युक्तवति गोविंदे प्रहस्य स महाभुजः । प्रश्रयावनतो भूत्वा इदमाह जनार्दनम्

ゴーヴィンダがかく語り終えると、その剛腕の者は微笑み、ついで恭しく身をかがめ、ジャナールダナに次の言葉を告げた。

Verse 43

यथा शिवस्तथा त्वं हि यथा त्वं च तथा शिवः । सेवकाश्च वयं सर्वे तव वा शंकरस्य च

「シヴァがかくあるように、まさに汝もまた然り。汝がかくあるように、シヴァもまた然り。我らは皆、仕える者—汝に、あるいはシャンカラに。」

Verse 44

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य सोऽच्युतः संप्रहस्य च । इदं विष्णुर्महावाक्यं जगाद परमेश्वरः

その言葉を聞くと、不落の主アチュタは微笑み、ついで至上主ヴィシュヌは、この大いなる宣言を語った。

Verse 45

योधयस्व महाबाहो मया सार्धमशंकितः । तवास्त्रैः पूर्यमाणोऽहं गच्छामि भवनं स्वकम्

「戦え、偉大なる腕の者よ、ためらうことなく我と共に。汝の武器に我が身が満たされ包まれるとき、我は己が住処へと去らん。」

Verse 46

तथेत्युक्त्वा तु वीरोऽसौ वीरभद्रो महाबलः । गृहीत्वा परमास्त्राणि सिंहनादैर्जगर्ज ह

「然り」と言い終えるや、大力の英雄ヴィーラバドラは至上の武器を取り、獅子の咆哮のごとく轟き叫んだ。

Verse 47

विष्णुश्चापि महाघोषं शंखनादं चकार सः । तच्छ्रुत्वा ये गता देवा रणं हित्वाऽययुः पुनः

ヴィシュヌもまた大いなる轟音を起こし、法螺貝を吹き鳴らした。それを聞いた逃げ去った神々は、戦場からの退却を捨てて再び戻って来た。

Verse 48

व्यूहं चक्रुस्तदा सर्वे लोकपालाः सवासवाः । तदेन्द्रेण हतो नंदीवज्रेण शतपर्वणा

その時、すべての世界の守護神らはインドラと共に陣形を組んだ。するとナンディーは、百の節をもつ金剛杵（ヴァジュラ）でインドラに打ち倒された。

Verse 49

नंदीना च हतः शक्रस्त्रिशूलेन स्तनांतरे । वायुना च हतो भृंगी भृंगिणा वायुराहतः

インドラはナンディンに倒され、三叉戟が胸を貫いた。ブリンギーは風神ヴァーユに討たれたが、そのヴァーユもまたブリンギーに打たれた。

Verse 50

शूलेन सितधारेण संनद्धो दण्डधारिणा । यमेन सह संग्रामं महाकालो बलान्वितः

白く輝く刃の三叉戟を携え、杖の武器を備えた大力のマハーカーラは、力みなぎりてヤマと共に戦場へと入った。

Verse 51

कुबेरेण च संगम्य कूष्मांडानां पतिः स्वयम् । वरुणेन समं युद्धं मुंडश्चैव महाबलः

クベーラと合流し、クーシュマーṇḍたちの主はみずから進み出た。さらに大力のムンダは、ヴァルナと互角に戦った。

Verse 52

युयुधे परयाशक्त्या त्रैलोक्यं विस्मयन्निव । नैरृतेन समागम्य चंडश्चबलवत्तरः

彼は至上の力で戦い、まるで三界を驚嘆させるかのようであった。さらに、より強大なチャンダがナイリタと相まみえた。

Verse 53

युयुधे परमास्त्रेण नैरृत्यं च विडंबयन् । योगिनीचक्रसंयुक्तो भैरवो नायको महान्

至上の武器を振るい、ナイリタを辱めつつ戦い続けた。大いなる導者バイラヴァは、ヨーギニーの輪とともに立っていた。

Verse 54

विदार्य देवानखिलान्पपौ शोणितमद्बुतम् । क्षेत्रपालास्तथा चान्ये भूतप्रमथगुह्यकाः

彼らはあらゆるデーヴァを引き裂き、驚くべき血を飲んだ。同様に、クシェートラパーラたちや他の群れ――ブータ、プラマタ、グヒャカ――もまた猛り狂った。

Verse 55

साकिनी डाकिनी रौद्रा नवदुर्गास्तथैव च । योगिन्यो यातुदान्यश्च तथा कूष्मांडकादयः । नेदुः पपुः शोणितं च बुभुजुः पिशितं बहु

サーキニー、ダーキニー、猛き者たちと九柱のドゥルガー、またヨーギニー、ヤートゥダーニー、クーシュマーンダらの群れは—轟と咆哮し、血を飲み、多くの肉を貪り食った。

Verse 56

भक्ष्यमाणं तदा सैन्यं विलोक्य सुरराट्स्वयम् । विहाय नंदिनं पश्चाद्वीरभद्रं समाक्षिपत्

軍勢が喰らわれているのを見た天界の王は、自らナンディンから身を引き、ついでヴィーラバドラへと攻めかかった。

Verse 57

वीरभद्रो विहायैव विष्णुं देवेन्द्रमास्थितः । तयोर्युद्धमभूद्धोरं बुधांगारकयोरिव

ヴィーラバドラはヴィシュヌを退け、神々の主インドラに挑んだ。両者の戦いは、水星と火星の争いのごとく凄惨となった。

Verse 58

वीरभद्रं यदा शक्रो हंतुकामस्त्वरान्वितः । तावच्छंक्रं गजस्थं हि पुरयामास मार्गणैः

シャクラはヴィーラバドラを討たんと焦りつつ進み、その刹那、象上の武者に矢の雨を浴びせて満たした。

Verse 59

वीरभद्रो रुषाविष्टो दुर्निवार्यो महाबलः । तदेद्रेंणाहतः शीघ्रं वज्रेण शतपर्वणा

烈怒に憑かれ、抗し難く大いなる力を備えたヴィーラバドラは、インドラにより百節の金剛杵（ヴァジュラ）で素早く打たれた。

Verse 60

सगजं च सवज्रं च वासवं ग्रस्तुमुद्युतः । हाहाकारो महा नासीद्भूतानां तत्र पश्यताम्

象と金剛杵（ヴァジュラ）を携えるヴァーサヴァ（インドラ）を呑み尽くさんと、ヴィーラバドラは猛然と迫った。見守る衆生の前に、大いなる驚愕の叫びが湧き起こった。

Verse 61

वीरभद्रं तताभूतं तथाभूतं हंतुकामं पुरंदरम् । तव्रमाणस्तदा विष्णुर्वीरभद्राग्रतः स्थितः

その恐るべき姿のヴィーラバドラと、危地にあるプランダラ（インドラ）を見て、彼を守らんとするヴィシュヌは、ヴィーラバドラの前に立ちはだかった。

Verse 62

शक्रं च पृष्ठतः कृत्वा योधयामास वै तदा । वीरभद्रस्य विष्णोश्च युद्धं परमभूत्तदा

ヴィシュヌはシャクラ（インドラ）を背後にかばい、ただちに戦いを挑んだ。その時、ヴィーラバドラとヴィシュヌの戦闘はこの上なく激烈となった。

Verse 63

शस्त्रास्त्रैर्विविधाकारैर्योधयामासतुस्तदा । पुनर्नंदिनमालोक्य शक्रो युद्ध विशारदः

その時、両者はさまざまな武器と飛び道具で戦った。さらに再びナンディンを見て、戦に通じたシャクラ（インドラ）は彼へと注意を向けた。

Verse 64

द्वंद्वयुद्धं सुतुमुलं देवानां प्रमथैः सह । प्रमथा मथिता देवैः सर्वे ते प्राद्रवन्रणात्

神々とプラマタたちの間に、凄まじく騒然たる一騎打ちの戦いが巻き起こった。だがプラマタたちは神々に打ち砕かれ、皆ことごとく戦場から逃げ去った。

Verse 65

गणान्पराङ्मुखान्दृष्ट्वा सर्वे ते व्याधयो भृशम् । रुद्रकोपात्समुद्भूता देवाश्चापि प्रदुद्रुवुः

ガナたちが背を向けたのを見て、ルドラの憤怒より生じた猛き病どもは激しく広がり、デーヴァたちもまた恐怖に駆られて逃げ散った。

Verse 66

ज्वरैस्तु पीडितान्देवान्दृष्ट्वा विष्णुर्हसन्निव । जीवग्राहेण जग्राह देवांस्तांश्च पृथक्पृथक्

熱病に苦しむデーヴァたちを見て、ヴィシュヌは微笑むかのように、「命を奪う」掴みで彼らを一柱ずつ取り押さえた。

Verse 67

देवाश्चिनौ तदाहूय व्याधीन्हंतुं तदा भृतिम् । ददौ ताभ्यां प्रयत्नेन गणयित्वा सुबुद्धिमान्

そのとき賢者は二柱のアシュヴィンを召し、周到に計らって、努めを尽くしつつ諸病を滅する務めを彼らに授けた。

Verse 68

ज्वरांश्च सन्निपातांश्च अन्ये भूतद्रुहस्तदा । तान्सर्वान्निगृहीत्वाथ अश्विनौ तौ मुदान्वितौ । विज्वरानथ देवांश्च कृत्वा मुमुदतुश्चिरम्

ついで歓喜に満ちた二柱のアシュヴィンは、あらゆる熱病と、危険なる「サンニパータ」の患い、さらに衆生を害する他の力をことごとく鎮めた。デーヴァたちを無熱となし、久しく喜び合った。

Verse 69

तैर्जितं योगिनीचक्रं भैरवं व्याकुलीकृतम् । तीक्ष्णाग्रैः पातयामासुः शरैर्भूतगणानपि

彼らに打ち破られてヨーギニーの輪は乱れ、バイラヴァさえも動揺した。鋭い鏃の矢で、ブータの群れをもまた射倒した。

Verse 70

सुरैर्विद्रावितं सैन्यं विलोक्य पतितं भुवि । वीरभद्रो रुपाविष्टो विष्णुं वचनमब्रवीत्

神々に追い散らされ、地に倒れ伏す軍勢を見て、ヴィーラバドラは恐るべき姿を現し、ヴィシュヌに言葉をもって語りかけた。

Verse 71

त्वं शूरोसि महाबाहो देवानां पालको ह्यसि । युध्यस्व मां प्रयत्नेन यदि ते मतिरीदृशी

「汝は勇士、偉大なる腕の者。まことに汝は神々の守護者なり。もしその意志があるなら、力の限り我と戦え。」

Verse 72

इत्युक्त्वा तं समासाद्य विष्णुं सर्वेश्वरेश्वरम् । ववर्ष निशितैर्बाणैर्वीरभद्रो महाबलः

そう言い終えると、強大なるヴィーラバドラは、万主の主ヴィシュヌに迫り、鋭き矢を雨のごとく浴びせかけた。

Verse 73

तदा चक्रेण भगवान्वीरभद्रं जघान सः । आयांतं चक्रमालोक्य ग्रसितं तत्क्षणाच्च तत्

そのとき、世尊は円盤（チャクラ）にてヴィーラバドラを打たれた。だが、飛来するチャクラを見た瞬間、それはたちまち呑み込まれてしまった。

Verse 74

ग्रसितं चक्रमालोक्य विष्णुः परपुरंजयः । मुखं तस्य परामृज्य विष्णुनोद्गिलितं पुनः

自らのチャクラが呑み込まれたのを見て、敵の城塞を征するヴィシュヌは顔をぬぐい、そしてそのチャクラはヴィシュヌによって再び吐き出された。

Verse 75

स्वचक्रमादाय महानुभावो दिवं गतोऽथो भुवनैकभर्ता । ज्ञात्वा च तत्सर्वमिदं च विष्णुः कृती कृतं दुष्प्रसहं परेषाम्

大いなる魂にして諸世界の唯一の扶持者たる御方は、自らの円盤（チャクラ）を取り戻し、ついで天界へと去った。ヴィシュヌは一切の経緯を悟り、他の者には耐え難く抗し難い業が成就したことを認めた。