Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 60
Devanagari script
सगजं च सवज्रं च वासवं ग्रस्तुमुद्युतः । हाहाकारो महा नासीद्भूतानां तत्र पश्यताम्
Transliteration
sagajaṃ ca savajraṃ ca vāsavaṃ grastumudyutaḥ | hāhākāro mahā nāsīdbhūtānāṃ tatra paśyatām
Translation
象と金剛杵（ヴァジュラ）を携えるヴァーサヴァ（インドラ）を呑み尽くさんと、ヴィーラバドラは猛然と迫った。見守る衆生の前に、大いなる驚愕の叫びが湧き起こった。
Word by Word
सगजम्together with (his) elephant
सगजम्:
Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (उपसर्गवत् ‘सह’ अर्थे) + गज (प्रातिपदिक)
Formसह-तत्पुरुष (गजेन सह/गजसहितम्); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (agreeing with वासवम्)
चand
च:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
सवज्रम्together with (his) thunderbolt
सवज्रम्:
Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (उपसर्गवत् ‘सह’ अर्थे) + वज्र (प्रातिपदिक)
Formसह-तत्पुरुष (वज्रेण सह/वज्रसहितम्); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (agreeing with वासवम्)
चand
च:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
वासवम्Vāsava (Indra)
वासवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवासव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ग्रस्तुम्to swallow/devour
ग्रस्तुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootग्रस् (धातु) + तुमुन् (प्रत्यय)
Formतुमुनन्त (infinitive), प्रयोजनार्थे
उद्युतःready/intent
उद्युतः:
Karta (Agent-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootउद् + यु (धातु) + क्त (प्रत्यय) ; उद्युत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त (ready/raised); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (agreeing with implied subject = वीरभद्रः)
हाहाकारःa cry of ‘hā hā’ (wailing)
हाहाकारः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहाहाकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
महान्great
महान्:
Karta (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (agreeing with हाहाकारः)
आसीत्was/arose
आसीत्:
Kriya (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ्-लकार (अनद्यतनभूत/Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
भूतानाम्of the beings
भूतानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Place/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
पश्यताम्while (they) were watching
पश्यताम्:
Adhikarana (Genitive absolute/सप्तमीवत् षष्ठी)
TypeVerb
Rootपश् (धातु) + शतृ (प्रत्यय) → पश्यत् (कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकर्तरि कृदन्त; षष्ठी, बहुवचन (genitive absolute sense: ‘while ... were seeing’)
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kedāra/Kedārakṣetra
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: Vīrabhadra lunges to swallow Indra along with Airāvata and the vajra; the assembled beings cry out in a vast ‘hāhākāra’.
Characters & Entities
V
VīrabhadraI
Indra (Vāsava)V
VajraA
Airāvata (implied by 'gaja')B
BhūtasFAQs
Pride of office and weapons cannot protect one when dharma is overturned; fear arises when divine order is challenged by Śiva’s emissary.
Kedāra is the narrative frame; the Kedārakhaṇḍa situates such cosmic memory within the sanctity of the Himalayan tīrtha.
None in this verse.