Adhyaya 26

Verse 1

लोमश उवाच । अथ ते पर्वतश्रेष्ठा मेर्वाद्या जातसंभ्रमाः । ऊचुस्ते चैकपद्येन हिमवंतं महागिरिम्

ローマシャは語った。ついでメル山をはじめとする山々の王たちは歓喜に震え、偉大なる山ヒマヴァットに簡潔に告げた。

Verse 2

पर्वता ऊचुः । कन्यादानं क्रियतां चाद्य शैल श्रीमाञ्छम्भुर्भाग्यतस्तेऽद्य लब्धः । हृन्मध्ये वै नात्र कार्यो विमर्शस्तस्मादेषा दीयतामीश्वराय

山々は言った。「おおヒマラヤよ、今日こそ娘を捧げる聖なる婚姻の施しを行え。汝の福運により、今日、光輝あるシャンブ（Śambhu）を得たのだ。心にためらいを起こすな。ゆえに彼女を主（イーシュヴァラ）に捧げよ。」

Verse 3

तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां सुहृदां वै हिमालयः । सम्यक्संकल्पमकरोद्ब्रह्ममा नोदितस्तदा । इमां कन्यां तुभ्यमहं ददामि परमेश्वर

善意の友らの言葉を聞くや、ヒマラヤは梵天に促されて堅固なる決意を定め、こう告げた。「おおパラメーシュヴァラよ、この乙女を汝に捧げ授ける。」

Verse 4

भार्यार्थं प्रतिगृह्णीष्वमंत्रेणानेन दत्तवान् । अस्मै रुद्राय महते देवदवाय शंभव । कन्या दत्ता महेशाय गिरींद्रेण महात्मना

この真言をもって彼は乙女を授け、こう言った。「妻として受け取りたまえ—偉大なるルドラ、諸神の神シャンブへと捧げられしものなり。」かくして大いなる心をもつ山々の主は、乙女をマヘーシャに与えた。

Verse 5

वेद्यां च बहिरानीतौ दंपतीव कमलेक्षणौ । उपवेशितौ बहिर्वेद्यां पार्वतीपरमेश्वरौ

ついで、蓮華の眼をもつパールヴァティーとパラメーシュヴァラは、まるで夫婦のように並び、祭壇の外へ導かれて、供犠の壇の傍らの地に座せられた。

Verse 6

आचार्येणाथ तत्रैव कश्यपेन महात्मना । आह्वानं हवनार्थाय कृतमग्नेस्तदा द्विजाः

その場で大徳の師カश्यパは、供犠（ハヴァナ）のために火神アグニを招請する儀を行い、二度生まれの者（ドヴィジャ）たちもまた列していた。

Verse 7

ब्रह्मा ब्रह्मासनगतो बभूव शिवसन्निधौ । प्रवर्तमाने हवन ऋषयश्च विचक्षणाः

梵天は梵天の座に坐してシヴァの近くに在り、ハヴァナが始まると、洞察に富む聖仙（リシ）たちもまた集い来た。

Verse 8

ऊचुः परस्परं तत्र नानादर्शनवेदिनः । वेदवादरताः केचिदवदन्संमतेन वै

そこでは、さまざまな見解に通じた者たちが互いに語り合い、またヴェーダ論争に耽る者たちは、それぞれが「合意され権威ある」と見なすところに従って論じ合った。

Verse 9

एवमेव न चाप्येवमेवमेव न चान्यथा । कार्यमेव न वा कार्यं कार्याकार्यं तथा परे

「まさにそのとおり！」—「いや、そうではない！」—「ただそれのみ！」—「他ではあり得ぬ！」かくして或る者は「なすべし」または「なすに及ばず」と論じ、また別の者は、なすべきこととなすべからざることをめぐって争った。

Verse 10

इत्येवं ब्रुवतां शब्दः श्रूयते शिवसन्निधौ । स्वकीयं मतमास्थाय ह्यब्रुवंस्ते परस्परम् । तत्त्वज्ञानविहीनास्ते केवलं वेदबुद्धयः

このように語り合う彼らの騒がしき声は、シヴァの御前にまで聞こえた。自らの見解に執して互いに論争し、真実（タットヴァ）の知を欠き、ただヴェーダに偏した知解のみを有していた。

Verse 11

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा परस्परजयैषिणाम् । प्रहस्य नारदो वाक्यमुवाच शिवसन्निधौ

互いに勝たんと欲する者たちの言葉を聞いて、ナーラダは笑い、シヴァの御前にて言葉を発した。

Verse 12

यूयं सर्वे वादिनश्च वेदवादरतास्तथा । मौनमास्थाय भोविप्रा हृदि कृत्य सदाशिवम्

「汝らは皆、論争の徒であり、またヴェーダの論議に耽る者である。ゆえに、婆羅門たちよ、沈黙を保て。さらに、サダーシヴァを心中に安置し内なる所縁として、そのまま安住せよ。」

Verse 13

आत्मानं परमात्मानं पराणां परमं च तत् । येनेदं कारितं विश्वं यतः सर्वं प्रवर्त्तते । यस्मिन्निलीयते विश्वं तस्मै सर्वात्मने नमः

万有の自己に帰依し奉る——彼は我にして至上我、諸高の中の最上。彼によってこの宇宙は造られ、彼より万物は起こり、ついには宇宙は彼に融け入る。

Verse 14

सोऽयमास्तेऽधुना गेहे पर्वतेंद्रस्य भो द्विजाः । मुखादस्यैव संजाताः सर्वे यूयं विचक्षणाः

まさにその御方が、今は山々の主の御殿に住しておられる。おお二度生まれし者たちよ、汝ら賢き者は皆、まことに彼の口より生じたのだ。

Verse 15

एवमुक्तास्तदा तेन नारदेन द्विजोत्तमाः । उपदेशकरैर्वाक्यैर्बोधितास्ते द्विजोत्तमाः

かくてその時、ナーラダにそう告げられた最勝の婆羅門たちは、霊的教誨となる彼の言葉によって教え導かれ、目覚めさせられた。

Verse 16

वर्त्तमाने च यज्ञे च ब्रह्मा लोकपितामहः । ददर्श चरणौ देव्या नखेंदुं च मनोहरम्

祭祀が進むさなか、世界の祖父たるブラフマーは女神の御足を拝し、さらに御爪に宿る月のごとき麗しい輝きを見た。

Verse 17

दर्शनात्स्खलितः सद्यो बभूवांबुजसंभवः । मदनेन समाविष्टो वीर्यं च प्राच्यवद्भुवि

その光景に、蓮華より生まれし者（ブラフマー）はたちまち心を乱し、欲に呑まれて、その精力の種を大地に漏らした。

Verse 18

रेतसा क्षरमाणेन लज्जितोऽभूत्पितामहः । चरणाभ्यां ममर्द्दाथ महद्गोप्यं दुरत्ययम्

その精が流れ出ると、万物の祖（ブラフマー）は深い羞恥に沈み、ついで両足で踏み鎮めて、隠しがたい大いなる秘事を守り秘めた。

Verse 19

बहवश्चर्षयो जाता वालखिल्याः सहस्रशः । उपतस्थुस्तदा सर्वेताततातेति चाब्रुवन्

そのとき多くの聖仙が生まれた――ヴァーラキリヤたちが幾千と。皆が近づき、「父よ、父よ！」と叫んだ。

Verse 20

नारदेन तदोक्तास्ते वालखिल्याः प्रकोपिना । गच्छंतु बटवो यूयं पर्वतं गंधमादनम्

そのとき怒れるナーラダは、彼らヴァーラキリヤに告げた。「行け、幼き童子らよ——ガンダマーダナ山へ赴け！」

Verse 21

न स्थातव्यं भवद्भिश्च भवतां न प्रयोजनम् । इत्येवमुक्तास्ते सर्वे वालखिल्याश्च पर्वतम् । नारदेन समादिष्टा ययुः सर्वे त्वरान्विताः

「汝らはここに留まるべからず。汝らにこの地での用はない。」そう告げられると、ヴァーラキリヤたちは皆、ナーラダの命により、急ぎ足で山へと向かった。

Verse 22

नारदेन ततो ब्रह्माऽश्वासितो वचनैः शुभैः । तावच्च हवनं पूर्णं जातं तस्य महात्मनः

その後ナーラダは吉祥なる言葉でブラフマーを慰めた。ちょうどその頃、その大いなる魂の火供（ハヴァナ）はすでに成就していた。

Verse 23

महेशस्य तथा विप्राः शांतिपाठपरा बभुः । ब्रह्मघोषेण महता व्याप्त मासीद्दिगंतरम्

同じく婆羅門たちは、マヘーシャのために安寧の祈誦（śānti-pāṭha）に心を定めた。さらに大いなるヴェーダの梵唱（brahma-ghoṣa）によって、十方の空間は満ちわたった。

Verse 24

ततो नीराजितो देवो देवपत्नीभिरुत्तमः । तथैव ऋषिपत्नीभिरर्चितः पूजितस्तथा

その後、至上の神は神々の妃たちによってニ―ラージャナ（nīrājana）の礼を受けた。さらに同様に、仙人（ṛṣi）たちの妻らによっても供養され、恭しく礼拝された。

Verse 25

तथा गिरीन्द्रस्य मनोरमाः शुभा नीराजयामासुरथैव योषितः । गीतैः सुगीतज्ञविशारदाश्च तथैव चान्ये स्तुतिभिर्महर्षयः

また、吉祥にして麗しき女性たちは山々の主にニ―ラージャナ（nīrājana）を捧げた。甘美なる歌の道に通じた者は讃歌をもって称え、他の大聖仙たちもまた讃辞によって主を讃嘆した。

Verse 26

रत्नानि च महार्हाणि ददौ तेभ्यो महामनाः । हिमालयो महाशैलः संहृष्टः परितोषयन्

そして大いなる心をもつヒマーラヤの巨山は、歓喜して、きわめて貴重な宝珠を彼らに授け、敬意を表し満足させようとした。

Verse 27

बभौ तदानीं सुरसिद्धसंघैर्वेद्यां स्थितोऽसौ सकलत्रको विभुः । सर्वैरुपेती निजपार्षदैर्गणैः प्रहृष्टचेता जगदेकसुन्दराः

その時、全能の主は祭壇の上に立ち、神々とシッダの群れに伴われて燦然と輝いた。自らの従者ガナに四方より侍され、心は歓喜に満ち、宇宙ただ一つの美として現れた。

Verse 28

एतस्मिन्नंतरे तत्र ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः । ऋषिगंधर्वयक्षाश्च येन्ये तत्र समागताः

その間に、そこへ梵天とヴィシュヌを先頭とする一行が到来し、聖仙（リシ）やガンダルヴァ、ヤクシャ、その他その地に集った者たちも共に集まった。

Verse 29

सर्वान्समभ्यर्च्य तदा महात्मा महान्गिरीशः परमेण वर्चसा । सद्रत्नवस्त्राभरणानि सम्यग्ददौ च ताम्बूलसुगन्धवार्यपि

そのとき、至上の光輝を放つ大心のギリーシャは、皆をしかるべく礼拝して敬い、妙なる宝玉・衣・装身具を正しく施し、さらにタンブーラ（檳榔）と芳香の水をも授けた。

Verse 30

तदा शिवं पुरस्कृत्याभ्यव जह्रुः सुरेश्वराः । तथा सर्वे मिलित्वा तु ऐकपद्येन मोदिताः

それから諸天の主らは、シヴァを先頭に戴いて恭しく礼拝し、皆が集い合って、心を一つにして同声に歓喜の讃嘆を捧げた。

Verse 31

पंक्तीभूताश्च बुभुर्लिंगिना श्रृंगिणा सह । केचिद्गणाः पृथग्भूता नानाहास्यरसैर्विभुम्

また彼らは列を成して、リンガを帯する修行者（リンギン）と角ある者（シュリンギン）と共に食を分かち合い、あるガナたちは群れを分けて、さまざまな滑稽の戯れで主を喜ばせた。

Verse 32

अतोषयन्नारदाद्या अनेकालीकसंयुताः । तथा चण्डीगणाः सर्वे बभुजुः कृतभाजनाः

ナーラダらもまた、多くのカーリーカーの群れと共に満ち足りて歓喜し、同様にチャンディーの一切の眷属も、しかるべく分け与えられた取り分を受けて、その供物を共に味わった。

Verse 33

वैतालाः क्षेत्रपालाश्च बुभुजुः कृतभाजनाः । शाकिनी डाकिनी चैव यक्षिण्यो मातृकादयः

また、ヴァイターラたちと聖域の守護者（クシェートラパーラ）も、しかるべく供されて食を共にした。さらにシャーキニー、ダーキニー、ヤクシニー、そして母神群（マートリカー）らも同様であった。

Verse 34

योगिन्योऽथ चतुः षष्टिर्योगिनो हि तथा परे । दश कोट्यो गणानां च कोट्येका च महात्मनाम्

次いで、六十四のヨーギニーがあり、また他のヨーギンたちもいた。ガナ（眷属神）は十コーティ、そして大魂（マハートマン）は一コーティであった。

Verse 35

एवं तु ऋषयः सर्वे तथानये विबुधादयः । योगिनो हि मया चान्ये कथिताः पूर्वमेव हि

このようにして、すべてのリシたちも、同じさまで神々や他の者たちも（居合わせ/供養を受け）た。なお、他のヨーギンについては、私はすでに先に語っておいた。

Verse 36

योगिन्यश्चैव कथितास्तासां भक्ष्यं वदामि वः । खड्गानां केचिदानीय क्रव्यं पवित्रमेव च

ヨーギニーたちもすでに語られた。いま、彼女らの食を汝らに告げよう。ある者は剣を携えて持ち来たり、肉を食した――それを彼女らはまことに「清浄」と見なしたのである。

Verse 37

भुंजंति चास्थिसंयुक्तं तथांत्राणि बुभुक्षिताः । आनीय केचिच्छीर्षाणि महिषाणां गुरूणि च

飢えた彼女らは、骨の混じる肉を食し、また腸臓をも食した。ある者は重い水牛の頭を持ち来たり、それをも食したのである。

Verse 38

तथा केचिन्नृत्यमानास्तदानीं रोरूय्यमाणाः प्रमथाश्चैव चान्ये । केचित्तूष्णीमास्थिता रुद्ररूपाः परेचान्यांल्लोकमानास्तथैव

その時、ある者は舞い、また別の者—プラマタたちなど—は声高く咆哮していた。ある者は沈黙して立ち、ルドラのごとき姿を帯び、他の者もまた同じく別の世界を凝視していた。

Verse 39

योगिनीचक्रमध्यस्थो भैरवो हि ननर्त च । तथान्ये भूतवेताला मामेत्येवं प्रलापिनः

ヨーギニーの輪の中央に座すバイラヴァは、まことに舞った。さらに他のブータやヴェーターラたちが私のもとへ近づき、このように取りとめもなく口走った。

Verse 40

एवं तेषामुद्धवं हि निरिक्ष्य मधुसूदनः । उवाच प्रहसन्वाक्यं शंकरं लोकशंकरम्

彼らの騒擾をそのように見て、マドゥスーダナは微笑みつつ、諸世界の守護者シャンカラに言葉を告げた。

Verse 41

एतान्गणान्वारय भो अत्र मत्तांश्च संप्रति । अस्मिन्काले च यत्कार्यं सर्वैस्तत्कार्यमे व च

「これらのガナたちをお止めください、主よ。いまここで彼らは酔い乱れております。そしてこの時になすべき務めがあるなら、その務めこそを皆で成し遂げさせてください。」

Verse 42

पांडित्येन महादेव तस्मादेतान्निवारय । तच्छ्रुत्वा भगवान्रुद्रो वीरभद्रमुवाच ह

「大いなる神マハーデーヴァよ、ゆえに賢き諭しによって彼らをお鎮めください。」その言葉を聞くと、福徳具わるルドラはヴィーラバドラに告げた。

Verse 43

रुद्र उवाच । वारयस्व प्रमत्तांश्च क्षीबांश्चैव विशेषतः । तेनोक्तो वीरभद्रश्च शंभुना परमेष्ठिना

ルドラは言われた。「放逸なる者を制し、ことに酔い乱れた者を抑えよ。」至上主シャンブのこの教えを受け、ヴィーラバドラはそのまま従った。

Verse 44

आज्ञापिताः प्रमत्ताश्च वीरभद्रेण धीमता । प्रमथा वारितास्तेन तूष्णीमाश्रित्य ते स्थिताः

放逸の者らは賢きヴィーラバドラにより命じられ、またプラマタたちは彼に制せられて、沈黙のうちに静かに立ち尽くした。

Verse 45

निश्चला योगिनीमध्ये भूतप्रमथगुह्यकाः । शाकिन्यो यातुधानाश्च कूष्मांडाः कोपिकर्पटाः

ヨーギニーたちのただ中に、ブータ、プラマタ、グヒヤカは動かず立ち、さらにシャーキニー、ヤートゥダーナ、クーシュマーンダなど、猛き群れもまた居並んだ。

Verse 46

तथान्ये भूतवेतालाः क्षेत्रपालाश्च भैरवाः । सर्वे शांताः प्रमत्ताश्च बभूवुः प्रमथादयः

また他のブータやヴェーターラ、クシェートラパーラとバイラヴァも同様に――まことにプラマタら一切は鎮まり、狂乱は鎮圧された。

Verse 47

एवं विस्तारसंयुक्तं कृतमुद्वहनं तदा । हिमाद्रिणा परं विप्राः सुमंगल्यं सुशोभनम्

かくして、婆羅門たちよ、その時ヒマードリは「ウドヴァハナ」の儀を余すところなく荘厳に執り行った。至上の吉祥に満ち、見事に輝くものであった。

Verse 48

चत्वारो दिवसा जाताः परिपूर्णेन चेतसा । हिमाद्रिणा कृता पूजा देवदेवस्य शूलिनः

四日が過ぎ、心は完全に専念していた。ヒマードリは、神々の神にして三叉戟を執る主シュ―リンを礼拝した。

Verse 49

वस्त्रालंकाराभरणै रत्नैरुच्चावचैस्ततः । पूजयित्वा महादेवं विष्णोर्वचनपरोऽभवत्

ついで彼は、衣や装身具、飾り、さまざまな宝玉をもってマハーデーヴァを供養し、ヴィシュヌの御言葉に心を傾けた。

Verse 50

लक्ष्मीसमेतं विष्णुं च वस्त्रालंकरणैः शुभैः । पूजयामास हिमवांस्तथा ब्रह्माणमेव च

ヒマヴァーンはまた、吉祥なる衣と荘厳具をもって、ラクシュミーを伴うヴィシュヌを供養し、同様にブラフマーをも礼拝した。

Verse 51

इंद्रं पुरोधसा सार्द्धमिंद्राण्या सहितं विभुम् । तथैव लोकपालांश्च पूजयित्वा पृथक्पृथक्

彼はまた、祭司とともに、インドラーニーを伴う大能のインドラを礼拝し、同じくローカパーラたちをそれぞれ別々に供養した。

Verse 52

तथैव पूजिता चंडी भूतप्रमथगुह्यकैः । वस्त्रालंकरणैश्चैव रत्नैर्नानाविधैरपि । ये चान्य आगतास्तत्र ते च सर्वे प्रपूजिताः

同様に、チャンディーもまた、ブータ、プラマタ、グヒャカらによって礼拝され、衣と装身具、さまざまな宝玉が捧げられた。さらに、そこへ来集した他の者たちも皆、しかるべく敬われ、供養された。

Verse 53

एवं तदानीं प्रतिपूजिताश्च देवाश्च सर्वे ऋषयश्च यक्षाः । गंधर्वविद्याधरसिद्धचारणास्तथैव मर्त्त्याप्सरसां गणाश्च

かくしてその時、すべてのデーヴァ（神々）は返礼として崇敬され、同様にリシ（聖仙）とヤクシャも、さらにガンダルヴァ、ヴィディヤーダラ、シッダ、チャーラナ、そして人間の群れとアプサラスの群れもまた等しく礼拝された。