Adhyaya 7

Verse 1

अगस्तिरुवाच । मथुरायां द्विजः कश्चिदभूद्भूदेवसत्तमः । तस्य पुत्रो महातेजाः शिवशर्मेति विश्रुतः

アガスティヤは言った。「マトゥラーには、ある二度生まれの者がいた。地上の神々の中でも最勝なる、尊きブラーフマナである。その子は大いなる光輝を備え、シヴァシャルマーの名で知られていた。」

Verse 2

अधीत्यवेदान्विधिवदर्थं विज्ञाय तत्त्वतः । पठित्वा धर्मशास्त्राणि पुराणान्यधिगम्य च

彼は正しくヴェーダを学び、その真の意義を悟り、さらにダルマ・シャーストラを読み、プラーナもまた究めて、

Verse 3

अंगान्यभ्यस्य तर्कांश्च परिलोड्य समंततः । मीमांसाद्वयमालोक्य धनुर्वेदं विगाह्य च

ヴェーダーンガを修め、あまねく論理の諸体系を精査し、二つのミーマーンサーを観究し、さらにダヌルヴェーダ（弓術の学）にも深く入った。

Verse 4

आयुर्वेदं विचार्यापि नाट्यवेदे कृतश्रमः । अर्थशास्त्राण्यनेकानि प्राप्याश्वगजचेष्टितम्

さらにアーユルヴェーダを省み、ナーティヤヴェーダに労を尽くし、多くのアルタシャーストラを得て、馬と象の扱いと調練の術を学んだ。

Verse 5

कलासु च कृताभ्यासो मन्त्रशास्त्रविचक्षणः । भाषाश्च नाना देशानां लिपीर्ज्ञात्वा विदेशजाः

諸芸に熟達し、マントラのシャーストラに通暁し、さらに多くの地方の言語を学んで、異国より来た文字の書体までも知り尽くしていた。

Verse 6

अर्थानुपार्ज्य धर्मेण भुक्त्वा भोगान्यदृच्छया । उत्पाद्य पुत्रान्सुगुणांस्तेभ्यो ह्यर्थं विभज्य च

ダルマにかなう道で財を得て、過度に求めることなく享楽を味わい、徳ある子らをもうけ、彼らにそれぞれの分として財を分け与えた。

Verse 7

यौवनं गत्वरं ज्ञात्वा जरां दृष्ट्वाश्रितां श्रुतिम् । चिन्तामवाप महती शिवशर्मा द्विजोत्तमः

青春の移ろいやすさを悟り、シュルティの教えのとおり老いが身に寄り添うのを見て、最勝の二度生まれ（ドヴィジャ）シヴァシャルマーは深い思索と大いなる憂いに沈んだ。

Verse 8

पठतो मे गतः कालस्तथोपार्जयतो धनम् । नाराधितो महेशानः कर्मनिर्मूलनक्षमः

我が時は学びと財の蓄えに過ぎ去った。しかれども、業を根こそぎ断つ力あるマヘーシャーナを、我は礼拝しなかった。

Verse 9

न मया तोषितो विष्णुः सर्वपापहरो हरिः । सर्वकामप्रदो नृणां गणेशो नार्चितो मया

我はヴィシュヌ—万罪を除くハリ—を歓喜させず、また人々のあらゆる願いを授けるガネーシャをも礼拝しなかった。

Verse 10

तमस्तोमहरः सूर्यो नार्चि तो वै मया क्वचित् । महामाया जगद्धात्री न ध्याता भवबंधहृत्

闇の群れを払う太陽を、我はいついかなる時も礼拝しなかった。世界を支える母マハーマーヤー、輪廻の縛りを断つ御方を、我は観想しなかった。

Verse 11

न प्रीणिता मया देवा यज्ञैः सर्वैः समृद्धिदाः । तुलसीवन शुश्रूषा न कृता पापशांतये

繁栄を授ける神々を、いかなる供犠（ヤジュニャ）によっても我は満足させなかった。罪を鎮めるためにトゥラシーの林に奉仕することも、我はしなかった。

Verse 12

न मया तर्पिता विप्रा मृष्टान्नैर्मधुरै रसैः । इहापि च परत्रापि विपदामनुतारकाः

我はブラーフマナたちを、上等の食と甘美な供物で満たさなかった。これらの行いは、この世でも来世でも、災いを越えさせる助けとなるのに。

Verse 13

बहुपुष्पफलोपेताः सुच्छायाः स्निग्धपल्लवाः । पथि नारोपिता वृक्षा इहामुत्रफलप्रदाः

多くの花と実に満ち、良き木陰を与え、艶やかな若葉をつける樹々を、道のほとりに私は植えなかった。しかもそれらは此の世と彼の世の両方に果報を授けるというのに。

Verse 14

दुकूलैः स्वानुकूलैश्च चोलैः प्रत्यंगभूषणैः । नालंकृताः सुवासिन्य इहामुत्रसुवासदाः

良き行いを守る婦人（スヴァーシニー）を、上質の衣、身にかなう布、肢を飾る装身具で私は飾らなかった。これらは此の世と彼の世に安住と安楽を授ける施しであるのに。

Verse 15

द्विजाय नोर्वरा दत्ता यमलोकनिवारिणी । सुवर्णं न सुवर्णाय दत्तं दुरितहृत्परम्

二度生まれの者（ドヴィジャ、婆羅門）に、ヤマの国を退ける沃土を私は施さなかった。さらに、ふさわしい受者に黄金を与えなかった—黄金は罪障を最もよく除くというのに。

Verse 16

नालंकृता सवत्सा गौः पात्राय प्रतिपादिता । इह पापापहंत्र्याशु सप्तजन्मसुखावहा

子牛を伴う飾り立てた牝牛を、ふさわしい受者に私は捧げなかった。これは此の世で速やかに罪を滅し、七度の生にわたり安楽をもたらす施しであるのに。

Verse 17

ऋणापनुत्तये मातुः कारितो न जलाशयः । नातिथिस्तोषितः क्वापि स्वर्गमार्गप्रदर्शकः

母への負債を償うために、私は水の貯え（池・水槽）を造らせなかった。さらに、どこにおいても客人を満足させたことがない—もてなしこそ天界への道を示すというのに。

Verse 18

छत्रोपानत्कुंडिकाश्च नाध्वगाय समर्पिताः । यास्यतः संयमिन्यां हि स्वर्गमार्गसुखप्रदाः

旅人に傘も履物も水瓶も施さなかった――それらはまことに、ヤマの都サンヤマニー（Saṃyamanī）へ赴く者に、天界への道の安らぎを与える布施である。

Verse 19

न च कन्याविवाहार्थं वसु क्वापि मयार्पितम् । इह सौख्यसमृद्ध्यर्थं दिव्यकन्यार्पकं दिवि

また、乙女の婚礼のために、どこかへ財を捧げたこともない。この世で安楽と繁栄を求めながら、天界において天女を捧げるに等しい果を与えるその布施を、私は行わなかった。

Verse 20

न वाजपेयावभृथे स्नातो लोभवशादहम् । इह जन्मनि चान्यस्मिन्बहुमृष्टान्नपानदे

貪りに駆られて、ヴァージャペーヤ（Vājapeya）祭の結びの沐浴に私は入らなかった。さらにこの生においても、また他の生においても、上等な飲食を豊かに施す寛大な施主とはならなかった。

Verse 21

न मया स्थापितं लिंगं कृत्वा देवालयं शुभम । यस्मिन्संस्थापिते लिंगो विश्वं संस्थापितं भवेत्

吉祥なる देवालय（神殿）を建てながら、私はリンガ（liṅga）を安置しなかった。しかもリンガが正しく स्थापित（安置）されれば、あたかも宇宙そのものが確立されるかのようである。

Verse 22

विष्णोरायतनं नैव कृतं सर्वसमृद्धिदम् । न च सूर्यगणेशानां प्रतिमाः कारिता मया

また、あらゆる繁栄を授けるヴィシュヌ（Viṣṇu）の社を建てず、スーリヤ（Sūrya）とガネーシャ（Gaṇeśa）の御像も作らせなかった。

Verse 23

न गौरी न महालक्ष्मीश्चित्रेपि परिलेखिते । प्रतिमाकरणे चैषां न कुरूपो न दुर्भगः

私は絵にさえ、ガウリーもマハーラクシュミーも描かせなかった。彼女らの御像を造っても、人は醜くならず、不運にもならない。

Verse 24

सुसूक्ष्माणि विचित्राणि नोज्ज्वलान्यंबराण्यपि । समर्पितानि विप्रेभ्यो दिव्यांबर समृद्धये

また、きわめて繊細で、妙なる文様をもち、光り輝く衣をブラーフマナたちに供えなかった。これは天衣の豊かさと荘厳をもたらす布施である。

Verse 25

न तिलाश्च घृतेनाक्ताः सुसमिद्धे हुताशने । हुता वै मन्त्रपूताश्च सर्वपापापनुत्तये

さらに、よく燃え立つ聖火に、ギーを塗った胡麻を投じて供養することもなかった。真言により清められた供物で、あらゆる罪を除くためである。

Verse 26

श्रीसूक्तं पावमानी च ब्राह्मणो मंडलानि च । जप्तं पुरुषसूक्तं न पापारि शतरुद्रियम्

私はシュリー・スークタも、パーヴァマーニーも、ブラーフマナ・マンダラも、プルシャ・スークタも誦さず、また罪を滅するシャタルドリヤも唱えなかった。

Verse 27

अश्वत्थ सेवा न कृता त्यक्त्वा चार्कं त्रयोदशीम् । सद्यः पापहरा सा हि न रात्रौ न भृगोर्दिने

私はアシュヴァッタ（聖なるイチジク樹）への奉仕を行わず、またアルカ・トラヨーダシーの斎戒も怠った。それは即座に罪を除く行であるのに、夜にも、ブリグの日（金曜）にも行わなかった。

Verse 28

शयनीयं न चोत्सृष्टं मृदुला च प्रतूलिका । दीपीदर्पणसंयु्क्तं सर्वभोगसमृद्धिदम्

また、灯明と鏡を添えた寝床や柔らかな枕という、あらゆる享楽の豊かさを授ける布施を、私は捧げなかった。

Verse 29

अजाश्वमहिषी मेषी दासी कृष्णाजिनं तिलाः । सकरंभास्तोयकुंभा नासनं मृदुपादुके

「（布施として）山羊、馬、水牛、雄羊、侍女、黒羚羊の皮、胡麻を施し、さらに香味を添えた粥、水甕、座、そして柔らかな履物を施すべし。」

Verse 30

पादाभ्यंगं दीपदानं प्रपादानं विशेषतः । व्यजनं वस्त्रतांबूलं तथान्यन्मुखवासकृत

「足を油で摩り癒やすこと、灯明の布施、ことに施水所を設けること。さらに扇、衣、檳榔、その他旅人に安らぎと清涼を与える行い。」

Verse 31

नित्यश्राद्धं भूतबलिं तथाऽतिथि समर्चनम् । विशन्त्यन्यानि दत्त्वा च प्रशस्यानि यमालये

「日々のシュラッダ、ブータ・バリの供え、そして客人への供養。これらと他の称賛すべき施しを行えば、その功徳はヤマの住処においてさえ讃えられる。」

Verse 32

न यमं यमदूतांश्च नयामीरपि यातनाः । पश्यन्ति ते पुणयभाजो नैतच्चापि कृतं मया

「功徳に与る者は、ヤマもヤマの使者も、地獄道の責め苦も見ない。されど、この功徳すら、私は成し得なかった。」

Verse 33

कृच्छ्रचांद्रायणादीनि तथा नक्तव्रतानि च । शरीरशुद्धिकारीणि न कृतानि क्वचिन्मया

クṛッチラやチャーンドラーヤナのような苦行、またナクタヴラタのような誓戒――身を清めるそれらを、私はいかなる時も行わなかった。

Verse 34

गवाह्निकं च नोदत्तं कोकंडूतिर्न वै कृता । नोद्धृता पंकमग्ना गौर्गोलोकसुखदायिनी

また、牛に日々の分（奉仕や飼料）を施さず、牛の苦しみを取り除く行いもせず、泥に沈んだ牛を引き上げもしなかった――ゴーローカの歓喜を授けるその牛を。

Verse 35

नार्थिनः प्रार्थितैरर्थैः कृतार्था हि मया कृताः । देहिदेहीति जल्पाको भविष्याम्यन्यजन्मनि

求める者たちが願った品で、私は彼らを満たさなかった。別の生では、ただ「与えよ、与えよ」と叫び続ける者となろう。

Verse 36

न वेदा न च शास्त्राणि नार्धो दारा न नो सुतः । न क्षेत्रं न च हर्म्यादि मायांतमनुयास्यति

ヴェーダもシャーストラも、財も、妻も、子も、田畑も、邸宅なども――それらは誰一人として、命の終わりまで付き従わない。

Verse 37

शिवशर्मेति संचिंत्य बुद्धिं संधाय सर्वतः । निश्चिकाय मनस्येवं भवेत्क्षेमतरं मम

「シヴァの守護と安寧」を念じ、心を四方から収めて一つにし、内に決した――「このようにするのが、我にとってより安全で、より吉祥である」。

Verse 38

यावत्स्वस्थोस्ति मे देहो यावन्नेंद्रियविक्लवः । तावत्स्वश्रेयसां हेतुं तीर्थयात्रां करोम्यहम्

我が身が健やかで、諸根が衰えぬかぎり、聖なるティールタ（聖地）への巡礼を行い、それを我が最高の善の因としよう。

Verse 39

दिनानि पंचपाण्येवमतिवाह्य गृहो द्विजः । शुभे तिथौ शुभे वारे शुभलग्नबले द्विजः

このように家で五日を過ごしたのち、二度生まれ（ドヴィジャ）は吉祥なるティティ、吉日、そして力強く好ましいラグナを選び、瑞兆の時に旅立つ支度を整えた。

Verse 40

उपोष्य रजनीमेकां प्रातः श्राद्धं विधाय च । गणेशान्ब्राह्मणान्नत्वा भुक्त्वा प्रस्थितवान्सुधीः

一夜の断食を行い、暁にシュラーダ（śrāddha）を修したのち、賢者はガネーシャとブラーフマナたちに礼拝し、食を済ませて旅路へと発った。

Verse 41

इति निश्चित्य निर्वाणपदनिःश्रेणिकां पराम् । सर्वेषामेव जंतूनां तत्र संस्थितिकारिणाम्

かくして彼は、解脱の境地へ導く至上の「階梯」—そこに住し、そこを拠り所とする一切の生きとし生けるもののための道—を固く定め、最高善へと志を据えた。

Verse 42

अथ पंथानमाक्रम्य कियंतमपि स द्विजः । मुहूर्तं पथि विश्रम्याचिंतयत्प्राक्क्व याम्यहम्

やがて彼は道に踏み出し、しばらく進んだのち、途中でひととき憩い、思い巡らした。「まず……我はどこへ向かうべきか。」

Verse 43

भुवि तीर्थान्यनेकानि लोलमायुश्चलं मनः । ततः सप्तपुरीर्यायां सर्वतीर्थानि तत्र यत्

地上には多くの聖なる渡り場があるが、命は定まらず、心は移ろいやすい。ゆえに我は七つの聖都へ赴くべきだ。そこにこそ、まことに一切のティールタ（tīrtha）が集う。

Verse 44

अयोध्यां च पुरीं गत्वा सरयूमवगाह्य च । तत्तत्तीर्थेषु संतर्प्य पितॄन्पिंडप्रदानतः

彼はアヨーディヤーの都へ赴き、サラユー川に身を浸した。さらにそこにある諸ティールタにて、ピンダ（piṇḍa）を供えて祖霊を満たした。

Verse 45

पंचरात्रमुषित्वा तु ब्राह्मणान्परिभोज्य च । प्रयागमगमद्विप्रस्तीर्थराजं सुहृष्टवत्

五夜を過ごし、しかるべくブラーフマナたちに供食したのち、二度生まれの者は大いに歓喜して、ティールタの王プラヤーガへと向かった。

Verse 46

सिताऽसिते सरिच्छ्रेष्ठे यत्रास्तां सुरदुर्लभे । यत्राप्लुतो नरः पापः परं ब्रह्माधिगच्छति

そこは、神々にさえ得難い地にして、すぐれた河シターとアシターが宿るところ。そこに沐浴するなら、罪ある人も至上のブラフマンに到る。

Verse 47

क्षेत्रं प्रजापतेः पुण्यं सर्वेषामेव दुर्लभम् । लभ्यते पुण्यसंभारैर्नान्यथार्थस्य राशिभिः

このプラジャーパティの聖なるクシェートラ（kṣetra）は、まことに万人に得難い。積み重ねた功徳（プンニャ）によってのみ得られ、ただの財の山によっては得られない。

Verse 48

दमयंतीं कलिं कालं कलिंदतनयां शुभाम् । आगत्य मिलिता यत्र पुण्या स्वर्गतरंगिणी

そこでは、天より流れ来たる聖なるスヴァルガ・タランギニー（天界の流れの河）が到来し、ダマヤンティー、カーリー、カーラ、そしてカリンダの吉祥なる娘（ヤムナー）と合流する。

Verse 49

प्रकृष्टं सर्वयागेभ्यः प्रयागमिति गीयते । यज्वनां पुनरावृत्तिर्न प्रयागार्द्रवर्ष्मणाम्

プラヤーガは、あらゆる祭祀（ヤジュニャ）に勝るものとして讃えられる。プラヤーガの（聖なる沐浴により）身を潤した祭主には、もはや輪廻（サンサーラ）への再来はない。

Verse 50

यत्र स्थितः स्वयं साक्षाच्छूलटंको महेश्वरः । तत्राप्लुतानां जंतूनां मोक्षवर्त्मोपदेशकः

マハーデーヴァが自ら、シューラタṅカとして顕現し住まうところ、そこにて（そこで）沐浴した衆生に、解脱（モークシャ）へ至る道を教示される。

Verse 51

तत्राऽक्षय्यवटोऽप्यस्ति सप्तपातालमूलवान् । प्रलयेपि यमारुह्य मृकंडतनयोऽवसत्

そこにはまた、根が七つのパーターラに及ぶ不滅の菩提樹アクシャヤ・ヴァタがある。宇宙の壊滅（プララヤ）の時でさえ、ムリカṇḍaの子はそれに登り、安らかに住した。

Verse 52

हिरण्यगर्भो विज्ञेयः स साक्षाद्वटरूपधृक् । तत्समीपे द्विजान्भक्त्या संभोज्याक्षय पुण्यभाक्

知るべし、ヒラニヤガルバはまさにそこに顕れ、バニヤンそのものの姿を取っている。その傍らで、信愛をもってドヴィジャ（再生の者）を供養し食を施す者は、不滅の功徳（プンニャ）を得る。

Verse 53

यत्र लक्ष्मीपतिः साक्षाद्वैकुंठादेत्य मानवान् । श्रीमाधवस्वरूपेण नयेद्विष्णोः परं पदम्

そこではラクシュミーの主が直にヴァイクンタより来たり、シュリー・マーダヴァの御姿となって、人々をヴィシュヌの至上の住処へ導かれる。

Verse 54

श्रुतिभिः परिपठ्येते सिताऽसित सरिद्वरे । तत्राप्लुतां गाह्यमृतं भवंतीति विनिश्चितम्

シュルティ自らが、すぐれた河を「白きもの」「黒きもの」と唱える。そこに沐浴する者は甘露の不死に与ると、確かに定められている。

Verse 56

शिवलोकाद्ब्रह्मलोकादुमालोकवरात्पुनः । कुमारलोकाद्वैकुंठात्सत्यलोकात्समंततः । तपोजनमहर्भ्यश्च सर्वे स्वर्लोकवासिनः । भुवोलोकाच्च भूर्लोकान्नागलोकात्तथाऽखिलात्

シヴァローカより、ブラフマローカより、さらに勝れたウマーの界より；クマーラの界より、ヴァイクンタより、また四方のサティヤローカより；タポローカ、ジャナローカ、マハルローカより；そしてスヴァルガの住人すべて；さらにブヴァルローカとブールローカ、またナーガローカからも——あらゆる方処より、皆が来集する。

Verse 57

अचला हिमवन्मुख्याः कल्पवृक्षादयो नगाः । स्नातुं माघे समायांति प्रयागमरुणोदये

動かぬ聖なるものども——ヒマヴァーンを首とする大いなる山々、さらにはカルパヴリクシャなどまでも——マ―ガ月の暁に、沐浴のためプラヤーガへと来たる。

Verse 58

दिगंगनाः प्रार्थयंति यत्प्रयागानिलानपि । तेपि नः पावयिष्यंति किं कुर्मः पंगवो वयम्

方角の乙女たちは、プラヤーガの風にさえ祈り願う。「その風でさえ我らを清めるというのに、足萎えの我らはどうすればよいのか」—かく嘆く。

Verse 59

अश्वमेधादियागाश्च प्रयागस्य रजः पुनः । तुलितं ब्रह्मणा पूर्वं न ते तद्रजसा समाः

アシュヴァメーダに始まる諸供犠は、かつて梵天によりプラヤーガの塵と量られたが、その聖なる塵に及ばなかった。

Verse 60

मज्जागतानि पापानि बहुजन्मार्जितान्यपि । प्रयागनामश्रवणात्क्षीयंतेऽतीव विह्वलम्

幾多の生にわたり積み重なり、身の奥底に沈んだ罪でさえ、ただ「プラヤーガ」とその名を聞くだけで、激しく揺さぶられ尽きてゆく。

Verse 61

धर्मतीर्थमिदं सम्यगर्थतीर्थमिदं परम् । कामिकं तीर्थमेतच्च मोक्षतीर्थमिदं ध्रुवम्

ここはまことにダルマのティールタ、また至上のアルタのティールタである。さらにこの地はカーマを成就するティールタであり、確かにモークシャのティールタである。

Verse 62

ब्रह्महत्यादि पापानि तावद्गर्जंति देहिषु । यावन्मज्जंति नो माघे प्रयागे पापहारिणि

ブラフマハティヤーなどの罪は、身を受けた者の内に吼えるが、マ―ガ月に罪を除くプラヤーガで沐浴しない限りにおいてである。

Verse 63

तद्विष्णोः परमं पदं सदा पश्यंति सूरयः । एतद्यत्पठ्यते वेदे तत्प्रयागं पुनः पुनः

ヴィシュヌの至高の境地を、光明ある賢者たちは常に観じている。ヴェーダに誦されるその真実こそ、繰り返し繰り返し、プラヤーガなのである。

Verse 64

सरस्वती रजो रूपा तमोरूपा कलिंदजा । सत्त्वरूपा च गंगात्र नयंति ब्रह्मनिर्गुणम्

ここではサラスヴァティーはラジャスの性、カリンダジャー（ヤムナー）はタマスの性、そしてガンガーはサットヴァの性である――三者はともに、人を無属性のブラフマンへと導く。

Verse 65

इयं वेणीहि निःश्रेणी ब्रह्मणो वर्त्मयास्यतः । जंतोर्विशुद्धदेहस्य श्रद्धाऽश्रद्धाप्लुतस्य च

このヴェーニーはまことにブラフマンへの梯子、旅する者の道である。身の清められた有身の者に、信を満たす者にも、また信なき者にも、等しく資する。

Verse 66

काशीति काचिदबला भुवनेषु रूढा लोलार्क केशवविलोलविलोचना । तद्दोर्युगं च वरणासिरियं तदीया वेणीति याऽत्र गदिताऽक्षयशर्मभूमिः

あらゆる世界に「カーシー」として名高い一人の乙女がいる。彼女の眼差しはロ―ラールカとケーシャヴァのごとく揺れ動く。両の腕はヴァラナーとアスィー、そしてここでその「編み髪」はヴェーニーと呼ばれる――ここは尽きぬ安寧と福祉の地である。

Verse 67

अगस्तिरुवाच । सुधर्मिणि गुणांस्तस्य कोत्र वर्णयितुं क्षमः । तीर्थराजप्रयागस्य तीर्थैः संसेवितस्य च

アガスティヤは言った。「正しき人よ、誰がここでその徳を語り尽くせようか――諸ティールタの王プラヤーガの徳を。ほかの聖地さえもまた、これに仕え参詣するのだ。」

Verse 68

पापिनां यानि पापानि प्रसह्य क्षालितान्यहो । तच्छुद्ध्यै सेव्यते तीर्थैः प्रयागमधिकं ततः

ああ、罪人の罪でさえも力強く洗い流される。その浄めのためにこそ、他のティールタはプラヤーガに赴き仕える――ゆえにプラヤーガは彼らよりも勝れている。

Verse 69

प्रयागस्य गुणान्ज्ञात्वा शिवशर्मा द्विजः सुधीः । तत्र माघमुष्त्वाऽथ प्राप वाराणसीं पुरीम्

プラヤーガの功徳を悟った賢き婆羅門シヴァシャルマーは、マーガ月のあいだそこに逗留し、その後ヴァーラーナシーの都に到った。

Verse 70

प्रवेश एव संवीक्ष्य स देहलिविनायकम् । अन्वलिंपत्ततो भक्त्या साज्यसिंदूरकर्दमैः

入口にてデハリー・ヴィナー ヤカを拝し、彼は信愛をもって、ギーに赤きシンドゥーラを混ぜた泥で恭しく塗り清めた。

Verse 71

निवेद्यमोदकान्पंच वंचयंतं निजं जनम् । महोपसर्गवर्गेभ्यस्ततोंऽतः क्षेत्रमाविशत्

ナイヴェーディヤとして五つのモーダカを供え、これにより己が人々から大いなる災厄の群れを退けて、彼はついに聖なるカーシー・クシェートラへ入った。

Verse 72

आगत्य दृष्ट्वा मणिकर्णिकायामुदग्वहां स्वर्गतरंगिणीं सः । संक्षीणपुण्येतरपुण्यकर्मणां नृणां गणैः स्थाणुगणैरिवावृताम्

そこに至り、彼はマニカルニカーにて、天を運び天の波をたたえる河を見た。そこは、功徳と罪業の交じる果が尽きた人々の群れに囲まれ、まるでシヴァのガナたちが取り巻くかのようであった。

Verse 73

सचैलमाप्लुत्य जलेऽमलेऽमलेऽविलंबमालंबित शुद्धबुद्धिः । संतर्प्य देर्वीषमनुष्यदिव्यपितॄन्पितॄन्स्वान्सहि कर्मकांडवित्

彼は遅滞なく、衣をまとったまま清浄無垢の水に沐浴し、心は清らかに澄んだ。儀礼に通じたその人はタルパナを捧げ、デーヴァ、リシ、衆人、天なる祖霊、そして己が祖先を満たした。

Verse 74

विधाय च द्राक्स हि पंचतीर्थिकां विश्वेशमाराध्य ततो यथास्वम् । पुनःपुनर्वीक्ष्यपुरीं पुरारेरिदं मयालोकिनवेति विस्मितः

彼は速やかに五つのティールタ（pañca-tīrtha）の行を成し遂げ、定めのとおりヴィシュヴェーシュヴァラを礼拝した。さらに幾度も、トリプラの敵（シヴァ）の都を見つめ、驚嘆して「私は本当にこれを拝したのか」と思った。

Verse 75

न स्वः पुरी सा त्वनया पुरासमं समंजसापि प्रतिसाम्यमावहेत । प्रबंधभेदाद्व्यतिरिक्तपुस्तकप्रतिर्यथा सल्लिपिभेदभंगतः

天上の都は、いかに理にかなった比べ方をしても、この太古の都と同等にはなりえない。構成の違いゆえに別の書の写しが原典に及ばず、またどれほど美しい筆致でも差異が生じるように、ここもまた同じである。

Verse 76

पयोपि यत्रत्यमचिंत्यवैभवं दिविस्थिता साधुसुधाप्यतोमुधा । तथा प्रसूतेस्तु पयोधरे पयो न पीयते पीतमिदं यदि क्वचित्

そこにある「乳」さえも思議を超えた大いなる妙味を備える。ゆえに天界の甘露も、比べれば取るに足らぬ。ちょうど、これを味わったなら、乳母の胸の乳はもはや飲まれない——もしそれを味わう機会があるならば。

Verse 77

अनामयाश्चिंतनया न येशितुर्जनामनाग्यत्र विना पिनाकिना । न कर्मसत्कर्मकृतोपि कुर्वतेऽनुकुर्वते शर्वगणांश्च सर्वतः

そこでは、ピナーカを担う御方（シヴァ）なくして、人はたとえ澄みわたる静かな意志をもってしても自在を得ない。善業を積んだ者でさえ独立の行為者として「為す」のではなく、あらゆる方角でシャルヴァ（シヴァ）の眷属の群れに和して行ずる。

Verse 78

न वर्ण्यते कैः किल काशिकेयं जंतोः स्थितस्यात्र यतोंतकाले । पचेलिमैः प्राक्कृतपुण्यभारैरोंकारमोंकारयतींदुमौलिः

まことに、死の時にここにとどまる者にとってのカーシーのこの偉大さを、いったい誰が語り尽くせようか。前生に積み集め、今や熟した功徳の重みによって、月を頂く主（シヴァ）はその者に聖なるオーンカーラを唱えさせる。

Verse 79

संसारिचिंतामणिरत्र यस्मात्तं तारकं सज्जनकर्णिकायाम् । शिवोभिधत्ते सहसांऽतकाले तद्गीयतेसौ मणि कर्णिकेति

ここサッジャナ・カルニカーにおいて、死の時にシヴァは忽ちターラカ—輪廻（サンサーラ）に縛られた者の願いを成就する如意宝—を説き給う。ゆえにその地は「マニカルニカー」と称えられる。

Verse 80

मुक्तिलक्ष्मी महापीठ मणिस्तच्चरणाब्जयोः । कर्णिकेयं ततः प्राहुर्यां जना मणिकर्णिकाम्

主の蓮華の御足のもとには、解脱の大座ムクティラクシュミーがあり、そこにはまた宝珠（マニ）もある。ゆえに人々はその地を「カルニカー」—耳の飾り—と称し、マニカルニカーと呼ぶ。

Verse 81

जरायुजांडजोद्भिज्जाः स्वेदजाह्यत्र वासिनः । न समा मोक्षभाजस्ते त्रिदशैर्मुक्तिदुर्दशैः

ここに住む者は、胎生・卵生・芽生・湿生のいずれであっても、みな解脱（モークシャ）に与る。彼らは天界の神々にも比すべくなく、神々でさえ解脱は大いなる困難ののちに得るからである。

Verse 82

मम जन्म वृथाजातं दुर्वृत्तस्य जडात्मनः । नाद्ययावन्मयै क्षिष्ट काशिका मुक्तिकाशिका

「我が生はむなしかった—悪しき行いに沈み、心も鈍く—解脱を授けるカーシカー、すなわちカーシーへ未だ赴かぬかぎり。」

Verse 83

पुनःपुनश्च तत्क्षेत्रमतिथीकृत्यनेत्रयोः । विचित्रं च पवित्रं च तृप्तिं नाधिजगाम ह

幾度も幾度も、その聖なるクシェートラを眼の「客」として迎え、繰り返し拝した。奇瑞に満ち、清めを与える地でありながら、なお彼は満足に至らなかった。

Verse 84

सप्तानां च पुरीणां हि धुरी णामवयाम्यहम् । वाराणसीं सुनिर्वाणविश्राणनविचक्षणाम्

七つの聖都のうち、我はヴァーラーナシーを最上と宣言する。彼女は至高のニルヴァーナ、究竟の解脱を授けることに通暁している。

Verse 85

तथापि न चतस्रोन्या मया दृग्गोचरीकृताः । तासां प्रभावं विज्ञायाप्यागमिष्याम्य हं पुनः

それでも、ほかの四つの（聖なる都）はまだ我が眼前に現れていない。彼女らの威力をも悟ったなら、我は再び赴こう。

Verse 86

तीर्थयात्रां प्रतिदिनं कुर्वन्नूनं सवत्सरम् । न प्राप सर्वतीर्थानि तीर्थं काश्यां तिलेतिले

たとえ一年のあいだ毎日ティールタ巡礼を行っても、なおすべてのティールタには到れない。なぜならカーシーには、塵の一粒、微細な一片ごとにティールタがあるからだ。

Verse 87

अगस्तिरुवाच । जानन्न पि गुणान्देवि क्षेत्रस्यास्य परान्द्विजः । नाना प्रमाणैः प्रवणो निरगात्स तथाप्यहो

アガスティヤは言った。「女神よ、あの二度生まれし者はこの聖域の至高の功徳を知り、また多くの証拠と権威によって心を傾けていたのに、それでも――ああ――去ってしまった。」

Verse 88

किं कुर्वंति हि शास्त्राणि सप्रमाणानि सुंदरि । महामायां भवित्री तां को निवारयितुं क्षमः

麗しき者よ、証拠を備えたシャーストラとて、いったい何ができようか。大いなるマーヤーが現れようとするとき、誰がそれを制し得るのか。

Verse 89

कः समुच्चलितं चेतस्तोयंवा संप्रतीपयेत् । प्रोच्चथानस्थितमपि स्वभावोयच्चलस्तयोः

ひとたび湧き立った心を、誰が静め得ようか。水を止めようとするのと同じである。器に収めても、その性はなお落ち着かない。

Verse 90

शिवशर्मा व्रजन्सोथ देशाद्देशांतरं क्रमात् । महाकाल पुरीं प्राप कलिकालविवर्जिताम्

かくしてシヴァシャルマーは、国から国へと順に歩みを進め、ついにマハーカーラの都に至った。そこはカリの時代に汚されぬ聖なる住処である。

Verse 91

कल्पेकल्पेखिलंविश्वं कालयेद्यः स्वलीलया । तं कालं कलयित्वा यो महाकालो भवत्किल

あらゆるカルパにおいて、自らの神聖なる戯れによって全宇宙を融かし尽くす御方。時そのものを制し量り尽くしたゆえに、まことにマハーカーラ—大いなる時—と呼ばれる。

Verse 92

पापादवंती सा विश्वमवंतीति निगद्यते । युगेयुगेन्यनाम्नी सा कलावुज्जयिनीति च

罪より世を護るがゆえに、彼の地はアヴァンティーと称される。ユガごとに名は異なり、カリの世にはまたウッジャイニーとも呼ばれる。

Verse 93

विपन्नो यत्र वै जंतुः प्राप्यापि शवतां स्फुटम् । न पूतिगंधमाप्नो ति समुच्छ्रयति न क्वचित्

その地では、たとえ生きものが死して明らかに屍となっても、悪臭を帯びず、いずこにも腐敗して膨れ上がることがない。

Verse 94

यमदूता न यस्यां हि प्रविशंति कदाचन । परःकोटीनि लिंगानि तस्यां संति पदेपदे

その聖都にはヤマの使者は決して入らない。そこでは一歩ごとに、量り知れぬほど無数のリンガが存在する。

Verse 95

हाटकेशो महाकालस्तारके शस्तथैव च । एकलिंगं त्रिधा भूत्वा त्रिलोकीं व्याप्य संस्थितम्

ハータケーシャ、マハーカーラ、そしてターレケーシャ——ただ一つのリンガが三つに顕れ、三界に遍満して安住する。

Verse 96

ज्योतिः सिद्धवटे ज्योतिस्ते पश्यंतीह ये द्विजाः । अथवाश्रीमहाकालद्रष्टारः पुण्यराशयः

神なる光はシッダヴァタにある。ここでその光を拝する二度生まれの者—まことに尊きマハーカーラのダルシャナを得る者—は功徳の山となる。

Verse 97

महाकालस्य तल्लिंगं यैर्दृष्टं कष्टिभिः क्वचित । न स्पृष्टास्ते महापापैर्न दृष्टास्ते यमोद्भटैः

大いなる苦労の末に、いつかマハーカーラのそのリンガを拝した者は、重い罪に触れられず、ヤマの猛き従者にも見出されない。

Verse 98

महाकालपताकाग्रैः स्पृष्टपृष्ठास्तुरंगमाः । अरुणस्य कशाघातं क्षणं विश्रमयंति खे

マハーカーラの旗の先が背に触れる馬たちは、アルナの鞭打ちから逃れて、虚空にてしばし憩う。

Verse 99

महाकालमहाकालमहाकालेतिसंततम् । स्मरतःस्मरतो नित्यं स्मरकर्तृस्मरांतकौ

絶えず「マハーカーラ、マハーカーラ、マハーカーラ」と唱え、日ごとに幾度も御方を念ずる者は、カーマを生みし御方とカーマを滅ぼし給う御方、その両者を想起する。

Verse 100

एवमाराध्य भूतेशं महाकालं ततो द्विजः । जगाम नगरीं कांतीं कांतां त्रिभुवनादपि

かくしてブーテーシャ、すなわちマハーカーラを礼拝し終えると、そのバラモンは、三界の美をも凌ぐほど麗しい、光り輝く都へと赴いた。

Verse 110

युगेयुगे द्वारवत्या रत्नानि परितो मुषन् । अब्धीरत्नाकरोद्यापि लोकेषु परिगीयते

劫ごとにドヴァーラヴァティーの周囲の宝を奪い尽くしたゆえ、今なお諸世界において「海—宝珠の鉱脈」として歌い称えられる。

Verse 120

चिंतार्णवे निमग्नोभूत्त्यक्ताशो जीविते धने । सांयात्रिक इवागाधे भिन्नपोतो महार्णवे

彼は憂いの海に沈み、命にも財にも望みを捨てた――深く広い大海で船が砕けた商人の旅人のように。

Verse 130

एवं चिंतयतस्तस्य पीडासीदतिदारुणा । कोटि वृश्चिकदष्टस्य यावस्था तामवाप सः

このように思い悩むうち、きわめて凄まじい苦痛が彼を襲い、千万の蠍に刺された者のありさまに至った。

Verse 135

तद्विमानमथारुह्य पीतवासाश्चतुर्भुजः । अलंचक्रे नभोवर्त्म स द्विजो दिव्यभूषणः

やがて彼はその天のヴィマーナに乗り、黄衣をまとい四臂を具え、神々しい宝飾に荘厳されたその婆羅門は、虚空の道を進み出た。