Adhyaya 27

Verse 1

सूत उवाच । तत्र तस्य समीपस्थं मार्कंडेनोपलक्षितम् । तीर्थं गोवत्ससंज्ञं तु सर्वत्र भुवि संश्रुतम्

スータは語った。かの地の近くに、マールカンデーヤ（Markaṇḍeya）により示された聖なるティールタがある。名をゴーヴァツァ・ティールタ（Govatsa-tīrtha）といい、全世界に名高い。

Verse 2

तत्रावतीर्य गोवत्सस्वरूपेणांबिकापतिः । स्वयंभूलिंगरूपेण संस्थितो जगतां पतिः

そこにて、アンビカー（Ambikā）の主は子牛の姿となって降臨し、世の主は自ずから顕れたスヴァヤンブー・リンガ（Svayambhū-liṅga）として鎮座した。

Verse 3

आसीद्बलाहकोनाम रुद्रभक्तो महाबलः । आखेटकसमायुक्तो नृपः परपुरंजयः

バラーハカ（Balāhaka）という王がいた。ルドラ（Rudra）に帰依し、力は大いなる者。狩猟に携わり、敵の城邑を征する勝者であった。

Verse 4

मृगयूथे स्थितं दृष्ट्वा गोवत्सं तत्पदातिना । उक्तो राजा मया दृष्टं कौतुकं नृपसत्तम

鹿の群れのただ中に子牛が立っているのを見て、その歩兵は王に申し上げた。「王の中の最勝者よ、私は不思議なる奇瑞を見ました。」

Verse 5

गोवत्सो मृगयूथस्य दृष्टो मध्यस्थितो मया । तेषामेवानुरक्तोऽसौ जनन्या रहितस्तथा

「私はその子牛が鹿の群れの真ん中に立つのを見ました。あれは彼らにのみ心を寄せ、また母を失っているのです。」

Verse 6

द्रष्टुं तु कौतुकं राजा तं पदातिं पुरः स्थितम् । उवाच दर्शयस्वेति गोवत्सं च समाविशत्

その奇瑞を見たいと願った王は、前に立つ歩兵に「見せよ」と告げ、子牛の方へと歩み出した。

Verse 7

गत्वाटवीं तदा राज्ञो दर्शितः स पदातिना । पदातिभिर्मृगानीकं दुद्राव त्रासितं यदा

森に入ると、その歩兵は王にそれを示した。歩兵たちが近づくや、怯えた鹿の群れは走り去った。

Verse 8

पीलुगुल्मं प्रति गतं गोवत्सः प्रस्थितस्तदा । राजा तद्धरणाकांक्षो प्राविशद्गुल्ममादरात्

すると子牛はピール（pīlu）の灌木の茂みへと向かった。王はそれを捕らえんと望み、熱心にその藪へ踏み入った。

Verse 9

तत्र स्थितं स गोवत्समपश्यन्नृपतिः स्वयम् । यावद्गृह्णाति तं तावल्लिंगं जातं समुज्वलम्

その場で王は、自ら立つ子牛を見た。彼がそれを捕らえようとしたその瞬間、まばゆく輝くシヴァ・リンガが忽然と現れ、光明を放った。

Verse 10

तं दृष्ट्वा विस्मितो राजा किमेतदित्यचिंतयत् । यावच्चिंतयते ह्येवं देहं त्यक्त्वा दिवं गतः

それを見て王は驚嘆し、「これは何であろう」と思い巡らした。なおもそのように考えているうちに、彼は身を捨てて天へと昇った。

Verse 11

अत्रांतरे गगनतले समंततः श्रूयते सुरजयकारगर्जितम् । पपात पुष्पवृष्टिरंबराद्राजा गतः शिवभुवनं च तत्क्षणात्

その間、天空のあらゆる方角に、神々の勝利を讃える轟く歓声が響き渡った。天より花の雨が降り、まさにその瞬間、王はシヴァの御住処へと至った。

Verse 12

तावत्पश्यति तन्नाभ्यं गोवत्सं बालकं स्थितम् । नूनमेष महादेवो वत्सरूपी महेश्वरः

やがて彼は、その同じ場所に、幼子のような子牛が立っているのを見た。まことにこれはマハーデーヴァそのもの、子牛の姿をとって現れたマヘーシュヴァラである。

Verse 13

तमानेतुं समुद्युक्तो राजा तमुज्जहार च । तदा तद्देव लिंगं तु नोत्तिष्ठति कथंचन । तदा देवाः सहानेन प्रार्थयामासुरीश्वरम्

それを連れ帰ろうと王は持ち上げようとした。だがその神なるリンガは、どうしても起き上がらなかった。そこで神々は彼とともに主に祈り願い始めた。

Verse 14

देवा ऊचुः । भगवन्सर्वदेवेश स्थातव्यं भवता विभो । शुक्लेन लिंगरूपेण सर्वलोकहितैषिणा

神々は言った。「おお福徳なる御方、諸神の主、全能なる御方よ——清らかに輝くリンガの御姿となってここにとどまり、あらゆる世界の安寧を願い給え。」

Verse 15

श्रीमहादेव उवाच । स्थास्याम्यहं सदैवात्र लिंगरूपेण देवताः । यस्माद्भाद्रपदे मासि कृष्णपक्षे कुहू दिने

聖なるマハーデーヴァは言った。「神々よ、われはまことに永遠にここにリンガの姿でとどまろう——バードラパダ月の黒分、クフーの日に……」

Verse 16

तथा तद्दिवसे तत्र स्नानं कृत्वा विधानतः । लिंगं ये पूजयिष्यंति न तेषां विद्यते भयम्

またその日に、定められた作法に従ってそこで沐浴し、リンガを礼拝する者には——恐れは存在しない。

Verse 17

ऋते च पिंडदानेन पूर्वजाः शाश्वतीः समाः । रौरवे नरके घोरे कुंभीपाके च ये गताः

さらに、ピンダ（piṇḍa）の供養がなければ、祖霊は尽きぬ歳月とどまり得る——ラウラヴァやクンビー・パーカなどの恐ろしい地獄に堕ちた者たちは。

Verse 18

अनेकनरकस्थाश्च तिर्यग्योनिगताश्च ये । सकृत्पिंडप्रदानेन स्यात्ते षामक्षया गतिः

多くの地獄に住する者も、畜生の生に堕ちた者も——ただ一度のピンダ（piṇḍa）の供養によって、尽きることなき救いの行き処を得る。

Verse 19

ततो बलाहको राजा सर्वदेवसमन्वितः । स्थापयामास तल्लिंगं सर्वदेवसमीपतः

そのときバラーハカ王は、あらゆる神々を伴い、諸神の全会衆のまさに御前・御近くに、その聖なるリンガを安置した。

Verse 20

चकार बहुदानानि लोकानां हितकाम्यया । यावदर्चयते ह्येवं रुद्रोऽपि स्वयमागतः

人々の安寧を願って、彼は多くの布施を行った。そうしてそのように礼拝を続けていると、ルドラ自らがその場に親しく来臨した。

Verse 21

रुद्र उवाच । अस्यां रात्रौ तु मनुजाः श्रद्धाभक्तिसमन्विताः । येर्चयिष्यंति देवेशं तेषां पुण्यमनंतकम्

ルドラは言った。「この夜、信と帰依を具え、デーヴァたちの主を礼拝する人々には、尽きることなき功徳が授けられる。」

Verse 22

जागरं ये करिष्यंति गीतशास्त्रपुरःसरम् । उद्धरिष्यंति ते मर्त्याः कुलमेकोत्तरं शतम्

聖なる歌と経典の誦持を先導として夜の覚醒（ジャーガラ）を行う者は、その一族の百一代をも引き上げ、救い出すであろう。

Verse 23

तावद्गर्ज्जंति तीर्थानि नैमिषं पुष्करं गया । प्रयागं च प्रभासं च द्वारका मथुराऽर्बुदः

その時、大いなるティールタ（聖地）は鳴り響いた――ナイミシャ、プシュカラ、ガヤー、プラヤーガ、プラバーサ、さらにドヴァーラカー、マトゥラー、アルブダもまた。

Verse 24

यावन्न दृश्यते लिंगं गोवत्सं परमाद्भुतम् । यदा हि कुरुते भावं गोवत्सगमनं प्रति

至上に驚異なるリンガ、名をゴーヴァツァというものがまだ見えぬ間はそうであった。だが心がゴーヴァツァへ近づこうと志すや、その顕現は間近となった。

Verse 25

स्ववंशजास्तदा सर्वे नृत्यंति हर्षिता ध्रुवम्

そのとき、自らの一族の者は皆、まことに歓喜して舞い踊り、喜悦に満たされる。

Verse 26

सूत उवाच । यच्चान्यदद्भुतं तत्र वृत्तांतं शृणु त द्विजा । येन वै श्रुतमात्रेण सर्वपापक्षयो भवेत्

スータは言った。「おお、二度生まれの賢者たちよ、そこで起こったもう一つの驚異の物語を聞け。これをただ聞くだけで、あらゆる罪の滅尽が生じる。」

Verse 27

यदा वै स्थापितं लिंगं सर्वदेवैः पुरातनम् । विष्णोः प्रतिष्ठानगुणात्सर्वेषां च दिवौक साम्

その古のリンガが、すべての神々によって安置され、ヴィシュヌのプラティシュター（奉安・開眼の功徳）の力により、天界に住まう者すべてにも吉祥の利益をもたらす源となった。

Verse 28

अणुमात्रप्रमाणेन प्रत्यहं समवर्द्धत । ततस्ते मनुजा देवा भीतास्तं शरणं ययुः

それは日ごとに、ただ一原子ほどの量だけ増大していった。そこで人々も神々も恐れに打たれ、彼のもとへ避難し、帰依した。

Verse 29

देवा ऊचुः । वृद्धिं संहर देवेश लोका नां स्वस्ति तद्भवेत् । एवमुक्ते ततो लिंगाद्वागुवाचाशरीरिणी

神々は言った。「神々の主よ、このふくれ上がる増大を鎮め、諸世界に安寧が生じますように。」そう言い終えると、リンガより無身の声が発せられた。

Verse 30

शिववाण्युवाच । हे लोका मा भयं वोऽस्तु उपायः श्रूयतामयम् । कश्चिच्चंडालमानीय मत्पुरः स्थाप्यतां धुवम्

シヴァの声が告げた。「人々よ、恐れることはない。この方策を聞け。あるチャンダーラを連れて来て、わたしの前に堅く立たせよ。」

Verse 31

चंडालांश्च समानीय दधुर्देवस्य ते पुरः । तथापि तस्य वृद्धिस्तु नैव निर्वर्तते पुनः

チャンダーラたちを連れて来て主の御前に据えた。だがそれでも、その膨れ上がる増大は再び鎮まらなかった。

Verse 32

वागुवाच । कर्म्मणा यस्तु चंडालः सोऽग्रे मे स्थाप्यतां जनाः । तच्छ्रुत्वा महदाश्चर्यं मतिं चकुर्विलोचने

声が言った。「人々よ、行いによってチャンダーラとなった者を、わたしの前に置け。」これを聞いて彼らは大いに驚き、見分ける思いで探し始めた。

Verse 33

मार्गमाणास्तदा ते तु ग्रामाणि च पुराणि च । कञ्चित्कर्मरतं पापं ददृशुर्ब्राह्मणब्रुवम्

そこで彼らは村々や町々を探し回り、悪しき業に耽る一人の罪深い男を見いだした。彼はただ口先だけで自らを「バラモン」と称していた。

Verse 34

वृषभान्भारसंयुक्तान्मध्याह्नेवाहयत्तु सः । क्षुत्तृट्श्रमपरीतांश्च दुर्बलान्क्रूरमानसः

彼は残忍な心のまま、真昼にも重荷を負わせた牡牛を追い立てた。飢えと渇きと疲労に覆われた、弱きいのちであった。

Verse 35

अस्नात्वापि पर्युषितं भक्षयंतीह वै द्विजाः । तं समादाय देवेशं जग्मुर्यत्र जगद्गुरुः

彼は沐浴もせず、古びた食を口にしていたが、二度生まれの者たちは彼を捕らえ、神々の主のもと、すなわち世の師が座すところへ連れて行った。

Verse 36

देवालयाग्रभूमौ तं स्थापयासुरादृताः । भस्मी बभूव सहसा गोवत्साग्रे निरूपितः

彼らは敬虔に、神殿の前の地に彼を据えた。すると忽ち灰となった。まるで無垢なる子牛の前に置かれたかのように。

Verse 37

चंडालस्थल इत्येष प्रसिद्धोसौऽभवत्क्षितौ । तत्र स्थितैर्न चाद्यापि प्रासादो दश्यते हि सः

この地は大地において「チャンダーラスタラ」として名高くなった。そしてそこに留まる者には、今日に至るまで、宮殿のような伽藍はまことに見えない。

Verse 38

तदाप्रभृति तल्लिंगं साम्यभावमुपागतम् । धौतपाप्मा गतस्तीर्थं द्विजो लिंगनिरीक्षिणात्

その時より、そのリンガは均衡と静安の境地に至った。二度生まれの者は、罪垢を洗い落とされ、ただリンガを拝するだけで聖なる渡しに到る。

Verse 39

प्रत्यहं पूजयामास गोवत्सं गत किल्बिषः । विशेषात्कृष्णपक्षस्य चतुर्द्दश्यां समागतः

罪より解き放たれた彼は、日ごとにゴーヴァツァ（Govatsa）を礼拝した。とりわけ闇の半月の第十四日（チャトゥルダーシー）にこれを厳修した。

Verse 40

एतत्तदद्भुतं तस्य देवस्य च त्रिशूलिनः । शृणुयाद्यो नरो भक्त्या सर्वपापैः प्रमुच्यते

これこそまさに、あの神・三叉戟を執る御方（シヴァ）の驚くべき威徳である。信をもってこれを聴く者は、あらゆる罪より解放される。

Verse 41

भूत उवाच । गोवत्समिति विख्यातं नराणां पुण्यदं परम् । अनेकजन्मपापघ्नं मार्कंडेयेन भाषितम्

ブータは言った。「それは『ゴーヴァツァ（Govatsa）』として名高く、人々に最高の功徳を授け、幾多の生に積もった罪を滅するもの—マールカンデーヤ（Mārkaṇḍeya）が説き明かしたとおりである。」

Verse 42

तत्र तीर्थे सकृत्स्नानं रुद्रलोकप्रदं नृणाम् । पापदेहविशुद्धयर्थं पापेनोपहतात्मनाम्

そのティールタでは、ただ一度の沐浴が人々にルドラの世界を授ける。これは、罪により身と内なる心を損なわれた者を清めるためである。

Verse 43

कूपे तर्पणतश्चैव श्राद्धतश्चैव तृप्तता । भाद्रपदे विशे षेण पक्षस्यांते भवेत्कलौ

井においてタルパナを行い、またシュラーダを捧げるなら、祖霊は満ち足りる。とりわけバードラパダ月、半月の終わり、カリの時代においてそうである。

Verse 44

एकविंशतिवारांस्तु गयायां तर्पणे कृते । पितॄणां परमा तृप्तिः सकृद्वै गंगकूपके

たとえガヤーで二十一度タルパナを行っても、祖霊の至上の満足は、まことにガンガークーパカでただ一度行うだけで得られる。

Verse 45

तस्मिन्गोवत्ससामीप्ये तिष्ठते गंगकूपकः । तस्मिंस्तिलोदकेनापि सद्गतिं यांति तर्पिताः

そのゴーヴァツァの近くにガンガークーパカがある。そこで胡麻水を供えるだけでも、タルパナによって満たされた者たちは吉祥なる行き先に至る。

Verse 46

पितरो नरकाद्वापि सुपुण्येन सुमेधसा । गोप्रदानं प्रशंसंति तस्मिंस्तीर्थे मुनीश्वराः

たとえ地獄にあっても、清き智慧ある者の得た大いなる功徳によって、祖霊は牛の布施を讃える。さらにそのティールタにおいて、尊き牟尼たちもその行いを称揚する。

Verse 47

विप्राय स्वर्णदानं तु रुद्रलोके नयेन्नरम् । सरस्वतीशिवक्षेत्रे गंगा च गंगकूपके

ブラーフマナに黄金を施せば、人はルドラローカへ導かれる。サラスヴァティーとシヴァの聖域において、そしてここガンガークーパカにもまた、ガンガーは現前する。

Verse 48

एकस्थमेतत्त्रितयं स्वर्गापवर्गकारणम् । सेवितं चर्षिभिः सिद्धैस्तीर्थं सर्वत्र विश्रुतम्

この三つは一処に集い、天界と解脱（アパヴァルガ）をもたらす因となる。リシやシッダたちに仕えられ、このティールタは遍く世に名高い。

Verse 49

पीलुयुग्मं स्थितं तत्र तत्तीर्थं मुनिसेवितम् । स्नानात्स्वर्गप्रदं चैव पानात्पापविशुद्धिदम्

そこには一対のピーлу樹が立ち、その地は牟尼たちに敬われ参詣される聖なるティールタである。そこで沐浴すれば天界を得、そこの水を飲めば罪より清められる。

Verse 50

कीर्त्तनात्पुण्यजननं सेवनान्मुक्तिदं परम् । तद्वै पश्यंति ये भक्त्या ब्रह्महा यदि मातृहा

これを讃えてキールタナをなせば功徳が生じ、これに奉仕すれば無上の解脱（モークシャ）が授けられる。信愛（バクティ）をもってこれを拝する者は、たとえ婆羅門殺しや母殺しの罪を負う者であっても、救われると説かれる。

Verse 51

बालघाती च गोघ्नश्च ये च स्त्रीशूद्रघातकाः । गरदाश्चाग्निदाश्चैव गुरुद्रोहरताश्च ये

幼子を殺す者、牛を殺す者、また女やシュードラを殺す者であってもよい。毒を与える者、放火する者、師（グル）を裏切ることに耽る者——（そのような者さえ、ここに説かれる浄化の範囲に含まれる）。

Verse 52

तपस्विनिन्दकाश्चैव कूटसाक्ष्यं करोति यः । वक्ता च परदोषस्य परस्य गुणलोपकः

また、苦行者（タパスヴィン）を罵る者、偽りの証言をする者、他人の過失を言い立てる者、そして他者の徳を覆い隠し、あるいは貶める者——（そのような者も、約束された解放に含まれる）。

Verse 53

सर्वपापमयोऽप्यत्र मुच्यते लिंगदर्शनात्

あらゆる罪に染まった者でさえ、ここではただリンガを拝するだけで解き放たれる。