Adhyaya 172

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । अथ ते ऋषयः सर्वे देवाश्चेन्द्रपुरोगमाः । माण्डव्यस्याश्रमे पुण्ये समीयुर्नर्मदातटे

シュリー・マールカンデーヤは言いました。「その時、すべての賢者たちとインドラ率いる神々は、ナルマダー川の岸にあるマンダヴィヤの聖なる庵に集まりました。」

Verse 2

शङ्खदुन्दुभिनादेन दीपिकाज्वलनेन च । अप्सरोगीतनादेन नृत्यन्त्यो वारयोषितः

法螺貝と太鼓の轟き、灯明の燃え立つ光、そしてアプサラスの歌声に合わせて、天の女たちは舞い踊った。

Verse 3

कथानकैः स्तुवत्यन्ये तस्य शूलाग्रधारिणः । अष्टाशीतिसहस्राणि स्नातकानां तपस्विनाम्

またある者たちは、三叉戟の鋭先を戴く御方を、聖なる物語によって讃えた。そこには聖学を修めた戒律の行者スナータカが八万八千人いた。

Verse 4

समाजे त्रिदशैः सार्द्धं तत्र ते च दिदृक्षया । ब्रह्मविष्णुमहेशानास्तत्र हर्षात्समागताः

その聖なる集会には三十三神とともに、彼らもまた見届けたい一心で来集した。歓喜のうちに、ブラフマー、ヴィシュヌ、そしてマヘーシャ（シヴァ）がそこへ到来した。

Verse 5

मातरो मल्लिकाद्याश्च क्षेत्रपाला विनायकाः । दिक्पाला लोकपालाश्च गङ्गाद्याश्च सरिद्वराः

マッリカーをはじめとする神聖なる母神たちが来臨し、また聖域の守護者たち、ヴィナーヤカたち、方位と世界を護る神々、さらにガンガーを筆頭とする最勝の河川も集った。

Verse 6

ऋषिदेवसमाजे तु नित्यं हर्षप्रमोदने । तत्र राजा समायातः पौरजानपदैः सह

聖仙と神々の集いは常に歓喜と祝祭に満ちていた。そこへ王は、町の人々と郷里の民を伴って到来した。

Verse 7

दृष्ट्वा कौतूहलं तत्र व्याकुलीकृतमानसम् । वित्रस्तमनसो भूत्वा भयात्सर्वे समास्थिताः

そこで異様な騒ぎを見て、彼らの心は乱れた。恐れに胸を震わせ、皆はその場に立ち尽くした。

Verse 8

तस्मिन्समागमे दिव्ये ब्रह्मविष्ण्वीशमब्रुवन् । भो माण्डव्य महासत्त्व वरदास्तेऽमरैः सह

その神聖なる集会において、ブラフマー、ヴィシュヌ、イーシャは告げた。「おおマーンダヴィヤよ、大いなる魂よ—不死の者たちと共に、汝に恩寵の賜物を授けんがため来た。」

Verse 9

अनेककष्टतपसा तव सिद्धिर्भविष्यति । प्रार्थयस्व यथाकामं यस्ते मनसि रोचते

多くの苦難を耐え抜いた汝の苦行によって、霊的成就は必ず満たされる。心にかなうものを、望むままに願い求めよ。

Verse 10

अनादित्यमयं लोकं निर्वषट्कारमाकुलम् । नष्टधर्मं विजानीहि प्रकृतिस्थं कुरुष्व च । अनुग्रहं तु शाण्डिल्याः प्रार्थयाम द्विजोत्तम

「知れ、この世は日輪を失い、乱れ、聖なるヴァシャット（vaṣaṭ）の唱和も絶えた。ダルマは衰えた—それを本来の秩序へと復せよ。さらに、二度生まれの最勝者よ、シャーンディリヤー（Śāṇḍilyā）に恩寵を垂れ給えと我らは願う。」

Verse 11

एष ते कष्टदो राजा समायातस्तवाग्रतः । संभूषयस्व विप्रर्षे जनं देवासुरं गणम्

「見よ、汝に苦難を与えた王が、いま汝の前に来た。おおブラーフマナの聖賢よ、今この集会を迎え敬え—デーヴァとアスラの群れである。」

Verse 12

माण्डव्य उवाच । यदि प्रसन्ना मे देवाः समायाताः सुरैः सह । त्रिकालमत्र तीर्थे च स्थातव्यमृषिभिः सह

マーンダヴィヤは言った。「もし神々が我に満悦し、デーヴァたちと共にここへ来られたのなら、このティールタにて一日の三時にわたり、リシたちと共に留まり給え。」

Verse 13

भवतां तु प्रसादेन रुजा मे शाम्यतां सदा । एवमस्त्विति देवेशा यावज्जल्पन्ति पाण्डव

「また、あなたがたの慈悲の御加護により、我が痛みが常に鎮まりますように。」神々の主らは答えた。「そのとおりに。」—なお語り続けている間に、パーンダヴァよ。

Verse 14

तावद्रक्षो गृहीत्वाऽग्रे कन्यां कामप्रमोदिनीम् । उवाच भगवञ्छापं पुरा दत्त्वोर्वशी मम

そのとき羅刹（ラークシャサ）は、恋の戯れを喜ぶ乙女をつかみ、己の前に掲げて言った。「おお、聖なる御方よ、かつてウルヴァシーは我に呪いを授けたのだ。」

Verse 15

यदा कन्यां हरे रक्षःशापान्तस्ते भविष्यति । तेन मे गर्हितं कर्म शापेनाकृतबुद्धिना

「羅刹がその乙女をさらうとき、あなたの呪いは終わる。あの呪いのために我が心は歪み、この非難される行いへと駆り立てられたのだ。」

Verse 16

क्षन्तव्यमिति चोक्त्वा च गतश्चादर्शनं पुनः । गते चैव तु सा कन्या दृष्ट्वा पद्मदलेक्षणा

「赦されるべきだ」と言い残すと、彼は再び姿を消した。彼が去ったのち、蓮華の花弁のような眼をもつその乙女は、起こったことを見て……

Verse 17

मन्त्रयित्वा सुरैः सर्वैर्दत्ता माण्डव्यधीमते । तां वज्रशूलिकां प्लाव्य पवित्रैर्नर्मदोदकैः

すべての神々と相談したのち、彼女は賢者マーンダヴィヤに授けられた。ついで金剛槍女ヴァジュラシューリカーは、清らかなナルマダーの水で沐浴された。

Verse 18

माण्डव्यमृषिमुत्तार्य जयशब्दादिमङ्गलैः । विवाहयित्वा तां कन्यां माण्डव्यर्षिपुंगवः

「勝利あれ！」の声に始まる吉祥の作法によって賢者マーンダヴィヤは導かれ、仙人の中の雄たるマーンダヴィヤは、その乙女と正しく婚礼を結んだ。

Verse 19

अभिवाद्य च तान् सर्वान् दानसन्मानगौरवैः । अथ राजा समीपस्थो रत्नैश्च विविधैरपि

施しと敬意と深い礼拝をもって彼らすべてに拝礼したのち、近くに立つ王もまた、さまざまな宝玉をもって彼らを敬った。

Verse 20

धिग्वादैर्निन्दितः सर्वैस्तैर्जनैर्भूषितः पुनः । राज्ञा च ब्राह्मणाः सर्वे भूषणाच्छादनाशनैः

人々が「恥を知れ」と非難したにもかかわらず、彼は再び飾り立てられ敬われた。王もまた、すべてのブラーフマナに装身具と衣と食を施して敬った。

Verse 21

सुवर्णकोटिदानेन तुष्टान्कृत्वा क्षमापिताः । वृत्ते विवाह आहूय शाण्डिलीं तामथाब्रवीत्

千万の黄金を施して彼らを満足させ、赦しを得た。婚礼が終わると、彼はそのシャーンディリーを呼び寄せ、こう告げた。

Verse 22

मानयस्व इमान् विप्रान्मोचयस्व दिवाकरम् । अपहृत्य तमो येन कृपा सद्यः प्रवर्तते

これらのバラモンを敬い、太陽を解き放て。闇を払い、慈悲がただちに働かんことを。

Verse 23

ऋषीणां वचनं श्रुत्वा शाण्डिली दुःखिताब्रवीत् । उदितेऽर्के तु मे भर्ता मृत्युं यास्यति भो द्विजाः

仙人たちの言葉を聞いて、シャーンディリーは悲しみに語った。「おお二度生まれの方々よ、太陽が昇れば、わが夫はまことに死へ赴きます。」

Verse 24

तं कथं मोचयामीह ह्यात्मनोऽनिष्टसिद्धये । क्रियाप्रवर्तनाच्चाद्य किं कार्यं मे महर्षयः

「ここで彼をどう解き放てば、わが身に望まぬ結果を招かずにすむのでしょうか。しかも万事は行為（祭式）によって動き出すのなら――大聖仙よ、今わたしは何をなすべきかお告げください。」

Verse 25

निःपुंसी स्त्री ह्यनाथाहं भवामि भवतो मतम् । तिष्ठ त्वमन्धकारे तु नेच्छामि रविणोदयम्

「もし夫を失えば、私は頼る者なき女、守り手なき身となりましょう――それがあなたがたの判断です。ゆえに闇にとどまれ。私は太陽の昇るのを望みません。」

Verse 26

तेन वाक्येन ते सर्वे देवासुरमहर्षयः । शिरःसंचालनाः सर्वे साधु साध्विति चाब्रुवन्

その言葉に、デーヴァもアスラも大聖仙も皆うなずき、「善いかな、善いかな」と声をそろえて称えた。

Verse 27

पतिव्रते महाभागे शृणु वाक्यं तपोधने । मन्यसे यदि नः सर्वान्कुरुष्व वचनं च यत्

貞節の妻よ、幸い多き者よ、苦行の宝よ——われらの言葉を聞け。もし我らすべてを受け入れるなら、願いのとおりに行ってほしい。

Verse 28

शाण्डिल्युवाच । येन मे न मरेद्भर्ता येन सत्यं मुनेर्वचः । तत्कुरुध्वं विचार्याशु येन संवर्धते सुखम्

シャーンディリヤーは言った。「速やかに思案して、わが夫が死なず、また牟尼の言葉が真実のまま保たれるようにせよ。安楽と福祉を増すことを行え。」

Verse 29

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा स्वप्नावस्थाकृतो हृषिः । अन्तर्हितो मुहूर्तं च शाण्डिल्याश्च प्रपश्य ताम्

彼女の言葉を聞くと、聖仙は夢の境地に置かれたかのように歓喜した。そしてしばしの間、姿を消し、シャーンディリヤーはそれを見守っていた。

Verse 30

पुनरादाय ते सर्वे कृत्वा निर्व्रणसत्तनुं स्नापितो नर्मदातोये शाण्डिल्यायै समर्पितः

それから彼らは皆、再び彼を抱き上げ、身体を無傷で健やかに整え、ナルマダーの水で沐浴させ、シャーンディリヤーに引き渡した。

Verse 31

ततः सा हृष्टमनसा पतिं दृष्ट्वा तु तैजसम् । प्रणम्य तानृषीन् देवान् विमलार्कं जगत्कृतम्

そのとき彼女は喜びに満ちた心で、光輝に満ちて輝く夫を見た。彼女はその聖仙たちと神々、そして世界を創り保つ清浄なる太陽に礼拝し、敬意を捧げた。

Verse 32

क्रियाप्रवर्तिताः सर्वे देवगन्धर्वमानुषाः । हृष्टतुष्टा गताः सर्वे स्वमाश्रमपदं महत्

儀礼によって動かされ、神々・ガンダルヴァ・人々のすべては歓喜し満ち足りて去り、それぞれ自らの大いなるアーシュラマの住処へ帰っていった。

Verse 33

पतिव्रता स्वभर्त्रा सा मासमेवाश्रमे स्थिता । माण्डव्येनाप्यनुज्ञाता ययौ नत्वा स्वमाश्रमम्

貞節に夫に仕えるその妻は、夫とともにアーシュラマに一か月とどまった。やがてマーンダヴィヤの許しも得て、礼拝して自らのアーシュラマへと旅立った。

Verse 34

गतेषु तेषु सर्वेषु स्थापयामास चाच्युतम् । माण्डव्येश्वरनामानं नारायण इति स्मृतम्

皆が去ったのち、彼はそこにアチュタ（不滅の主）を安置した。すなわちナーラーヤナとして憶念され、「マーンダヴィエーシュヴァラ」の名で知られる御神である。

Verse 35

दिव्यं वर्षसहस्रं तु पूजयामास भारत । गतोऽसावृषिसङ्घैश्च सहितोऽमरपर्वतम्

神聖なる千年のあいだ、バーラタよ、彼はそこで礼拝を捧げた。のちに聖仙（リシ）たちの群れを伴い、不死者の山へと赴いた。

Verse 36

तपस्तपन्तौ तौ तत्र ह्यद्यापि किल भारत । भ्रातरौ संयतात्मानौ ध्यायतः परमं पदम्

バーラタよ、あの二人の兄弟は、そこで苦行（タパス）を修しつつ、今なお留まっているという。自らを制し、最高の境地を観想している。

Verse 37

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः । पितरस्तस्य तृप्यन्ति पिण्डदानाद्दशाब्दिकम्

その聖なる渡し場で沐浴し、ついで祖霊神ピトリ（Pitṛ）にタルパナ（tarpaṇa）を捧げる者は、十年にわたりピンダ（piṇḍa）の供養を行ったかのように、祖先が満ち足りる。

Verse 38

देवगृहे तु पक्षादौ यः करोति विलेपनम् । गोदानशतसाहस्रे दत्ते भवति यत्फलम्

半月の初めに、主の神殿にて聖なる塗り土・塗香を施す者は、十万頭の牛を布施したのと同じ果報を得る。

Verse 39

उपलेपनेन द्विगुणमर्चने तु चतुर्गुणम् । दीपप्रज्वलने पुण्यमष्टधा परिकीर्तितम्

聖なる塗り土によって功徳は二倍となり、礼拝（アルチャナ／arcana）によって四倍となる。さらに灯明をともせば、その功徳は八倍と説かれる。

Verse 40

दिव्यनेत्रधरो भूत्वा त्रैलोक्ये सचराचरे । दध्ना मधुघृतैर्देवं पयसा नर्मदोदकैः

三界の動くもの・動かぬものにわたり天眼を得て、信者は凝乳、蜜、ギー、乳、そしてナルマダー（Narmadā）の水で主を沐浴させる。

Verse 41

स्नपनं ये प्रकुर्वन्ति पुष्पमालाविलेपनैः । येऽर्चयन्ति विरूपाक्षं देवं नारायणं हरिम्

花鬘と聖なる塗香をもって主の沐浴儀礼を行う者、また神—ヴィルーパークシャ（Virūpākṣa）、ナーラーヤナ（Nārāyaṇa）、ハリ（Hari）—を礼拝する者は、

Verse 42

तेऽपि दिव्यविमानेन क्रीडन्ते कल्पसंख्यया । दीपाष्टकं तु यः कुर्यादष्टमीं च चतुर्दशीम्

彼らもまた、神なる空の車に乗り、幾多の劫のあいだ遊び楽しむ。さらに、八日（ティティ）と十四日に八つの灯明を供える者は—

Verse 43

एकादश्यां तु कृष्णस्य न पश्यन्ति यमं तु ते । फलैर्नानाविधैः शुभ्रैर्यः कुर्याल्लिङ्गपूरणम्

クリシュナのエーカーダシーには、彼らはヤマを見ない。さらに、さまざまな清浄なる果実をもってリンガに満たす供養を行う者は—

Verse 44

तेऽपि यान्ति विमानेन सिद्धचारणसेविताः । घण्टा चैव पताका च विमाने पुष्पमालिका

彼らもまた、シッダとチャーラナに仕えられつつ天の車で旅立つ。その空の車には鈴と幡があり、花の首飾りが飾られる—

Verse 45

वादित्राणि यथार्हाणि प्रान्ते च गच्छते शिवम् । देवालयं तु यः कुर्याद्वैष्णवं माण्डवेश्वरम्

ふさわしい楽の音と法具の響きとともに、命の終わりにはシヴァへと赴く。さらに、マーンダヴェーシュヴァラにヴァイシュナヴァの寺院を建立する者は—

Verse 46

स्वर्गे वसति धर्मात्मा यावदाभूतसम्प्लवम् । माण्डव्यनारायणाख्ये विप्रान् भोजयतेऽग्रतः

その法にかなう魂は、宇宙の大いなる滅尽に至るまで天界に住まう。マーンダヴヤ＝ナーラーヤナと呼ばれる聖地において、彼はまずブラーフマナたちに食を施し、ダルマと歓待を礼拝の先頭に据える。

Verse 47

एकस्मिन् भोजिते विप्रे कोटिर्भवति भोजिता । आश्विने मासि सम्प्राप्ते शुक्लपक्षे चतुर्दशीम्

たとえ一人のブラーフマナに食を施しても、それは一クロールに施したのと等しい。アーシュヴィナ月が到来し、白分（シュクラ・パクシャ）の十四日にあたるこの時は、その功徳を成就させる最上の時と宣言される。

Verse 48

कृतोपवासनियमो रात्रौ जागरणेन च । दीपमालां चतुर्दिक्षु पूजां कृत्वा तु शक्तितः

断食の規律を受け、夜を徹して覚醒し、四方に灯明の列を設け、力の及ぶかぎりプージャー（供養）を行うべきである。

Verse 49

नारी वा पुरुषो वापि नृत्यगीतप्रवादनैः । प्रभाते विमले सूर्ये स्नानादिकविधिं नृप

女であれ男であれ、舞いと歌と器楽の奏でをもって讃え、そして夜明けに、太陽が清らかに澄みわたる時、沐浴に始まる諸作法を行うべし、王よ。

Verse 50

अभिनिर्वर्त्य मौनेन पश्यते देवमीदृशम् । सर्वपापविनिर्मुक्तो रुद्रलोके महीयते

沈黙をもってこの行を成し遂げると、そのような神格を拝する。あらゆる罪より解き放たれ、ルドラの世界において尊ばれる。

Verse 51

अथवा मार्गशीर्षे च चैत्रवैशाखयोरपि । श्रावणे वा महाराज सर्वकालेऽथवापि च

あるいはマールガシールシャ月に、またチャイトラやヴァイシャーカにも、あるいはシュラーヴァナ月に、偉大なる王よ—さらにはいかなる時にも—この聖なる行は修められる。ティールタの偉大さは決して衰えないからである。

Verse 52

शिवरात्रिसमं पुण्यमित्येवं शिवभाषितम् । वाजपेयाश्वमेधाभ्यां फलं भवति नान्यथा

「シヴァラートリに等しい功徳がある」—かくシヴァは宣言された。その果報はヴァージャペーヤとアシュヴァメーダの供犠に比肩し、まことにそのとおりで、他ではない。

Verse 53

दुर्भगा दुःखिता वन्ध्या दरिद्रा च मृतप्रजा । स्नाति रुद्रघटैर्या स्त्री सर्वान्कामानवाप्नुयात्

不運に沈み、悲しみに苦しみ、不妊で、貧しく、あるいは子を失った女であっても—ルドラの壺（ルドラ・ガタ）で沐浴するなら、あらゆる願いを成就する。

Verse 54

कृमिकीटपतङ्गाश्च तस्मिंस्तीर्थे तु ये मृताः । स्वर्गं प्रयान्ति ते सर्वे दिव्यरूपधरा नृप

王よ、その聖なるティールタで死ぬなら、虫や昆虫や飛ぶ小さき生きものさえも皆、天界へ赴き、光り輝く神妙なる姿を得る。

Verse 55

अनाशके जलेऽग्नौ तु ये मृता व्याधिपीडिताः । अनिवर्तिका गतिस्तेषां रुद्रलोके ह्यसंशयम्

病に苦しめられてそこで死ぬ者は—断食のまま、水の中で、あるいは火の中であっても—その行き先は退かず、疑いなくルドラの世界に至る。

Verse 56

नित्यं नमति यो राज शिवनारायणावुभौ । गोदानफलमाप्नोति तस्य तीर्थप्रभावतः

王よ、日々シヴァとナーラーヤナの両尊に礼拝する者は、このティールタの霊験により、牛を施すのと等しい功徳を得る。

Verse 57

देवालये तु राजेन्द्र यश्च कुर्यात्प्रदक्षिणाम् । प्रदक्षिणीकृता तेन ससागरधरा धरा

王の中の王よ、寺院にてプラダクシナー（右繞礼拝）を行う者は、その行によって大海を伴う全大地をも恭しく巡るのである。

Verse 58

सार्द्धं शतं च तीर्थानि मल्लिकाभवनाद्बहिः । तस्य तीर्थप्रमाणं तु विस्तरं राजसत्तम

王の中の最勝者よ、マッリカー・バヴァナの外には百五十のティールタ（聖なる渡し場）がある。今、その聖地の広がりと尺度を詳しく聞け。

Verse 59

सूत्रेण वेष्टयेत्क्षेत्रमथवा शिवमन्दिरम् । अथवा शिवलिङ्गं च तस्य पुण्यफलं शृणु

もし人が糸をもって聖域、あるいはシヴァの寺院、またはシヴァ・リンガさえも囲い巡らすなら、その行いより生ずる功徳の果を聞け。

Verse 60

जम्बूद्वीपश्च कृतस्नश्च शाल्मली कुशक्रौञ्चकौ । शाकपुष्करगोमेदैः सप्तद्वीपा वसुंधरा

ジャンブードヴィーパとクリタスナ、シャールマリー、クシャとクラウンチャ、さらにシャーカ、プシュカラ、ゴーメーダ——かくして大地は七つのドヴィーパより成る。

Verse 61

भूषिता तेन राजेन्द्र सशैलवनकानना । रेवायां दक्षिणे भागे शिवक्षेत्रात्समीपतः

王の中の王よ、このように大地は山々と森と林苑によって飾られている。レーヴァーの南の地、聖なるシヴァ・クシェートラの近くにおいて。

Verse 62

देवखातं महापुण्यं निर्मितं त्रिदशैरपि । तस्मिन् यः कुरुते स्नानं मुच्यते सर्वपातकैः

神々によってさえ造られた、きわめて功徳深いデーヴァ・カータ（神の沐浴池）がある。そこに沐浴する者は一切の罪より解き放たれる。

Verse 63

पूर्णिमायाममावस्यां व्यतीपातेऽर्कसंक्रमे । श्राद्धं च संग्रहे कुर्यात्स गच्छेत्परमां गतिम्

満月の日、新月の日、ヴャティーパータの時、そして太陽の遷移の折には、その聖なる集会の地でシュラーダ（śrāddha）を修すべきである。そうすれば至上の境地に至る。

Verse 64

देवखाते त्रयो देवा ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । तिष्ठन्ति ऋषिभिः सार्द्धं पितृदेवगणैः सह

デーヴァカータには、三大神ブラフマー・ヴィシュヌ・マヘーシュヴァラが、リシたちと共に、また祖霊（ピトリ）と諸神の群れに囲まれて住まわれる。

Verse 65

तत्र तीर्थेऽश्विने मासि चतुर्दश्यां विशेषतः । वायुमार्गे स्थितः शक्रस्तिष्ठते दैवतैः सह

そのティールタでは、とりわけアーシュヴィナ月の第十四月日（チャトゥルダシー）に、風の道（中界）に座すシャクラ（インドラ）が、他の神々と共にそこに留まる。

Verse 66

पृथिव्यां यानि तीर्थानि सरितः सागरास्तथा । विंशति तानि सर्वाणि देवखाते दिनद्वयम्

地上にあるいかなるティールタ—河川も大海も—その二十すべてが、二日間、あたかもデーヴァカータに集い現れるのである。

Verse 67

गयाशिरे च यत्पुण्यं प्रयागे मकरकण्टके । प्रयागे सोमतीर्थे च तत्पुण्यं माण्डवेश्वरे

ガヤーシラスにある功徳、またプラヤーガのマカラカンタカ、さらにプラヤーガのソーマ・ティールタにある功徳――その同じ功徳が、マーンダヴェーシュヴァラにおいて得られる。

Verse 68

पट्टबन्धेन यत्पुण्यं मात्रायां लकुलेश्वरे । आश्विन्यामश्विनीयोगे तत्पुण्यं माण्डवेश्वरे

マー トラーのラクリーシュヴァラにおけるパッタバンダ（paṭṭabandha）の儀礼から生じる功徳、またアーシュヴィナ月にアシュヴィニー・ヨーガが優勢となる時に得られる功徳――その同じ功徳がマーンダヴェーシュヴァラにある。

Verse 69

उज्जयिन्यां महाकाले वाराणस्यां त्रिपुष्करे । संनिहत्यां रविग्रस्ते माण्डव्याख्ये सनातनम्

ウッジャイニーのマハーカーラにおいて、ヴァーラーナシーのトリプシュカラにおいて、またサンニハティヤ、ラヴィグラスタ、そしてマーンダヴャと呼ばれる永遠のクシェートラにおいて――これらの聖なる威力が宣示される。

Verse 70

इति ज्ञात्वा महाराज सर्वतीर्थेषु चोत्तमम् । पित्ःन्देवान् समभ्यर्च्य स्नानदानादिपूजनैः

かく知って、大王よ、ここがあらゆるティールタの中で最勝であるゆえ、沐浴、布施などの供養をもって、祖霊（ピトリ）と神々を正しく礼拝すべきである。

Verse 71

चतुर्दश्यां निराहारः स्थितो भूत्वा शुचिव्रतः । पूजयेत्परया भक्त्या रात्रौ जागरणे शिवम्

月の第十四日に、食を断って斎み、堅固にして清浄の誓いを守り、夜には徹夜の行として、至上の帰依をもってシヴァを礼拝すべきである。

Verse 72

स्नानैश्च विविधैर्देवं पुष्पागरुविलेपनैः । प्रभाते पौर्णमास्यां तु स्नानादिविधितर्पणैः

さまざまな聖なる沐浴と、花および沈香（アガル）の芳香なる塗香の供えによって主を礼拝すべし。さらに満月の日の暁には、沐浴と定められたタルパナ（tarpaṇa）の作法をも行うべし。

Verse 73

श्राद्धेन हव्यकव्येन शिवपूजार्चनेन च । अग्निष्टोमादियज्ञैश्च विधिवच्चाप्तदक्षिणैः

ハヴィヤとカヴィヤの供物を伴うシュラーダ（śrāddha）により、またシヴァへの礼拝とアルチャナーにより、さらにアグニシュトーマ（Agniṣṭoma）などの祭式を法にかなって行い、正しいダクシナー（dakṣiṇā）を備えて成就することにより、（所願の功徳を得る）。

Verse 74

धौतपापो विशुद्धात्मा फलते फलमुत्तमम् । गोसहस्रप्रदानेन दत्तं भवति भारत

罪が洗い流され、心が清らかとなれば、最上の果報を得る。おおバーラタよ、それは千頭の牛を布施したのと等しい。

Verse 75

स्नानाद्यैर्विधिवत्तत्र तद्दिने शिवसन्निधौ । हिरण्यं वृषभं धेनुं भूमिं गोमिथुनं हयम्

その地にて、定めに従い沐浴などの作法を行い、まさにその日にシヴァの御前で、黄金、牡牛、牝牛、土地、牛の一対、そして馬を布施すべし。

Verse 76

शिवमुद्दिश्य वै वस्त्रयुग्मे दद्यात्सुरूपिणे । पादुकोपानहौ छत्रं भाजनं रक्तवाससी

シヴァに捧げる意をもって、相応しく姿の整った受者に衣の一対を施すべし。さらに履物（サンダルと靴）、傘、器、そして赤衣をも施すべし。

Verse 77

होमं जाप्यं तथा दानमक्षयं सर्वमेव तत् । ऋचमेकां तु ऋग्वेदे यजुर्वेदे यजुस्तथा

ホーマの供養、ジャパの誦持、そして布施――それらはすべて不滅となる。リグ・ヴェーダからは一つのṛc偈を、またヤジュル・ヴェーダからは同様に一つのyajus祭詞を唱えるべきである。

Verse 78

सामैकं सामवेदे तु जपेद्देवाग्रसंस्थितः । सम्यग्वेदफलं तस्य भवेद्वै नात्र संशयः

またサーマ・ヴェーダからは一つのサーマンを、神々の最勝者の御前に立って誦すべきである。そうすればヴェーダの完全な果報が得られる――これに疑いはない。

Verse 79

गायत्रीजाप्यमात्रस्तु वेदत्रयफलं लभेत् । कुलकोटिशतं साग्रं लभते तु शिवार्चनात्

ガーヤトリーをただ誦するだけで、三ヴェーダの果報を得る。またシヴァを礼拝することにより、自らの一族百億（百クロール）を余すところなく利益し、解放へと導く。

Verse 80

स्नाने दाने तथा श्राद्धे जागरे गीतवादिते । अनिवर्तिका गतिस्तस्य शिवलोकात्कदाचन

沐浴、布施、シュラーダ、夜の覚醒、そして楽器を伴う信愛の歌によって、彼の行く末は退転なきものとなる――シヴァの世界から決して戻らない。

Verse 81

कालेन महताविष्टो मर्त्यलोके समाविशेत् । राजा भवति मेधावी सर्वव्याधिविवर्जितः

長い時を経て、もし再び人界に入るなら、彼は王となる――聡明にして、あらゆる病を離れる。

Verse 82

जीवेद्वर्षशतं साग्रं पुत्रपौत्रधनान्वितः । तच्च तीर्थं पुनः स्मृत्वा लीयमानो महेश्वरे

彼は百年を超えて生き、子や孫と財に恵まれる。そしてその聖なるティールタを再び憶念することにより、マヘーシュヴァラのうちに溶け入る。

Verse 83

उपास्ते यस्तु वै सन्ध्यां तस्मिंस्तीर्थे च पर्वणि । साङ्गोपाङ्गैश्चतुर्वेदैर्लभते फलमुत्तमम्

しかし、そのティールタにおいて聖なるパルヴァンの日にサンディヤーの礼拝を修する者は、最高の果報を得る――四ヴェーダを、そのアṅガ・ウパーṅガとともに究めたに等しい。

Verse 84

तत्र सर्वं शिवक्षेत्राच्छरपातं समन्ततः । न संचरेद्भयोद्विग्ना ब्रह्महत्या नराधिप

そこでは、シヴァのクシェートラの周囲、四方いずれも矢の届くほどの範囲において、ブラフマ殺しの罪（brahmahatyā）は恐れおののき、さまよい歩くことがない、王よ。

Verse 85

यत्र तत्र स्थितो वृक्षान् पश्यते तीर्थतत्परः । विविधैः पातकैर्मुक्तो मुच्यते नात्र संशयः

どこに立っていようとも、ティールタに心を捧げる巡礼者は、ただそこにある樹々を拝するだけで、さまざまな罪から解き放たれる――疑いはない。

Verse 86

श्वभ्री तत्र महाराज जलमध्ये प्रदृश्यते । कथानिका पुराणोक्ता वानरी तीर्थसेवनात्

そこに、大王よ、水のただ中に「シュヴァブリー（Śvabhrī）」と呼ばれる水穴が見える。プラーナに語られる物語がある――一匹の雌猿がティールタへの奉仕によって清めを得た。

Verse 87

तत्र कूपो महाराज तिष्ठते देवनिर्मितः । शिवस्य पश्चिमे भागे शिवक्षेत्रमनुत्तमम्

そこに、大王よ、神々の造りたもうた井戸が立っている。シヴァの西の方には、比類なきシヴァ・クシェートラがある。

Verse 88

वृषोत्सर्गं तु यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । क्रीडन्ति पितरस्तस्य स्वर्गलोके यदृच्छया

しかし王よ、そのティールタにおいてヴリショーツァルガ（牡牛を放つ供養）を行う者がいれば、その祖霊は天界にて思いのままに遊び楽しむ。

Verse 89

अगम्यागमने पापमयाज्ययाजने कृते । स्तेयाच्च ब्रह्मगोहत्यागुरुघाताच्च पातकम् । तत्सर्वं नश्यते पापं वृषोत्सर्गे कृते तु वै

禁じられたものに近づく罪、ふさわしからぬ者のために祭祀を行う罪、また盗み、婆羅門や牛の殺害、そして師（グル）殺しに由来する罪業——それら一切の罪は、まことにヴリショーツァルガを行えば滅び去る。

Verse 90

माण्डव्यतीर्थमाहात्म्यं यः शृणोति समाधिना । मुच्यते सर्वपापेभ्यो नात्र कार्या विचारणा

専心してマーンダヴィヤ・ティールタの偉大さを聴く者は、あらゆる罪から解き放たれる。ここに疑いも思案も要らない。

Verse 172

अध्याय

「アドヒャーヤ」：章の標識であり、写本伝承における章末の奥書・転換を示す。