Adhyaya 11

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । अहो महत्पुण्यतमा विशिष्टा क्षयं न याता इह या युगान्ते । तस्मात्सदा सेव्यतमा मुनीन्द्रैर्ध्यानार्चनस्नानपरायणैश्च

ユディシュティラは言った。「ああ、これは最も功徳深く、殊勝である。劫の終わりにおいてさえ滅びないからだ。ゆえに、禅定と礼拝と聖なる沐浴に専心する大聖仙たちが、常に最も頼みとすべきところである。」

Verse 2

यामाश्रित्य गता मोक्षमृषयो धर्मवत्सलाः । ये त्वयोक्तास्तु नियमा ऋषीणां वेदनिर्मिताः

これに依りて、ダルマを愛するリシたちは解脱に至った。また、あなたが述べた諸々の規律—聖仙のニヤマ、ヴェーダより成り立つもの—

Verse 3

मोक्षावाप्तिर्भवेद्येषां नियमैश्च पृथग्विधैः । दशद्वादशभिर्वापि षड्भिरष्टाभिरेव वा

さまざまな規律を守る者には、解脱の成就が可能となる—十であれ、十二であれ、あるいは六、または八（の戒行）によっても。

Verse 4

त्रिभिस्तथा चतुर्भिर्वा वर्षैर्मासैस्तथैव च । मुच्यन्ते कलिदोषैस्ते देवेशानसमर्चनात्

三年であれ四年であれ—また月日のうちであっても—彼らは神々の主イーシャーナを礼拝することにより、カリの過失から解き放たれる。

Verse 5

ब्रह्माणं वा सुरश्रेष्ठ केशवं वा जगद्गुरुम् । अर्चयन्पापमखिलं जहात्येव न संशयः

おお神々の中の最勝者よ。ブラフマー、あるいは世界の師ケーシャヴァを礼拝する者は、疑いなく一切の罪を捨て去る。

Verse 6

एतद्विस्तरतः सर्वं कथयस्व ममानघ । यस्मिन्संसारगहने निमग्नाः सर्वजन्तवः । ते कथं त्रिदिवं प्राप्ता इति मे संशयो वद

どうかこれらすべてを詳しく語ってください、罪なきお方よ。あらゆる生きものが輪廻（サンサーラ）の深い藪に沈むのに、いかにして天界に至ったのですか。これが私の疑いです、告げてください。

Verse 7

श्रीमार्कण्डेय उवाच । जन्मान्तरैरनेकैस्तु मानुष्यमुपलभ्यते । भक्तिरुत्पद्यते चात्र कथंचिदपि शङ्करे

聖マールカンデーヤは言った。「多くの生を経てこそ人として生まれる。そしてこの世において、いかなる因縁か、シャンカラ（シヴァ）への信愛もまた芽生える。」

Verse 8

तीर्थदानोपवासानां यज्ञैर्देवद्विजार्चनैः । अवाप्तिर्जायते पुंसां श्रद्धया परया नृप

王よ。聖地巡礼、布施、断食、祭祀（ヤジュニャ）、そして神々とバラモンへの礼拝の真の功徳は、ただ至高の信（シュラッダー）によってのみ人々に生じる。

Verse 9

तस्माच्छ्रद्धा प्रकर्तव्या मानवैर्धर्मवत्सलैः । ईशोऽपि श्रद्धया साध्यस्तेन श्रद्धा विशिष्यते

ゆえに、ダルマを愛する人々は信（シュラッダー）を育むべきである。主すら信によって得られるのだから—信こそ最も勝れている。

Verse 10

अन्यथा निष्फलं सर्वं श्रद्धाहीनं तु भारत । तस्मात्समाश्रयेद्भक्तिं रुद्रस्य परमेष्ठिनः

さもなくば、バーラタよ、信を欠いて行われる一切は実りなきものとなる。ゆえに至上主ルドラへの帰依の信愛に身を寄せよ。

Verse 11

। अध्याय

章の標記：「アドゥヤーヤ（Adhyāya）」＝章。

Verse 12

तामसी सर्वलोकस्य त्रिविधं च फलं लभेत् । ते कर्मफलसंयोगादावर्तन्ते पुनःपुनः

タマス的な性向によって、世の衆生は三種の果報を得る。しかも業の果に結びつくがゆえに、彼らは幾度も幾度も輪廻して回帰する。

Verse 13

जन्मान्तरशतैस्तेषां ज्ञानिनां देवयाजिनाम् । देवत्रये भवेद्भक्तिः क्षयात्पापस्य कर्मणः

神々を供養する賢者たちには、幾百の生を経て、罪の業が尽きるとき、三神の御座へ向かう信愛が生じる。

Verse 14

ईशानात्तु पुनर्मोक्षो जायते छिन्नसंशयः । ये पुनर्नर्मदातीरमाश्रित्य द्विजपुंगवाः

しかしイーシャーナ（シヴァ）より、まことに解脱は得られる—疑いは断たれている。さらに、ナルマダーの岸に依りすがる、二度生まれの中の最勝者たちは…

Verse 15

त्रयीमार्गमसन्दिग्धास्ते यान्ति परमां गतिम् । एकाग्रमनसो ये तु शङ्करं शिवमव्ययम्

三ヴェーダの道に疑いなく堅く立つ者は、最高の境地に至る。さらに、心を一点にしてシャンカラ—不滅のシヴァ—に念を定める者は……

Verse 16

अर्चयन्तीह निरताः क्षिप्रं सिध्यन्ति ते जनाः । कालेन महता सिद्धिर्जायतेऽन्यत्र देहिनाम्

ここでひたすら礼拝に励む者は、速やかに成就を得る。ほかの地では、身を受けた者が成就するのに長い時を要する。

Verse 17

नर्मदायाः पुनस्तीरे क्षिप्रं सिद्धिरवाप्यते । षड्भिर्वर्षैस्तु सिध्यन्ति ये तु सांख्यविदो जनाः

ナルマダーの彼岸では、成就は速やかに得られる。サーンキヤに通じた人々でさえ、そこで六年のうちに完成に至る。

Verse 18

वैष्णवा ज्ञानसम्पन्नास्तेऽपि सिध्यन्ति चाग्रतः । सर्वयोगविदो ये च समुद्रमिव सिन्धवः

真の智慧を具えたヴァイシュナヴァたちも、そこで成就し、しかも先頭に立つ。さらに、あらゆるヨーガを知る者は、川が海へ注ぐように、同じく満ち足りた成就に至る。

Verse 19

एकीभवन्ति कल्पान्ते योगे माहेश्वरे गताः । सर्वेषामेव योगानां योगो माहेश्वरो वरः

マーヘーシュヴァラ・ヨーガに入る者は、カルパの終わりに一者となる。あらゆるヨーガの道のうち、マーヘーシュヴァラ・ヨーガこそ最上と宣言される。

Verse 20

तमासाद्य विमुच्यन्ते येऽपि स्युः पापयोनयः । शिवमर्च्य नदीकूले जायन्ते ते न योनिषु

その聖地（シヴァ）に至れば、たとえ罪深き生まれの者であっても解脱する。川のほとりでシヴァを礼拝した者は、もはや凡なる胎生に再び生まれない。

Verse 21

गतिरेषा दुरारोहा सर्वपापक्षयंकरी । मुच्यन्ते मङ्क्षु संसाराद्रेवामाश्रित्य जन्तवः

この道は登りがたく険しいが、あらゆる罪を滅する。レヴァー（Revā）に帰依する衆生は、たちまち輪廻（サンサーラ）より解き放たれる。

Verse 22

तस्मात्स्नायी भवेन्नित्यं तथा भस्मविलेपनः । नर्मदातीरमासाद्य क्षिप्रं सिद्धिमवाप्नुयात्

ゆえに日々沐浴し、また聖なる灰を身に塗るべきである。ナルマダーの岸に至れば、速やかに成就を得るであろう。

Verse 23

त्रिकालं पूजयेच्छान्तो यो नरो लिङ्गमादरात् । सर्वरोगविनिर्मुक्तः स याति परमां गतिम्

心を静め、日に三度の時に敬虔にリンガを礼拝する人は、あらゆる病より解き放たれ、至上の境地へと至る。

Verse 24

षड्भिः सिध्यति मसैस्तु यद्यपि स्यात्स पापकृत् । ये पुनः शुद्धमनसो मासैः शुध्यन्ति ते त्रिभिः

たとえ罪をなす者であっても、六か月で成就する。だが心の清らかな者は、三か月で清浄となる。

Verse 25

यथा दिनकरस्पृष्टं हिमं शैलाद्विशीर्यन्ते । तद्वद्विलीयते पापं स्पृष्टं भस्मकणैः शुभैः

山の雪が日輪に触れて溶け去るように、吉祥なる聖灰の微粒に触れれば、罪もまた溶け消える。

Verse 26

वैनतेयभयत्रस्ता यथा नश्यन्ति पन्नगाः । तद्वत्पापानि नश्यन्ति भस्मनाभ्युक्षितानि ह

ヴァイナテーヤ（ガルダ）を恐れて蛇が滅びるように、聖灰を灌ぎ塗られるとき、罪もまた滅び去る。

Verse 27

नर्मदातोयपूतेन भस्मनोद्धूलयन्ति ये । सद्यस्ते पापसङ्घाच्च मुच्यन्ते नात्र संशयः

ナルマダーの水により清められた聖灰を身に塗る者は、ただちに罪の積み重なりから解き放たれる。ここに疑いはない。

Verse 28

व्रतं पाशुपतं भक्तया यथोक्तं पालयन्ति ये । शूद्रान्नेन विहीनास्तु ते यान्ति परमां गतिम्

信心をもって教えのとおりにパーシュパタの誓戒を守り、シュードラの施す食に依らぬ者は、至上の境地に至る。

Verse 29

अमृतं ब्राह्मणस्यान्नं क्षत्रियान्नं पयः स्मृतम् । वैश्यान्नमन्नमेव स्याच्छूद्रान्नं रुधिरं स्मृतम्

ブラーフマナの食は甘露とみなされ、クシャトリヤの食は乳と伝えられる。ヴァイシャの食はただの食であるが、シュードラの食は血として記憶される。

Verse 30

शूद्रान्नरससंपुष्टा ये म्रियन्ते द्विजोत्तमाः । ते तपोज्ञानहीनास्तु काका गृध्रा भवन्ति ते

シュードラの施す食の味に養われて死ぬ「最上の再生者（両生者）」は、苦行（タパス）と霊知を失い、烏と禿鷲とに生まれ変わる。

Verse 31

दुष्कृतं हि मनुष्याणामन्नमाश्रित्य तिष्ठति । यो यस्यान्नं समश्नाति स तस्याश्नाति किल्बिषम्

まことに、人の悪業はその食に宿る。誰かの食を食べる者は、実にその人の罪を食べるのである。

Verse 32

विशेषाद्यतिधर्मेण तपोलौल्यं समाश्रिताः । नरकं यान्त्यसन्दिग्धमित्येवं शङ्करोऽब्रवीत्

とりわけ、出家者の戒律を受けながらも苦行への渇望に執着する者は、疑いなく地獄に赴く——かくシャンカラは語った。

Verse 33

ईदृग्रूपाश्च ये विप्राः पाशुपत्ये व्यवस्थिताः । ते महत्पापसंघातं दहन्त्येव न संशयः

かかる性質のバラモンで、パーシュパタの道に堅く住する者は、大いなる罪の集積を焼き尽くす——疑いはない。

Verse 34

विडम्बेन च संयुक्ता लौलुप्येन च पीडिताः । असंग्राह्या इत्येवं श्रुतिनोदना

偽りに絡め取られ、貪欲に苦しめられる者は「受け入れてはならぬ」——これがシュルティの戒めである。

Verse 35

मातापितृकृतैर्दोषैरन्ये केचित्स्वकर्मजैः । नष्टा ज्ञानावलेपेन अहङ्कारेणऽपरे

ある者は父母のなした過失によって滅び、ある者は自らの業より生じた過失によって滅ぶ。またある者は学識への慢心により、さらにある者は我執（アハンカーラ）によって破滅する。

Verse 36

शाङ्करे प्रस्थिता धर्मे ये स्मृत्यर्थबहिष्कृताः । क्लिश्यमानास्तु कलेन ते यान्ति परमां गतिम्

シャンカラのダルマの道に踏み出した者たちは、たとえスムリティの規定ゆえに排されようとも、カリの時代に苦しめられつつ、ついには最高の境地に至る。

Verse 37

अश्रद्दधानाः पुरुषा मूर्खा दम्भविवर्धिताः । न सिध्यन्ति दुरात्मानः कुदृष्टान्तार्थकीर्तनाः

信を欠く人々は、愚かで偽善にふくれ上がり、成就を得ない。邪な心で、歪んだ例とねじれた意味を唱える者は、決して霊的達成に至らない。

Verse 38

महाभाग्येऽपि तीर्थस्य शाङ्करं व्रतमास्थिताः । वियोनिं यान्त्यसन्दिग्धं लौलुप्येन समन्विताः

この上なく吉祥なる聖地にあっても、貪欲に染まりつつシヴァの誓戒を守る者は、疑いなくふさわしからぬ胎に堕ち、卑しき再生を受ける。

Verse 39

न तीर्थैर्न च दानैश्च दुष्कृतं हि विलुप्यते । अज्ञानाच्च प्रमादाच्च कृतं पापं विनश्यति

悪しき行いは、ただ聖地巡礼や布施（ダーナ）だけで真に消え去るものではない。だが無明や不注意から犯した罪は、正しい理解と自制に目覚めるとき滅し得る。

Verse 40

एवं ज्ञात्वा तु विधिना वर्तितव्यं द्विजातिभिः । परं ब्रह्म जपद्भिश्च वार्तितव्यं मुहुर्मुहुः

これを知ったなら、二度生まれの者は正しい規範に従って行ずべきである。至上のブラフマンをジャパにて唱える者は、それを幾度も幾度も観想せよ。

Verse 41

ऊर्ध्वरूपं विरूपाक्षं योऽधीते रुद्रमेव च । ईशानं पश्यते साक्षात्षण्मासात्सङ्गवर्जितः

「ウールドヴァルーパ」と「ヴィルーパークシャ」の讃歌を学び、さらにルドラの聖文を修し、世の執着を離れている者は、六か月のうちにイーシャーナ（シヴァ）を直に拝する。

Verse 42

संहिताया दशावृत्तीर्यः करोति सुसंयतः । नर्मदातटमाश्रित्य स मुच्येत्सर्वपातकैः

よく慎み自制して、ナルマダー河の岸に依りつつサンヒターを十回誦する者は、あらゆる重罪より解き放たれる。

Verse 43

पुराणसंहितां वापि शैवीं वा वैष्णवीमपि । यः पठेन्नर्मदातीरे शिवाग्रे स शिवात्मकः

プラーナの集成であれ、シヴァ派のものであれ、あるいはヴィシュヌ派のものであれ、ナルマダー河畔でシヴァの御前にてそれを読む者は、シヴァそのものの本性となる。

Verse 44

आ भूतसंक्षयं यावत्स्वर्गलोके महीयते । संसाख्यसनं हातुं पुरा प्रोक्तं तु नन्दिना

彼は衆生の滅尽に至るまで天界において尊ばれる。この「数えの座」—世のもつれを捨て去るための修行—は、かつてナンディによって説かれた。

Verse 45

देवर्षिसिद्धगन्धर्वसमवाये शिवालये । नन्दिगीतामिमां राजञ्छृणुष्वैकमनाः शुभाम्

シヴァの神殿にて、天の聖仙（デーヴァ・リシ）、シッダ、ガンダルヴァの集いの中で――「王よ、心を一つにして、この吉祥なるナンディーの歌を聴け。」

Verse 46

स्वर्गमोक्षप्रदां पुण्यां संसारभयनाशिनीम्

それは吉祥にして功徳深く、天界と解脱（モークシャ）を授け、輪廻（サンサーラ）の世に対する恐れを滅する。

Verse 47

संसारगह्वरगुहां प्रविहातुमेतां चेदिच्छथ प्रतिपदं भवतापखिन्नाः । नानाविधैर्निजकृतैर्बहुकर्मपाशैर्बद्धाः सुखाय शृणुतैकहितं मयोक्तम्

もし汝らが、輪廻（サンサーラ）の燃える苦しみに一歩ごと疲れ果て、この深き洞窟のごとき生存から真に逃れ出たいと願うなら――自らの行いによって種々に造った多くの業（カルマ）の縄に縛られていようとも――汝らの利益と安らぎのために、わたしが説くこの唯一の有益な教えを聴け。

Verse 48

शक्र वक्रगतिं मा गा मा कृथा यम यातनाम् । चेतः प्रचेतः शमय लौलुप्यं त्यज वित्तप

シャクラよ、曲がりくねった道に進むな。ヤマの国での苦しみを自ら作るな。心よ――よく覚醒せよ：静めよ、貪りを捨てよ、富の主よ。

Verse 49

दीनानाथविशिष्टेभ्यो धनं सर्वं परित्यज । यदि संसारजलधेर्वीचीप्रेङ्खोल्लनातुरः

もし輪廻（サンサーラ）の大海の波に揺さぶられて苦しむなら、すべての財を捨て、貧しく守りなき者たち――とりわけ庇護を失った困窮の人々――に施せ。

Verse 50

जन्मोद्विग्नं मृतेस्त्रस्तं ग्रस्तं कामादिभिर्नरम् । स्रस्तं यो न यमादिभ्यः पिनाकी पाति पावनः

清浄なる主ピナ―キー（シヴァ）は、生におびえ、死に震え、欲望などの情念に呑まれた人を守り、ヤマやその類の手に落ちぬようにしてくださる。

Verse 51

मा धेहि गर्वं कीनाश हास्यं यास्यसि पीडयन् । प्राणिनं सर्वशरणं तद्भावि शरणं तव

驕りを抱くな、吝嗇の者よ。生きものを苦しめれば、やがて嘲りの的となる。万生の帰依処なる御方は—ついには汝の帰依ともなられる。

Verse 52

कालः करालको बालः को मृत्युः को यमाधमः । शिवविष्णुपराणां हि नराणां किं भयं भवेत्

猛き時も幼子のごとし。シヴァとヴィシュヌに帰依する人々にとって、死とは何か、卑しきヤマとは何か。いかなる恐れが彼らに起ころうか。

Verse 53

भवभारार्तजन्तूनां रेवातीरनिवासिनाम् । भर्गश्च भगवांश्चैव भवभीतिविभेदनौ

世の有の重荷に苦しむ衆生、とりわけレーヴァーの岸辺に住まう者にとって、バルガ（シヴァ）と福徳の主（ヴィシュヌ）は、輪廻（サンサーラ）の恐れを打ち砕く二尊である。

Verse 54

शिवं भज शिवं ध्याय शिवं स्तुहि शिवं यज । शिवं नम वराक त्वं ज्ञानं मोक्षं यदीच्छसि

シヴァを礼拝し、シヴァを観想し、シヴァを讃え、シヴァに供犠せよ。シヴァに礼拝せよ、哀れなる者よ—真の智と解脱（モークシャ）を望むなら。

Verse 55

पठ पञ्चाननं शास्त्रं मन्त्रं पञ्चाक्षरं जप । धेहि पञ्चात्मकं तत्त्वं यज पञ्चाननं परम्

五面の主の聖なる教えを学び、五音の真言を唱え、五重の真理を観想し、至上の五面主パーンチャーナナを礼拝せよ。

Verse 56

किं तैः कर्मगणैः शोच्यैर्नानाभावविशेषितैः । यदि पञ्चाननः श्रीमान् सेव्यते सर्वथा शिवः

数えきれぬ意図によって種々に分かれた、哀れむべき儀礼と行為の山など何になろう。もし吉祥なる五面のシヴァ・パーンチャーナナが、あらゆる仕方で全心に仕えられるなら。

Verse 57

किं संसारगजोन्मत्तबृंहितैर्निभृतैरपि । यदि पञ्चाननो देवो भावगन्धोपसेवितः

たとえ慎み深く荘重な言葉であっても、それがただ世の狂える象の鳴き声を反響するだけなら何の益があろう。五面の主が、内なる信愛の真の香りをもって礼拝されないなら。

Verse 58

रे मूढ किं विषादेन प्राप्य कर्मकदर्थनाम् । भवानीवल्लभं भीमं जप त्वं भयनाशनम्

愚か者よ、己が業による辱めに陥ったからとて、なぜ嘆き沈むのか。恐れを滅する者、バヴァーニーの愛しき方「ビー マ」を唱えよ。

Verse 59

नर्मदातीरनिलयं दुःखौघविलयंकरम् । स्वर्गमोक्षप्रदं भर्गं भज मूढ सुरेश्वरम्

迷える者よ、ナルマダー河の岸に住し、悲しみの洪水を溶かし去り、天界と解脱とを授ける、神々の主バルガを礼拝せよ。

Verse 60

विहाय रेवां सुरसिन्धुसेव्यां तत्तीरसंस्थं च हरं हरिं च । उन्मत्तवद्भावविवर्जितस्त्वं क्व यासि रे मूढ दिगन्तराणि

神々さえ奉仕する聖なるレーヴァを捨て、その岸に住まうハラとハリをも離れ、狂者のごとく正しき情を失って――愚か者よ、遠き方角へとさまよい、いずこへ行くのか。

Verse 61

भज रेवाजलं पुण्यं यज रुद्रं सनातनम् । जप पञ्चाक्षरीं विद्यां व्रज स्थानं च वाञ्छितम्

レーヴァの聖水を敬い、永遠なるルドラを礼拝し、五音の真言（パンチャークシャリー）を唱えよ—そうすれば望む住処に至る。

Verse 62

क्लेशयित्वा निजं कायमुपायैर्बहुभिस्तु किम् । भज रेवां शिवं प्राप्य सुखसाध्यं परं पदम्

なぜ多くの作為の法で自らの身を苦しめるのか。レーヴァとシヴァを礼拝し、その恩寵により容易に成就する最高の境地を得よ。

Verse 63

एवं कैलासमासाद्य नदीं स शिवसन्निधौ । जगौ यल्लोकपालानां तन्मयोक्तं तवाधुना

かくしてカイラーサに至り、シヴァの御前で世界の守護神たちに語った。その同じ次第を、今あなたに述べたのである。

Verse 64

मार्कण्डेय उवाच । स्नानदानपरो यस्तु नित्यं धर्ममनुव्रतः । नर्मदातीरमाश्रित्य मुच्यते सर्वपातकैः

マールカンデーヤは言った。沐浴と布施に励み、日々ダルマに随い、ナルマダーの岸に身を寄せる者は、あらゆる罪より解き放たれる。

Verse 65

विधिहीनो जपेन्नित्यं वेदान्सर्वाञ्छतं समाः । मृत्युलाङ्गलजाप्येन समो योऽप्यधिको गुणैः

たとえ正しい作法を欠く者が、百年のあいだ毎日すべてのヴェーダを誦しても、その果報はせいぜい「ムリティユ・ラーンガラ」真言のジャパによって得られる功徳に等しいのみである。まことにそのジャパは徳においてさらに勝れている。

Verse 66

बीजयोन्यविशुद्धस्तु यथा रुद्रं न विन्दति । तथा लाङ्गलमन्त्रोऽपि न तिष्ठति गतायुषि

種子と血統が不浄な者がルドラを得られないように、ラーンガラ真言もまた、寿命を使い尽くし霊力の尽きた者には効験としてとどまらない。

Verse 67

गायत्रीजपसंयुक्तः संयमी ह्यधिको गुणैः । अग्निमीडे इषेत्वो वा अग्न आयाहि नित्यदा

ガーヤトリーのジャパに結ばれ、自己を律する者は徳において勝れる。あるいは「agnim īḍe」「iṣetvo」また「agna āyāhi」などのヴェーダの祈請句を、常に、日々唱えるべきである。

Verse 68

शन्नो देवीति कूलस्थो जपेन्मुच्येत किल्बिषैः

川の岸辺に立ち、「śaṃ no devī…」に始まる真言を繰り返し唱えるべきである。そうすれば罪障から解き放たれる。

Verse 69

साङ्गोपाङ्गांस्तथा वेदाञ्जपन्नित्यं समाहितः । न तत्फलमवाप्नोति गायत्र्या संयमी यथा

たとえ補助学や付属部を備えたヴェーダを、心を定めて日々誦しても、ガーヤトリーに帰依し自制する者の果報に等しいものは得られない。

Verse 70

रुद्राध्यायं सकृज्जप्त्वा विप्रो वेदसमन्वितः । मुच्यते सर्वपापेभ्यो विष्णुलोकं स गच्छति

ヴェーダの智に立つバラモンが、ルドラ章をただ一度でも誦するなら、あらゆる罪より解き放たれ、ヴィシュヌの世界へ至る。

Verse 71

अन्यद्वै जप्यसंस्थानं सूक्तमारण्यकं तथा । मुच्यते सर्वपापेभ्यो विष्णुलोकं स गच्छति

また、定められた他のジャパの文—ヴェーダのスークタやアーラニヤカの章句—を誦すれば、すべての罪より解放され、ヴィシュヌの世界へ赴く。

Verse 72

यत्किंचित्क्रियते जाप्यं यच्च दानं प्रदीयते । नर्मदाजलमाश्रित्य तत्सर्वं चाक्षयं भवेत्

いかなるジャパを行い、いかなる布施（ダーナ）を施すとしても、ナルマダーの聖なる水に依りてなされるなら、そのすべては朽ちず、功徳は尽きない。

Verse 73

एवंविधैर्व्रतैर्नित्यं नर्मदां ये समाश्रिताः । ते मृता वैष्णवं यान्ति पदं वा शैवमव्ययम्

かくのごとき誓戒（ヴラタ）を常に修し、ナルマダーに絶えず帰依する者は、死後、不滅の境地に至る――ヴァイシュナヴァの界か、あるいはシャイヴァの界へ。

Verse 74

सत्यलोकं नराः केचित्सूर्यलोकं तथापरे । अप्सरोगणसंवीता यावदाभूतसम्प्लवम्

ある者はサティヤローカに、またある者はスーリヤローカに至る。アプサラスの群れに侍されつつ、衆生の宇宙的壊滅の時に至るまで。

Verse 75

एवं वै वर्तमानेऽस्मिंल्लोके तु नृपपुंगव । ऋषीणां दशकोट्यस्तु कुरुक्षेत्रनिवासिनाम्

かくして、この世がこのまま存続するかぎり、王の中の最勝者よ、クルクシェートラに住まうリシ（聖仙）は十クロールいると言われる。

Verse 76

मया सह महाभाग नर्मदातटमाश्रिताः । फलमूलकृताहारा अर्चयन्तः स्थिताः शिवम्

幸いなる者よ、彼らは我とともにナルマダーの河岸に身を寄せ、果実と根を糧として、そこにとどまりシヴァを礼拝している。

Verse 77

तच्च वर्षशतं दिव्यं कालसंख्यानुमानतः । षड्विंशतिसहस्राणि तानि मानुषसंख्यया

その天上の百年という期間は—神々の時の尺度によれば—人間の計算では二万六千年に当たる。

Verse 78

ततस्तस्यामतीतायां सन्ध्यायां नृपसत्तम । शेषं मानुष्यमेकं तु काले वर्षशतं स्थितम्

それから、王の中の最勝者よ、その黄昏の時期が過ぎ去ると、人の一つの寿量だけが残った。しかも時の流れのうちに、それは百年にわたり存続した。

Verse 79

ततोऽभवदनावृष्टिर्लोकक्षयकरी तदा । यया यातं जगत्सर्वं क्षयं भूयो हि दारुणम्

その後、諸世界を滅びへと導く旱魃が起こり、それによって一切の造化は再び、恐るべき破滅へと向かった。

Verse 80

ये पूर्वमिह संसिद्धा ऋषयो वेदपारगाः । तेषां प्रभावाद्भगवान् ववर्ष बलवृत्रहा

かつてここで成就を得て、ヴェーダの彼岸に達した聖仙たちの霊威によって、福徳なる主、強大なるヴリトラ（Vṛtra）殺しは雨を降らせ給うた。

Verse 81

महती भूरिसलिला समन्ताद्वृष्टिराहिता । ततो वृष्ट्या तु तेषां वै वर्तनं समजायत

やがて四方にわたり、豊かな水を満たした大いなる雨が降り注いだ。その雨によって、彼らの糧と命のつながりは再び整えられた。

Verse 82

पुनर्युगान्ते सम्प्राप्ते किंचिच्छेषे कलौ युगे । निःशेषमभवत्सर्वं शुष्कं स्थावरजङ्गमम्

再び、劫の終わりが近づき、カリ・ユガにわずかばかりが残る頃、動くものも動かぬものも、すべてがことごとく乾き尽くした。

Verse 83

निर्वृक्षौषधगुल्मं च तृणवीरुद्विवर्जितम् । अनावृष्टिहतं सर्वं भूमण्डलमभूद्भृशम्

大地の界は無雨の害にひどく打たれ、樹木も薬草も灌木もなく、草も蔓草も失われてしまった。

Verse 84

ततस्ते ऋषयः सर्वे क्षुत्तृषार्ताः सहस्रशः । युगस्वभावमाविष्टा हीनसत्त्वा अभवन्नृप

そのとき、幾千もの聖仙たちは飢えと渇きに苦しみ、時代の性質そのものに呑まれて、気力は衰えた、王よ。

Verse 85

नष्टहोमस्वधाकारे युगान्ते समुपस्थिते । किं कार्यं क्व नु यास्यामः कोऽस्माकं शरणं भवेत्

劫の終わりが到来し、ホーマの祭儀とスヴァダーの供物が失われたとき、われらは何をなすべきか。いずこへ赴くべきか。誰がわれらの帰依処となろうか。

Verse 86

तानहं प्रत्युवाचेदं मा भैष्टेति पुनःपुनः । ईदृग्विधा मया दृष्टा बहवः कालपर्ययाः

彼らに私は幾度も答えた。「恐れるな。」このような時の転変と逆転を、私は幾たびも見てきた。

Verse 87

नर्मदातीरमाश्रित्य ते सर्वे गमिता मया । एषा हि शरणं देवी सम्प्राप्ते हि युगक्षये

ナルマダーの河岸に帰依して、私は彼らすべてをここへ導いた。まことにこの女神ナルマダーこそ、ユガの終末が到来するときの真の避難処である。

Verse 88

नान्या गतिरिहास्माकं विद्यते द्विजसत्तमाः । जनित्री सर्वभूतानां विशेषेण द्विजोत्तमाः

おお、最勝の再生者たちよ、ここに我らには他の道も他の帰依もない。彼女は一切衆生の母—とりわけ、おお最上のバラモンたちよ。

Verse 89

पितामहा ये पितरो ये चान्ये प्रपितामहाः । ते समस्ता गताः स्वर्गं समाश्रित्य महानदीम्

祖父たち、父たち、そして他の祖霊—曾祖父たちもまた—皆、この大河に帰依して天界に至った。

Verse 90

भृग्वाद्याः सप्त ये त्वासन्मम पूर्वपितामहाः । धौमृणी च महाभागा मम भार्या शुचिस्मिता । मनस्वती च या मता भार्गवोऽङ्गिरसस्तथा

ブリグ（Bhṛgu）に始まる七人は、わが遠き祖先であった。さらに、幸いなるドゥハウムリニー（Dhaumṛṇī）—清らかな微笑をたたえる我が妻、そして伝承に記憶されるマナスヴァティー（Manasvatī）。また同様に、バールガヴァ（Bhārgava）とアンギラサ（Āṅgirasa）—皆この聖なる成就に結びついている。

Verse 91

पुलस्त्यः पुलहश्चैव वसिष्ठात्रेयकाश्यपाः । तथान्ये च महाभागा नियमव्रतचारिणः । अन्ये च शतसाहस्रा अत्र सिद्धिं समागताः

プラスタヤ（Pulastya）、プラハ（Pulaha）、ヴァシシュタ（Vasiṣṭha）、アトリ（Atri）、カーシャパ（Kāśyapa）。また、戒めと誓願を守り行ずる他の大いなる魂たちも—まことに幾十万もの者がここで霊的成就（シッディ）を得た。

Verse 92

तस्मादियं महाभागा न मोक्तव्या कदाचन । नान्या काचिन्नदी शक्ता लोकत्रयफलप्रदा

ゆえに、この大いに祝福された（河）は決して捨て去ってはならない。三界にわたる果報を授け得る河は、他にない。

Verse 93

द्वन्द्वैरनेकैर्बहुभिः क्षुत्तृषाद्यैर्महाभयैः । मुच्यन्ते ते नराः सद्यो नर्मदातीरवासिनः

ナルマダー（Narmadā）の岸辺に住まう人々は、飢えや渇きなどの大いなる恐れを含む、さまざまな二元と苦難から直ちに解き放たれる。

Verse 94

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सेवितव्या सरिद्वरा । वाञ्छद्भिः परमं श्रेय इह लोके परत्र च

ゆえに、最高の善を求める者は、今生と来世のために、あらゆる努力をもってこの最勝の河を奉仕し、敬い礼拝すべきである。