शङ्खचूडवधकथनम् / The Account of Śaṅkhacūḍa’s Slaying

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । अथान्यच्छंभुचरितं प्रेमतः शृणु वै मुने । यस्य श्रवणमात्रेण शिवभक्तिर्दृढा भवेत्

サナトクマーラは言った。「さて、聖者よ、愛とバクティをもって、シャンブ（主シヴァ）のもう一つの聖なる物語を聞きなさい。これをただ聞くだけで、シヴァへの信愛は堅固となり揺るがなくなる。」

Verse 2

शंखचूडाभिधो वीरो दानवो देवकंटकः । यथा शिवेन निहतो रणमूर्ध्नि त्रिशूलतः

ダーナヴァの勇士シャンカチューダ—神々を悩ます棘なる者—が、戦場のただ中、その頂において、主シヴァのトリシューラ（三叉戟）の一撃により討たれた次第。

Verse 3

तच्छंभुचरितं दिव्यं पवित्रं पापनाशनम् । शृणु व्यास सुसंप्रीत्या वच्मि सुस्नेहतस्तव

ヴ்யーサよ、心からの歓喜をもって聞きなさい。あなたへの深い情愛ゆえに、私はシャンブの神聖なる御業—最上に清め、罪を滅するもの—を語ろう。

Verse 4

मरीचेस्तनयो धातुः पुत्रो यः कश्यपो मुनिः । स धर्मिष्ठस्सृष्टिकर्त्ता विध्याज्ञप्तः प्रजापतिः

マリーチの子はダータであり、その子は聖仙カश्यパであった。最もダルマに篤きそのカश्यパは、ブラフマーの勅命によりプラジャーパティとして任じられ、顕現創造の業における創造者となった。

Verse 5

दक्षः प्रीत्या ददौ तस्मै निजकन्यास्त्रयोदश । तासां प्रसूतिः प्रसभं न कथ्या बहुविस्तृताः

ダクシャは心より喜び、己が十三人の娘を彼に与えた。彼女らから生まれた子孫はあまりにも広大で、無数の細部にわたり尽きることなく、すべてを語り尽くすことはできない。

Verse 6

यत्र देवादिनिखिलं चराचरमभूज्जगत् । विस्तरात्तत्प्रवक्तुं च कः क्षमोऽस्ति त्रिलोकके

彼（あるいは彼処）において、神々をはじめ、動くもの・動かぬもの一切を含む全宇宙が成り立った。三界のうち、誰がそれを余すところなく詳説し得ようか。

Verse 7

प्रस्तुतं शृणु वृत्तांतं शंभुलीलान्वितं च यत् । तदेव कथयाम्यद्य शृणु भक्तिप्र वर्द्धनम्

いま語られる次第を聞け。それはシャンブ（Śambhu）の神聖なるリーラーに満ちた一章である。今日、まさにその物語を語ろう。聞くがよい、バクティ（信愛）を増し育てるゆえに。

Verse 8

तासु कश्यपत्नीषु दनुस्त्वेका वरांगना । महारूपवती साध्वी पतिसौभाग्यवर्द्धिता

カश्यパの妻たちのうち、ダヌただ一人が高貴なる淑女であった。大いなる美貌を備え、貞淑にして、夫の吉祥と安寧を増し育てる者であった。

Verse 9

आसंस्तस्या दनोः पुत्रा बहवो बलवत्तराः । तेषां नामानि नोच्यंते विस्तारभयतो मुने

おお牟尼よ、ダヌには力に勝れた息子たちが数多くいた。されど、あまりに冗長となることを恐れ、ここではその名を列挙しない。

Verse 10

तेष्वेको विप्रचित्तिस्तु महाबलपराक्रमः । तत्पुत्रो धार्मिको दंभो विष्णुभक्तो जितेन्द्रियः

彼らの中に、ヴィプラチッティという者がいて、強大な力と英雄の武勇を備えていた。その子はダンバといい、ダルマにかなった行いをなし、ヴィシュヌの信奉者で、諸感官を制した者であった。

Verse 11

नासीत्तत्तनयो वीरस्ततश्चिंतापरोऽभवत् । शुक्राचार्यं गुरुं कृत्वा कृष्णमंत्रमवाप्य च

その勇者には子がいなかったため、チンター（憂い・不安）に沈んだ。そこでシュクラーチャーリヤを師（グル）として仰ぎ、さらにクリシュナのマントラを授かった。

Verse 12

तपश्चकार परमं पुष्करे लक्षवर्षकम् । कृष्णमंत्रं जजापैव दृढं बद्धासनं चिरम्

プシュカラにおいて彼は十万年にわたり至上の苦行（タパス）を修し、堅固に結んだヨーガの坐法に久しく座して、揺るがぬ決意で聖なるクリシュナ・マントラを絶えず唱えた。

Verse 13

तपः प्रकुर्वतस्तस्य मूर्ध्नो निस्सृत्य प्रज्व लत् । विससार च सर्वत्र तत्तेजो हि सुदुस्सहम्

彼が激しい苦行を行っていると、その頭頂から燃え立つ光輝がほとばしり出た。その火焔の威光はまことに耐え難く、あまねく四方へと広がっていった。

Verse 14

तेन तप्तास्सुरास्सर्वे मुनयो मनवस्तथा । सुनासीरं पुरस्कृत्य ब्रह्माणं शरणं ययुः

その苦難に悩まされ、すべての神々は、聖仙とマヌたちと共に、インドラを先頭に立てて、梵天ブラフマーのもとへ帰依しに赴いた。

Verse 15

प्रणम्य च विधातारं दातारं सर्वसंपदाम् । तुष्टुवुर्विकलाः प्रोचुः स्ववृत्तांतं विशेषतः

万事を定め、あらゆる繁栄を授ける造物主に礼拝して、苦悩する者たちは主を讃え、ついで自分たちに起こった出来事をことごとく詳しく申し述べた。

Verse 16

तदाकर्ण्य विधातापि वैकुंठं तैर्ययौ सह । तदेव विज्ञापयितुं निखिलेन हि विष्णवे

それを聞くと、創造主ブラフマーも彼らと共にヴァイクンタへ赴き、起こった一切をありのままに主ヴィシュヌへ奏上しようとした。

Verse 17

तत्र गत्वा त्रिलोकेशं विष्णुं रक्षाकरं परम् । प्रणम्य तुष्टुवुस्सर्वे करौ बद्ध्वा विनम्रकाः

そこに至ると、一同は三界の主にして至高の守護者であるヴィシュヌに近づいた。合掌して深く礼拝し、へりくだって讃嘆した。

Verse 18

देवा ऊचुः । देवदेव न जानीमो जातं किं कारणं त्विह । संतप्तास्स कला जातास्तेजसा केन तद्वद

デーヴァたちは言った。「神々の神よ、ここで何が起こったのか、その原因も私たちには分かりません。神的な力と分有が焼き焦がされたのは、いかなる者の光輝によるのですか。どうかお告げください。」

Verse 19

तप्तात्मनां त्वमविता दीनबंधोऽनुजीविनाम् । रक्षरक्ष रमानाथ शरण्यश्शरणागतान्

あなたは苦悩により心を焼かれた者の守護者、御恩にすがって生きる弱き者の縁者です。ラマー（ラクシュミー）の主よ、護りたまえ—護りたまえ、帰依して来た者たちを。あなたこそ降伏者の真の帰依処です。

Verse 20

सनत्कुमार उवाच । इति श्रुत्वा वचो विष्णुर्ब्रह्मादीनां दिवौकसाम् । उवाच विहसन्प्रेम्णा शरणागतवत्सलः

サナトクマーラは言った。かくしてブラフマーら天界の神々の言葉を聞き終えると、帰依して来る者を常に慈しむヴィシュヌは、愛に満ちた微笑みをたたえて語った。

Verse 21

विष्णुरुवाच । सुस्वस्था भवताव्यग्रा न भयं कुरुतामराः । नोपप्लवा भविष्यन्ते लयकालो न विद्यते

ヴィシュヌは言った。「安らかにして動揺するな。心を定め、憂うるな。おおデーヴァたちよ、恐れることはない。災いは起こらぬ。これは世界の溶解（プララヤ）の時ではない。」

Verse 22

दानवो दंभनामा हि मद्भक्तः कुरुते तपः । पुत्रार्थी शमयिष्यामि तमहं वरदानतः

「ダンバという名のダーナヴァがいる。彼はまことに我が信者で、苦行（タパス）に励んでいる。子を望むゆえ、我は恩寵の授与によって彼を満たし、鎮めよう。」

Verse 23

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्तास्ते सुरास्सर्वे धैर्यमालंब्य वै मुने । ययुर्ब्रह्मादयस्सुस्थास्स्वस्वधामानि सर्वशः

サナトクマーラは言った。かく告げられると、すべてのデーヴァたち—おお聖仙よ—は平静を取り戻し、勇気を抱いて、ブラフマーらも心安らかに、それぞれの住処へと四方に帰って行った。

Verse 24

अच्युतोऽपि वरं दातुं पुष्करं संजगाम ह । तपश्चरति यत्रासौ दंभनामा हि दानवः

アチュタ（ヴィシュヌ）もまた、恩寵を授けるためプシュカラへ赴いた。そこではダンバという名のダーナヴァが、厳しい苦行（タパス）を行っていた。

Verse 25

तत्र गत्वा वरं ब्रूहीत्युवाच परिसांत्वयन् । गिरा सूनृतया भक्तं जपंतं स्वमनुं हरिः

そこへ赴いたハリ（ヴィシュヌ）は、彼を慰めつつ「願いを一つ求めよ」と告げた。柔らかく真実なる言葉で、己のマントラを絶えず誦していたその信者に語りかけた。

Verse 26

तच्छ्रुत्वा वचनं विष्णोर्दृष्ट्वा तं च पुरः स्थितम् । प्रणनाम महाभक्त्या तुष्ट्वाव च पुनः पुनः

ヴィシュヌの言葉を聞き、またその御姿が目前に立つのを見て、彼は大いなる信愛をもって礼拝し、幾度も幾度も讃嘆を捧げて御心を喜ばせた。

Verse 27

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे शंखचूडोत्पत्तिवर्णनं नाम सप्तविंशोऽध्यायः

以上をもって、『シュリー・シヴァ・マハープラーナ』第二部ルドラ・サンヒターの第五篇（ユッダ・カーンダ）における「シャンカチューダ（Śaṃkhacūḍa）出生の叙述」と名づけられた第27章は終わる。

Verse 28

स्वभक्तं तनयं देहि महाबल पराक्रमम् । त्रिलोकजयिनं वीरमजेयं च दिवौकसाम्

どうか我に、御身の भक्तたる男子を授け給え。大いなる力と武勇を備え、三界に勝利する勇者、真の戦士として、天界の देवたちにも征服されぬ不敗の者を。

Verse 29

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्तो दानवेन्द्रेण तं वरं प्रददौ हरिः । निवर्त्य चोग्रतपसस्ततस्सोंतरधान्मुने

サナトクマーラは言った。「ダーナヴァの主にそのように請われて、ハリはその願いの恩寵を授けた。ついで激しい苦行を止めさせ、彼はその場から姿を消した、ああ聖仙よ。」

Verse 30

गते हरौ दानवेन्द्रः कृत्वा तस्यै दिशे नमः । जगाम स्वगृहं सिद्धतदाः पूर्ण मनोरथः

ハリが去ると、ダーナヴァの主はその方角に向かって恭しく礼拝した。ついで自らの住まいへ帰り、目的は成就し、願いは満ち足りた。

Verse 31

कालेनाल्पेन तत्पत्नी सगर्भा भाग्यवत्यभूत् । रराज तेजासात्यंतं रोचयंती गृहांतरम्

ほどなくして、幸運に恵まれたその妻は身ごもった。すぐれた光輝に満ちて燦然と輝き、家の奥の間々を照らし出した。

Verse 32

सुदामानाम गोपो यो कृष्णस्य पार्षदाग्रणीः । तस्या गर्भे विवेशासौ राधाशप्तश्च यन्मुने

おお牟尼よ、スダーマーと名づけられた牧童は、クリシュナの近侍の中でも最も卓越した者であるが、ラーダーの放った呪いによって、彼は彼女の胎内へと入ったのである。

Verse 33

असूत समये साध्वी सुप्रभं तनयं ततः । जातकं सुचकारासौ पिताहूय मुनीन्बहून्

出産の時、その貞淑なる婦人は光り輝く男児を産んだ。ついで父は多くの牟尼（聖仙）を招き、ジャータカルマなどの誕生の儀礼と吉祥なる産育の作法を正しく執り行わせた。

Verse 34

उत्सवस्सुमहानासीत्तस्मिञ्जाते द्विजोत्तम । नाम चक्रे पिता तस्य शंख चूडेति सद्दिने

おお、最勝の二度生まれよ。彼が生まれたとき、きわめて大いなる祝祭が催された。その吉祥の日、父は命名の儀を行い、「シャンクチャーダ（Śaṅkhacūḍa）」と名づけた。

Verse 35

पितुर्गेहे स ववृधे शुक्लपक्षे यथा शशी । शैशवेभ्यस्तविद्यस्तु स बभूव सुदीप्तिमान्

父の家にあって彼は、白分の半月に月が満ちゆくように成長し栄えた。幼少より諸学の分野を修め、知性と威容はひときわ輝いていた。

Verse 36

स बालक्रीडया नित्यं पित्रोर्हर्षं ततान ह । प्रियो बभूव सर्वेषां कुलजानां विशेषतः

日々の幼子の遊びによって、彼は両親の喜びを常に増し広げた。また一族・親族のすべてに、とりわけ愛される存在となった。