रुद्रस्य रणप्रवेशः तथा दैत्यगणानां बाणवृष्टिः (Rudra Enters the Battlefield; the Daityas’ Arrow-Storm)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । अथ वीरगणै रुद्रो रौद्ररूपो महाप्रभुः । अभ्यगाद्वृषभारूढस्संग्रामं प्रहसन्निव

サナトクマーラは言った。ついで大いなる主ルドラは、憤怒の相（ラウドラ）を現し、勇士の群に囲まれて、牡牛に乗り、まるで笑みを含んで笑うかのように戦場へと進み出た。

Verse 2

रुद्रमायांतमालोक्य सिंहनादैर्गणाः पुनः । निवृत्ताः संगरे रौद्रा ये हि पूर्वं पराजिताः

ルドラが近づくのを見て、ガナたちは再び獅子のごとく咆哮した。先に敗れていたにもかかわらず、その猛き者たちは戦場へと再び引き返した。

Verse 3

वीर शब्दं च कुर्वन्तस्तेऽप्यन्ये शांकरा गणाः । सोत्सवास्सायुधा दैत्यान्निजघ्नुश्शरवृष्टिभिः

勇ましき鬨の声を上げつつ、他のシャンカラのガナたちもまた、歓喜し武具を整えて、矢の雨をもってダイティヤらを打ち倒した。

Verse 4

दैत्या हि भीषणं रुद्रं सर्वे दृष्ट्वा विदुद्रुवुः । शांकरं पुरुषं दृष्ट्वा पातकानीव तद्भयात्

恐るべきルドラを見て、ダイティヤたちは皆、狼狽して逃げ去った。至上のプルシャたるシャンカラを仰ぎ見れば、彼らは恐れに散り、罪が御前に消え失せるがごとくであった。

Verse 5

अथो जलंधरो दैत्यान्निवृत्तान्प्रेक्ष्य संगरे । अभ्यधावत्स चंडीशं मुंचन्बाणान्सहस्रशः

そのときジャランダラは、戦場でダイティヤたちが退くのを見て、ただちにチャンディーシャへ突進し、幾千もの矢を放った。

Verse 6

निशुंभशुंभप्रमुखा दैत्येन्द्राश्च सहस्रशः । अभिजग्मुश्शिवं वेगाद्रोषात्संदष्टदच्छदाः

ニシュンバとシュンバを先頭に、幾千ものダイティヤの王たちは、怒りに燃え歯を食いしばり、凄まじい勢いで主シヴァへと突進した。

Verse 7

कालनेमिस्तथा वीरः खड्गरोमा बलाहकः । घस्मरश्च प्रचंडश्चापरे चापि शिवं ययुः

カ―ラネーミ、勇士カドガローマ、バラーハカ、ガスマラ、プラチャンダ、そして他の猛者たちもまた、戦いでシヴァに挑まんとして主のもとへ進軍した。

Verse 8

बाणैस्संछादयामासुर्द्रुतं रुद्रगणांश्च ते । अंगानि चिच्छिदुर्वीराः शुंभाद्या निखिला मुने

聖仙よ、シュンバら一切の勇士は、たちまち矢の雨を放ってルドラのガナの軍勢を覆い尽くし、戦の憤激のうちにその四肢をも斬り裂き貫いた。

Verse 9

बाणांधकारसंछन्नं दृष्ट्वा गणबलं हरः । तद्बाणजालमाच्छिद्य बाणैराववृते नभः

矢の闇に包まれたガナの軍勢を見たハラは、その矢の網を断ち切り、さらに自らの矢で四方の天空を覆い尽くした。

Verse 10

दैत्यांश्च बाणवात्याभिः पीडितानकरोत्तदा । प्रचंडबाणजालोघैरपातयत भूतले

そして主は矢の嵐によって魔族を苦しめ、激烈で密なる矢の網の奔流をもって、彼らを大地へと打ち倒した。

Verse 11

खड्गरोमशिरः कायात्तथा परशुनाच्छिनत् । बलाहकस्य च शिरः खट्वांगेनाकरोद्द्विधा

彼は斧でカドガローマの首を胴体から切り落とし、カトヴァーンガの杖でバラーハカの頭を真っ二つに割った。

Verse 12

स बद्ध्वा घस्मरं दैत्यं पाशेनाभ्यहनद्भुवि । महावीर प्रचंडं च चकर्त्त विशिखेन ह

彼は縄（パーシャ）で魔族ガスマラを縛り、地に打ち倒した。さらに鋭い鉤付きの矢で、大勇士プラチャンダをも斬り伏せた。

Verse 13

वृषभेण हताः केचित्केचिद्बाणैर्निपातिता । न शेकुरसुराः स्थातुं गजा सिंहार्दिता इव

ある者は牡牛（ナンディン）に討たれ、ある者は矢に射倒された。阿修羅たちは踏みとどまれず、獅子に苦しめられる象のようであった。

Verse 14

ततः क्रोधपरीतात्मा दैत्यान्धिक्कृतवान्रणे । शुंभादिकान्महादैत्यः प्रहसन्प्राह धैर्यवान्

そのとき、怒りに心を覆われた大ダイティヤは戦場でダイティヤたちを罵り、そして笑いながら、堅忍なる者はシュンバらに向かって語った。

Verse 15

जलंधर उवाच । किं व उच्चरितैर्मातुर्धावद्भिः पृष्ठतो हतैः । न हि भीतवधः श्लाघ्यः स्वर्गदः शूरमानिनाम्

ジャランダラは言った。「何のための大声の誇り言葉か。恐れて逃げる者を背後から討ち取っていては。怯える者を殺すのは称賛に値せず、ただ自らを勇士と思い込む者に天界を与えることはない。」

Verse 16

यदि वः प्रधने श्रदा सारो वा क्षुल्लका हृदि । अग्रे तिष्ठत मात्रं मे न चेद्ग्राम्यसुखे स्पृहा

もしこの戦いに信念があるのなら、もし心の中に少しでも勇気や強さがあるのなら、私の前に立ちなさい。そうでなく、未だに卑俗な世俗の快楽を望むのであれば、前に出てはならない。

Verse 17

रणे मृत्युर्वरश्चास्ति सर्वकामफलप्रदः । यशःप्रदो विशेषेण मोक्षदोऽपि प्रकीर्त्तितः

戦場における勇ましい死は、まことに恩寵として説かれる。あらゆる望みの果報を与え、ことさらに名声を授け、また解脱（モークシャ）を与えるものとも称えられる。

Verse 18

सूर्यस्य मंडलं भित्त्वा यायाद्वै परमं पदम् । परिव्राट् परमज्ञानी रणे यत्संमुखे हतः

太陽の円盤を突き破って、彼はまことに至上の住処へ至る。これぞ遍歴の出家者、最高の智者である。戦場で彼に正面して討たれる者は、その最上の境地に到達する。

Verse 19

मृत्योर्भयं न कर्तव्यं कदाचित्कुत्रचिद्बुधैः । अनिर्वार्यो यतो ह्येष उपायैर्निखिलैरपि

賢者は、いついかなる時も、いかなる場所でも、死への恐れに屈してはならない。死は避けがたく、あらゆる人の手立てを尽くしても退けられないからである。

Verse 20

मृत्युर्जन्मवतां वीरा देहेन सह जायते । अद्य वाब्दशतात् वा मृत्युर्वै प्राणिनां ध्रुवः

おお勇士たちよ、身をもつすべての者にとって、死はこの身体とともに生まれる。今日来ようとも百年後に来ようとも、生きとし生けるものの死はまことに確かなのだ。

Verse 21

तन्मृत्युभयमुत्सार्य युध्यध्वं समरे मुदा । सर्वथा परमानन्द इहामुत्राप्यसंशयः

その死の恐れを払い捨て、喜びをもって戦場で戦え。あらゆる意味で、此の世にも来世にも、疑いなく至上の歓喜がある。

Verse 22

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायांपञ्चमे युद्धखंडे जलंधरवधोपाख्याने जलंधरयुद्धवर्णनंनाम द्वाविंशोऽध्यायः

かくして『聖シヴァ・マハープラーナ』第二部「ルドラ・サンヒター」第五「ユッダ（戦闘）・カーンダ」、ジャランダラ誅殺の副説話における「ジャランダラの戦いの描写」と題する第二十二章はここに終わる。

Verse 23

अथ दृष्ट्वा स्वसैन्यं तत्पलायनपरायणम् । चुक्रोधाति महावीरस्सिंधुपुत्रो जलंधरः

そのとき、自軍がことごとく逃走に傾いているのを見て、海の子ジャランダラ—大勇士—は激しい憤怒に燃え上がった。

Verse 24

ततः क्रोधपरीतात्मा क्रोधाद्रुद्रं जलंधरः । आह्वापयामास रणे तीव्राशनिसमस्वनः

ついでジャランダラは、怒りに心をすべて奪われ、憤りのままに戦場へルドラを召喚した。咆哮は激しい雷霆のごとく轟いた。

Verse 25

जलंधर उवाच । युद्ध्यस्वाद्य मया सार्द्धं किमेभिर्निहतैस्तव । यच्च किञ्चिद्बलं तेऽस्ति तद्दर्शय जटाधर

ジャランダラは言った。「今こそ我と戦え――お前が打ち倒した他の者どもが、お前に何の益となろうか。なお残る力のすべてを示せ、結髪の主（ジャターダラ）よ。」

Verse 26

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा बाण सप्तत्या जघान वृषभध्वजम् । जलंधरो महादैत्यश्शंभुमक्लिष्टकारिणम्

サナトクマーラは言った。「そう言い終えるや、偉大なるダイティヤ、ジャランダラは、牡牛の旗を掲げるシャンブ（シヴァ）に七十本の矢を一斉に放ち、乱れなき主を乱そうとした。」

Verse 27

तानप्राप्तान्महादेवो जलंधरशरान्द्रुतम् । निजैर्हि निशितैर्बाणैश्चिच्छेद प्रहसन्निव

ジャランダラの矢が疾く迫ると、マハーデーヴァは自らの鋭い矢でたちまちそれらを断ち切った。まるで戯れに微笑むかのようであった。

Verse 28

ततो हयान्ध्वजं छत्रं धनुश्चिच्छेद सप्तभिः । जलंधरस्य दैत्यस्य न तच्चित्रं हरे मुने

次いでハリは七本の矢で、ジャランダラなる魔の馬と旗と天蓋（傘）と弓とを断ち落とした。ああ聖仙よ、ハリにとってそれは少しも驚くべきことではなかった。

Verse 29

स च्छिन्नधन्वा विरथः पाथोधितनयोऽसुरः । अभ्यधावच्छिवं क्रुद्धो गदामुद्यम्य वेगवान्

そのとき海の子なるアスラは、弓を断たれ戦車を失い、憤怒して主シヴァに突進した。迅く怒りに燃え、棍棒を高く掲げて打ちかからんとした。

Verse 30

प्रभुर्गदां च तत्क्षिप्तां सहसैव महेश्वरः । पाराशर्यं महालीलो द्रुतं बाणैर्द्विधाकरोत्

すると大自在天マヘーシュヴァラは、大いなる神聖なるリーラーのうちに、投げ放たれた棍棒とパーラーシャリヤその者とを、疾き矢でたちまち二つに打ち砕き、真っ二つに裂いた。

Verse 31

तथापि मुष्टिमुद्यम्य महाक्रुद्धो महासुरः । अभ्युद्ययौ महावेगाद्द्रुतं तं तज्जिघांसया

それでもなお、その大アスラは怒りに燃え、握りしめた拳を振り上げ、殺意を抱いて凄まじい勢いで彼へと疾走した。

Verse 32

तावदेवेश्वरेणाशु बाणोघैस्स जलंधरः । अक्लिष्टकर्मकारेण क्रोशमात्रमपाकृतः

まさにその時、主イーシュヴァラによって、ジャランダラは矢の雨によりたちまち押し返され、ほぼ一クロ―シャほど退かされた。しかもそれは、労することなく行為する御方の御業であった。

Verse 33

ततो जलंधरो दैत्यो रुद्रं मत्वा बलाधिकम् । ससर्ज मायां गांधर्वीमद्भुतां रुद्रमोहिनीम्

そこで魔族ジャランダラは、ルドラが力において勝ると見て取り、驚異のガンダルヴァ風の幻術を放った。ルドラを惑わすための妖しき魅惑である。

Verse 34

तस्य मायाप्रभावात्तु गंधर्वाप्सरसां गणाः । आविर्भूता अनेके च रुद्रमोहनहेतवे

その幻力の勢いにより、多くのガンダルヴァとアプサラスの群れが顕現し、ただルドラ（およびその軍勢）を惑わすために現れ出た。

Verse 35

ततो जगुश्च ननृतुर्गंधर्वाप्सरसां गणाः । तालवेणुमृदंगांश्च वादयन्तिस्म चापरे

そのとき、ガンダルヴァとアプサラスの群れは歌い舞い始め、ほかの者たちは鉦（シンバル）や笛、ムリダンガ太鼓を奏でて、ルドラの勝利にして吉祥なる御臨在を祝う天上の楽を捧げた。

Verse 36

तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं गणै रुद्रो विमोहितः । पतितान्यपि शस्त्राणि करेभ्यो न विवेद सः

その大いなる奇瑞を見て、ルドラはガナたちとともに驚嘆と茫然に打たれ、彼らの手から武器が落ちたことさえ気づかなかった。

Verse 37

एकाग्रीभूतमालोक्य रुद्रं दैत्यो जलंधरः । कामतस्स जगामाशु यत्र गौरी स्थिताऽभवत्

ルドラが一点に凝って深く没入しているのを見て、欲情に駆られた魔族ジャランダラは、ガウリーの留まる場所へとたちまち急ぎ向かった。

Verse 38

युद्धे शुंभनिशुंभाख्यौ स्थापयित्वा महाबलौ । दशदोर्दण्डपंचास्यस्त्रिनेत्रश्च जटाधरः

戦場において、名高き大力のシュンバとニシュンバを配したのち、畏るべき神威の戦士が立ち現れた――十の腕、五つの顔、三つの眼、そしてジャターの結髪を戴き、法（ダルマ）を護るため主のサグナの威力を顕した。

Verse 39

महावृषभमारूढस्सर्वथा रुद्रसंनिभः । आसुर्य्या मायया व्यास स बभूव जलंधरः

おおヴィヤーサよ、大いなる牡牛に乗り、あらゆる点でルドラに似せて、アスラのマーヤー（幻力）によって彼はジャランダラとなった。

Verse 40

अथ रुद्रं समायातमालोक्य भववल्लभा । अभ्याययौ सखीमध्यात्तद्दर्शनपथेऽभवत्

そのとき、ルドラの来臨を見たバヴァの愛妃（パールヴァティー）は、侍女たちの中から急ぎ進み出て、主が彼女を御覧になれる道へと立った。

Verse 41

यावद्ददर्श चार्वंगी पार्वतीं दनुजेश्वरः । तावत्स वीर्यं मुमुचे जडांगश्चाभवत्तदा

ダーナヴァの主は、肢体うるわしきパールヴァティーを見たその瞬間、男の精力を漏らし、身はたちまち鈍くなって無感覚となった。

Verse 42

अथ ज्ञात्वा तदा गौरी दानवं भयविह्वला । जगामांतर्हिता वेगात्सा तदोत्तरमानसम्

そのときガウリーは、そのダイティヤの存在を悟り、恐れに震えて、たちまち姿を隠し、北方の地（ウッタラ・マーナサ）へと疾く去った。

Verse 43

तामदृश्य ततो दैत्यः क्षणाद्विद्युल्लतामिव । जवेनागात्पुनर्योद्धुं यत्र देवो महेश्वरः

彼女が見えぬと、魔は刹那の稲妻のごとく疾走し、主マヘーシュヴァラの立つところへ再び駆け戻って、戦いを続けようとした。

Verse 44

पार्वत्यपि महाविष्णुं सस्मार मनसा तदा । तावद्ददर्श तं देवं सोपविष्टं समीपगम्

そのときパールヴァティーもまた、心にマハーヴィシュヌを念じた。するとただちに、その神はすでに座して、近くに現前しているのを見た。

Verse 45

तं दृष्ट्वा पार्वती विष्णुं जगन्माता शिवप्रिया । प्रसन्नमनसोवाच प्रणमंतं कृतांजलिम्

合掌して礼拝するヴィシュヌを見て、万界の母にしてシヴァの愛妃パールヴァティーは、心静かに、慈しみ深く彼に語りかけた。

Verse 46

पार्वत्युवाच । विष्णो जलंधरो दैत्यः कृतवान्परमाद्भुतम् । तत्किं न विदितं तेऽस्ति चेष्टितं तस्य दुर्मतेः

パールヴァティーは言いました。「おお、ヴィシュヌよ、悪魔ジャランダラは極めて驚くべき行為を行いました。あの邪悪な者の行いで、あなたの知らないことが何かあるのでしょうか。」

Verse 47

तच्छ्रुत्वा जगदम्बाया वचनं गरुडध्वजः । प्रत्युवाच शिवां नत्वा सांजलिर्नम्रकंधरः

宇宙の母であるジャガダンバーの言葉を聞き、ガルダドヴァジャ（ヴィシュヌ）はシヴァー（パールヴァティー）に礼をし、合掌して首を垂れ、謙虚に答えました。

Verse 48

श्रीभगवानुवाच । भवत्याः कृपया देवि तद्वृत्तं विदितं मया । यदाज्ञापय मां मातस्तत्कुर्य्यां त्वदनुज्ञया

主は言われました。「おお、女神よ、あなたの慈悲によって、その事のすべてを理解いたしました。おお、母よ、なすべきことを私に命じてください。あなたの許しを得て、私はそれを実行いたします。」

Verse 49

सनत्कुमार उचाच । तच्छ्रुत्वा विष्णुवचन्ं पुनरप्याह पार्वती । हृषीकेशं जगन्माता धर्मनीतिं सुशिक्षयन्

サナトクマーラは言いました。ヴィシュヌの言葉を聞き、パールヴァティーは再び語りました。正しい行いとダルマ（法）の道を授けようとして、宇宙の母はフリシーケーシャ（ヴィシュヌ）を導きました。

Verse 50

पार्वत्युवाच । तेनैव दर्शितः पन्था बुध्यस्व त्वं तथैव हि । तत्स्त्रीपातिव्रतं धर्मं भ्रष्टं कुरु मदाज्ञया

パールヴァティーは言った。「彼によって道はすでに示された—それを悟り、そのとおりに行え。わが命により、あの女の夫への献身的貞節の誓い（パーティヴラティヤ・ダルマ）を揺るがし、破らせよ。」

Verse 51

नान्यथा स महादैत्यो भवेद्वध्यो रमेश्वर । पातिव्रतसमो नान्यो धर्मोऽस्ति पृथिवीतले

「他に道はありません、ラーマー（ラクシュミー）の主よ。あの大いなる魔は、この方法によってのみ討たれるべき者となります。地上には、パーティヴラター—夫への聖なる貞節と献身—に比肩するダルマは存在しません。」

Verse 52

सनत्कुमार उवाच । इत्यनुज्ञां समाकर्ण्य शिरसाधाय तां हरिः । छल कर्त्तुं जगामाशु पुनर्जालंधरं पुरम्

サナトクマーラは語った。「その許しを聞くと、ハリは頭を垂れて受け入れた。ついで策を用いんとして、ただちに再びジャーランダラの都へ向かった。」