देवशरणागति-नारदप्रेषणम् | The Devas Take Refuge in Śiva; Nārada Is Sent

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । एवं शासति धर्मेण महीं तस्मिन्महासुरे । बभूवुर्दुःखिनो देवा भ्रातृभावान्मुनीश्वर

サナトクマーラは言った。「その大いなるアスラが、このように自らのダルマに従って大地を治めたとき、デーヴァたちは悲嘆に沈んだ。おお、牟尼の中の主よ。彼は彼らを『兄弟』のごとく扱い、正当な神々の主権をただの平等へと引き下げたのである。」

Verse 2

दुःखितास्ते सुरास्सर्वे शिवं शरणमाययुः । मनसा शंकरं देवदेवं सर्वप्रभुंप्रभुम्

悲しみに打たれたそのすべてのデーヴァたちは、シヴァを避難処として求めた。心のうちに彼らはシャンカラへと向かった――神々の神、至上の主、万有の主宰へ。

Verse 3

तुष्टुवुर्वाग्भिरिष्टाभिर्भगवंतं महेश्वरम् । निवृत्तये स्वदुःखस्य सर्वदं भक्तवत्सलम्

彼らは、ふさわしく心のこもった言葉をもって、バガヴァーン・マヘーシュヴァラを讃嘆した。信徒を慈しみ、あらゆる恩寵を授ける御方に、己が悲苦の止息を願い求めた。

Verse 4

आहूय स महादेवो भक्तानां सर्वकामदः । नारदं प्रेरयामास देवकार्यचिकीर्षया

あらゆる正しき願いを帰依者に授け給うマハーデーヴァは、ナーラダを召し、諸天の務めを成就せんとしてその任を授けた。

Verse 5

अथ देवमुनिर्ज्ञानी शंभुभक्तस्सतां गतिः । शिवाज्ञया ययौ दैत्यपुरे देवान्स नारदः

かくしてナーラダ—天の聖仙にして智に満ち、シャンブ（シヴァ）の帰依者、善き者の真の依り処—は、シヴァの御命により、諸天を伴ってダイティヤの都へと赴いた。

Verse 6

व्याकुलास्ते सुरास्सर्वे वासवाद्या द्रुतं मुनिम् । आगच्छंतं समालोक्य समुत्तस्थुर्हि नारदम्

インドラら一切の神々は憂いに乱れていたが、聖仙ナーラダが速やかに近づくのを見て、ただちに立ち上がり迎えた。

Verse 7

ददुस्त आसनं नत्त्वा मुनये प्रीतिपूर्वकम् । नारदाय सुराश्शक्रमुखा उत्कंठिताननाः

シャクラ（インドラ）を先頭とする神々は、歓喜をもって聖仙ナーラダに礼拝し、恭しく座を捧げた。彼らの顔には待ち望む思いが満ちていた。

Verse 8

सुखासीनं मुनिवरमासने सुप्रणम्य तम् । पुनः प्रोचुस्सुरा दीना वासवाद्या मुनीश्वरम्

座に安らかに坐す最勝の牟尼に深く礼拝してのち、憂いに沈む神々は――インドラらを先頭に――再びその牟尼の主に申し上げた。

Verse 9

देवा ऊचुः । भोभो मुनिवरश्रेष्ठ दुःखं शृणु कृपाकर । श्रुत्वा तन्नाशय क्षिप्रं प्रभुस्त्वं शंकरप्रियः

デーヴァたちは言った。「おお、おお、牟尼の中の最勝者よ、慈悲深き御方よ、我らの悲嘆をお聞きください。お聞きになったなら、速やかにそれを除き去ってください。あなたは成し得る力を備え、しかもシャンカラ（シヴァ）に愛されるお方です。」

Verse 10

जलंधरेण दैत्येन सुरा विद्राविता भृशम् । स्वस्थानाद्भर्तृभावाच्च दुःखिता वयमाकुलाः

「阿修羅ジャランダラ（Jalandhara）によって、神々は激しく追い散らされました。自らの住処から放逐され、正当な主権を奪われて、我らは苦しみ、心乱れ、すっかり動揺しております。」

Verse 11

स्वस्थानादुष्णरश्मिश्च चन्द्रो निस्सारितस्तथा । वह्निश्च धर्मराजश्च लोकपालास्तथेतरे

それぞれの住処から、太陽、月、火神アグニ、そしてダルマの主ヤマ、方位を護るローカパーラたち、さらに他の神々までもが追い出され、放逐されたのです。

Verse 12

सुबलिष्ठेन वै तेन सर्वे देवाः प्रपीडिताः । दुःखं प्राप्ता वयं चातिशरणं त्वां समागताः

まことに、あの並外れて強大な者によって、すべての神々は甚だしく圧迫されました。苦悩に打たれ、我らはただあなたのもとへ、至上の帰依処として参りました。」

Verse 13

संग्रामे स हृषीकेशं स्ववशं कृतवान् बली । जलंधरो महादैत्यः सर्वामरविमर्दकः

戦場において、力あるジャランダラ—大いなるダイティヤにして諸天を蹂躙する者—は、フリシーケーシャ（ヴィシュヌ）を己が支配下に置いた。

Verse 14

तस्य वश्यो वराधीनोऽवात्सीत्तत्सदने हरिः । सलक्ष्म्या सहितो विष्णुर्यो नस्सर्वार्थसाधकः

ハリ—ヴィシュヌ—はラクシュミーとともに彼の館に来住し、その授けた恩寵により従属し依存する者となった。しかもその同じヴィシュヌこそ、われらのあらゆる目的を成就する方である。（されどこの物語は、彼でさえシヴァの至上性より流れ出る、さらに高き法令に随って動くことを示す。）

Verse 15

जलंधरविनाशाय यत्नं कुरु महामते । त्वं नो दैववशात्प्राप्तस्सदा सर्वार्थसाधकः

おお大いなる心の者よ、ジャランダラ滅尽のために力を尽くせ。宿業の定めにより汝はわれらのもとに来た—常に、正しき目的のため必要なる一切を成就し得る者として。

Verse 16

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषाममराणां स नारदः । आश्वास्य मुनिशार्दूलस्तानुवाच कृपाकरः

サナトクマーラは言った。不死なる神々（デーヴァ）らの言葉を聞くや、聖仙の中の虎にして慈悲深きナーラダは彼らを慰め、ついで語りかけた。

Verse 17

नारद उवाच । जानेऽहं वै सुरा यूयं दैत्यराजपराजिताः । दुःख प्राप्ताः पीडिताश्च स्थानान्निस्सारिताः खलुः

ナーラダは言った。「まことに、ああデーヴァたちよ、汝らがダイティヤの王に敗れたことを我は知る。汝らは憂いに沈み、甚だしく苦しめられ、まさしく自らの住処より追われたのだ。」

Verse 18

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे जलंधरवधोपाख्याने देवर्षिजलंधरसंवादो नामाष्टदशोऽध्यायः

かくして『シュリー・シヴァ・マハープラーナ』第二巻ルドラ・サンヒターの第五「ユッダ・カンダ」、ジャランダラ討伐の説話において、「天界の聖仙とジャランダラの対話」と題する第十八章はここに終わる。

Verse 19

सनत्कुमार उवाच । एवमुक्त्वा मुनिश्रेष्ठ द्रष्टुं दानववल्लभम् । आश्वास्य सकलान्देवाञ्जलंधरसभां ययौ

サナトクマーラは言った。「かく語り終えて、ああ最上の聖仙よ、ダーナヴァらに愛されるジャランダラに会わんとし、彼は諸天をことごとく慰めてのち、ジャランダラの王の सभा（सभा）へと赴いた。」

Verse 20

अथागतं मुनिश्रेष्ठं दृष्ट्वा देवो जलंधरः । उत्थाय परया भक्त्या ददौ श्रेष्ठासनं वरम्

そのとき、最勝の聖仙の来臨を見た主ジャランダラは立ち上がり、至上の帰依をもって、最もすぐれた尊き座を捧げた。

Verse 21

स तं संपूज्य विधिवद्दानवेन्द्रोऽति विस्मितः । सुप्रहस्य तदा वाक्यं जगाद मुनिसत्तमम्

彼を法にかなって礼拝供養し終えると、ダーナヴァの王は大いに驚き、朗らかな微笑をたたえて、その最上の聖仙に次の言葉を告げた。

Verse 22

जलंधर उवाच । कुत आगम्यते ब्रह्मन्किं च दृष्टं त्वया क्वचित् । यदर्थमिह आयातस्तदाज्ञापय मां मुने

ジャランダラは言った。「おお、尊きバラモンの聖仙よ、いずこより来たり、どこかで何を見たのか。何のためにここへ来たのか。告げよ、ムニよ。」

Verse 23

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य दैत्येन्द्रस्य महामुनिः । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा नारदो हि जलंधरम्

サナトクマーラは言った。かくしてダーナヴァの主の言葉を聞き終えると、心安らかな大聖ナ―ラダは、ジャランダラに答えた。

Verse 24

नारद उवाच । सर्वदानवदैत्येन्द्र जलंधर महामते । धन्यस्त्वं सर्वलोकेश रत्नभोक्ता त्वमेव हि

ナーラダは言った。「おおジャランダラよ、あらゆるダーナヴァとダイティヤの中の第一、広大なる心の持ち主よ。汝はまことに福徳に満ちる。万界の主よ—真に宝玉の享受者は汝ただ一人である。」

Verse 25

मदागमनहेतुं वै शृणु दैत्येन्द्रसत्तम । यदर्थमिह चायातस्त्वहं वक्ष्येखिलं हि तत्

「おおダイティヤの中の最勝の王よ、我が来訪の真の理由を聞け。汝がここへ来た目的についても、我はそのすべてを余すところなく説き明かそう。」

Verse 26

गतः कैलासशिखरं दैत्येन्द्राहं यदृच्छया । योजनायुतविस्तीर्णं कल्पद्रुममहावनम्

「おおダイティヤの主よ、我はたまたまカイラーサの峰へと至った。そこには、十千ヨージャナにわたり広がる、カルパドゥルマ（如意樹）の大森林があった。」

Verse 27

कामधेनुशताकीर्णं चिंतामणिसुदीपितम् । सर्वरुक्ममयं दिव्यं सर्वत्राद्भुतशोभितम्

そこは願いを叶える神牛カーマデーヌが幾百と満ち、如意宝珠チンターマニの光により燦然と照らされていた。全ては輝く黄金で成り、神々しく、至る所が驚くべき荘厳で飾られていた。

Verse 28

तत्रोमया सहासीनं दृष्टवानस्मि शंकरम् । सर्वाङ्गसुन्दरं गौरं त्रिनेत्रं चन्द्रशेखरम्

そこにて我は、ウマーと共に坐すシャンカラを拝した。肌は清らかに白く、四肢ことごとく妙麗、三つの眼を備え、月を頂に戴く御方である。その吉祥なる霊視において、慈悲深きパティは、信徒を導き高めんがため、サグナ（有相）の御姿を現された。

Verse 29

तं दृष्ट्वा महदाश्चर्यं वितर्को मेऽभवत्तदा । क्वापीदृशी भवेद्वृद्धिस्त्रैलोक्ये वा न वेति च

その大いなる奇瑞を見て、我が心にその時疑念が起こった。「かくも並外れた増大は、三界のいずこかにあり得るのか、それともどこにも無いのか」と。

Verse 30

तावत्तवापि दैत्येन्द्र समृद्धिस्संस्मृता मया । तद्विलोकनकामोऽहं त्वत्सांनिध्यमिहा गतः

おおダイティヤの主よ、我もまた汝の繁栄と威力を想い起こした。自らの眼でそれを拝見したく、ここに来て汝の御前に至ったのである。

Verse 31

सनत्कुमार उवाच । इति नारदतः श्रुत्वा स दैत्येन्द्रो जलंधरः । स्वसमृद्धिं समग्रां वै दर्शयामास सादरम्

サナトクマーラは語った。ナ―ラダのその言葉を聞くや、ダーナヴァの主ジャランダラは、敬意をもって自らの繁栄と威力の全てを彼に示した。

Verse 32

दृष्ट्वा स नारदो ज्ञानी देवकार्यसुसाधकः । प्रभुप्रेरणया प्राह दैत्येन्द्रं तं जलंधरम्

彼を見て、智恵ある聖仙ナーラダ――神々の御用をよく成就する者――は、至上主（シヴァ）の促しにより、ダーナヴァの王ジャランダラに語りかけた。

Verse 33

नारद् उवाच । तवास्ति सुसमृद्धिर्हि वरवीर खिलाधुना । त्रैलोक्यस्य पतिस्त्वं हि चित्रं किं चात्र संभवम्

ナーラダは言った。「おお、すぐれた勇者よ。今や汝はまことに繁栄と威力とを具えた。汝は三界の主である。されば、この事において何が奇異であり、何が不可能であろうか。」

Verse 34

मणयो रत्नपुंजाश्च गजाद्याश्च समृद्धयः । ते गृहेऽद्य विभांतीह यानि रत्नानि तान्यपि

「宝珠と宝玉の山々、また象などに象徴される繁栄の数々――まことに存在するあらゆる財宝が――今日ここ、汝の邸に輝いている。あの宝もまた同じく。」

Verse 35

गजरत्नं त्वयानीतं शक्रस्यैरावतस्तथा । अश्वरत्नं महावीर सूर्यस्योच्चैःश्रवा हयः

あなたは象の中の宝、インドラのアイラーヴァタを連れてきた。そして、大いなる英雄よ、あなたは馬の中の宝、太陽のように輝くウッチャイヒシュラヴァスを連れてきた。

Verse 36

कल्पवृक्षस्त्वयानीतो निधयो धनदस्य च । हंसयुक्तविमानं च त्वयानीतं हि वेधसः

あなたは望みを叶えるカルパの樹を、そして富の主クベーラの財宝をもたらした。さらに、白鳥に引かれたヴェーダス（ブラフマー）の天の戦車までも連れてきた。

Verse 37

इत्येवं वररत्नानि दिवि पृथ्व्यां रसातले । यानि दैत्येन्द्र ते भांति गृहे तानि समस्ततः

かくして、ダイティヤの主よ、天に、地に、そしてラサータラ（地下界）に輝く最上の宝珠は、ことごとく余すところなく、汝の御殿に燦然と映えている。

Verse 38

त्वत्समृद्धिमिमां पश्यन्सम्पूर्णां विविधामहम् । प्रसन्नोऽस्मि महावीर गजाश्वादिसुशोभिताम्

汝のこの繁栄を見れば――円満にして多彩、光輝に満ち、象や馬などにより荘厳されている――我は歓喜する、大勇士よ。

Verse 39

जायारत्नं महाश्रेष्ठं जलंधर न ते गृहे । तदानेतुं विशेषेण स्त्रीरत्नं वै त्वमर्हसि

おおジャランダラよ、汝の家には最上の「妻宝」がまだない。ゆえに汝は、ことさらに、かの貴き女人の宝を迎え入れるにふさわしい。

Verse 40

यस्य गेहे सुरत्नानि सर्वाणि हि जलंधर । जायारत्नं न चेत्तानि न शोभंते वृथा ध्रुवम्

ジャランダラよ、たとえ家にあらゆる宝が揃っていようとも、ふさわしき妻という「妻宝」がなければ、それらの富は真に輝かぬ――まことに空しい。

Verse 41

सनत्कुमार उवाच । इत्येवं वचनं श्रुत्वा नारदस्य महात्मनः । उवाच दैत्यराजो हि मदनाकुलमानसः

サナトクマーラは語った。かくして大魂なるナーラダの言葉を聞き終えるや、ダーナヴァの王は口を開いた――欲情と迷恋により心は乱れ動いていた。

Verse 42

जलंधर उवाच । भो भो नारद देवर्षे नमस्तेस्तु महाप्रभो । जायारत्नवरं कुत्र वर्तते तद्वदाधुना

ジャランダラは言った。「おお、おお、尊きデーヴァルシ・ナーラダよ、偉大なる主よ、あなたに礼拝いたします。妻たちの中の至上の宝珠は、いまどこに在るのか。直ちに告げよ。」

Verse 43

ब्रह्मांडे यत्र कुत्रापि तद्रत्नं यदि वर्त्तते । तदानेष्ये ततो ब्रह्मन्सत्यं सत्यं न संशयः

「おおブラーフマナよ、その宝珠がこの宇宙のいずこかに存在するなら、必ずや我が手で持ち来たる。これは真実—まことの真実—疑いはない。」

Verse 44

नारद उवाच । कैलासे ह्यतिरम्ये च सर्वद्धिसुसमाकुले । योगिरूपधरश्शंभुरस्ति तत्र दिगम्बरः

ナーラダは言った。「あまりにも麗しく、あらゆる霊的成就に満ちたカイラーサに、ヨーギンの姿をとるシャンブーが住まわれる。天を衣とする主、ディガンバラである。」

Verse 45

तस्य भार्या सुरम्या हि सर्वलक्षणलक्षिता । सर्वांगसुन्दरी नाम्ना पार्वतीति मनोहरा

その妃はまことにこの上なく美しく、あらゆる吉祥の相を具えていた。心を奪う愛らしさをもつ彼女はサルヴァーンガスンダリーと名づけられ、またパールヴァティーとも呼ばれた。

Verse 46

तदीदृशं रूपमनन्यसंगतं दृष्टं न कुत्रापि कुतूहलाढ्यम् । अत्यद्भुतं मोहनकृत्सुयोगिनां सुदर्शनीयं परमर्द्धिकारि

かくのごとき御姿は、比類なく等しきものなく、いずこにも未だ見られぬものであった。驚異に満ち、至って神秘にして、成就したヨーギンすら魅了する。拝することは最上の吉祥であり、最高の繁栄と霊的成就を授ける。

Verse 47

स्वचित्ते कल्पयाम्यद्य शिवादन्यस्समृद्धिवान् । जायारत्नान्विताद्वीर त्रिलोक्या न जलंधर

今日、我が心にこう定めた。シヴァのほかに、三界に真に栄える者はない—勇士ジャランダラよ—敬虔な妻においても、貴き宝玉の所有においても。

Verse 48

यस्या लावण्यजलधौ निमग्नश्चतुराननः । स्वधैर्य्यं मुमुचे पूर्वं तया कान्योपमीयते

彼女は、麗しさの大海に四面のブラフマーさえ沈み入り、かつて自らの堅固な平静を手放したという、その乙女に比せられる。

Verse 49

गतरागोऽपि हि यया मदनारिस्स्वलीलया । निजतंत्रोऽपि यतस्स स्वात्म वशगः कृतः

彼女によって—カーマの敵たる主シヴァのたやすきリーラーにより—欲を離れた者でさえ再び自己の支配へと引き戻され、また自立し自らを治める者でさえ、その力により内なる衝迫に服させられる。

Verse 50

यथा स्त्रीरत्नसंभोक्तुस्समृद्धिस्तस्य साभवत् । तथा न तव दैत्येन्द्र सर्वरत्नाधिपस्य च

「女の中の宝珠」を享受したその男に繁栄が訪れたように、汝にはそれは訪れぬ、ああダイティヤの王よ――たとえ万宝の主と称そうとも。

Verse 51

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा स तु देवर्षिर्नारदो लोकविश्रुतः । ययौ विहायसा देवोपकारकरणोद्यतः

サナトクマーラは言った。かく語り終えると、諸世界に名高き天の聖仙ナーラダは、神々の益となることを成さんと志し、虚空を翔けて去って行った。