कामदाहोत्तरवृत्तान्तः / Aftermath of Kāma’s Burning (Pārvatī’s Fear and Himavān’s Consolation)

Verse 1

नारद उवाच । विधे तात महाप्राज्ञ विष्णुशिष्य त्रिलोककृत् । अद्भुतेयं कथा प्रोक्ता शंकरस्य महात्मनः

ナーラダは言った。「おおヴィダートリ（梵天）よ、敬うべき父よ—大いなる智者、ヴィシュヌの弟子、三界の創造主よ—大霊なるシャンカラのこの不思議なる物語は語り終えられました。」

Verse 2

भस्मीभूते स्मरे शंभुतृतीयनयनाग्निना । तस्मिन्प्रविष्टे जलधौ वद त्वं किमभूत्ततः

カーマがシャンブの第三の眼の火によって灰となり、そして海へ入ったとき、汝よ語れ—その後いかなることが起こったのか。

Verse 3

किं चकार ततो देवी पार्वती कुधरात्मजः । गता कुत्र सखीभ्यां सा तद्वदाद्य दयानिधे

それでは、山の娘なる女神パールヴァティーは何をなされたのか。彼女は侍女たちと共にどこへ赴かれたのか。ああ、慈悲の大海よ、今日われらにそれをお語りください。

Verse 4

ब्रह्मोवाच । शृणु तात महाप्राज्ञ चरितं शशिमौलिनः । महोतिकारकस्यैव स्वामिनो मम चादरात्

ブラフマーは言った。「聞きなさい、愛しき子よ—大いなる智慧ある者よ—月を頂く主（シヴァ）の聖なる御事績を。あの偉大なる恩恵者、そして我が主でもある御方への敬意ゆえに、私は信愛をもって語ろう。」

Verse 5

यदाहच्छंभुनेत्रोद्भवो हि मदनं शुचिः । महाशब्दोऽद्भुतोऽभूद्वै येनाकाशः प्रपूरितः

シャンブ（シヴァ）の眼より生じた清浄の火がマダナ（カーマ）を撃ったとき、驚異にして大いなる響きが起こり、天を余すところなく満たした。

Verse 6

तेन शब्देन महता कामं दग्धं समीक्ष्य च । सखीभ्यां सह भीता सा ययौ स्वगृहमाकुला

その大いなる響きに驚き、彼女はカーマが焼かれて灰となったのを見た。恐れに満ち、二人の侍女と共に動揺しつつ自らの家へと帰っていった。

Verse 7

तेन शब्देन हिमवान्परिवारसमन्वितः । विस्मितोऽभूदतिक्लिष्टस्सुतां स्मृत्वा गतां ततः

その響きを聞くや、従者たちを伴うヒマヴァーンは驚嘆に打たれた。去って行った娘のことを思い起こし、彼は甚だしく苦悩した。

Verse 8

जगाम शोकं शैलेशो सुतां दृष्ट्वातिविह्वलाम् । रुदतीं शंभुविरहादाससादाचलेश्वरः

山々の主（ヒマーラヤ）は、シャンブ（Śambhu）との別離により激しく取り乱して泣く娘を見て、みずからも悲嘆に沈み、胸を痛めつつ彼女のもとへ近づいた。

Verse 9

आसाद्य पाणिना तस्या मार्जयन्नयनद्वयम् । मा बिभीहि शिवेऽरोदीरित्युक्त्वा तां तदाग्रहीत्

近づくと、手で彼女の両の目をやさしくぬぐい、「恐れるな、シヴァよ。泣くでない」と告げ、そう言って彼女を抱きとめた。

Verse 10

क्रोडे कृत्वा सुतां शीघ्रं हिम वानचलेश्वरः । स्वमालयमथानिन्ये सांत्वयन्नतिविह्वलाम्

ただちに山の主ヒマヴァーンは娘を膝に抱き、ひどく取り乱す彼女を慰めつつ、やがて自らの宮殿へと連れて行った。

Verse 11

अंतर्हिते स्मरं दग्ध्वा हरे तद्विरहाच्छिवा । विकलाभूद् भृशं सा वै लेभे शर्म न कुत्रचित्

ハリ（ヴィシュヌ）が姿を隠し、カーマ（欲望の神）を焼き尽くしたのち、シヴァ（パールヴァティー）はその別離に苦しめられて甚だしく取り乱し、どこにも安らぎを得られなかった。

Verse 12

पितुर्गृहं तदा गत्वा मिलित्वा मातरं शिवा । पुनर्जातं तदा मेने स्वात्मानं सा धरात्मजा

そのときシヴァー（パールヴァティー）は父の家へ赴き、母と相まみえた。大地の娘である彼女は、まるで自らが再び生まれたかのように感じた。

Verse 13

निनिंद च स्वरूपं सा हा हतास्मीत्यथाब्रवीत् । सखीभिर्बोधिता चापि न बुबोध गिरीन्द्रजा

彼女は自らの姿を嘆き、「ああ、私は滅びた！」と叫んだ。友らが慰め諭しても、山の王の娘は心の明晰さを取り戻せなかった。

Verse 14

स्वपती च पिबंती च सा स्नाती गच्छती शिवा । तिष्ठंती च सखीमध्ये न किंचित्सुखमाप ह

眠るときも飲むときも、沐浴するときも歩むときも、友らの中に立つときでさえ、吉祥なる女神（パールヴァティー）は微塵の喜びも得られなかった—その心はただシヴァのみに定まっていた。

Verse 15

धिक्स्वरूपं मदीयं च तथा जन्म च कर्म च । इति ब्रुवंती सततं स्मरंती हरचेष्टितम्

「ああ、わが身の姿も、わが生まれも、わが行いも、恥ずべきものよ！」—彼女はそう幾度も口にしつつ、常にハラ（シヴァ）の御業と御意を思い続けた。

Verse 16

एवं सा पार्वती शंभुविरहोत्क्लिष्टमानसा । सुखं न लेभे किंचिद्राऽब्रवीच्छिवशिवेति च

かくしてパールヴァティーは、シャンブ（シヴァ）との別離に心を痛め、いささかの安楽も得られず、ただ絶えず「シヴァ、シヴァ」と唱え続けた。

Verse 17

निवसंती पितुर्ग्गेहे पिनाकिगतचेतना । शुशोचाथ शिवा तात मुमोह च मुहुर्मुहुः

父の家に住みながら、シヴァーの心はピナーカを携える主シヴァにのみ深く没入していた。ああ愛しき者よ、彼女は痛切に嘆き、たびたび迷いのうちに気を失った。

Verse 18

शैलाधिराजोप्यथ मेनकापि मैनाकमुख्यास्तनयाश्च सर्वे । तां सांत्वयामासुरदीनसत्त्वा हरं विसस्मार तथापि नो सा

そのとき山々の王ヒマーラヤとメーナカーは、マイナーカらすべての息子たちとともに、堅き心で彼女を慰めようとした。だがそれでも彼女は、ハラ（シヴァ）を少しも忘れなかった。

Verse 19

अथ देवमुने धीमन्हिमव त्प्रस्तरे तदा । नियोजितो बलभिदागमस्त्वं कामचारतः

そのとき、ああ神なる牟尼よ、ああ賢者よ——ヒマヴァーンの山腹において、汝はバラビド（インドラ）によりそこへ赴くよう任じられ、自らの意のままに自在に行動した。

Verse 20

ततस्त्वं पूजितस्तेन भूधरेण महात्मना । कुशलं पृष्टवांस्तं वै तदाविष्टो वरासने

ついで、その大いなる魂をもつ山は、しかるべき礼をもって汝を供養した。汝は勝れた座に安坐し、神聖なる静けさに満ちて、まことに彼の安否を問いかけた。

Verse 21

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे नारदोपदेशो नामैकविंशोऽध्यायः

かくして『シュリー・シヴァ・マハープラーナ』第二部「ルドラ・サンヒター」その第三篇「パールヴァティー・カンダ」において、「ナーラダの教誨」と題する第二十一章はここに終わる。

Verse 22

श्रुत्वावोचो मुने त्वं तु तं शैलेशं शिवं भज । तमामंत्र्योदतिष्ठस्त्वं संस्मृत्य मनसा शिवम्

その言葉を聞いて、聖仙よ、汝は言った。「山の主たるシヴァを礼拝せよ。」かくして彼に別れを告げ、汝は立ち上がり、心のうちにシヴァを念じた。

Verse 23

तं समुत्सृज्य रहसि कालीं तामगमंस्त्वरा । लोकोपकारको ज्ञानी त्वं मुने शिववल्लभः

彼をひそかに離れて、汝は急ぎそのカーリーのもとへ赴いた。聖仙よ、汝は智ある者にして世の利益を願う者、まことにシヴァに愛される者である。

Verse 24

आसाद्य कालीं संबोध्य तद्धिते स्थित आदरात् । अवोचस्त्वं वचस्तथ्यं सर्वेषां ज्ञानिनां वरः

カーリーに近づき、敬って呼びかけ、その益のために心を定めて、汝は真実にして利益ある言葉を語った—あらゆる智者のうち最勝なる者よ。

Verse 25

नारद उवाच । शृणु कालि वचो मे हि सत्यं वच्मि दयारतः । सर्वथा ते हितकरं निर्विकारं सुकामदम्

ナーラダは言った。「おおカーリーよ、わが言葉を聞きなさい。慈悲の心より、私は真実のみを語る。これはあらゆる面で汝の益となり—瑕なく清らかで、尊き願いの成就を授け得る。」

Verse 26

सेवितश्च महादेवस्त्वयेह तपसा विना । गर्ववत्या यदध्वंसीद्दीनानुग्रहकारकः

ここにおいて汝は、苦行なくしてもまことにマハーデーヴァを礼拝した。彼こそ—苦しむ者に恩寵を授ける慈悲深き御方—驕れる者の慢心を打ち砕いたのである。

Verse 27

विरक्तश्च स ते स्वामी महायोगी महेश्वरः । विसृष्टवान्स्मरं दग्ध्वा त्वां शिवे भक्तवत्सलः

おおシヴァよ、汝の主—大自在天マヘーシュヴァラ、偉大なるヨーギー—はまことに離欲にして執着なき御方。欲神カーマを焼き尽くしたのち、情欲の強迫から汝を解き放たれた。ゆえに彼は帰依者に慈愛深き御方である。

Verse 28

तस्मात्त्वं सुतपोयुक्ता चिरमाराधयेश्वरम् । तपसा संस्कृतां रुद्रस्स द्वितीयां करिष्यति

それゆえ、尊きタパス（苦行）を具えて、久しく主を礼拝し奉れ。タパスによって清められ成就したとき、ルドラは汝を第二の正しき妃となされる。

Verse 29

त्वं चापि शंकरं शम्भुं न त्यक्ष्यसि कदाचन । नान्यं पतिं हठाद्देवि ग्रहीष्यसि शिवादृते

汝もまた、いかなる時にもシャンカラ、シャンブを決して捨てぬ。おお女神よ、シヴァを除いて他の夫を受け入れることはない。たとえ力ずくで迫られようとも。

Verse 30

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्यवचस्ते हि मुने सा भूधरात्मजा । किंचिदुच्छ्वसिता काली प्राह त्वां सांजलिर्मुदा

ブラフマーは言った。「おお牟尼よ、かく汝の言葉を聞きしのち、山の娘カーリーは少しく安堵の息をつき、合掌して歓喜のうちに汝に語りかけた。」

Verse 31

शिवोवाच । त्वं तु सर्वज्ञ जगतामुपकारकर प्रभो । रुद्रस्याराधनार्थाय मंत्रं देहि मुने हि मे

シヴァは言った。「汝は一切を知る主にして、諸世界を利益する御方。ゆえに聖仙よ、ルドラを礼拝するためのマントラを我に授けよ。」

Verse 32

न सिद्यति क्रिया कापि सर्वेषां सद्गुरुं विना । मया श्रुता पुरा सत्यं श्रुतिरेषा सनातनी

真のサッドグル（正師）なくしては、いかなる者の修行も成就しない。この真理を我は古より聞いてきた。これはシュルティ（啓示の智慧）の永遠の教えである。

Verse 33

ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्याः पार्वत्या मुनिसत्तमः । पंचाक्षरं शम्भुमन्त्रं विधिपूर्वमुपादिशः

ブラフマーは言った。「このようにパールヴァティーの言葉を聞くや、最上の聖仙は定められた作法に従い、五音節のシャンブ（Śambhu）マントラを彼女に授けた。」

Verse 34

अवोचश्च वचस्तां त्वं श्रद्धामुत्पादयन्मुने । प्रभावं मन्त्रराजस्य तस्य सर्वाधिकं मुने

聖仙よ、汝はその言葉をもって信（シュラッダー）を呼び覚ました。さらに汝は—聖仙よ—そのマントラ王の至高にして比類なき威力を宣言した。

Verse 35

नारद उवाच । शृणु देवि मनोरस्य प्रभावं परमाद्भुतम् । यस्य श्रवणमात्रेण शंकरस्तु प्रसीदति

ナーラダは言った。「おお女神よ、マノーラーの至上にして驚異なる威力を聞きなさい。それをただ耳にするだけで、シャンカラ（主シヴァ）は歓喜し、慈悲を垂れ給う。」

Verse 36

मंत्रोयं सर्वमंत्राणामधिराजश्च कामदः । भुक्तिमुक्तिप्रदोऽत्यंतं शंकरस्य महाप्रियः

この真言は、あらゆる真言の王にして、願いを成就させるもの。世の享楽（ブクティ）と究竟の解脱（ムクティ）とをことごとく授け、シャンカラ（主シヴァ）に最も愛される。

Verse 37

सुभगे येन जप्तेन विधिना सोऽचिराद् द्रुतम् । आराधितस्ते प्रत्यक्षो भविष्यति शिवो ध्रुवम्

おお吉祥なる者よ、定められた作法に従ってジャパ（真言誦持）を行い、かくして御方を招き奉れば、シヴァは必ずや歓喜される。しかも程なく、速やかに、主は汝の前に直に顕現されよう—これは確かなことだ。

Verse 38

चिंतयती च तद्रूपं नियमस्था शराक्षरम् । जप मन्त्रं शिवे त्वं हि संतुष्यति शिवो द्रुतम्

戒律と規定（ニヤマ）に堅く住し、御方そのものの御姿を観想して、六字の真言をジャパとして誦せよ。おおデーヴィーよ、このジャパのみで、シヴァは速やかに満悦される。

Verse 39

एवं कुरु तप साध्वि तपस्साध्यो महेश्वरः । तपस्येव फलं सर्वैः प्राप्यते नान्यथा क्वचित्

ゆえにこのようにせよ、徳ある者よ—タパス（苦行・精進）を修めよ。マヘーシュヴァラはタパスによって得られる。まことに、その果はすべての者がタパスによってのみ得るのであり、いかなる時も他の方法では得られない。

Verse 40

ब्रह्मोवाच । एवमुक्त्वा तदा कालीं नारद त्वं शिवप्रियः । यादृच्छिकोऽगमस्त्वं तु स्वर्गं देवहिते रतः

ブラフマーは言った。「その時、カーリーにこのように告げ終えると、汝—おおナーラダ、シヴァに愛されし者—は偶然ここへ来た。そして神々の利益に励む汝は、そののち天界へと赴いた。」

Verse 41

पार्वती च तदा श्रुत्वा वचनं तव नारद । सुप्रसन्ना तदा प्राप पंचाक्षरमनूत्तमम्

おおナーラダよ、そのときパールヴァティーは汝の言葉を聞いて大いに歓喜し、ついに無上の五音の真言――パンチャークシャリー――すなわち主シヴァへの帰依の精髄を授かった。