Sarga 57

Verse 1

अकम्पनवधंश्रुत्वाक्रुद्धोवैराक्षसेश्वरः ।किञ्चिददीनमुखश्चापिसचिवांस्तानुदैक्षत ।।।।

アカンパナ討死の報を聞くや、羅刹の王は怒りに燃えた。されど顔にはわずかな蒼白がさし、彼は家臣たる大臣たちを見渡した。

Verse 2

सतुध्यात्वामुहूर्तंतुमन्त्रिभिस्संविचार्यच ।ततस्तुरावणःपूर्वदिवसेराक्षसाधिपः ।।।।पुरींपरिययौलङ्कांसर्वगुल्मानवेक्षितुम् ।

羅刹の王ラーヴァナはしばし思案し、重臣たちと協議したのち、午前に出てランカーの都を巡り、すべての軍営・陣所を視察した。

Verse 3

तांराक्षसगणैर्गुप्तांगुल्मैर्बहुभिरावृताम् ।।।।ददर्शनगरींलङ्कांपताकाध्वजमालिनीम् ।

彼は、羅刹の群れに固く守られ、多くの陣所に取り囲まれ、旗幡と軍旗の列に荘厳された大いなるランカーの都を目にした。

Verse 4

रुद्धांतुनगरींदृष्टवारावणोराक्षसेश्वरः ।।।।उवाचात्महितंकालेप्रहस्तंयुद्धकोविदम् ।

都が包囲されたのを見て、羅刹の王ラーヴァナは、その肝要の時に、戦に通じたプラハスタへ自らの利のために語りかけた。

Verse 5

पुरस्योपनिविष्टस्यसहसापीडितस्यवा ।।।।नान्यंयुद्धात्प्रपश्यामिमोक्षंयुद्धविशारद ।

この都は包囲され、にわかに激しく圧されている。戦に通じた者よ、戦い以外に解放の道は見えぬ。

Verse 6

अहंवाकुम्भकर्णोवात्वंवासेनापतिर्मम ।।।।इन्द्रजिद्वानिकुम्भोवावहेयुर्भारमीदृशम् ।

我か、クンバカルナか、そなた—我が将—か、インドラジットか、ニクンバか、そのような重荷を担えるのは。

Verse 7

सत्वंबलमतश्शीघ्रमादायपरिगृह्यच ।।।।विजयायाभिनिर्याहियत्रसर्वेवनौकसः ।

ゆえにそなたは速やかに軍勢を率い、指揮を執って、すべてのヴァーナラの戦士が集う所へ勝利のために出陣せよ。

Verse 8

निर्याणायादेवतेनूनंचपलाहरिवाहिनी ।।।।नर्दतांराक्षसेन्द्राणांश्रुत्वानादंद्रविष्यति ।

そなたが出陣するや否や、落ち着きのないヴァーナラの軍勢は、羅刹の王たちの轟きと咆哮を聞いて逃げ散るであろう。

Verse 9

चपलाह्यविनीताश्चचलचित्ताश्चवानराः ।।।।नसहिष्यन्तितेनादंसिंहनादमिवद्विपाः ।

ヴァーナラは移ろいやすく、しつけもなく、心も定まらぬ。ゆえに彼らはそなたの咆哮に耐えられぬ、象が獅子の咆哮に耐えぬように。

Verse 10

विद्रुतेचबलेतस्मिन् रामःसौमित्रिणासह ।।।।अवशस्तेनिरालम्बःप्रहस्तवशमेष्यति ।

「その軍勢が潰走すれば、ラーマはサウミトリとともに、頼るべき支えを失い無力となって、そなたの手中に落ちよう、プラハスタよ。」

Verse 11

आपत्संशयिताश्रेयोनात्रनिस्संशयीकृता ।।।।प्रतिलोमानुलोमंवायद्वानोमन्यसेहितम् ।

災厄の時には、何が「より善い」かは疑わしくなり、ここには疑いなく定まるものはない。ゆえに、それが逆らう道か順う道かをよく考え、真に益あると汝が思うところを決せよ。

Verse 12

रावणेनैवमुक्तस्तुप्रहस्तोवाहिनीपतिः ।।।।राक्षसेन्द्रमुवाचेदमसुरेन्द्रमिवोशना ।

ラーヴァナにこのように告げられると、軍勢の将プラハスタは、かつてウシャナーがアスラの王に語ったように、羅刹の主に向かってこう言葉を述べた。

Verse 13

राजन्मन्त्रितपूर्वंनःकुशलैस्सहमन्त्रिभिः ।।।।विवादश्चापिनोवृत्तस्समवेक्ष्यपरस्परम् ।

王よ、われらは以前、才ある大臣たちと共にこれを議し、互いに事を見比べて量った結果、我らの間にも異論が生じました。

Verse 14

प्रदानेनतुसीतायाःश्रेयोव्यवसितंमया ।।।।अप्रदानेपुनर्युद्धंदृष्टमेत्तथैवनः ।

我が結論は、シーターを返すことこそ最善ということです。だが、もし返さぬなら、我らの見るところ、戦は必ずや起こりましょう。

Verse 15

सोऽहंदानैश्चमानैश्चसततंपूजितस्त्वया ।।।।सान्त्वैश्चविविधैःकालेकिंनकुर्यांहितंतव ।

汝は贈り物と敬意、そして折々のさまざまな慰撫の言葉によって、常に我を遇してきた。時が来た今、どうして汝のためになることをせずにいられようか。

Verse 16

नहिमेजीवितंरक्ष्यंपुत्रदारधनानिच ।।।।त्वंपश्यमांजुहूषन्तंत्वदर्थेजीवितंयुधि ।

我が命は守るべきものではない。子も妻も財も同じだ。見よ、汝のために、戦場にて我が命を捧げる覚悟である。

Verse 17

एवमुक्त्वातुभर्तारंरावणंवाहिनीपतिः ।।।।उवाचेदंबलाध्यक्षान्प्रहस्तःपुरतःस्थितान् ।

かくして主ラーヴァナに申し上げたのち、軍の将たるプラハスタは、前に立つ諸軍の長たちに向かってこう告げた。

Verse 18

मेशीघ्रंराक्षसानांमहाद्बलम् ।।।।मद्भाणाब्दावेगेनहतानांशनिचरणाजिरे ।अद्यहृष्यन्तुमांसादाःपक्षिणःकाननौकसां ।।।।

「急ぎ、我とともに羅刹の大軍を集め、戦場へ進め。今日、我が矢の嵐のごとき速さに倒れる者どもを、森の肉食の鳥が歓ぶであろう」プラハスタは言った。

Verse 19

मेशीघ्रंराक्षसानांमहाद्बलम् ।।6.57.18।।मद्भाणाब्दावेगेनहतानांशनिचरणाजिरे ।अद्यहृष्यन्तुमांसादाःपक्षिणःकाननौकसां ।।6.57.19।।

「急ぎ、我とともに羅刹の大軍を集め、戦場へ進め。今日、我が矢の嵐のごとき速さに倒れる者どもを、森の肉食の鳥が歓ぶであろう」プラハスタは言った。

Verse 20

इत्युक्तास्तेप्रहस्तेनबलाध्यक्षा: कृतत्वरा: ।बलमुद्योजयामासुस्तस्मिन्राक्षसमन्दिरे ।।।।

プラハスタにそう命じられると、諸将はただちに急ぎ、その羅刹の要塞の中で軍勢の動員を始めた。

Verse 21

साबभूवमुहूर्तेननिग्मर्नानाविधायुधैः ।लङ्काराक्षसवीरैस्तैर्गजैरिवसमाकुला ।।।।

たちまちのうちに、ランカーは多種多様な武器を携えたラークシャサの勇士たちで満ち、象の群れがひしめく地のようであった。

Verse 22

हुताशनंतर्पयतांब्राह्मणांश्चनमस्यताम् ।आज्यगन्धप्रतिवहःसुरभिर्मारुतोववौ ।।।।

供物によって聖なる火を満たし、ブラーフマナたちに礼拝していると、酥油の香りを運ぶ芳しい風が吹いた。

Verse 23

स्रजश्चविविधाकाराजगृहुस्त्वभिमन्त्रिताः ।सङ्ग्रामसज्जाःसम्हृष्टाधरायन्राक्षसास्तदा ।।।।

そのときラークシャサたちは歓喜し、戦支度を整えて、真言により加持されたさまざまな花輪を取り、身に着けた。

Verse 24

सधनुष्काःकवचिनोवेगादाप्लुत्यराक्षसाः ।रावणंप्रेक्ष्यराजानंप्रहस्तंपर्यवारयन् ।।।।

弓を携え鎧をまとったラークシャサたちは勢いよく駆け出し、王ラーヴァナを仰ぎ見てから、たちまちプラハスタの周りに集まった。

Verse 25

अथामन्त्ऱ्यतुराजानंभेरीमाहत्यभैरवाम् ।आरुरोहरथंयुक्तःप्रहस्तस्सज्जकल्पितम् ।।।।हयैर्महाजवैर्युक्तंसम्यक्सूतसुसंयतम् ।महाजलदनिर्घोषंसाक्षाच्चन्द्रार्कभास्वरम् ।।।।उरगध्वजदुर्धर्षंसुवरूथंस्ववस्करम् ।सुवर्णजालसंयुक्तंप्रहसन्तमिवश्रिया ।।।।

それから王に暇乞いし、恐るべき戦鼓を打ち鳴らさせて、プラハスタは戦のために整えられた戦車に乗り込んだ。大いなる速さの馬を繋ぎ、巧みな御者により正しく操られ、巨大な雷雲のごとく轟き、日月のように輝く。旗には蛇の紋章を掲げ、攻め寄せ難く、欄楯と護衛に守られ、金の網で飾られて、栄華の光に笑うかのようであった。

Verse 26

अथामन्त्ऱ्यतुराजानंभेरीमाहत्यभैरवाम् ।आरुरोहरथंयुक्तःप्रहस्तस्सज्जकल्पितम् ।।6.57.25।।हयैर्महाजवैर्युक्तंसम्यक्सूतसुसंयतम् ।महाजलदनिर्घोषंसाक्षाच्चन्द्रार्कभास्वरम् ।।6.57.26।।उरगध्वजदुर्धर्षंसुवरूथंस्ववस्करम् ।सुवर्णजालसंयुक्तंप्रहसन्तमिवश्रिया ।।6.57.27।।

かくしてプラハスタは戦車に乗った。疾き馬を繋ぎ、巧みな御者がよく操るその車は、大いなる雷雲のように轟き、まさに月と日のごとく輝いていた。

Verse 27

अथामन्त्ऱ्यतुराजानंभेरीमाहत्यभैरवाम् ।आरुरोहरथंयुक्तःप्रहस्तस्सज्जकल्पितम् ।।6.57.25।।हयैर्महाजवैर्युक्तंसम्यक्सूतसुसंयतम् ।महाजलदनिर्घोषंसाक्षाच्चन्द्रार्कभास्वरम् ।।6.57.26।।उरगध्वजदुर्धर्षंसुवरूथंस्ववस्करम् ।सुवर्णजालसंयुक्तंप्रहसन्तमिवश्रिया ।।6.57.27।।

その戦車は蛇の紋を旗に掲げ、攻め難く、護りの欄と衝突を防ぐ備えを具え、黄金の格子をまとっていた。その輝きのうちに、まるで微笑むかのようであった。

Verse 28

ततस्तंरथमास्थायरावणार्पितशासनः ।लङ्कायानिर्ययौतूर्णंबलेनमहतावृतः ।।।।

それから彼はその戦車に座し、ラーヴァナより授かった命に従って、巨大な軍勢に囲まれつつ、たちまちランカーを出立した。

Verse 29

ततोदुन्धुभिनिर्घोषःपर्जन्यनिनदोपमः ।वादित्राणांचनिनदःपूरयन्निवमेदिनीम् ।।।।शुश्रुवेशङ्खशब्दश्चप्रयातेवाहिनीपतौ ।

軍勢の将が進み出ると、太鼓の轟きは雨雲の雷鳴に等しく、諸々の楽器の響きが鳴り渡った。さらに法螺貝（シャंख）の音も聞こえ、まるで大地そのものが音で満たされるかのようであった。

Verse 30

निनदन्तस्स्वरान्घोरान्राक्षसाजग्मुरग्रतः ।।।।भीमरूपामहाकायाःप्रहस्तस्यपुरस्सराः ।

おぞましい叫び声を轟かせ、恐るべき姿と巨体をもつ羅刹たちは、プラハスタの先陣として前方へ進軍した。

Verse 31

नरान्तकःकुम्भहनुर्महानादस्समुन्नतः ।।।।प्रहस्तसचिवाह्येतेनिर्ययुःपरिवार्यतम् ।

ナランタカ、クンバハヌ、マハーナーダ、サムンナタ――これらプラハスタの側近たちは、進み出て彼を取り囲みつつ随行した。

Verse 32

व्यूढेनेवसुघोरेणपूर्वद्वारात्सनिर्ययौ ।।।।गजयूथनिकाशेनबलेनमहतावृतः ।

彼は東門から出陣し、戦いのために厳しく布陣した、象の群れにも似た巨大な軍勢に取り囲まれていた。

Verse 33

सागरप्रतिमौघेनवृतस्तेनबलेनसः ।।।।प्रहस्तोनिर्ययौक्रुद्धःकालान्तकयमोपमः ।

海のうねりにも似た軍勢に囲まれ、プラハスタは怒りに燃えて進み出た。その姿は、死をもたらす相のカーラ、アンタカ、ヤマにも比すべきであった。

Verse 34

तस्यनिर्याणघोषेणराक्षसानांचनर्दताम् ।।।।लङ्कायांसर्वभूतानिविनेदुर्विकृतैस्स्वरैः ।

その出立の轟きと羅刹たちの咆哮により、ランカーのあらゆる生きものは、歪み不自然な声で叫び立てた。

Verse 35

व्यभ्रमाकाशमाविश्यमांसशोणितभोजनाः ।।।।मण्डलान्यपसव्यानिखगाश्चक्रूरथंप्रति ।

肉と血を食らう屍肉の鳥どもが空へ舞い上がり、戦車に向かって逆回りに輪を描いて旋回した――不吉な兆しである。

Verse 36

सम्नत्यःपावकज्वालाःशिवाघोराववाशिरे ।।।।अन्तरिक्षात्पपातोल्कावायुश्चपरुषंवनौ ।

恐ろしい山犬（ジャッカル）が、まるで火の舌を吐き出すかのように吠え立てた。天空からは流星が落ち、荒々しい風が吹いた――不義の軍に滅びを告げる凶兆であった。

Verse 37

अन्योन्यमभिसंरब्धाग्रहाश्चनचकाशिरे ।।।।मेघाश्चखरनिर्घोषारथस्योपरिरक्षसः ।ववृषंरुधिरंचास्यसिषिचुश्चपुरस्सरान् ।।।।

諸惑星は互いに衝突するかのように光を失い、雲は荒々しく轟いた。そして羅刹の戦車の上には血の雨が降り、先陣を進む者たちを濡らし染めた。

Verse 38

अन्योन्यमभिसंरब्धाग्रहाश्चनचकाशिरे ।।6.57.37।।मेघाश्चखरनिर्घोषारथस्योपरिरक्षसः ।ववृषंरुधिरंचास्यसिषिचुश्चपुरस्सरान् ।।6.57.38।।

星々の運行は互いに衝突するかのように乱れ、その光は失われた。荒々しく轟く雲は羅刹の戦車の上に血の雨を降らせ、先陣を濡らした――同じ凶兆が重ねて示されたのである。

Verse 39

केतुर्मूर्धनिगृध्रोऽस्यनिलीनोदक्षिणामुखः ।तुदन्नुभयतःपार्श्वंसमग्रामहरत्प्रभाम् ।।।।

その旗標の頂に、南を向いた禿鷲が舞い降りた。左右をついばみながら、まるで彼の光彩をすべて奪い去るかのよう――迫る敗北の疑いなき徴であった。

Verse 40

सारथेर्भहुशश्चास्यसङ्ग्राममवगाहतः ।प्रतोदोन्यपतद्धस्तात्सूतस्यहयसादिनः ।।।।

戦場へ踏み入ると、馬を操ることに長けた御者が、何度も何度も鞭を手から落としてしまった――統御の衰えを告げる、また一つの凶兆である。

Verse 41

निर्याणश्रीश्चयाऽस्यासीद्भास्वरावसुदुर्लभाः ।साननाशमुहूर्तेनसमेचस्खलिताहयाः ।।।।

進軍に伴っていた、得がたいほど輝かしい武の栄光は、たちまち消え失せた。平地でさえ馬はつまずき、まるで福運そのものが退いたかのようであった。

Verse 42

प्रहस्तंत्वभिनिर्यान्तंप्रख्यातबलपौरुषम् ।युधिनानाप्रहरणाकपिसेनाऽभ्यवर्तत ।।।।

しかし、力と雄々しい武勇で名高いプラハスタが進み出ると、さまざまな武器を備えた猿軍は、戦いにおいて彼を迎え撃つべく進み出た。

Verse 43

अथघोषस्सुतुमुलोहरीणांसमजायत ।वृक्षानारुजतांचैवगुर्वीरागृह्णतांशिलाः ।।।।

そのとき、ヴァーナラたちの間に凄まじい鬨の声が起こり、彼らは木々を引き抜き、重い岩をつかんで戦いに投げ放とうとした。

Verse 44

नदतांराक्षसानांचवानराणांचगर्जताम् ।उभेप्रमुदितेसैन्येरक्षोगणवनौकसाम् ।।।।वेगितानांसमर्थानामन्योन्यवधकाङ् क्षिणाम् ।परस्परंचाह्वयतांनिनाद्शूयतेमहान् ।।।।

羅刹たちが叫び、ヴァーナラたちが咆哮する中、羅刹の群れと森に住む者たるヴァーナラの両軍は歓喜し、迅く力強く、互いの滅びを望んで相争い、呼びかけ合って挑み合った。そのとき、雷鳴のごとき大いなる轟きが聞こえた。

Verse 45

नदतांराक्षसानांचवानराणांचगर्जताम् ।उभेप्रमुदितेसैन्येरक्षोगणवनौकसाम् ।।6.57.44।।वेगितानांसमर्थानामन्योन्यवधकाङ् क्षिणाम् ।परस्परंचाह्वयतांनिनाद्शूयतेमहान् ।।6.57.45।।

俊敏で力ある戦士たちの間で—互いの滅びを願う者どうしが—幾度も呼びかけ挑み合い、そこに大いなる轟きが起こった。

Verse 46

ततःप्रहस्तःकपिराजवाहिनीमभिप्रतस्थेविजयायदुर्मतिः ।विवृद्धवेगंश्चविवेशतांचमूंयथामुमूर्षुश्शलभोविभावसुम् ।।।।

そのときプラハスタは、よこしまな思いのまま勝利を求めて進み、勢いをいよいよ増してヴァーナラ王の軍勢へと突入した。まるで蛾が炎へと飛び込み、自らの死を招くがごとく。