Sarga 87

Verse 1

गुहस्य वचनं श्रुत्वा भरतो भृशमप्रियम्।ध्यानं जगाम तत्रैव यत्र तच्छ्रुतमप्रियम्।।।।

グハのひどく辛い言葉を聞くや、バラタはその場で—まさにその痛ましい知らせを耳にした場所で—沈黙の思索へと沈んだ。

Verse 2

सुकुमारो महासत्त्वस्सिंहस्कन्धो महाभुजः।पुण्डरीकविशालाक्ष स्तरुणः प्रियदर्शनः।।।।प्रत्याश्वस्य मुहूर्तं तु कालं परमदुर्मनाः।पपात सहसा तोत्रैर्ह्यतिविद्ध इव द्विपः।।।।

バラタは—繊細でありながら大いなる気魄を備え、獅子のごとき肩、力強い腕、蓮のように大きな眼、若く見目麗しく—しばし息を取り戻した。だが悲嘆に心を圧され、たちまち倒れ伏した。まるで鉤棒に深く突かれた象のように。

Verse 3

सुकुमारो महासत्त्वस्सिंहस्कन्धो महाभुजः।पुण्डरीकविशालाक्ष स्तरुणः प्रियदर्शनः।।2.87.2।।प्रत्याश्वस्य मुहूर्तं तु कालं परमदुर्मनाः।पपात सहसा तोत्रैर्ह्यतिविद्ध इव द्विपः।।2.87.3।।

バラタは—繊細でありながら大いなる気魄を備え、獅子のごとき肩、力強い腕、蓮のように大きな眼、若く見目麗しく—しばし息を取り戻した。だが悲嘆に心を圧され、たちまち倒れ伏した。まるで鉤棒に深く突かれた象のように。

Verse 4

तदवस्थं तु भरतं शत्रुघ्नोऽनन्तरस्थितः।परिष्वज्य रुरोदोच्चैर्विसंज्ञश्शोककर्शितः।।।।

そのありさまのバラタを見て、すぐ傍らにいたシャトルグナは彼を抱きしめ、声高く泣き叫んだ。悲しみに削られ、彼は意識を失った。

Verse 5

ततस्सर्वास्समापेतुर्मातरो भरतस्य ताः।उपवासकृशा दीना भर्तृव्यसनकर्शिताः।।।।

そのとき、バラタのすべての母后たちは彼のもとへ急ぎ集まった――断食でやせ細り、心は荒れ、夫に降りかかった災厄に打ちひしがれて。

Verse 6

ताश्च तं पतितं भूमौ रुदन्त्यः पर्यवारयन्।कौसल्या त्वनुसृत्यैनं दुर्मनाः परिषस्वजे।।।।

泣きながら、地に倒れ伏す彼を彼女たちは取り囲んだ。カウサリヤーは深い憂いのうちに近づき、バラタを抱きしめた。

Verse 7

वत्सला स्वं यथा वत्समुपगूह्य तपस्विनी।परिपप्रच्छ भरतं रुदन्ती शोकलालसा।।।।

カウサリヤーは母の慈しみをもって、まるで我が子のようにバラタを抱きしめた。涙を流し、悲しみのはけ口を求めて、彼に問いかけた。

Verse 8

पुत्र व्याधिर्न ते कच्चिच्छरीरं परिबाधते।अद्य राजकुलस्यास्य त्वदधीनं हि जीवितम्।।।।

「わが子よ、どうか病がその身を悩ませていないように。今やこの王家の命運は、まさにお前に懸かっているのだ。」

Verse 9

त्वां दृष्ट्वा पुत्र जीवामि रामे सभ्रातृकेगते।वृत्ते दशरथे राज्ञि नाथ एकस्त्वमद्य नः।।।।

「わが子よ、私はお前の姿を見るゆえにこそ生きている。ラーマは弟とともに去り、ダシャラタ王はこの世を離れた。これより先、我らの守り手はお前ただ一人だ。」

Verse 10

कच्चिन्न लक्ष्मणे पुत्र श्रुतं ते किंचदप्रियम्।पुत्रे वाऽप्येकपुत्राया स्सहभार्ये वनं गते।।।।

わが子よ、何か不吉な知らせを聞いてはいまいな—ラクシュマナのことでも、妻とともに森へ赴いた我が一人子ラーマのことでも。

Verse 11

स मुहूर्तं समाश्वस्य रुदन्नेव महायशाः।कौसल्यां परिसान्त्वेद्यं गुहं वचनमब्रवीत्।।।।

大いなる名声を持つバラタはしばし心を整えた。なお涙を流しつつカウサリヤーを慰め、そしてグハに次の言葉を告げた。

Verse 12

भ्राता मे क्वावसद्रात्रौ क्व सीता क्व च लक्ष्मणः।अस्वपच्छयने कस्मिन् किं भुक्त्वा गुह शंस मे।।।।

グハよ、あの夜、我が兄はどこに宿り—シーターはどこに、ラクシュマナはどこにいたのか。どの床に眠り、何を食したのか、私に語ってくれ。

Verse 13

सोऽब्रवीद्भरतं हृष्टो निषादाधिपतिर्गुहः।यद्विधं प्रतिपेदे च रामे प्रियहितेऽतिथौ।।।।

するとニシャーダ族の主グハは喜びに満ちてバラタに語った。愛する友であり尊き客であるラーマを、いかに迎え、いかに奉仕したかを。

Verse 14

अन्नमुच्चावचं भक्षाः फलानि विविधानि च।रामायाभ्यवहारार्थं बहुचोपहृतं मया।।।।

私はラーマの食のために、さまざまな米、種々の食物、そして多くの果実を、豊かに取りそろえて捧げました。

Verse 15

तत्सर्वं प्रत्यनुज्ञासीद्राम स्सत्यपराक्रमः।न तु तत्प्रत्यगृह्णात्स क्षत्रधर्ममनुस्मरन्।।।।

真実に堅く立つことを真の力とするラーマは、すべてを慈しみ深く受けとめられた。だがクシャトリヤのダルマを思い、供物を受け取られなかった。

Verse 16

न ह्यस्माभिः प्रतिग्राह्यं सखे देयं तु सर्वदा।इति तेन वयं राजन्ननुनीता महात्मना।।।।

「友よ、我らは贈り物を受け取るべきではない。むしろ常に与えるべきだ。」—その言葉によって、王よ、あの大いなる魂は私たちをやさしくなだめ、諭された。

Verse 17

लक्ष्मणेन समानीतं पीत्वा वारि महायशाः।औपवास्यं तदाऽकार्षीद्राघवस्सह सीतया।।।।

そのとき名高きラ―ガヴァは、シーターとともにラクシュマナの運んだ水だけを口にし、斎戒（断食）に入った。

Verse 18

ततस्तु जलशेषेण लक्ष्मणोऽप्यकरोत्तदा।वाग्यतास्ते त्रय स्सन्ध्यां समुपासत संहिताः।।।।

それからラクシュマナも残りの水で足りとした。ついで三人は言葉を慎み心を整えて、黄昏のサンディヤー礼拝を修した。

Verse 19

सौमित्रिस्तु ततः पश्चादकरोत्स्वास्तरं शुभम्।स्वयमानीय बर्हींषि क्षिप्रं राघवकारणात्।।।।

その後サウミトリーは、ラ―ガヴァのために急いで自ら草を運び、めでたい寝床を整えた。

Verse 20

तस्मिन्समाविशद्राम स्स्वास्तरे सह सीतया।प्रक्षाल्य च तयोः पादावपचक्राम लक्ष्मणः।।।।

その寝床にラーマはシーターとともに横たわった。ラクシュマナは二人の足を洗い、やがて少し離れた所へ退いた。

Verse 21

एतत्तदिङ्गुदीमूलमिदमेव च तत्तृणम्।यस्मिन्रामश्च सीता च रात्रिं तां शयितावुभौ।।।।

これこそあのイングディー樹の根、これこそその草の寝床であり、ラーマとシーターの二人があの夜ここに眠ったのである。

Verse 22

नियम्य पृष्ठे तु तलाङ्गुलित्रवान् शरैस्सुपूर्णाविषुधी परन्तपः।महाद्धनु स्सज्यमुपोह्य लक्ष्मणो निशामतिष्ठत्परितोऽस्य केवलम्।।।।

敵を焼き尽くすラクシュマナは、掌と指に護具を着け、矢で満ちた二つの矢筒を背に負い、弦を張った大弓を構えて、夜通し—ただ一人—ラーマの周囲をくまなく警護して立ち続けた。

Verse 23

तत स्त्वहंचोत्तमबाणचापधृत् स्थितोऽभवं तत्र स यत्र लक्ष्मणः।अतन्द्रितैर्ज्ञातिभिरात्तकार्मुकैर्महेन्द्रकल्पं परिपालयंस्तदा।।।।

それから私は、弓と優れた矢を手に、ラクシュマナの立つ場所に留まった。弓を取り、怠ることなき一族の者たちと共に、その時、マヘーンドラ（インドラ）に比すべきラーマを守護した。