Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 87, Shloka 19
गुहसंवादः—रामस्य रात्रिवासवर्णनम्
Dialogue with Guha: Account of Rama’s Night Halt
Devanagari script
सौमित्रिस्तु ततः पश्चादकरोत्स्वास्तरं शुभम्।स्वयमानीय बर्हींषि क्षिप्रं राघवकारणात्।।।।
Transliteration
saumitris tu tataḥ paścād akarot svāstaraṃ śubham |
svayam ānīya barhīṃṣi kṣipraṃ rāghavakāraṇāt ||
Translation
その後サウミトリーは、ラ―ガヴァのために急いで自ら草を運び、めでたい寝床を整えた。
Word by Word
सौमित्रिःSaumitri (Lakshmana)
सौमित्रिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसौमित्रि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
ततःthereafter
ततः:
Kala-krama (काल/क्रम)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रमवाचक-अव्यय (thereafter)
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
Kala-krama (काल/क्रम)
TypeIndeclinable
Rootपश्चात् (अव्यय)
Formक्रमवाचक-अव्यय (afterwards)
अकरोत्made, prepared
अकरोत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/past), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
स्वास्तरम्a good bed, bedding
स्वास्तरम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootसु + आस्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); उपपद-तत्पुरुष ('सु-आस्तरम्' = good bedding)
शुभम्auspicious, fine
शुभम्:
Visheshana (विशेषण of स्वास्तरम्)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
स्वयम्himself
स्वयम्:
Kartṛ-visheṣaṇa (कर्तृ-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formस्वयम्-शब्दः (indeclinable; reflexive adverb)
आनीयhaving brought
आनीय:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + नी (धातु)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund in -ya), पूर्वकाल
बर्हींषिdarbha grass, sacred grass
बर्हींषि:
Karma (कर्म/Object of आनीय)
TypeNoun
Rootबर्हिस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), बहुवचन (Plural)
क्षिप्रम्quickly
क्षिप्रम्:
Riti (रीति/manner)
TypeIndeclinable
Rootक्षिप्रम् (अव्यय)
Formरीतिवाचक-अव्यय (adverb of manner: quickly)
राघवकारणात्for Raghava's sake
राघवकारणात्:
Hetu (हेतु/cause-purpose)
TypeNoun
Rootराघव + कारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative/5th), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुष ('राघवस्य कारणम्' → 'for the sake of Raghava')
Context
Therafter, the son of Sumitra (Lakshmana) himself fetched darbha grass and quicklyprepared an auspicious and comfortable bed for Rama.
Characters & Entities
L
Lakṣmaṇa (Saumitrī)R
Rāma (Rāghava)FAQs
Sevā as dharma: loving service and practical care for one’s elder and leader, performed without being asked.
Lakṣmaṇa arranges a grass-bed for Rāma after the evening rites.
Lakṣmaṇa’s devotion, diligence, and fraternal responsibility.