Adhyaya 3

Verse 1

ऋषय ऊचुः । नदीनां पर्वतानां च नामधेयानि सर्वशः । तथा जनपदानां च ये चान्ये भूमिमाश्रिताः

聖仙たちは言った。「川々と山々の名を余すところなく、また諸国土（ジャナパダ）と、地上にある他のあらゆる場所の名をも語り給え。」

Verse 2

प्रमाणं च प्रमाणज्ञ पृथिव्याः किल सर्वतः । निखिलेन समाचक्ष्व काननानि च सत्तम

おお、度量を知る者よ、四方にわたる大地の広がりを余すところなく詳しく語り、またその森々をも述べよ、徳高き最上の者よ。

Verse 3

सूत उवाच । पंचेमानि महाप्राज्ञ महाभूतानि संग्रहात् । जगतीस्थानि सर्वाणि समान्याहुर्मनीषिणः

スータは言った。大いなる賢者よ、これら五つの大元素は総合されて世界の至るところに存し、賢人たちは地上界の一切の共通の基盤であると説く。

Verse 4

भूमिरापस्तथा वायुरग्निराकाशमेव च । गुणोत्तराणि सर्वाणि तेषां भूमिः प्रधानतः

地・水・風・火、そして虚空（エーテル）—それぞれは段階的により多くの性質を備えるが、その中でも地は第一とみなされる。

Verse 5

शब्दस्पर्शश्च रूपं च रसो गंधश्च पंचमः । भूमेरेतेगुणाः प्रोक्ता ऋषिभिस्तत्त्ववेदिभिः

音と触、形と味、そして第五に香り（匂い）—これらが大地の性質であると、真理の原理を知る聖仙たちは説き明かした。

Verse 6

चत्वारोप्सुगुणा विप्रा गंधस्तत्र न विद्यते । शब्दः स्पर्शश्च रूपं च तेजसोथ गुणास्त्रयः

おおブラーフマナたちよ、水には四つの性質があり、そこには香り（匂い）は存在しない。音・触・形—これらが火の三つの性質である。

Verse 7

शब्दः स्पर्शश्च वायोस्तु आकाशे शब्द एव च । एते पंच गुणा विप्रा महाभूतेषु पंचसु

音と触は風に属し、虚空（エーテル）にはただ音のみがある。おおブラーフマナたちよ、これが五大元素における五つの性質である。

Verse 8

वर्तंते सर्वलोकेषु येषु भूताः प्रतिष्ठिताः । अन्योन्यं नातिवर्तंते साम्यं भवति वै तदा

あらゆる世界において、そこに安立する衆生は定められた道を歩み続ける。互いに越え合わぬとき、まことに均衡が成り立つ。

Verse 9

यदा तु विषमीभावमाविशंति परस्परम् । तदा देहैर्देहवंतो व्यतिरोहंति नान्यथा

だが互いに不調和へと入り込むとき、身をもつ者たちはその身によって衝突し合う――他の帰結はない。

Verse 10

आनुपूर्व्या विनश्यंति जायंते चानुपूर्वशः । सर्वाण्यपरिमेयाणि तदेषां रूपमैश्वरम्

しかるべき順序において滅し、しかるべき順序において生まれる。すべては量り知れず――それが彼らの神聖にして主宰なる相である。

Verse 11

यत्रयत्र हि दृश्यंते धावंति पांचभौतिकाः । तेषां मनुष्यास्तर्केण प्रमाणानि प्रचक्षते

五大より成るものが動いて見えるところではどこでも、人々は理によって、しかるべきプラマーナ（正しい認識手段）をその証拠として説き明かす。

Verse 12

अचिंत्याः खलु ये भावास्तान्न तर्केण साधयेत् । सुदर्शनं प्रवक्ष्यामि द्वीपं तु मुनिपुंगवाः

まことに、不可思議なる事柄は、ただ理屈によって成り立たせるべきではない。おお、牟尼の中の最勝よ、今よりスダルシャナと名づく島を説き明かそう。

Verse 13

परिमंडलो महाभागा द्वीपोऽसौ चक्रसंस्थितः । नदीजलपरिच्छिन्नः पर्वतैश्चाब्धिसन्निभैः

おお幸いなる者よ、その島洲は円形にして、輪のごとく据えられている。河の水により囲まれ、また大海に比する広大なる山々に取り巻かれている。

Verse 14

पुरैश्च विविधाकारै रम्यैर्जनपदैस्तथा । वृक्षैः पुष्पफलोपेतैः संपन्नो धनधान्यवान्

そこにはさまざまな姿の都があり、また麗しき郷里の集落があった。花と実をたわわに結ぶ樹々に満ち、繁栄し、財に富み、穀物も豊かであった。

Verse 15

लवणेन समुद्रेण समंतात्परिवारितः । यथा हि पुरुषः पश्येदादर्शे मुखमात्मनः

塩の大海に四方をめぐらされており、それは人が鏡に自らの顔を見るがごとくである。

Verse 16

एवं सुदर्शनो द्वीपो दृश्यते चक्रमंडलः । द्विरंशे पिप्पलस्तस्य द्विरंशे च शशो महान्

かくしてスダルシャナと名づく島は、輪のごとき円盤として見える。その二つの区分の一方にはピッパラ（聖なる菩提樹）が立ち、他方には大いなる兎がいる。

Verse 17

सर्वौषधिं समादाय सर्वतः परिवारितः । आपस्ततोन्या विज्ञेयाः शेषः संक्षेप उच्यते

あらゆる薬草を集め、四方より囲まれたのち、残りの事はすでに述べたところから悟るべきである。あとは今、簡略に語られる。

Verse 18

ऋषय ऊचुः । उक्तो यस्य च संक्षेपो बुद्धिमन्विधिवत्त्वया । तत्त्वज्ञश्चासि सर्वस्य विस्तरं सूत नो वद

聖仙たちは言った。「汝は智慧をもって、法にかなった手順でその要約を説いた。万事の真理を知る者よ、スータよ、われらにその詳細を語り給え。」

Verse 19

यावान्भूम्यवकाशोयं दृश्यते शशलक्षणे । तस्य प्रमाणं प्रब्रूहि ततो वक्ष्यसि पिप्पलम्

月に兎の印を帯びる者よ、ここに見えるこの大地の広がりの尺度を告げよ。そののち、聖なる無花果樹ピッパラについて語るがよい。

Verse 20

एवं तैः किल पृष्टः स सूतो वाक्यमथाब्रवीत् । सूत उवाच । प्रागायता महाप्राज्ञाः षडेते रत्नपर्वताः

かくして彼らに問われ、スータは言葉を告げた。「賢者たちよ、東方へと、宝のごとき六つの山々が延び広がっている。」

Verse 21

अवगाढा ह्युभयतः समुद्रौ पूर्वपश्चिमौ । हिमवान्हिमकूटश्च निषधश्च नगोत्तमः

両側には海がある――東の海と西の海である。（そこに）ヒマヴァーン、ヒマクータ、そして山々の最勝たるニシャダがある。

Verse 22

नीलश्च वैडूर्यमयः श्वेतश्च शशिसन्निभः । सर्वधातुपिनद्धश्च शृंगवान्नामपर्वतः

シュリンガヴァーン（Śṛṅgavān）という名の山がある。青く、ヴァイドゥーリヤ（猫目石）の宝より成り、また白く月のごとく輝き、あらゆる鉱物に覆われている。

Verse 23

एते वै पर्वता विप्राः सिद्धचारणसेविताः । तेषामंतरविष्कुंभौ योजनानि सहस्रशः

おおブラーフマナたちよ、これらこそまことに、シッダ（Siddha）とチャーラナ（Cāraṇa）に親しまれる山々である。その間の隔たりは幾千ものヨージャナに及ぶ。

Verse 24

तत्र पुण्या जनपदास्तानि वर्षाणि सत्तमाः । वसंति तेषां सत्त्वानि नानाजातीनि सर्वशः

そこには功徳に満ちた国土と郷里があり、まことに勝れた世界である。その中には、あらゆる所に、さまざまな種族の生きものが住まう。

Verse 25

इदं तु भारतं वर्षं ततो हैमवतं परम् । हेमकूटात्परं चैव हरिवर्षं प्रचक्षते

これこそがバーラタ・ヴァルシャ（Bhārata-varṣa）であり、その彼方にハイマヴァタ（Haimavata）がある。さらにヘーマクータ（Hemakūṭa）を越えたところに、ハリ・ヴァルシャ（Hari-varṣa）があると説かれる。

Verse 26

दक्षिणेन तु नीलस्य निषधस्योत्तरेण च । प्रागायतो महाभागा माल्यवान्नाम पर्वतः

ニーラ（Nīla）の南、ニシャダ（Niṣadha）の北にあって、東へと長く伸びるところに、吉祥なるマールヤヴァーン（Mālyavān）という山がある。

Verse 27

ततः परं माल्यवतः पर्वतो गंधमादनः । परिमंडलस्तयोर्मध्ये मेरुः कनकपर्वतः

その先にはマーリヤヴァト山があり、ついでガンダマーダナ山がある。その二つの間に、円輪の姿をもつ黄金の山、メール（須弥山）がそびえ立つ。

Verse 28

आदित्यतरुणाभासो विधूम इव पावकः । योजनानां सहस्राणि चतुरशीतिरुच्छ्रितः

それは若き太陽の輝きのように光り、煙なき火のごとく清らかで、八万四千ヨージャナの高さにそびえる。

Verse 29

अधस्ताच्चतुरशीतिर्योजनानां द्विजोत्तमाः । ऊर्ध्वमधश्च तिर्यक्च लोकानावृत्य तिष्ठति

おお最勝の二度生まれよ、それは下方へ八十四ヨージャナに及び、上へも下へも横へも広がって、諸世界を包みつつ立っている。

Verse 30

तस्य पार्श्वेष्वमी द्वीपाश्चत्वारः संस्थिता द्विजाः । भद्राश्वः केतुमालश्च जंबूद्वीपश्च सत्तमाः

おおバラモンたちよ、その四方の側面には四つの大陸が配されている。すなわちバドラ―シュヴァ、ケートゥマーラ、そしてジャンブードヴィーパ——おお徳高き者よ。

Verse 31

उत्तराश्चैव कुरुवः कृतपुण्य प्रतिश्रयाः । विहंगसुमुखो यस्तु सुपार्श्वस्यात्मजः किल

また北方のクル族の地も、積み重ねた功徳のよりどころである。そこに、ヴィハンガスムカという者がいると伝えられ、まことにスパールシュヴァの子である。

Verse 32

स वै विचिंतयामास सौवर्णान्प्रेक्ष्य वायसान् । मेरुरुत्तममध्यानामधमानां च पक्षिणाम्

黄金色の烏を見て、彼は思索した。「鳥にも最上・中・下がある。まさしくメル山が群を抜いてそびえるように。」

Verse 33

अविशेषकरो यस्मात्तस्मादेनं त्यजाम्यहम् । तमादित्योनुपर्येति सततं ज्योतिषां वरः

「しかるべき分別をなさぬゆえ、私は彼を捨てる。光明の中の最勝たる太陽は、常に彼に随う。」

Verse 34

चंद्रमाश्च सनक्षत्रो वायुश्चैव प्रदक्षिणः । स पर्वतो महाप्राज्ञा दिव्यपुष्पसमन्वितः

月は星宿を戴く天とともに、また風もまた、吉祥なる右繞（プラダクシナー）をなす。その山は、ああ大賢者よ、天上の花々に満ちている。

Verse 35

भवनैरावृतैः सर्वैः र्जांबूनदमयैः शुभैः । तत्र देवगणा विप्रा गंधर्वासुरराक्षसाः

周囲はジャーンブーナダ（精錬された黄金）で成る吉祥の宮殿に覆われていた。そこにはデーヴァの群れが、ああブラーフマナたちよ、ガンダルヴァ、アスラ、ラークシャサとともに居並んでいた。

Verse 36

अप्सरोगणसंयुक्ताः शैले क्रीडंति सर्वदा । तत्र ब्रह्मा च रुद्रश्च शक्रश्चापि सुरेश्वरः

アプサラスの群れを伴い、彼らは常にその山で遊楽する。そこにはまたブラフマーとルドラ、さらにシャクラ（インドラ）—神々の主—も在す。

Verse 37

समेत्य विविधैर्यज्ञैर्यजंतेऽनेक दक्षिणैः । तुंबुरुर्नारदश्चैव विश्वावसुर्हाहा हूहूः

彼らは集い、さまざまなヤジュニャ（祭祀）を、多くのダクシナー（供養の布施）とともに修する。トゥンブル、ナーラダ、さらにヴィシュヴァーヴァス、ハーハー、フーフーである。

Verse 38

अभिगम्यामरश्रेष्ठं स्तुवंति विविधैः स्तवैः । सप्तर्षयो महात्मानः कश्यपश्च प्रजापतिः

彼らは神々の中の最勝者に近づき、さまざまな讃歌をもって讃嘆した。大いなる心の七仙（サプタリシ）と、プラジャーパティたるカश्यパである。

Verse 39

तत्र गच्छंति भद्रं वः सदा पर्वणि पर्वणि । तस्यैव मूर्द्धन्युशना काव्यो दैत्यैर्महीयते

汝らに吉祥あれ—彼らは常に、節目ごとの聖なる行において、たびたびそこへ赴く。そこ、その頂にて、ウシャナー・カーヴィヤ（シュクラ）はダイティヤらにより崇敬される。

Verse 40

तस्य हैमानि रत्नानि तस्यैते रत्नपर्वताः । तस्मात्कुबेरो भगवांश्चतुर्थं भागमश्नुते

彼のものは黄金の宝珠、彼のものはこの宝石の山々。ゆえに尊きクベーラは、その富の四分の一を受け取る。

Verse 41

ततः कलांशं वित्तस्य मनुष्येभ्यः प्रयच्छति । पर्वतस्यांतरे दिव्यं सर्वर्तुकुसुमैश्चितम्

それより彼は、その財の一分を人々に施す。山の裂け目の奥には、四季の花々に彩られた神妙なる場所がある。

Verse 42

कर्णिकारवनं रम्यं शिलाजालसमुच्छ्रितम् । तत्र साक्षात्पशुपतिर्दिव्यभूतैः समावृतः

そこには麗しきカールニカーラの林があり、岩峰の連なりの中に高くそびえていた。そこにパシュパティ（シヴァ）自らが在し、神々しき存在に囲まれていた。

Verse 43

उमासहायोभगवान्रमते भूतभावनः । कर्णिकारमयीं मालां बिभ्रदापादलंबिनीम्

ウマーを伴う福徳の主は歓喜する——衆生を生み、また清める御方——カールニカーラの花で作られた花鬘を身にまとい、それは足元まで垂れ下がっていた。

Verse 44

त्रिभिर्नेत्रैः कृतोद्द्योतस्त्रिभिः सूर्यैरिवोदितैः । तमुग्रतपसः सिद्धाः सुव्रताः सत्यवादिनः

三つの眼によって輝き、まるで三つの太陽が昇ったかのようであった。その御方のもとへ、激しい苦行を成し遂げた成就者たちが、清き誓願を保ち、真実を語る者として近づいた。

Verse 45

पश्यंति नहि दुर्वृत्तैः शक्यो द्रष्टुं महेश्वरः । तस्य शैलस्य शिखरात्क्षीरधारा द्विजोत्तमाः

悪しき行いの者には見えない。マヘーシュヴァラは邪なる者には拝することができぬ。その山の頂からは、ああ最勝のバラモンよ、乳の流れが湧き出ている。

Verse 46

विश्वरूपात्परमिता भीमनिर्घातनिस्वना । पुण्यापुण्यतमैर्जुष्टा गंगा भागीरथी शुभा

吉祥なるガンガー、バギーラティーは、無数の姿において他を凌ぎ、恐るべき雷鳴のように轟く。最も功徳ある者も、最も罪深き者も、ともにその流れに集う。

Verse 47

प्लवंती च प्रवेगेन ह्रदे चंद्रमसः शुभे । तया ह्युत्पादितः पुण्यः स ह्रदः सागरोपमः

やがて彼女は勢いよく流れ、吉祥なる月の湖へと躍り入った。彼女によって功徳の聖なる湖が生じ、広大にして壮麗、まるで大海のごとくであった。

Verse 48

तां धारयामास तदा दुर्द्धरां पर्वतैरपि । शतं वर्षसहस्राणि शिरसैव पिनाकधृक्

そのときピナーカを持つ御方（シヴァ）は、ただ己が頭上に彼女を戴き、山々でさえ支え難いその重荷を、十万年のあいだ保ち続けた。

Verse 49

मेरोस्तु पश्चिमे पार्श्वे केतुमालो द्विजोत्तमाः । जंबूखंडे तु तत्रैव महाजनपदो द्विजाः

おお最勝の二度生まれよ、メール山の西の側面にはケートゥマーラがある。さらにその同じ地、ジャンブー・カーンダのうちに、大いなる国土（マハージャナパダ）がある、婆羅門たちよ。

Verse 50

आयुर्दशसहस्राणि वर्षाणां तत्र सत्तमाः । सुवर्णवर्णाश्च नरा स्त्रियश्चाप्सरसां समाः

おお徳高き者よ、そこでは寿命は一万年に及ぶ。男は黄金の色を帯び、女はアプサラスに比すべき美しさである。

Verse 51

अनामया वीतशोका नित्यं मुदितमानसाः । जायंते मानवास्तत्र निस्तप्तकनकप्रभाः

そこでは人々は病なく憂いなく生まれ、心は常に歓喜し、よく精錬された黄金のように輝く。

Verse 52

गंधमादनशृंगेषु कुबेरः सह राक्षसैः । संवृतोप्सरसां संघैर्मोदते गुह्यकाधिपः

ガンダマーダナの峰々において、グヒヤカの主クベーラは、ラークシャサたちを伴い、アプサラーの群に取り囲まれて歓喜している。

Verse 53

गंधमादनपार्श्वे तु परे विगतपातकाः । एकादशसहस्राणि वर्षाणां परमायुषः

しかしガンダマーダナの近く、彼方の側には罪を離れた者たちが住み、その最長の寿命は一万一千年である。

Verse 54

तत्र कृष्णा नरा विप्रास्तेजोयुक्ता महाबलाः । स्त्रियश्चोत्पलपत्राभाः सर्वाः सुप्रियदर्शनाः

そこでは、男たち—黒みを帯びた肌のブラーフマナ—は光輝と大いなる力を備え、女たちは蓮の花弁のように麗しく、皆ことごとく見て喜ばしい姿であった。

Verse 55

नीलोत्पलधरं श्वेतं श्वेताद्धैरण्यकं वरम् । वर्षमैरावतं विप्रा नानाजनपदावृतम्

ブラーフマナたちよ、アイラーヴァタ・ヴァルシャと呼ばれる国土は、青蓮を宿し、白く輝き、さらにその白を超えて黄金の光彩を帯びる最勝の地であり、多くの国々と領域に囲まれている。

Verse 56

धनुखंडेः महाभागा द्वे वर्षे दक्षिणोत्तरे । इलावृत्तं मध्यगं तु पंचवर्षाणि चैव हि

高貴なる者たちよ、ダヌカンダには南と北の二つのヴァルシャがあり、しかし中央に位置するイラーヴリッタは、まことに五つのヴァルシャより成る。

Verse 57

उत्तरोत्तरमेतेभ्यो वर्षमुद्रिच्यते गुणैः । आयुः प्रमाणमारोग्यं धर्मतः कामतोऽर्थतः

これらの彼方にある次々の国土は、徳相においていよいよ勝れ、より長き寿命、身丈と気力の正しいほど、病なき安穏を授け、さらにダルマ・カーマ・アルタの成就をもたらす。

Verse 58

समन्वितानि भूतानि तेषु सर्वेषु सत्तमाः । एवमेषा महाभागाः पर्वतैः पृथिवी चिता

それらの中にあらゆる生きとし生けるものが集められ、またそのすべてのうち最も高貴なる者たちが在した。かくして、幸い多き者よ、この大地は山々によって積み重ねられたかのようになった。

Verse 59

हेमकूटस्तु सुमहान्कैलासो नाम पर्वतः । तत्र वैश्रवणो देवो गुह्यकैः सह मोदते

ヘーマクータとも呼ばれる、カイラーサという非常に大いなる山がある。そこでは神ヴァイシュラヴァナがグヒヤカたちと共に歓喜している。

Verse 60

अस्त्युत्तरेण कैलासं मैनाकं पर्वतं प्रति । हिरण्यशृंगः सुमहान्दिव्यो मणिमयो गिरिः

カイラーサの北、マイナーカ山の方角に、ヒラニヤシュリンガという非常に大いなる山がある。神々しく、宝玉で成ったかのような霊峰である。

Verse 61

तस्य पार्श्वे महद्दिव्यं शुभ्रं कांचनवालुकम् । रम्यं विष्णुसरो नाम यत्र राजा भगीरथः

その傍らには、白く黄金に輝く砂をたたえた、広大で神々しく麗しい地がある。そこにヴィシュヌ・サラスと名づくる佳き湖があり、かつてバギーラタ王が留まり苦行を修した。

Verse 62

दृष्ट्वा भागीरथीं गंगामुवास बहुलाः समाः । यूपा मणिमयास्तत्र क्षेत्राश्चापि हिरण्मयाः

バギーラティーなるガンガーを拝して、彼はそこに幾年も住した。その地では、祭祀（ヤジュニャ）の柱は宝玉で作られ、聖なる田地もまた黄金であった。

Verse 63

तत्रेष्ट्वा तु गतः सिद्धिं सहस्राक्षो महायशाः । स्रष्टा भूतिपतिर्यत्र सर्वलोकैः सनातनः

そこで礼拝を捧げたのち、千の眼をもつ大いなる名声の者は成就（シッディ）を得た。まさにその地において、永遠の創造主—福徳の主にして万界の統御者—が顕れ、礼拝される。

Verse 64

उपास्यते तिग्मतेजा यत्र भूतः समंततः । नरनारायणौ ब्रह्मा मनुः स्थाणुश्च पंचमः

その地では、鋭き光輝を放つ輝ける主が、あらゆる方角より衆生に囲まれて礼拝される。そこにナラとナーラーヤナ、ブラフマー、マヌ、そして第五としてスターヌが在す。

Verse 65

तत्र दिव्या त्रिपथगा प्रथमं तु प्रतिष्ठिता । ब्रह्मलोकादपाक्रांता सप्तधा प्रतिपद्यते

その地において、まず神なるトリパタガー—三つの道を行くガンガー—が安住した。ブラフマローカより降り、のちに七つの流れとして顕れる。

Verse 66

वटोदका सा नलिनी पार्वती च सरस्वती । जंबूनदी च सीता च गंगा सिंधुश्च सप्तमी

その流れは、ヴァトーダカー、ナリニー、パールヴァティー、サラスヴァティー、ジャンブーナディー、シーター、ガンガー、そしてシンドゥ—この列の第七である。

Verse 67

अचिंत्या दिव्यसंज्ञा सा प्रभावैश्च समन्विता । उपास्यते यत्र सत्रं सहस्रयुगपर्यये

彼女は不可思議にして天なる名で知られ、霊妙なる威力を具える。かの地では、サトラ（長期の祭祀会）が千ユガの終わりに至るまで恭しく奉持される。

Verse 68

दृश्यादृश्या च भवति तत्रतत्र सरस्वती । एता दिव्याः सप्तगंगास्त्रिषुलोकेषु विश्रुताः

そこではサラスヴァティーが、所により現れ、また姿を隠す。これこそ三界に名高い、神なる「七つのガンガー」である。

Verse 69

रक्षांसि वै हिमवती हेमकूटे च गुह्यकाः । सर्पा नागाश्च निषधे गोकर्णं च तपोवनम्

まことに、ヒマヴァトにはラークシャサが住み、ヘーマクータにはグヒヤカが住む。ニシャダには蛇とナーガがあり、ゴーカルナは苦行の聖林タポーヴァナである。

Verse 70

देवासुराणां सर्वेषां श्वेतः पर्वतमुच्यते । गंधर्वा निषधे नित्यं नीले ब्रह्मर्षयस्तथा

すべての神々とアスラのうち、「白き山」がその座と説かれる。ガンダルヴァは常にニシャダに住み、同じくブラフマリシは「青き山」に住まう。

Verse 71

शृंगवांस्तु महाभागा देवानां प्रतिसंचरः । इत्येतानि महाभागाः सप्तवर्षाणि भागशः

またシュリンガヴァーン——おお高貴なる者たちよ——は、神々が巡り行く国土である。かくして、尊き者たちよ、これらが七つのヴァルシャであり、それぞれが自らの分域として区別される。

Verse 72

भूतान्युपनिविष्टानि गतिमंति ध्रुवाणि च । तेषामृद्धिर्बहुविधा दृश्यते देवमानुषा

衆生はそれぞれの位に定まり、あるものは動き、あるものは不動である。その繁栄は多様に現れ、天（デーヴァ）にも人にも等しく見られる。

Verse 73

अशक्यं परिसंख्यातुं श्रद्धे या तु विभूषिता । यां तु पृच्छथ मां विप्रा दिव्यमेनां शशाकृतिम्

おおシュラッダーよ、光輝に飾られ、その徳は数え尽くせない。ブラーフマナたちよ、汝らは私に、この月のごとき姿の神聖なる者を問うている。

Verse 74

पार्श्वे शशस्य द्वे वर्षे उक्ते ये दक्षिणोत्तरे । कर्णे तु नागद्वीपश्च काश्यपद्वीप एव च

兎（シャシャ）の両脇には二つの国土（ヴァルシャ）、南と北があると言われる。さらにその耳にはナーガドヴィーパと、同じくカーシュヤパドヴィーパがある。

Verse 75

कर्णद्वीपशिलो विप्राः श्रीमान्मलयपर्वतः । एतद्द्वितीयं द्वीपस्य दृश्यते शशिसंस्थितम्

ブラーフマナたちよ、輝かしきマラヤ山（Malayaparvata）はカルナドヴィーパの岩なる高嶺である。これが島の第二の相として見え、そのありさまは月のごとくである。