Adhyaya 103

Verse 1

कुंजल उवाच । अशोकसुंदरी जाता सर्वयोषिद्वरा तदा । रेमे सुनंदने पुण्ये सर्वकामगुणान्विते

クンジャラ（Kuṃjala）は言った。—そのときアショーカスンダリー（Aśokasundarī）が生まれ、すべての女性のうち最も勝れた者となった。彼女は、あらゆる願いを成就させる徳を具えた聖なる林「スナンダナ（Sunandana）」にて歓び憩った。

Verse 2

सुरूपाभिः सुकन्याभिर्देवानां चारुहासिनी । सर्वान्भोगान्प्रभुंजाना गीतनृत्यविचक्षणा

美しく徳ある乙女たちに囲まれ、彼女はデーヴァたちの前で麗しく微笑み、あらゆる歓楽を味わい、歌と舞に巧みであった。

Verse 3

विप्रचित्तेः सुतो हुंडो रौद्रस्तीव्रश्च सर्वदा । स्वेच्छाचारो महाकामी नंदनं प्रविवेश ह

ヴィプラチッティの子フンダは、常に荒々しく激烈で、ただ己の欲するままに振る舞い、大いなる欲情に駆られて、天上の歓楽園ナンダナへと入った。

Verse 4

अशोकसुंदरीं दृष्ट्वा सर्वालंकारसंयुताम् । तस्यास्तु दर्शनाद्दैत्यो विद्धः कामस्य मार्गणैः

あらゆる装身具に飾られたアショーカスンダリーを見たとき、ダイティヤはただその姿を目にしただけで、愛神カーマの矢に射抜かれた。

Verse 5

तामुवाच महाकायः का त्वं कस्यासि वा शुभे । कस्मात्त्वं कारणाच्चात्र आगतासि वनोत्तमम्

すると大いなる身躯の者は彼女に言った。「吉祥なる御方よ、汝は誰で、誰に属するのか。いかなる理由で、この最上の森へ来たのか。」

Verse 6

अशोकसुंदर्युवाच । शिवस्यापि सुपुण्यस्य सुताहं शृणु सांप्रतम् । स्वसाहं कार्तिकेयस्य जननी गोत्रजापि मे

アショーカスンダリーは言った。「今、聞きなさい。私はまことに最も功徳深きシヴァの娘である。私はまたカールティケーヤの妹であり、彼の母もまた我が同じゴートラ（氏族系譜）に属する。」

Verse 7

बालभावेन संप्राप्ता लीलया नंदनं वनम् । भवान्कोहि किमर्थं तु मामेवं परिपृच्छति

幼子の心のままに、戯れてナンダナの林に来ました。けれど、あなたは誰で、なぜこのように私に問いかけるのですか。

Verse 8

हुंड उवाच । विप्रचित्तेः सुतश्चाहं गुणलक्षणसंयुतः । हुंडेति नाम्ना विख्यातो बलवीर्यमदोद्धतः

フンḍaは言った。「私はヴィプラチッティの子、徳と相（しるし）を備える者。『フンḍa』の名で知られ、力と武勇の誇りに酔いしれている。」

Verse 9

दैत्यानामप्यहं श्रेष्ठो मत्समो नास्ति राक्षसः । देवेषु मर्त्यलोकेषु तपसा यशसा कुले

「ダイティヤの中でも私は最上、ラークシャサの中に私に並ぶ者はいない。神々の間でも人界でも、タパス（苦行）と名声と家柄によって、私は抜きんでている。」

Verse 10

अन्येषु नागलोकेषु धनभोगैर्वरानने । दर्शनात्ते विशालाक्षि हतः कंदर्पमार्गणैः

麗しき面（おもて）の君よ、ほかのナーガの世界には富と歓楽がある。だが大きな瞳の君よ、ただ君を見ただけで、私はカーマの矢に射抜かれてしまった。

Verse 11

शरणं ते ह्यहं प्राप्तः प्रसादसुमुखी भव । भव स्ववल्लभा भार्या मम प्राणसमा प्रिया

まことに私はあなたを拠り所として来ました。どうか慈しみ、やさしい面差しをお向けください。わが愛しき妻となってください、命の息と等しく大切な人よ。

Verse 12

अशोकसुंदर्युवाच । श्रूयतामभिधास्यामि सर्वसंबंधकारणम् । भवितव्या सुजातस्य लोके स्त्री पुरुषस्य हि

アショーカスンダリーは言った。「聞きなさい。あらゆる縁を生じさせる原因をわたしは説こう。まことにこの世では、良き家に生まれた男には妻が定められている。」

Verse 13

भवितव्यस्तथा भर्ता स्त्रिया यः सदृशो गुणैः । संसारे लोकमार्गोयं शृणु हुंड यथाविधि

ゆえに女は、徳において自らに似た、ふさわしい対となるべき定めの人を夫とすべきである。これが世のならわしの道である。フンダよ、正しく定められたとおりに聞きなさい。

Verse 14

अस्त्येव कारणं चात्र यथा तेन भवाम्यहम् । सुभार्या दैत्यराजेंद्र शृणुष्व यतमानसः

まことに、わたしがこのようになったのには理由がある。魔王たちのインドラよ、聞きなさい――良き妻よ――心を定めて。

Verse 15

वृक्षराजादहं जाता यदा काले महामते । शंभोर्भावं सुसंगृह्य पार्वत्या कल्पिता ह्यहम्

大いなる心の人よ、定めの時にわたしは樹々の王より生まれた。そしてシャンブ（シヴァ）の御意をよく受けとめ、パールヴァティーによって形づくられたのだ。

Verse 16

देवस्यानुमते देव्या सृष्टो भर्ता ममैव हि । सोमवंशे महाप्राज्ञः स धर्मात्मा भविष्यति

神の許しのもと、女神はまことにわたしのために夫をお造りになった。彼は月の王統に現れ、きわめて賢く、真に法にかなう徳の人となる。

Verse 17

जिष्णुर्जिष्णुसमो वीर्ये तेजसा पावकोपमः । सर्वज्ञः सत्यसंधश्च त्यागे वैश्रवणोपमः

彼は勝利に満ち、武勇においてジシュヌ（インドラ）に等しい。光輝は火のごとく、万事に通じ、真実に堅く、布施の徳においてはヴァイシュラヴァナ（クベーラ）に比せられる。

Verse 18

यज्वा दानपतिः सोपि रूपेण मन्मथोपमः । नहुषोनाम धर्मात्मा गुणशील महानिधिः

彼もまた祭祀（ヤジュニャ）を修し、施与の主であった。美しさはマンマタ（カーマ）に比せられる。名をナフシャというその法にかなう者は、徳行にすぐれ、功徳の大いなる宝蔵であった。

Verse 19

देव्या देवेन मे दत्तःख्यातोभर्ताभविष्यति । तस्मात्सर्वगुणोपेतं पुत्रमाप्स्यामि सुंदरम्

女神と神とによって我に授けられた名高き夫は、まことに我が伴侶となるであろう。ゆえに私は、あらゆる徳を具えた麗しき男子を得る。

Verse 20

इंद्रोपेंद्र समं लोके ययातिं जनवल्लभम् । लप्स्याम्यहं रणे धीरं तस्माच्छंभोः प्रसादतः

シャンブ（Śambhu）の恩寵により、私は戦場において不動の勇士を得るであろう――民に愛されるヤヤーティ、世においてインドラとウペーンドラに等しき者を。

Verse 21

अहं पतिव्रता वीर परभार्या विशेषतः । अतस्त्वं सर्वथा हुंड त्यज भ्रांतिमितो व्रज

私は貞節を守る妻、勇士よ――しかもとりわけ、まことに他の男の正妻である。ゆえにフンダよ、この迷妄をことごとく捨て、ここより去れ。

Verse 22

प्रहस्यैव वचो ब्रूते अशोकसुंदरीं प्रति । हुंड उवाच । नैव युक्तं त्वया प्रोक्तं देव्या देवेन चैव हि

彼は微笑みつつ、アショーカスンダリーにこの言葉を告げた。フンダは言った。「汝の言はまことに相応しからず。女神と神とが語りしこともまた然り。」

Verse 23

नहुषोनाम धर्मात्मा सोमवंशे भविष्यति । भवती वयसा श्रेष्ठा कनिष्ठो न स युज्यते

ソーマの王統に、ナフシャと名づくる法にかなう魂の者が現れよう。だが汝は年長である。年少の彼が汝と婚姻に結ばれるのは相応しくない。

Verse 24

कनिष्ठा स्त्री प्रशस्ता तु पुरुषो न प्रशस्यते । कदा स पुरुषो भद्रे तव भर्ता भविष्यति

年若き女は称えられるが、男は称えられぬ。吉祥なる淑女よ、その男はいつ汝の夫となるのか。

Verse 25

तारुण्यं यौवनं चापि नाशमेवं प्रयास्यति । यौवनस्य बलेनापि रूपवत्यः सदा स्त्रियः

若さと青春もまた、このように過ぎ去り滅びへと向かう。たとえ青春の力があっても、美しき女は常にそのままではない。

Verse 26

पुरुषाणां वल्लभत्वं प्रयांति वरवर्णिनि । तारुण्यं हि महामूलं युवतीनां वरानने

麗しき肌の淑女よ、女は男に愛されるものとなる。美しき顔よ、若さこそが乙女たちの大いなる根本なのである。

Verse 27

तस्या धारेण भुंजंति भोगान्कामान्मनोनुगान् । कदा सोभ्येष्यते भद्रे आयोः पुत्रः शृणुष्व मे

彼女の支えによって、彼らは心に従う快楽と欲望を享受する。「吉祥なる御方よ、アーユの子はいつ帰るのか。わたしの言葉を聞きなさい。」

Verse 28

यौवनं वर्ततेऽद्यैव वृथा चैव भविष्यति । गर्भत्वं च शिशुत्वं च कौमारं च निशामय

若さはただ今日にあるのみ、やがて空しく過ぎ去る。胎内の時、乳児の時、そして幼き時をも省みよ。

Verse 29

कदासौ यौवनोपेतस्तव योग्यो भविष्यति । यौवनस्य प्रभावेन पिबस्व मधुमाधवीम्

いつ彼は若さを備え、汝にふさわしい伴侶となるのか。若さの力により、蜜のごとく甘いマーダヴィー――春の美酒を飲め。

Verse 30

मया सह विशालाक्षि रमस्व त्वं सुखेन वै । हुंडस्य वचनं श्रुत्वा शिवस्य तनया पुनः

「大いなる瞳の君よ、わたしと共にいて、安らかに楽しめ。」フンダの言葉を聞いて、シヴァの娘は再び答えた。

Verse 31

उवाच दानवेंद्रं तं साध्वसेन समन्विता । अष्टाविंशतिके प्राप्ते द्वापराख्ये युगे तदा

サードヴァセーナを伴い、第二十八のドヴァーパラ・ユガが到来したその時、彼女はダーナヴァの主に語りかけた。

Verse 32

शेषावतारो धर्मात्मा वसुदेवसुतो बलः । रेवतस्य सुतां दिव्यां भार्यां स च करिष्यति

ヴァスデーヴァの子バラは、法にかなう正しき者、シェーシャの化身として、レーヴァタの神聖なる娘を妻として迎える。

Verse 33

सापि जाता महाभाग कृताख्ये हि युगोत्तमे । युगत्रयप्रमाणेन सा हि ज्येष्ठा बलादपि

大いに幸いなる者よ、彼女もまた「クリタ」と呼ばれる最上の時代に生まれ、三つのユガの尺度により、まことに最年長であり、さらに生得の力においても勝れている。

Verse 34

बलस्य सा प्रिया जाता रेवती प्राणसंमिता । भविष्यद्वापरे प्राप्त इह सा तु भविष्यति

彼女はバラの愛しき者となった――命にも等しく愛されるレーヴァティ。来たるドヴァーパラの時代に至れば、ここにおいて確かに彼の妃となる。

Verse 35

मायावती पुरा जाता गंधर्वतनया वरा । अपहृत्य नियम्यैव शंबरो दानवोत्तमः

昔、マーヤーヴァティーは生まれた――ガンダルヴァの優れた娘として。ダーナヴァの雄たるシャンバラは彼女をさらい、支配のもとに置いた。

Verse 36

तस्या भर्ता समाख्यातो माधवस्य सुतो बली । प्रद्युम्नो नाम वीरेशो यादवेश्वरनंदनः

彼女の夫は、マーダヴァの力ある御子として名高い――名をプラデュムナといい、勇士たちの主、ヤーダヴァの王統の君に愛される後裔である。

Verse 37

तस्मिन्युगे भविष्येत भाव्यं दृष्टं पुरातनैः । व्यासादिभिर्महाभागैर्ज्ञानवद्भिर्महात्मभिः

その時代には、定められたことは必ず成就する——古の賢者たち、ヴィヤーサをはじめとする大いなる福徳を備えた聖仙、智慧ある大魂によって久しく予見されていた。

Verse 38

एवं हि दृश्यते दैत्य वाक्यं देव्या तदोदितम् । मां प्रति हि जगद्धात्र्या पुत्र्या हिमवतस्तदा

まことにこのように見える、ダイティヤよ。あの言葉はその時、女神——世界の母、ヒマヴァトの娘——によって語られ、当時わたしに向けられたのである。

Verse 39

त्वं तु लोभेन कामेन लुब्धो वदसि दुष्कृतम् । किल्बिषेण समाजुष्टं वेदशास्त्रविवर्जितम्

しかし汝は——貪りと欲望に目を曇らされ——悪しき行いを語る。罪垢に染まり、ヴェーダとシャーストラの導きをまったく欠いている。

Verse 40

यद्यस्यदिष्टमेवास्ति शुभं वाप्यशुभं दृढम् । पूर्वकर्मानुसारेण तत्तस्य परिजायते

人に定まる運命が——吉であれ凶であれ、堅く定められていようとも——それは過去の行為（カルマ）に従って、その人に現れ出る。

Verse 41

देवानां ब्राह्मणानां च वदने यत्सुभाषितम् । निःसरेद्यदि सत्यं तदन्यथा नैव जायते

神々とブラーフマナの口より出る善き言葉は——真実であれば成就し、真実でなければ決して生起しない。

Verse 42

मद्भाग्यादेवमाज्ञातं नहुषस्यापि तस्य च । समायोगं विचार्यैवं देव्या प्रोक्तं शिवेन च

わが幸運により、かく理解された――ナフシャ（Nahusha）に関わることもまた。かく因縁を省みて、女神が語り、さらにシヴァ（Śiva）も語った。

Verse 43

एवं ज्ञात्वा शमं गच्छ त्यज भ्रांतिं मनःस्थिताम् । नैव शक्तो भवान्दैत्य मे मनश्चालितुं ध्रुवम्

これを知ったなら、安らぎと静けさへ帰れ。心に巣くう迷妄を捨てよ。汝ダイティヤよ、堅固なる我が心を揺るがすことは決してできぬ。

Verse 44

पतिव्रता दृढा चित्ते स को मे चालितुं क्षमः । महाशापेन धक्ष्यामि इतो गच्छ महासुर

我は貞節を守る妻（パティヴラター）、心堅く定まる者。誰が我を揺るがせようか。大いなる呪詛にて汝を焼き尽くす。ここを去れ、強大なる阿修羅よ。

Verse 45

एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं हुंडो वै दानवो बली । मनसा चिंतयामास कथं भार्या भवेदियम्

その言葉を聞くや、力あるダーナヴァのフンダ（Huṇḍa）は心に思案した。「いかにしてこの女を我が妻とできようか。」

Verse 46

विचिंत्य हुंडो मायावी अंतर्धानं समागतः । ततो निष्क्रम्य वेगेन तस्मात्स्थानाद्विहाय ताम् । अन्यस्मिन्दिवसे प्राप्ते मायां कृत्वा तमोमयीम्

思案ののち、幻力（マーヤー）を操るフンダ（Huṇḍa）は姿を消した。ついで彼はその場を疾く去り、彼女を残したまま、別の日に時が至ると、闇より成るマーヤーを作り出した。

Verse 47

दिव्यं मायामयं रूपं कृत्वा नार्यास्तु दानवः । मायया कन्यका रूपो बभूव मम नंदन

神妙なるマーヤーの織りなす女の姿をまとい、そのダーナヴァは幻術によって乙女の形となった、わが子よ。

Verse 48

सा कन्यापि वरारोहा मायारूपागमत्ततः । हास्यलीला समायुक्ता यत्रास्ते भवनंदिनी

その乙女もまた—麗しく気高き姿で—やがて幻の形をとり、戯れの笑いと遊興を伴って、バヴァナンディニーのいる所へ赴いた。

Verse 49

उवाच वाक्यं स्निग्धेव अशोकसुंदरीं प्रति । कासि कस्यासि सुभगे तिष्ठसि त्वं तपोवने

彼はアショーカスンダリーにやさしく言った。「汝は誰ぞ、吉祥なる者よ。誰の娘か。なぜこの苦行の森にとどまるのか。」

Verse 50

किमर्थं क्रियते बाले कामशोषणकं तपः । तन्ममाचक्ष्व सुभगे किंनिमित्तं सुदुष्करम्

「いかなる目的で、幼き者よ、この苦行—欲を枯らすタパス—を行うのか。告げよ、吉祥なる者よ、何ゆえにこれほど難行なのか。」

Verse 51

तन्निशम्य शुभं वाक्यं दानवेनापि भाषितम् । मायारूपेण छन्नेन साभिलाषेण सत्वरम्

その吉祥なる言葉を—たとえダーナヴァの口からであっても—聞くや、彼はマーヤーの姿に身を隠し、欲に満ちて、ただちに動いた。

Verse 52

आत्मसृष्टि सुवृत्तांतं प्रवृत्तं तु यथा पुरा । तपसः कारणं सर्वं समाचष्ट सुदुःखिता

深く嘆き悲しみつつ、彼女は自らの自生の由来と、かつてそれがいかに起こったかの全てを余すところなく語り、そして万事の因はタパス（苦行・聖なる修行）にあると説き明かした。

Verse 53

उपप्लवं तु तस्यापि दानवस्य दुरात्मनः । मायारूपं न जानाति सौहृदात्कथितं तया

しかしその邪悪なダーナヴァは、迫り来る災厄をマーヤー（幻力）の姿だとは悟らなかった。彼女が親愛ゆえにそう告げたにもかかわらず。

Verse 54

हुंड उवाच । पतिव्रतासि हे देवि साधुव्रतपरायणा । साधुशीलसमाचारा साधुचारा महासती

フンダは言った。「女神よ、汝はパティヴラター（夫に貞節を尽くす者）、聖なる誓戒にひたすら励む。徳高く、行い正しく、正道に住する大いなるサティである。」

Verse 55

अहं पतिव्रता भद्रे पतिव्रतपरायणा । तपश्चरामि सुभगे भर्तुरर्थे महासती

「やさしき御方よ、私はパティヴラター、夫への貞信の誓いにひたすら生きる者。幸いなる者よ、私は夫のためにタパス（苦行・聖修）を行い、大いなる徳婦として励む。」

Verse 56

मम भर्ता हतस्तेन हुंडेनापि दुरात्मना । तस्य नाशाय वै घोरं तपस्यामि महत्तपः

「我が夫は、あの邪悪なフンダに討たれた。ゆえに彼を滅ぼすため、私は恐るべき大いなるタパス（苦行）を修している。」

Verse 57

एहि मे स्वाश्रमे पुण्ये गंगातीरे वसाम्यहम् । अन्यैर्मनोहरैर्वाक्यैरुक्ता प्रत्ययकारकैः

「わが聖なるアーシュラマへ来なさい。わたしはガンガー（Gaṅgā）の岸辺に住む。さらに、信頼と確信を起こさせるための、ほかの魅力ある言葉でもわたしは語りかけられてきた。」

Verse 58

हुंडेन सखिभावेन मोहिता शिवनंदिनी । समाकृष्टा सुवेगेन महामोहेन मोहिता

シヴァの娘は、フンダ（Huṇḍa）に友情の姿で惑わされ、たちまち彼のもとへ引き寄せられた――心は迷い、巨大な恋慕にすっかり呑み込まれていた。

Verse 59

आनीतात्मगृहं दिव्यमनौपम्यं सुशोभनम् । मेरोस्तु शिखरे पुत्र वैडूर्याख्यं पुरोत्तमम्

彼はその者を、自らの天上の住まいへと連れて行った――比類なく華麗なる住処を、メル山（Meru）の頂に、わが子よ、ヴァイドゥーリヤ（Vaiḍūrya）と呼ばれる最勝の都へ。

Verse 60

अस्ति सर्वगुणोपेतं कांचनाख्यं महाशिवम् । तुंगप्रासादसंबाधैः कलशैर्दंडचामरैः

そこには「カーンチャナ」（Kāñcana）と呼ばれるマハーシヴァ（Mahāśiva）の大いなる聖殿があり、あらゆる徳を具えている。高楼の宮殿が立ち並び、カラシャ（kalaśa）の宝瓶頂、杖、そして儀礼のチャーマラ（cāmara：ヤク尾の払子）で荘厳されていた。

Verse 61

नानवृक्षसमोपेतैर्वनैर्नीलैर्घनोपमैः । वापीकूपतडागैश्च नदीभिस्तु जलाशयैः

そこは、さまざまな樹々に満ちた森によって飾られ、濃い青は密雲のごとくであった。さらに水のたまりも備わり、ヴァーピー（vāpī：階段井戸）、井戸、池、川、そして諸々の水域があった。

Verse 62

शोभमानं महारत्नैः प्राकारैर्हेमसंयतैः । सर्वकामसमृद्धार्थं संपूर्णं दानवस्य हि

それは大いなる宝珠により燦然と輝き、城壁と櫓は黄金で飾られていた。あらゆる点で円満に具わり、諸願を成就する品々に満ちており、まことにダーナヴァの所有であった。

Verse 63

ददृशे सा पुरं रम्यमशोकसुंदरी तदा । कस्य देवस्य संस्थानं कथयस्व सखे मम

そのときアショーカスンダリーは、心奪われる都を目にした。「ねえ友よ、告げてください——この御殿はどの神の御住まいなのですか。」

Verse 64

सोवाच दानवेंद्रस्य दृष्टपूर्वस्य वै त्वया । तस्य स्थानं महाभागे सोऽहं दानवपुंगवः

彼は言った。「幸いなる御方よ、あなたは以前にもダーナヴァの王を見たことがある。われこそそのダーナヴァの雄、そしてここがその住まいである。」

Verse 65

मया त्वं तु समानीता मायया वरवर्णिनि । तामाभाष्य गृहं नीता शातकौंभं सुशोभनम्

「だが、麗しき肌の御方よ、わが幻力（マーヤー）によってあなたをここへ連れて来たのだ。」そう語り、彼は黄金に飾られた見事な邸へと彼女を導いた。

Verse 66

नानावेश्मैः समाजुष्टं कैलासशिखरोपमम् । निवेश्य सुंदरीं तत्र दोलायां कामपीडितः

多くの楼閣に飾られ、カイラーサ山の峰にも似た住まいにおいて、彼はその美女をぶらんこに座らせた——欲望に責め苛まれながら。

Verse 67

पुनः स्वरूपी दैत्येंद्रः कामबाणप्रपीडितः । करसंपुटमाबध्य उवाच वचनं तदा

そのときダイティヤの王はふたたび本来の姿に戻り、カーマの矢に苦しめられて合掌し、かく言葉を発した。

Verse 68

यं यं त्वं वांछसे भद्रे तं तं दद्मि न संशयः । भज मां त्वं विशालाक्षि भजंतं कामपीडितम्

吉祥なる方よ、あなたの望むものは何であれ、疑いなく授けよう。大いなる瞳の御方よ、欲に責められつつもあなたを礼拝するこの私を、どうか礼拝してほしい。

Verse 69

श्रीदेव्युवाच । नैव चालयितुं शक्तो भवान्मां दानवेश्वरः । मनसापि न वै धार्यं मम मोहं समागतम्

シュリー・デーヴィーは言った。「ダーナヴァの主よ、あなたは私を少しも動かすことはできない。私に訪れた迷妄は、心によってさえ抑えがたいのだ。」

Verse 70

भवादृशैर्महापापैर्देवैर्वा दानवाधमैः । दुष्प्राप्याहं न संदेहो मा वदस्व पुनः पुनः

おまえのような大罪人にとって—たとえデーヴァであろうと、あるいはダーナヴァの最下の者であろうと—私は疑いなく得難い。ゆえにその言葉を幾度も繰り返すな。

Verse 71

स्कंदानुजा सा तपसाभियुक्ता जाज्वल्यमाना महता रुषा च । संहर्तुकामा परि दानवं तं कालस्य जिह्वेव यथा स्फुरंती

スカンダの妹は、苦行により鍛えられ、激しい怒りに燃えて赫々と輝いた。あのダーナヴァを滅ぼさんとして彼の周りをめぐり、時（死）そのものの舌のごとく閃き震えた。

Verse 72

पुनरुवाच सा देवी तमेवं दानवाधमम् । उग्रं कर्म कृतं पाप चात्मनाशनहेतवे

その女神は再びその卑劣な悪魔に言った。「お前は自身の破滅の原因となる、残忍で罪深い行いをしたのだ。」

Verse 73

आत्मवंशस्य नाशाय स्वजनस्यास्य वै त्वया । दीप्ता स्वगृहमानीता सुशिखा कृष्णवर्त्मनः

お前自身の家系と親族を破滅させるために、お前は暗き道をたどる燃え盛る炎を、まさに自分の家に招き入れたのだ。

Verse 74

यथाऽशुभः कूटपक्षी सर्वशोकैः समुद्गतः । गृहं तु विशते यस्य तस्य नाशं प्रयच्छति

あらゆる悲しみに打ちひしがれた不吉な凶鳥が人の家に入り込み、その人に破滅をもたらすように。

Verse 75

स्वजनस्य च सर्वस्य सधनस्य कुलस्य च । स द्विजो नाशमिच्छेत विशत्येव यदा गृहम्

その再生族（二度生まれた者）が家に入るとき、彼は自分の一族すべて、家の富、あるいは家系の破滅を望んではならない。

Verse 76

तथा तेहं गृहं प्राप्ता तव नाशं समीहती । पुत्राणां धनधान्यस्य तव वंशस्य सांप्रतम्

そのように、お前の家に来た私は、今まさに、お前の息子たち、財産と穀物、そしてお前の家系の破滅を求めているのだ。

Verse 77

जीवं कुलं धनं धान्यं पुत्रपौत्रादिकं तव । सर्वं ते नाशयित्वाहं यास्यामि च न संशयः

汝の命そのもの――汝の家系、財、穀物、そして子や孫など一切を、我はことごとく滅ぼす。しかる後に我は去る、疑いはない。

Verse 78

यथा त्वयाहमानीता चरंती परमं तपः । पतिकामा प्रवांच्छंती नहुषं चायुनंदनम्

汝が我を、最上の苦行を行ずるさなかに連れて来たように、我もまた――夫を願い求めて――アーユの子ナフシャを求めた。

Verse 79

तथा त्वां मम भर्ता च नाशयिष्यति दानव । मन्निमित्तौपायोऽयं दृष्टो देवेन वै पुरा

同じく、我が夫は汝を滅ぼすであろう、ダーナヴァよ。この策――我に関わる方便――は、神によって久しく以前に見通されていたのだ。

Verse 80

सत्येयं लौकिकी गाथा यां गायंति विदो जनाः । प्रत्यक्षं दृश्यते लोके न विंदंति कुबुद्धयः

賢者たちが歌うこの世のことわざは真実である。世に明らかに見えるものを、愚かな者は悟らない。

Verse 81

येन यत्र प्रभोक्तव्यं यस्माद्दुःखसुखादिकम् । स एव भुंजते तत्र तस्मादेव न संशयः

いかなる喜びや苦しみであれ、人が受けるべきものは――いかなる場所で、いかなる因によってであれ――その者自身がそこで受ける。これに疑いはない。

Verse 82

कर्मणोस्य फलं भुंक्ष्व स्वकीयस्य महीतले । यास्यसे निरयस्थानं परदाराभिमर्शनात्

この地上では自らの業の果を受けよ。だが他人の妻を犯すなら、地獄の住処へ赴くであろう。

Verse 83

सुतीक्ष्णं हि सुधारं तु सुखड्गं च विघट्टति । अंगुल्यग्रेण कोपाय तथा मां विद्धि सांप्रतम्

いかに鋭くよく研がれた剣でも、その刃を試すために打たれる。されば指先ひとつ、怒りによって、今の我が挑発されたことを知れ。

Verse 84

सिंहस्य संमुखं गत्वा क्रुद्धस्य गर्जितस्य च । को लुनाति मुखात्केशान्साहसाकारसंयुतः

怒り狂い咆哮する獅子の正面に進み、ただの無謀さゆえに、その口から毛を抜こうとする者がいようか。

Verse 85

सत्याचारां दमोपेतां नियतां तपसि स्थिताम् । निधनं चेच्छते यो वै स वै मां भोक्तुमिच्छति

真実の行いに立ち、自己制御を備え、戒めに従い、苦行（タパス）に堅く住して真に死を求める者—その者こそ、まことに我に与りたいと願う。

Verse 86

समणिं कृष्णसर्पस्य जीवमानस्य सांप्रतम् । गृहीतुमिच्छते सो हि यथा कालेन प्रेषितः

今まさに、黒き蛇がなお生きているうちにその宝珠を奪おうとしている。まるで時（死）そのものに遣わされたかのように。

Verse 87

भवांस्तु प्रेषितो मूढ कालेन कालमोहितः । तदा ते ईदृशी जाता कुमतिः किं नपश्यसि

愚か者よ、汝は時そのものに遣わされ、また時に惑わされた。ゆえにそのような邪なる思いが汝に起こったのだ—なぜそれが見えぬのか。

Verse 88

ऋते तु आयुपुत्रेण समालोकयते हि कः । अन्यो हि निधनं याति ममरूपावलोकनात्

されど、アーユの子を除いて、いったい誰が我を見得ようか。ほかの者は、我が姿をひと目見るだけで死に至る。

Verse 89

एवमाभाषयित्वा तं गंगातीरं गता सती । सशोका दुःखसंविग्ना नियतानि यमान्विता

かく語り終えると、貞き女はガンガーの岸へ赴いた。悲しみに沈み、苦悩に揺さぶられながらも、ヤマ（yama）という自制の戒めを堅く守っていた。

Verse 90

पूर्वमाचरितं घोरं पतिकामनया तपः । तव नाशार्थमिच्छंती चरिष्ये दारुणं पुनः

かつて夫を願い、恐ろしき苦行（タパス）を修した。いまは汝の滅びを望み、再び苛烈なる行を成し遂げよう。

Verse 91

यदा त्वां निहतं दुष्टं नहुषेण महात्मना । निशितैर्वज्रसंकाशैर्बाणैराशीविषोपमैः

汝、悪しき者が、大いなる魂ナフシャにより討ち倒されたとき—金剛の雷のごとく鋭い矢、猛毒の蛇にも似た矢によって—

Verse 92

रणे निपतितं पाप मुक्तकेशं सलोहितम् । गतासुं च प्रपश्यामि तदा यास्याम्यहं पतिम्

「罪ある者よ、もし我が夫が戦場に倒れ、髪は乱れ、血にまみれ、命尽きた姿を見たなら、その時わたしもまた我が主君のもとへ赴こう。」

Verse 93

एवं सुनियमं कृत्वा गंगातीरमनुत्तमम् । संस्थिता हुंडनाशाय निश्चला शिवनंदिनी

かくして厳しい戒行を立てたのち、シヴァの娘ニーシュチャラーは、比類なきガンガーの岸辺に立ち、フンダ族を滅ぼさんと不動の決意を固めた。

Verse 94

वह्नेर्यथादीप्तिमती शिखोज्ज्वला तेजोभियुक्ता प्रदहेत्सुलोकान् । क्रोधेन दीप्ता विबुधेशपुत्री गंगातटे दुश्चरमाचरत्तपः

燃えさかる火の舌が、輝きと熱力を帯びて、世界すら焼き尽くし得るように――そのように怒りに燃えた神々の主の娘は、ガンガーの岸辺でこの上なく苛烈な苦行を修した。

Verse 95

कुंजल उवाच । एवमुक्ता महाभाग शिवस्य तनया गता । गंगांभसि ततः स्नात्वा स्वपुरे कांचनाह्वये

クンジャラは言った。「そのように告げられると、幸いなるシヴァの娘は去った。ついでガンガーの水に沐浴し、カーンチャナと呼ばれる自らの都へ赴いた。」

Verse 96

तपश्चचार तन्वंगी हुंडस्य वधहेतवे । अशोकसुंदरी बाला सत्येन च समन्विता

細身の乙女アショーカスンダリーは、フンダを討つために苦行を修し、真実（サティヤ）の徳を具えていた。

Verse 97

हुंडोपि दुःखितोभूतः शापदग्धेन चेतसा । चिंतयामास संतप्त अतीव वचनानलैः

フṇḍaでさえ苦悩した。呪いに焼かれたその心は、辛辣な言葉の火に激しく責め苛まれ、ついに不安な思索へと沈んだ。

Verse 98

समाहूय अमात्यं तं कंपनाख्यमथाब्रवीत् । समाचष्ट स वृत्तांतं तस्याः शापोद्भवं महत्

そこで彼は、カンパナという名の大臣を召して語り、彼女の呪いから生じた大いなる帰結を含む一切の顛末を詳しく告げた。

Verse 99

शप्तोस्म्यशोकसुंदर्या शिवस्यापि सुकन्यया । नहुषस्यापि मे भर्त्तुस्त्वं तु हस्तान्मरिष्यसि

「私は呪われた――シヴァの徳高き娘アショーカスンダリーによって。そなたもまた、我が夫ナフシャの手により、必ずや死を迎える。」

Verse 100

नैव जातस्त्वसौ गर्भ आयोर्भार्या च गुर्विणी । यथा सत्याद्व्यलीकस्तु तस्याः शापस्तथा कुरु

その胎児はまったく宿っておらず、アーユの妻もまた身ごもってはいない。ゆえに、私が偽りなく真実を語るがごとく、彼女の呪いもそのまま成就せよ。

Verse 101

कंपन उवाच । अपहृत्य प्रियां तस्य आयोश्चापि समानय । अनेनापि प्रकारेण तव शत्रुर्न जायते

カンパナは言った。「彼の愛しき者をさらい、さらにアーユも連れて来なさい。この策によっても、あなたに敵は生まれぬ。」

Verse 102

नो वा प्रपातयस्व त्वं गर्भं तस्याः प्रभीषणैः । अनेनापि प्रकारेण तव शत्रुर्न जायते

さもなくば、恐ろしい脅しによって彼女の胎を流産させてはならぬ。このようにしても、汝の敵は生まれない。

Verse 103

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे त्र्यधिकशततमोऽध्यायः

かくして『シュリー・パドマ・プラーナ』ブーミ・カンダにおいて、ヴェーナの説話、グル・ティールタの功徳章、チャヴァナの物語に属する第百三章は終わる。

Verse 104

एवं संमंत्र्य तेनापि कंपनेन स दानवः । अभूत्स उद्यमोपेतो नहुषस्य प्रणाशने

かくして協議を終え、またその震えにも促されて、そのダーナヴァは決意を固め、ナフシャ滅亡の企てに取りかかった。

Verse 105

विष्णुरुवाच । एलपुत्रो महाभाग आयुर्नाम क्षितीश्वरः । सार्वभौमः स धर्मात्मा सत्यव्रतपरायणः

ヴィシュヌは言った。「エーラの輝かしき子、幸運に満ちた大王アーユは、天下を統べる主であり、心正しく、真実の誓いに帰依していた。」

Verse 106

इंद्रोपेंद्रसमो राजा तपसा यशसा बलैः । दानयज्ञैः सुपुण्यैश्च सत्येन नियमेन च

その王はインドラとウペーンドラに等しく、苦行と名声と力を備え、さらに大いなる功徳の布施と祭祀、そして真実と戒めの自制によって輝いていた。

Verse 107

एकच्छत्रेण वै राज्यं चक्रे भूपतिसत्तमः । पृथिव्यां सर्वधर्मज्ञः सोमवंशस्य भूषणम्

その最上の王は一つの王傘のもとに国土を統べ、地上において一切のダルマを知る者、月王朝（ソーマヴァンシャ）の飾りであった。

Verse 108

पुत्रं न विंदते राजा तेन दुःखी व्यजायत । चिंतयामास धर्मात्मा कथं मे जायते सुतः

王は子を得られず、それゆえ憂いに沈んだ。法なる心をもつ者は思案した。「いかにして我に子が生まれようか。」

Verse 109

इति चिंतां समापेदे आयुश्च पृथिवीपतिः । पुत्रार्थं परमं यत्नमकरोत्सुसमाहितः

かくして地の主アーユ王は思索に沈み、心をよく整えて、子を得んがために最大の努力をなした。

Verse 110

अत्रिपुत्रो महात्मा वै दत्तात्रेयो महामुनिः । क्रीडमानः स्त्रिया सार्द्धं मदिरारुणलोचनः

アトリの子にして大聖者ダッタートレーヤは、高き魂を備え、ひとりの女と戯れていた。眼は酒に染まるかのように赤かった。

Verse 111

वारुण्या मत्त धर्मात्मा स्त्रीवृंदैश्च समावृतः । अंके युवतिमाधाय सर्वयोषिद्वरां शुभाम्

ヴァールニーに酔いしれたその人は、法なる者と見なされながらも女たちの群れに囲まれていた。さらに若き乙女を膝に抱き、吉祥なるその者—女の中の最上—を抱擁した。

Verse 112

गायते नृत्यते विप्रः सुरां च पिबते भृशम् । विना यज्ञोपवीतेन महायोगीश्वरोत्तमः

そのバラモンは歌い舞い、さらに酒を甚だしく飲むことさえある。しかれども、ヤジュニャオーパヴィータ（聖紐）を帯びずとも、彼は大いなるヨーギーたちの中の至上の主と称えられる。

Verse 113

पुष्पमालाभिर्दिव्याभिर्मुक्ताहारपरिच्छदैः । चंदनागुरुदिग्धांगो राजमानो मुनीश्वरः

天なる花鬘をまとい、真珠の首飾りと飾りを備え、身には白檀とアグル（沈香）を塗って、牟尼たちの主は燦然と輝いていた。

Verse 114

तस्याश्रमं नृपो गत्वा तं दृष्ट्वा द्विजसत्तमम् । प्रणाममकरोन्मूर्ध्ना दण्डवत्सुसमाहितः

王はその庵（アーシュラマ）へ赴き、最勝の二度生まれ（ドヴィジャ）を見て、心を整え、頭を垂れて礼拝し、杖のごとく身を投げて伏した。

Verse 115

अत्रिपुत्रः स धर्मात्मा समालोक्य नृपोत्तमम् । आगतं पुरतो भक्त्या अथ ध्यानं समास्थितः

アトリの子であるその法なる者は、最勝の王が信愛をもって目前に近づくのを見て、ただちに坐してディヤーナ（禅定）に入った。

Verse 116

एवं वर्षशतं प्राप्तं तस्य भूपस्य सत्तम । निश्चलं शांतिमापन्नं मानसं भक्तितत्परम्

かくして、そのすぐれた王に百年が満ちると、心は揺るぎなく静まり、安寧に至り、ひたすらバクティ（信愛）に専心した。

Verse 117

समाहूय उवाचेदं किमर्थं क्लिश्यसे नृप । ब्रह्माचारेण हीनोस्मि ब्रह्मत्वं नास्ति मे कदा

呼び寄せて彼は言った。「何ゆえに苦しむのか、王よ。私はブラフマチャリヤ（梵行）を欠き、真のバラモンたる境地は決して我に宿らぬ。」

Verse 118

सुरामांसप्रलुब्धोऽस्मि स्त्रियासक्तः सदैव हि । वरदाने न मे शक्तिरन्यं शुश्रूष ब्राह्मणम्

「私は酒と肉に溺れ、常に女に執着している。恩願を授ける力はない。ほかのバラモンに仕えよ。」

Verse 119

आयुरुवाच । भवादृशो महाभाग नास्ति ब्राह्मणसत्तमः । सर्वकामप्रदाता वै त्रैलोक्ये परमेश्वरः

アーユは言った。「大いなる福徳の方よ、バラモンの中の最勝者よ、あなたに比べうる者はない。まことにあなたは三界の至上主、あらゆる願いを授ける御方である。」

Verse 120

अत्रिवंशे महाभाग गोविंदः परमेश्वरः । ब्राह्मणस्य स्वरूपेण भवान्वै गरुडध्वजः

幸いなる方よ、アトリの系譜において至上主ゴーヴィンダは顕現し、そしてガルダの旗印を戴くあなたは、バラモンの姿となって現れる。

Verse 121

नमोऽस्तु देवदेवेश नमोऽस्तु परमेश्वर । त्वामहं शरणं प्राप्तः शरणागतवत्सल

神々の主よ、あなたに敬礼します。至上主よ、あなたに敬礼します。私はあなたに帰依し奉ります、帰依する者を慈しみ守る御方よ。

Verse 122

उद्धरस्व हृषीकेश मायां कृत्वा प्रतिष्ठसि । विश्वस्थानां प्रजानां तु विद्वांसं विश्वनायकम्

おおフリシーケーシャよ、彼を救い給え。御身はマーヤー（māyā）を帯びて世に安住し給う。宇宙の住処に住む衆生とともに、智者にして世界の導き手を護り給え。

Verse 123

जानाम्यहं जगन्नाथं भवंतं मधुसूदनम् । मामेव रक्ष गोविंद विश्वरूप नमोस्तु ते

我は汝をジャガンナータ、またマドゥスーダナとして知る。われのみを護り給え、ゴーヴィンダよ。宇宙の御姿なる御方よ、汝に礼拝あれ。

Verse 124

कुंजल उवाच । गते बहुतिथे काले दत्तात्रेयो नृपोत्तमम् । उवाच मत्तरूपेण कुरुष्व वचनं मम

クンジャラは言った。長き時が過ぎてのち、ダッタートレーヤはすぐれた王に語りかけ、酔える姿を装って言った。「我が言葉のままにせよ。」

Verse 125

कपाले मे सुरां देहि पाचितं मांसभोजनम् । एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं स चायुः पृथिवीपतिः

「我が髑髏の鉢に酒を注ぎ、食として煮た肉を与えよ。」その言葉を聞いて、地の主たるアーユ王はそれに応じて行動した。

Verse 126

उत्सुकस्तु कपालेन सुरामाहृत्य वेगवान् । पलं सुपाचितं चैव च्छित्त्वा हस्तेन सत्वरम्

彼は熱心に、しかも素早く髑髏の鉢に酒を携えて来た。さらに急ぎ、手ずからよく煮えた肉を一片切り取った。

Verse 127

नृपेंद्रः प्रददौ चापि दत्तात्रेयाय सत्तम । अथ प्रसन्नचेताः स संजातो मुनिपुंगवः

その最上の王は、ダッタートレーヤに供物の施しをも捧げた。やがて心は歓喜に満ち、彼は聖仙たちの中の第一となった。

Verse 128

दृष्ट्वा भक्तिं प्रभावं च गुरुशुश्रूषणं परम् । समुवाच नृपेंद्रं तमायुं प्रणतमानसम्

その信愛と霊威、そして師（グル）への至高の奉仕を見て、彼は心を低くして礼する王アーユに語りかけた。

Verse 129

वरं वरय भद्रं ते दुर्लभं भुवि भूपते । सर्वमेव प्रदास्यामि यंयमिच्छसि सांप्रतम्

願いの恩寵を選びなさい。吉祥が汝にありますように、王よ。地上では得難いとしても、今この時、望むものはすべて授けよう。

Verse 130

राजोवाच । भवान्दाता वरं सत्यं कृपया मुनिसत्तम । पुत्रं देहि गुणोपेतं सर्वज्ञं गुणसंयुतम्

王は言った。「聖仙の中の最勝よ、あなたはまことに恩寵を授ける御方。慈悲によって、徳を備え、万事に通じ、優れた資質に満ちた子をお授けください。」

Verse 131

देववीर्यं सुतेजं च अजेयं देवदानवैः । क्षत्रियै राक्षसैर्घोरैर्दानवैः किन्नरैस्तथा

神々しい武威と輝く光明を備え、彼は征服され得ぬ者であった――デーヴァにもダーナヴァにも、またクシャトリヤにも、恐るべきラークシャサにも、ダーナヴァにもキンナラにも。

Verse 132

देवब्राह्मणसंभक्तः प्रजापालो विशेषतः । यज्वा दानपतिः शूरः शरणागतवत्सलः

彼は神々とブラーフマナに篤く帰依し、とりわけ民を守護する者である。ヤジュニャ（祭祀）を修し、布施の主となり、勇士にして、帰依して来る者を慈しみ憐れむ。

Verse 133

दाता भोक्ता महात्मा च वेदशास्त्रेषु पंडितः । धनुर्वेदेषु निपुणः शास्त्रेषु च परायणः

彼は惜しみなく施し、また正しく享受する者、偉大な魂の人である。ヴェーダとシャーストラに通じ、ダヌルヴェーダ（弓術の学）に巧みで、経典の教えにひたすら帰依する。

Verse 134

अनाहतमतिर्धीरः संग्रामेष्वपराजितः । एवं गुणः सुरूपश्च यस्माद्वंशः प्रसूयते

その意志は揺らがず、沈着にして勇敢、戦いにおいて不敗である。かくのごとき徳と端正な姿を備え、彼より尊き家系が生まれる。

Verse 135

देहि पुत्रं महाभाग ममवंशप्रधारकम् । यदि चापि वरो देयस्त्वया मे कृपया विभो

我に子を授けたまえ、幸いなる御方よ、わが家の血脈を支える者を。もし汝が願いを与えるなら、憐れみにより我に賜え、力ある主よ。

Verse 136

दत्तात्रेय उवाच । एवमस्तु महाभाग तव पुत्रो भविष्यति । गृहे वंशकरः पुण्यः सर्वजीवदयाकरः

ダッタートレーヤは言った。「そのとおりになろう、尊き人よ。汝には子が生まれる。家にあって家系を継ぎ、清らかな徳を備え、あらゆる生きとし生けるものに慈悲を施すであろう。」

Verse 137

एभिर्गुणैस्तु संयुक्तो वैष्णवांशेन संयुतः । राजा च सार्वभौमश्च इंद्रतुल्यो नरेश्वरः

これらの徳を具え、ヴィシュヌの本質の一分と結ばれたその王は、普遍の主権者となる――インドラに等しく、人々の中の真の君主である。

Verse 138

एवं खलु वरं दत्वा ददौ फलमनुत्तमम् । भूपमाह महायोगी सुभार्यायै प्रदीयताम्

かくして恩寵を授け、比類なき果報を与えた。大いなるヨーギーは王に言った。「それを汝の徳高き妻に授けよ。」

Verse 139

एवमुक्त्वा विसृज्यैव तमायुं प्रणतं पुरः । आशीर्भिरभिनंद्यैव अंतर्द्धानमधीयत

そう言い終えると、前にひれ伏すアーユを退かせ、祝福し称えて、やがて姿を消した。