Śuka’s Yoga-ascent, the Echo of ‘Bhoḥ’, and the Vaikuṇṭha Vision

Verse 1

सूत उवाच । एतच्छ्रृत्वा तु वचनं नारदो भगवानृषिः । पुनः पप्रच्छ तं विप्र शुकाभिपतनं मुनिम् ॥ १ ॥

スータは言った。これらの言葉を聞いて、尊き聖仙ナーラダは、シュカの境地に到達したそのバラモンの牟尼に、再び問いかけた。

Verse 2

नारद उवाच । भगवन्सर्वमाख्यातं त्वयाऽतिकरुणात्मना । यच्छ्रृत्वा मानसं मेऽद्य शांतिमग्र्यामुपागतम् ॥ २ ॥

ナーラダは言った。「ああ、祝福された御方よ。大いなる慈悲を本性とするあなたは、すべてを説き明かしてくださいました。それを聞いて、私の心は今日、最上の安らぎに至りました。」

Verse 3

पुनश्च मोक्षशास्त्रं मे त्वमादिश महामुने । नहि सम्पूर्णतामेति तृष्णा कृष्णगुणार्णवे ॥ ३ ॥

「重ねて、偉大なる牟尼よ、解脱のシャーストラを私にお授けください。シュリー・クリシュナの徳の大海において、私の渇望はなお満ちきらないのです。」

Verse 4

ये तु संसारनिर्मुक्ता मोक्ष शास्त्रपरायणाः । कुत्र ते निवसंतीह संशयो मे महानयम् ॥ ४ ॥

「しかし、輪廻（サンサーラ）を離れ、解脱の教えに専心する者たちは、この世のどこに住まうのでしょうか。これが私の大いなる疑いです。」

Verse 5

तं छिन्धि सुमहाभागत्वत्तो नान्यो विदांवरः । सनं. उ । धारयामास चात्मानं यथाशास्त्रं महामुनिः ॥ ५ ॥

「この疑いを断ち切ってください、最も幸いなる御方よ。あなたをおいて、賢者の中にこれほどの知者は他におりません。」そうして（サナトクマーラに）申し上げたのち、大牟尼はシャーストラの規定に従い、身心を整え、静かに安住した。

Verse 6

पादात्प्रभृति गात्रेषु क्रमेण क्रमयोगवित् । ततः स प्राङ्मुखो विद्वानादित्येन विरोचिते ॥ ६ ॥

足より始めて、諸肢を順次にたどりつつ、次第（クラマ）のヨーガを知る者は、観想のうちに意識を整えて配すべし。しかる後、その学識ある行者は東に面し、太陽神アーディティヤ（Āditya）の光輝の中でこれを修すべし。

Verse 7

पाणिपादं समाधाय विनीतवदुपाविशत् । न तत्र पक्षिसंघातो न शब्दो न च दर्शनम् ॥ ७ ॥

手足を収め、慎み深い規律をもって坐した。そこには鳥の群れもなく、いかなる音もなく、見るべきものもなかった。

Verse 8

यत्र वैयासकिर्द्धाम्नि योक्तुं समुपचक्रमे । स ददर्श तदात्मानं सर्वसंगविनिःसृतः ॥ ८ ॥

そこにて、ヴァイヤーサキ（シュカ）が自らの内なる住処—三昧の吸収の境地—へ入らんとし始めたとき、彼は一切の執着を完全に離れて、まさに自己の真我を観じた。

Verse 9

प्रजहास ततो हासं शुकः सम्प्रेक्ष्य भास्करम् । स पुनर्योगमास्थाय मोक्षमार्गोपलब्धये ॥ ९ ॥

そのときシュカは、太陽神バースカラを仰ぎ見て高らかに笑った。のち再びヨーガに就き、解脱（モークシャ）への道を悟らんと歩み出した。

Verse 10

महायोगीश्वरो भूत्वा सोऽत्यक्रामद्विहायसम् । अंतरीक्षचरः श्रीमान्व्यासपुत्रः सुनिश्चितः ॥ १० ॥

大いなるヨーガの主となり、彼は広々たる天空を踏み越えた。中空を行く光輝あるヴィヤーサの御子は、確かな決意をもって進みゆく。

Verse 11

तमुंद्यंतं द्विजश्रेष्टं वैनतेयसमद्युतिम् । ददृशुः सर्वभूतानि मनोमारुतरंहसम् ॥ ११ ॥

一切の生きとし生けるものは、その最勝の再生者の聖仙が立ち上がるのを見た。ヴァイナテーヤ（ガルダ）のごとく輝き、風と心のごとく迅速であった。

Verse 12

यथाशक्ति यथान्यायं पूजयांचक्रिरे तथा । पुष्प वर्षैश्च दिव्यैस्तमवचक्रुर्दिवौकसः ॥ १२ ॥

それから彼らは、力の及ぶかぎり、しかるべき作法に従って礼拝供養を行った。天界の住人たちは、神妙なる花の雨を彼に降らせた。

Verse 13

तं दृष्ट्वा विस्मिताः सर्वे गंधर्वाप्सरसां गणाः । ऋषयश्चैव संसिद्धाः कोऽयं सिद्धिमुपागतः ॥ १३ ॥

彼を見て、ガンダルヴァとアプサラスの一切の群れは驚嘆した。成就を得た聖仙たちもまた、「このようなシッディ（霊的成就）に至ったのは誰か」と問うた。

Verse 14

ततोऽसौ स्वाह्रयं तेभ्यः कथयामास नारद । उवाच च महातेजास्तानृषीन्संप्रहर्षितः ॥ १४ ॥

そこでナーラダは、自らの体験と由来を彼らに語った。大いなる光威を備えたその聖仙は、深い歓喜に満ちて、かのリシたちに告げた。

Verse 15

पिता यद्यनुगच्छेन्मां क्रोशमानः शुकेति वै । तस्मै प्रतिवचोदेयं भवद्भिस्तु समाहितैः ॥ १५ ॥

もし父が「おお、シュカよ！」と叫びつつ私を追って来るなら、あなたがたは心を静め、注意深く、ふさわしい返答を彼に与えねばならない。

Verse 16

बाढमुक्तस्ततस्तैस्तु लोकान्हित्वा चतुर्विधान् । तमो ह्यष्टविधं त्यक्त्वा जहौ पञ्चविधं रजः ॥ १६ ॥

それらの束縛から完全に解き放たれ、彼は四種の世界を捨て去った。さらに八種の闇（タマス）を払い、ついで五種のラジャス—欲と動揺—をも棄てた。

Verse 17

ततः सत्वं जहौ धीमांस्तदद्भुतमिवाभवत् । ततस्तस्मिन्पदे नित्ये निर्गुणे लिंगपूजिते ॥ १७ ॥

ついに賢者はサットヴァ（清浄の徳）さえも捨て、それはまことに不思議のように現れた。のち彼は、三グナを超えた永遠の位—ニルグナ—に安住し、リンガの礼拝によって崇められる境地に至った。

Verse 18

ततः स श्रृङ्गेऽप्रतिमे हिमवन्मेरुसन्निभे । संश्लिष्टे श्वेतपीते च रुक्मरूप्यमये शुभे ॥ १८ ॥

やがて彼は、ヒマヴァットとメールに似た、比類なき山の峰に至った。そこは吉祥にして緊密に結び、白と黄の光を帯び、まるで黄金と白銀で成ったかのようであった。

Verse 19

शतयोजनविस्तारे तिर्यागूर्द्ध्च नारद । सोऽविशंकेन मनसा तथैवाभ्यपतच्छुकः ॥ १९ ॥

おおナーラダよ、そこは横にも上にも百ヨージャナに及ぶ広がりであったが、鸚鵡は疑いなき心のまま、同じように跳び（飛び）進んだ。

Verse 20

ते श्रृङ्गेऽत्यंतसंश्लिष्टे सहसैव द्विधाकृते । अदृश्येतां द्विजश्रेष्ट तदद्भुतमिवाभवत् ॥ २० ॥

おお最勝の再生者よ、固く組み合わさっていた二つの角が、たちまち二つに裂けたとき、たちどころに視界から消え失せた。まことに驚異であった。

Verse 21

ततः पर्वतश्रृंगाभ्यां सहसैव विनिःसृतः । न च प्रतिजघानास्य स गतिं पर्वतोत्तमः ॥ २१ ॥

その後、彼は二つの山の峰のあいだから忽然と飛び出した。しかも最勝の山でさえ、彼の前進する勢いを止めることも、打ち返すこともできなかった。

Verse 22

ततो मंदाकिनीं दिव्या मुपरिष्टादभिव्रजन् । शुको ददर्श धर्मात्मा पुष्पितद्रुमकाननम् ॥ २२ ॥

次いで、神なるマンダーキニーの上空を進みつつ、法にかなう心をもつシュカは、花咲く樹々に満ちた森の園を目にした。

Verse 23

तस्यां क्रीडासु निरताः स्नांति चैवाप्सरोगणाः । निराकारं तु साकाराददृशुस्तं विवाससः ॥ २३ ॥

そこでは、遊戯に没頭するアプサラーたちの群れが水浴びしていた。身を具し衣をまとわぬ彼女らは、しかもなお、あらゆる形を超えた無相の御方を見た。

Verse 24

तं प्रक्रमंतमाज्ञाय पिता स्नेहसमन्वितः । उत्तमां गतिमास्थाय पृष्टतोऽनुससार ह ॥ २४ ॥

彼が歩み出したと知るや、愛情に満ちた父は、より高き道を選び、後ろから彼に従った。

Verse 25

शुकस्तु मारुतादूर्द्ध्वं गतिं कृत्वां तरिक्षगाम् । दर्शयित्वा प्रभावं स्वं सर्वभूतोऽभवत्तदा ॥ २५ ॥

しかしシュカは、風をも超えて高く昇り、中空を行きつつ、自らの驚異の威力を示した。そのとき彼は、あらゆる生きとし生けるものとして遍く現前した。

Verse 26

अथ योगगतिं व्यासः समास्थाय महातपाः । निमेषांतरमात्रेण शुकाभिपतनं ययौ ॥ २६ ॥

そのとき大苦行者ヴィヤーサは、ヨーガの神速の歩みに安住し、ただ一度まばたく間に、シュカが降り立ったその場所へと赴いた。

Verse 27

स ददर्श द्विधा कृत्वा पर्वताग्रं गतं शुकम् । शशंसुर्मुनयः सिद्धा गतिं तस्मै सुतस्य ताम् ॥ २७ ॥

彼は、道筋を二つに分かつかのようにして山頂へ至るシュカを見た。すると成就者たるムニたち（シッダ）は、息子が得たその行路を彼に告げ示した。

Verse 28

ततः शुकेतिशब्देन दीर्घेण क्रंदितं तदाः । स्वयं पित्रा स्वरेणोञ्चैस्त्रींल्लोकाननुनाद्य वै ॥ २८ ॥

そのとき父は「シュケーティ！」と長く叫び、みずから高らかに呼びかけて、三界をこだまさせた。

Verse 29

शुकः सर्वगतिर्भूत्वा सर्वात्मा सर्वतोमुखः । प्रत्यभाषत धर्मात्मा भोः शब्देनानुनादयन् ॥ २९ ॥

シュカは、あらゆる所へ自在に至り、万有のアートマンと一つとなり、四方に面して答えた。その法にかなう魂は、語りつつ「ボーホḥ！」の呼び声を響かせた。

Verse 30

तत एकाक्षरं नादं भोरित्येवमुदीरयन् । प्रत्याहरज्जगत्सर्वमुञ्चैः स्थावरजंगमम् ॥ ३० ॥

そして彼は、一音の響き「ボー」を高らかに発し、不動なるものも動くものも含む全世界を、その呼び声のうちへと招き寄せた。

Verse 31

ततः प्रभृति वाऽद्यापि शब्दानुञ्चारितान्पृथक् । गिरिगह्वरपृष्टेषु व्याजहार शुकं प्रति ॥ ३१ ॥

その時以来—今日に至るまで—明瞭に発せられたその言葉の響きは、山の洞窟や谷間の岩肌に沿って一つ一つこだまし、まるでシュカ（Śuka）に語りかけるかのようである。

Verse 32

अंतर्हितप्रभावं तं दर्शयित्वा शुकस्तदा । गुणान्संत्यज्य सत्त्वादीन्पदमध्यगमत्परम् ॥ ३२ ॥

そのときシュカ（Śuka）は、秘められていた神威を示し、サットヴァ（sattva）をはじめとするグナ（guṇa）を捨て去って、至上の境地—最高の住処—に到達した。

Verse 33

महिमानं तु तं दृष्ट्वा पुत्रस्यामिततेजसः । सोऽनुनीतो भगवता व्यासो रुद्रेण नारद ॥ ३३ ॥

しかし、計り知れぬ光輝をもつ我が子の偉大さを見て、ヴャーサは—おおナーラダよ—福徳具足の主ルドラによって慰められ、心は和らいだ。

Verse 34

किमु त्वं ताम्यसि मुने पुत्रं प्रति समाकुलः । पश्यसि विप्र नायांतं ब्रह्यभूतं निजांतिरे ॥ ३४ ॥

なぜ嘆くのか、聖仙よ、子のことで心乱れて。ブラーフマナよ、見えぬのか—彼はブラフマンと一つとなり—まさに汝の傍ら近くに在るのだ。

Verse 35

इत्येवमनुनीतोऽसौ व्यासः पुनरुप्राव्रजत् । श्वाश्रमं स शुको ब्रह्मभूतो लोकांश्चचार ह ॥ ३५ ॥

かくしてこのように慰め諭されたヴャーサは、再び自らのアーシュラマへと旅立った。シュカは—ブラフマンに安住して—諸世界を自在に遍歴した。

Verse 36

तत कालांतरे ब्रह्मन्व्यासः सत्यवतीसुतः । नरनारायणौ द्रष्टुं ययौ बदरिकाश्रमम् ॥ ३६ ॥

やがて時を経て、ああ婆羅門よ、サティヤヴァティーの子ヴィヤーサは、ナラとナーラーヤナを拝見せんがため、バダリーの聖庵へ赴いた。

Verse 37

तत्र दृष्ट्वा तु तौ देवौ तप्यमानो महत्तपः । स्वयं च तत्र तपसि स्थितः शुकमनुस्मरन् ॥ ३७ ॥

そこでその二柱の神聖なる御方を拝したのち、大修行者は大いなる苦行をなお続け、みずからもその行に安住して、たびたびシュカを念じた。

Verse 38

यावत्तत्र स्थितो व्यासः शुकः परमयोगवित् । श्वेतद्वीपं गतस्तात यत्र त्वमगमः पुरा ॥ ३८ ॥

ヴィヤーサがそこに留まっている間、至高のヨーガの達人シュカは、愛しき者よ、かつて汝が赴いたその白洲（シュヴェータドヴィーパ）へと向かった。

Verse 39

तत्र दृष्टप्रभावस्तु श्रीमान्नारायणः प्रभुः । दृष्टः श्रुतिविमृग्यो हि देवदेवो जनार्दनः ॥ ३९ ॥

そこにて、威光をまのあたりに示す栄光の主ナーラーヤナが拝された。まことに、神々の神ジャナールダナは、ヴェーダが求めて知ろうとする御方でありながら、帰依者には姿を現される。

Verse 40

स्तुतश्च शुकदेवेन प्रसन्नः प्राह नारद । श्रीभगवानुवाच । त्वया दृष्टोऽस्मि योगीन्द्र सर्वदेवरहःस्थितः ॥ ४० ॥

シュカデーヴァに讃えられて主は歓喜し、ナーラダに告げられた。世尊は仰せになった。「おおヨーギーの主よ、汝はまことに我を見た。われは一切の神々の秘められた臨在のうちに住す。」

Verse 41

सनत्कुमारादिष्टेन सिद्धो योगेन वाडव । त्वं सदागतिमार्गस्थो लोकान्पश्य यथेच्छया ॥ ४१ ॥

おおヴァーダヴァよ、サナトクマーラの授けたヨーガによって汝は成就し、今や常に正しき道に堅く立つ。ゆえに、汝の望むままに諸世界を観よ。

Verse 42

इत्युक्तो वासुदेवेन तं नत्वारणिसंभवः । वैकुंठं प्रययौ विप्र सर्वलोकनमस्कृतम् ॥ ४२ ॥

かくしてヴァースデーヴァに告げられると、アラニ（火起こしの木）より生まれし者は彼に礼拝し、ああ婆羅門よ、万界に敬われるヴァイクンṭハへと旅立った。

Verse 43

वैमानिकैः सुरैर्जुष्टं विरजापरिचेष्टितम् । यं भांतमनुभांत्येते लोकाः सर्वेऽपि नारद ॥ ४३ ॥

おおナーラダよ、その至上の実在はヴィマーナに乗る天界の神々に仕えられ、ラジャス（激情）の働きに触れられぬ。彼が輝けば、これら一切の世界もまたその後に輝く。

Verse 44

यत्र विदुमसोपानाः स्वर्णरत्नविचित्रिताः । वाप्य उत्पलंसंछन्नाः सुरस्त्रीक्रीडनाकुलाः ॥ ४४ ॥

そこでは、珊瑚の階段が黄金と宝玉で彩られ、池は蓮華に覆われ、天女たちが戯れ遊ぶ姿で満ちている。

Verse 45

दिव्यैर्हंसकुलैर्घुष्टाः स्वच्छांबुनिभृताः सदा । तत्र द्वाःस्थैश्चतुर्हस्तेनार्नाभरणभूषितैः ॥ ४५ ॥

それらは天の白鳥の群れの声に満ちて響き、常に澄みきった水を湛えていた。そこでは門口に、四臂の門衛が宝飾を身にまとい立っていた。

Verse 46

विष्वक्सेनानुगैः सिद्धैः कुमुदाद्यैरवा रितः । प्रविश्याभ्यांतरं तत्र देवदेवं चतुर्भुजम् ॥ ४६ ॥

ヴィシュヴァクセーナに随う成就者たち—クムダら—に妨げられることなく、彼は内奥へ入り、そこで四臂の「神々の神」を拝見した。

Verse 47

शांतं प्रसन्नवदनं पीतकौशेयवाससम् । शंखचक्रगदापद्मैर्मूर्तिमद्भिरुपासितम् ॥ ४७ ॥

静謐にして安らぎ、慈光あふれる面貌、黄の絹衣をまとい、法螺貝・円盤・棍棒・蓮華を執る顕現の御姿として礼拝されていた。

Verse 48

वक्षस्थलस्थया लक्ष्म्या कौस्तुभेन विराजितम् । कटीसूत्रब्रह्मसूत्रकटकांगदभूषितम् ॥ ४८ ॥

御胸に宿るラクシュミーとカウストゥバ宝珠により輝き、腰帯・聖紐・腕輪・臂輪の飾りをもって荘厳されていた。

Verse 49

भ्राजत्किरीटवलयं मणिनूपुरशोभितम् । ददर्श सिद्धनि करैः सेव्यमानमहर्निशम् ॥ ४९ ॥

彼は、輝く冠と臂飾りをまとい、宝玉の足輪によりいよいよ美しいその光輝の御方を見た。成就者の群れが昼夜たゆまず奉仕していた。

Verse 50

तं दृष्ट्वा भक्तिभावेन तुष्टाव मधुसूदनम् । शुक उवाच । नमस्ते वासुदेवाय सर्वलोकैकसाक्षिणे ॥ ५० ॥

その御姿を見て、彼は篤いバクティの情をもってマドゥスーダナを讃えた。シュカは言った。「万界ただ一人の証人、ヴァースデーヴァよ、あなたに敬礼します。」

Verse 51

जगद्बीजस्वरूपाय पूर्णाय निभृतात्मने । हरये वासुकिस्थाय श्वेतद्वीपनिवासिने ॥ ५१ ॥

宇宙の種子そのものにして、円満具足し、内奥に静寂を宿すハリに敬礼。ヴァースキの上に安住し、シュヴェータドヴィーパに住まう御方に礼拝する。

Verse 52

हंसाय मत्स्यरूपाय वाराहतनुधारिणे । नृसिंहाय ध्रुवेज्याय सांख्ययोगेश्वराय च ॥ ५२ ॥

ハンサとしての主に敬礼。魚（マツヤ）の姿を取られた御方に敬礼。猪身（ヴァラーハ）を帯びる御方に敬礼。ナラシンハに敬礼。ドゥルヴァが礼拝した尊神に敬礼。さらにサーンキヤとヨーガの至上主にも敬礼。

Verse 53

चतुःसनाय कूर्माय पृथवे स्वसुरवात्मने । नाभेयाय जगद्धात्रे विधात्रेंऽतकारय च ॥ ५३ ॥

四クマーラ（チャトゥフサナ）に敬礼。亀の化身クールマに敬礼。プリトゥに敬礼。諸天の精髄たる自己に敬礼。ナーベーヤに敬礼。世界を支える御方に敬礼。配剤するヴィダートリに敬礼。さらに終末を成すアンタカーラにも敬礼。

Verse 54

भार्गवेंद्राय रामाय राघवाय पराय च । कृष्णाय वेदकर्त्रे च बुद्धकल्किस्वरूपिणे ॥ ५४ ॥

バールガヴァ族の最勝、ラーマ（パラシュラーマ）に敬礼。ラーマに敬礼。ラाघヴァに敬礼。至上者に敬礼。さらに、ヴェーダを編み成すクリシュナに敬礼し、仏陀とカルキとして現れる御方にも敬礼する。

Verse 55

चतुर्व्युहाय वेद्याय ध्येयाय परमात्मने । नरनारायणाख्याय शिषिविष्टाय विष्णवे ॥ ५५ ॥

四ヴューハの教えによって知られ、真に知るべきで観想すべき至上我（パラマートマン）たるヴィシュヌに敬礼。ナーラ・ナーラーヤナとして名高く、弟子の内に内導師として住まう御方に礼拝する。

Verse 56

ऋतधाम्ने विधाम्ने च सुपर्णाय स्वरोचिषे । ऋभवे सुव्रताख्याय सुधाम्ने चाजिताय च ॥ ५६ ॥

真理を住処とし、万事を定める御方に敬礼。高貴なる翼をもつ主スパルナにして、自らの光輝にて輝く御方に敬礼。清浄なる聖なる誓いに名高き至高者に敬礼。甘露のごとき至福を住処とする御方に敬礼。さらに、征服されざるアジタに敬礼。

Verse 57

विश्वरूपाय विश्वाय सृष्टिस्थित्यंतकारिणे । यज्ञाय यज्ञभोक्ते च स्थविष्ठायाणवेऽर्थिने ॥ ५७ ॥

全宇宙の姿をとり、また宇宙そのものなる御方、創造・維持・帰滅をなす御方に敬礼。ヤジュニャ（祭祀）そのものであり、また祭祀を受享する御方に敬礼。最も広大でありながら最も微妙なる御方、万有の基盤にして意味そのものなる御方に敬礼。

Verse 58

आदित्यसोमनेत्राय सहओजोबलाय च । ईज्याय साक्षिणेऽजायबहुशीर्षांघ्रिबाहवे ॥ ५८ ॥

太陽と月を御眼とする御方に敬礼。威力・精気・力を具える御方に敬礼。礼拝されるべき御方、証人なる御方に敬礼。生まれざるアジャ、多くの頭・足・腕を具える御方に敬礼。

Verse 59

श्रीशाय श्रीनिवासाय भक्तवश्याय शार्ङ्गिणे । अष्टप्रकृत्यधीशाय ब्रह्मणेऽनंतसक्तये ॥ ५९ ॥

シュリーの主シュリーシャ、シュリーの住処シュリーニヴァーサに敬礼。 भक्त（バクティ）により心を動かされ、信徒に従う御方に敬礼。シャールンガ弓を執る御方に敬礼。八種のプラクリティを統べる御方に敬礼。無限の力を具えるブラフマンに敬礼。

Verse 60

बृहदारण्यवेद्याय हृषीकेशाय वेधसे । पुंडरीकनिभाक्षाय क्षेत्रज्ञाय विभासिने ॥ ६० ॥

『ブリハダーラニヤカ・ウパニシャッド』により知られる御方に敬礼。感官の主フリシーケーシャに敬礼。創造者ヴェーダスに敬礼。蓮華のごとき眼をもつ御方に敬礼。クシェートラジュニャ、すなわち「場」を知る内住の自己に敬礼。万物を照らす光輝なる御方に敬礼。

Verse 61

गोविंदाय जगत्कर्त्रे जगन्नाथाय योगिने । सत्याय सत्यसंधाय वैकुंठायाच्युताय च ॥ ६१ ॥

宇宙の創造主ゴーヴィンダに帰依し奉る。世の主ジャガンナータ、至上のヨーギーに帰依し奉る。真理そのもの、誓願つねに真なる御方に帰依し奉る。ヴァイクンṭハとアチュタ、不滅の主に帰依し奉る。

Verse 62

अधोक्षजाय धर्माय वामनाय त्रिधातवे । घृतार्चिषे विष्णवे तेऽनंताय कपिलायय च ॥ ६२ ॥

感官を超越するアドホークシャジャ、法（ダルマ）そのものなる御方に帰依し奉る。ヴァーマナ、三要素の主に帰依し奉る。清らかなギー（ghṛta）のごとく輝く御方、ヴィシュヌに帰依し奉る。無限なるアナンタ、そしてカピラにも帰依し奉る。

Verse 63

विरिंचये त्रिककुदे ऋग्यजुःसामरूपिणे । एकश्रृंगाय च शुचिश्रवसे शास्त्रयोनये ॥ ६३ ॥

ヴィリンチャ（梵天ブラフマー）、三つの峰を戴く御方に帰依し奉る。リグ・ヤジュス・サーマの三ヴェーダを御身とする御方に帰依し奉る。清らかな名聞をもつ一角の主、諸シャーストラの源胎に帰依し奉る。

Verse 64

वृषाकपय ऋद्धाय प्रभवे विश्वकर्मणे । भूर्भुवुःस्वःस्वरूपाय दैत्यघ्ने निर्गुणाय च ॥ ६४ ॥

ヴリシャーカピと称される主、満ち足りた繁栄そのものに帰依し奉る。至上の統御者、宇宙の工匠に帰依し奉る。三界（bhūr・bhuvaḥ・svaḥ）を御身とする御方に帰依し奉る。ダイティヤを滅する御方に帰依し奉る。あらゆるグナを超えるニルグナの御方に帰依し奉る。

Verse 65

निरंजनाय नित्याय ह्यव्ययायाक्षराय च । नमस्ते पाहि मामीश शरणागतवत्सल ॥ ६५ ॥

汚れなき御方、常住にして不変、朽ちず滅びぬ御方に帰依し奉る。主よ、どうか我を護り給え。帰依する者を慈しむ主よ、我は御許に身を寄せ奉る。

Verse 66

इति स्तुतः स भगवाञ्च्छंखचक्रगदाधरः । आरणेयमुवाचेदं भृशं प्रणतवत्सलः ॥ ६६ ॥

かく讃えられた世尊—法螺貝・円盤・棍棒を執る御方—は、帰依して伏す者に限りなく慈愛深く、アーラネーヤに次の言葉を告げられた。

Verse 67

श्रीभगवानुवाच । व्यासपुत्र महाभाग प्रीतोऽस्मि तव सुव्रत । विद्यामाप्नुहि भक्तिं च ज्ञानी त्वं मम रूपधृक् ॥ ६७ ॥

世尊は仰せになった。「ヴィヤーサの子よ、幸い大なる者よ、善き誓いを守る者よ。われは汝を喜ぶ。真の智とバクティを得よ。汝は知者にして、わが姿そのものを帯びる。」

Verse 68

यद्रूपं मम दृष्टं प्राक् श्वेतद्वीपे त्वया द्विज । सोऽहमेवावतारार्थं स्थितो विश्वंभरात्मकः ॥ ६८ ॥

二度生まれの者よ、かつて汝がシュヴェータドヴィーパで見たわが姿—それはまさに我自身である。いま我は化身（アヴァターラ）の目的のためここに住し、宇宙を支える全扶持者として在る。

Verse 69

सिद्धोऽसि त्वं महाभाग मोक्षधर्मानुनुचिंतया । वरलोकान्यथा वायुर्यथा रवं सविता तथा ॥ ६९ ॥

幸い大なる者よ、解脱のダルマを絶えず観想することにより、汝は成就を得た。風が高き世界に至り、太陽が光輝を遍く放つように、汝もまたその勝れた界に到達する。

Verse 70

नित्यमुक्तस्वरूपस्त्वं पूज्यमानः सुरैर्नरैः । भक्तिर्हि दुर्लभा लोके मयि सर्वपरायणे ॥ ७० ॥

汝は常に解脱の本性を具え、神々と人々に礼拝される。まことにこの世で稀なるは、万有の至上の帰依処たる我へのバクティである。

Verse 71

तां लब्ध्वा नापरं किंचिल्लब्धव्यमवशिष्यते । आकल्पांतः तपः संस्थौ नरनारायणावृषी ॥ ७१ ॥

それ（至高の実在）を得たなら、もはや得るべき他のものは残らない。苦行に堅く住する聖仙ナラとナーラーヤナは、劫の終わりに至るまでその境地に安住する。

Verse 72

तयोर्निदेशतो व्यासो जनक स्तव सुव्रतः । कर्ता भागवतं शास्त्रं तदधीष्व भुवं व्रज ॥ ७२ ॥

彼らの命により、ヴィヤーサは——おおジャナカ、善き誓いを保ち、汝を讃えるスタヴァ（讃歌）を著した者よ——『バーガヴァタ』の聖典を編んだ。これを学び、しかる後に世に出て大地を行け。

Verse 73

स तप्यति तपस्त्वद्य पर्वते गंधमादने । त्वद्वियोगेन खिन्नात्मा तं प्रसादय मत्प्रियम् ॥ ७३ ॥

今なお彼はガンダマーダナ山にて苦行を修している。汝との別離により心は痛み疲れている—どうか彼に慈悲を垂れ給え。彼は我が愛しき者なのだ。

Verse 74

एवमुक्तः शुको विप्र नमस्कृत्य चतुर्भुजम् । यथागतं निवृत्तोऽसौ पितुरंतिकमागमत् ॥ ७४ ॥

かく告げられて、婆羅門よ、シュカは四臂の主に礼拝し、来た道をそのまま引き返して父のもとへ帰り着いた。

Verse 75

अथ तं स्वंतिके दृष्ट्वा पाराशर्य्यः प्रतापवान् । पुत्रं प्राप्य प्रहृष्टात्मा तपसो निववर्त ह ॥ ७५ ॥

そのとき、威光あるパラーシャラの子（ヴィヤーサ）は彼が近くにいるのを見、わが子を得て心より歓喜し、苦行をやめた。

Verse 76

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् । आरणेयसमायुक्तः स्वाश्रमं समुपागमत् ॥ ७६ ॥

ナーラーヤナに礼拝し、また人中最勝のナラにも敬礼して、彼はアーラネーヤを伴い、自らの庵（アーシュラマ）へと帰って行った。

Verse 77

नारायणनियोगात्तु त्वन्मुखेन मुनीश्वर । चकार संहितां दिव्यां नानाख्यानसमन्विताम् ॥ ७७ ॥

しかしナーラーヤナの御命令により、ああ牟尼の主よ、あなたの口を通して、彼は多くの物語を備えた神聖なるサンヒターを編んだ。

Verse 78

वेदतुल्यां भागवतीं हरिभक्तिविवर्द्धिनीम् । निवृत्तिनिरतं पुत्रं शुकमध्यापयञ्च ताम् ॥ ७८ ॥

さらに彼は、出離に専心する子シュカに、ヴェーダに等しくハリへのバクティを増大させる『バーガヴァティー』の聖典を授けた。

Verse 79

आत्मारामोऽपि भगवान्पाराशर्यात्मजः शुकः । अधीतवान्संहितां वै नित्यं विष्णुजनप्रियाम् ॥ ७९ ॥

パラーシャラの孫（ヴィヤーサ）の子である福徳のシュカは、たとえアートマ―ラーマとして自己に満ち足りていても、ヴィシュヌの信徒に愛されるこの聖なるサンヒターを常に学び続けた。

Verse 80

एवमेते समाख्याता मोक्षधर्मास्तवानध । पठतां श्रृण्वतां चापि हरिभक्तिविवर्द्धनाः ॥ ८० ॥

かくして、罪なき者よ、これら解脱の法は汝に説き明かされた。これを誦し、また聴聞する者にとっても、ハリ（ヴィシュヌ）へのバクティは増大する。