Adhyaya 61

Verse 1

(दाक्षिणात्य अधिक पाठके ३ ३ श्लोक मिलाकर कुल १७ श्लोक हैं) न्््स्न्िताय् धन्य नील एकषेष्टितमो< ध्याय: राजा दिलीपका उत्त्कर्ष नारद उवाच दिलीपं चेदैलविलं मृतं सृज्जय शुश्रुम । यस्य यज्ञशतेष्वासन्‌ प्रयुतायुतशो द्विजा: । तन्त्रज्ञानार्थसम्पन्ना यज्वान: पुत्रपौत्रिण:

ナーラダは言った。「おおスリンジャヤよ、イラヴィラの子、ディリーパ王もまた亡くなったと我らは聞いた。王の百の祭祀には数知れぬバラモンが任じられ、彼らはヴェーダの儀礼（カルマ・カーンダ）と霊知（ジュニャーナ・カーンダ）の趣旨に通じ、自ら祭祀を執り行い、子や孫に恵まれていた。」

Verse 2

य इमां वसुसम्पूर्णा वसुधां वसुधाधिप: । ईजानो वितते यज्ञे ब्राह्मुणेभ्यो हमन्यत,पृथ्वीपति दिलीपने यज्ञ करते समय अपने विशाल यज्ञमें धन-धान्यसे सम्पन्न इस सारी पृथ्वीको ब्राह्मणोंके लिये दान कर दिया था

ナーラダは言った。「その地上の主は、広大で整えられた祭祀を執り行うさなか、富と資源に満ちたこの全大地を、バラモンたちへ布施として授けたのだ。」

Verse 3

दिलीपस्य तु यज्ञेषु कृत: पन्था हिरण्मय: । तं धर्म इव कुर्वाणा: सेन्द्रा देवा: समागमन्‌

ディリーパ王の祭祀では、黄金の道が築かれた。すると神々は—インドラを先頭に—王のもとへと集い、まるでその道をダルマそのもののように荘厳しているかのごとくであった。王の正しき功徳とヤジュニャの神聖さが、彼らを引き寄せたのである。

Verse 4

सहस्र॑ यत्र मातड़् गच्छन्ति पर्वतोपमा: । सौवर्ण चाभवत्‌ सर्व सद: परमभास्वरम्‌

ナーラダは言った。「そこでは山のごとく巨大な猛き象が幾千も行き交っていた。王の सभा（集会殿）はことごとく黄金で造られ、常に至高の輝きを放っていた。」

Verse 5

रसानां चाभवन्‌ कुल्या भक्ष्याणां चापि पर्वता: । सहस्रव्यामा नृपते यूपाश्चासन्‌ हिरण्मया:

そこには甘美な汁と甘露のごとき飲み物の水路が流れ、食の山が幾重にも積み上がっていた。おお王よ、その祭祀には黄金のユーパ（祭柱）が燦然と立ち、一本ごとに千ヴ்யーマに及ぶ長さであった。

Verse 6

चषालं प्रचषालं च यस्य यूपे हिरण्मये । नृत्यन्तेडप्सरसस्तस्य षट्‌ सहस्राणि सप्त च

ナーラダは言った。「caṣāla と pracaṣāla の飾りを備えた黄金の祭柱の上では、六千七柱ものアプサラスが舞い踊る――それは、壮麗な祭儀の功徳ののちに訪れると説かれる天界の報いの姿である。」

Verse 7

उनके यूपमें सुवर्णमय >चषाल और प्रचषाल लगे हुए थे। उनके यहाँ तेरह हजार अप्सराएँ नृत्य करती थीं ।।

その祭柱には黄金の caṣāla と pracaṣāla が取り付けられていた。その王の御殿では一万三千のアプサラスが舞っていた。そこではガンダルヴァ王ヴィシュヴァーヴァス（Viśvāvasu）自らが、愛敬に動かされてヴィーナー（vīṇā）を奏で、万有の生きとし生けるものは王を「真実に堅固なる者」と見なした――誠言と正しき王道の範である。

Verse 8

रागखाण्डवभोज्यैश्व मत्ता: पथिषु शेरते । तदेतदद्धुतं मन्‍्ये अन्यैर्न सदृशं नृपैः

ナーラダは言った。「濃厚な美味と放縦の饗応に酔い、彼らは道々に身を投げて横たわっている。これはまことに驚くべきこと――他の王には比べるものがない。」

Verse 9

यदप्सु युध्यमानस्य चक्रे न परिपेततु: । उनके यहाँ आये हुए अतिथि 'रागखाण्डव” नामक मोदक और विविध भोज्यपदार्थ खाकर मतवाले हो सड़कोंपर लेट जाते थे। मेरे मतमें उनके यहाँ यह एक अद्भुत बात थी

ナーラダは言った。「水中で戦うときでさえ、彼の戦車の車輪は沈まず、滑り去ることもなかった。これぞディリーパ（Dilīpa）王――弓を執る手は堅く、真実において揺るがぬ者。比類なき武威と廉直を備え、他の王たちの及ぶところではない。」

Verse 10

येडपश्यन्‌ भूरिदाक्षिण्यं तेडपि स्वर्गजितो नरा: । सुदृढ़ धनुष धारण करनेवाले तथा प्रचुर दक्षिणा देनेवाले सत्यवादी राजा दिलीपका जो लोग दर्शन कर लेते थे, वे मनुष्य भी स्वर्गलोकके अधिकारी हो जाते थे ।।

ナーラダは言った。「その王をただ一目見ただけの者でさえ――真実に堅く、弓を担うこと揺るぎなく、豊かな施与で名高いディリプ（Dilip）を――天界に与る資格を得た。施しと正義の浄化の力はそれほどまでに大きく、王の姿を拝するだけで他者を高めたのである。」（さらに一句の諺が添えられる。「カトヴァーンガ（Khaṭvāṅga）の住まいでは、五つの言葉は滅びない。」）

Verse 11

स्वाध्यायघोषो ज्याघोष: पिबताश्नीत खादत । खटवांग (दिलीप)-के भवनमें ये पाँच प्रकारके शब्द कभी बंद नहीं होते थे--वेद- शास्त्रोंके स्वाध्यायका शब्द, धनुषकी प्रत्यंचाकी ध्वनि तथा अतिथियोंके लिये कहे जानेवाले 'खाओ, पीओ और अन्न ग्रहण करो” ये तीन शब्द || १० $ ।।

ナーラダは言った。「カトヴァーンガ（ディリーパ）の館では、五種の音が決して途絶えることがなかった。すなわち、ヴェーダとシャーストラの誦読の声、弓弦の鳴り響く音、そして客人に向けて告げる言葉—『食せよ、飲め、そして食を受け取れ』—である。 「おおスリンジャヤよ、もし汝を四つの吉祥なる徳—ダルマ、知、離欲、そして王者の繁栄—において凌駕したディリーパでさえ死したのなら、しかも汝の子よりなお功徳深きその人が逝ったのなら、他の者について何を語る必要があろう。ゆえに、祭祀を行わず、施与をなさなかった汝の子のために嘆くな。これがこのナーラダの宣言である。」

Verse 12

पुत्रात्‌ पुण्यतरस्तुभ्यं मा पुत्रमनुतप्यथा: । अयज्वानमदाक्षिण्यमश्रि श्रैत्येत्युदाहरत्‌

ナーラダは言った。「汝の子のために嘆くな。汝よりも功徳深く、汝の子よりもなお正しき者たちがいる。彼らはダルマ、知、離欲、そして王者の繁栄を備えていながら、なお死を免れなかった。まして他の者について何を言おう。ゆえに、祭祀を行わず、供物の施与もしなかった汝の子を嘆くな。」 かくしてナーラダはこの譬えを掲げ、サンジャヤを空しい悲嘆から引き離し、識別の明へと導いた。

Verse 60

इस प्रकार श्रीमह्ाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत अभिमन्युवधपर्वमें षोडशराजकीयोपाख्यानविषयक साठवाँ अध्याय पूरा हुआ

かくして『シュリー・マハーバーラタ』ドローナ・パルヴァ、アビマンニュ殺害章における「十六王の説話」を扱う第六十章は終わる。

Verse 61

इति श्रीमहा भारते द्रोणपर्वणि अभिमन्युवधपर्वणि षोडशराजकीये एकषष्टितमो5ध्याय:

ここに『シュリー・マハーバーラタ』ドローナ・パルヴァ、アビマンニュ殺害章、「十六王」篇の第六十一章は終わる。