Adhyaya 28

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे सप्तविशो ऽध्याय व्यास उवाच एवं वनाश्रमे स्थित्वा तृतीयं भागमायुषः / चतुर्थमायुषो भागं संन्यासेन नयेत् क्रमात्

ヴィヤーサは言った。かくして『聖クールマ・プラーナ』六千サンヒター上分、第27章において——人生の第三の分を林住（vānaprastha）の規範に住して過ごしたのち、次いで順序に従い、第四の分をサンニャーサ（出離・放棄）によって送るべきである。

Verse 2

अग्नीनात्मनी संस्थाप्य द्विजः प्रव्रजितो भवेत् / योगाभ्यासरतः शान्तो ब्रह्मविद्यापरायणः

聖なる火を自らのアートマンのうちに内在させて स्थापितし、二度生まれ（dvija）は遊行の出家者（pravrajita）となるべきである。ヨーガの修習に励み、心静まり、ブラフマンの智（brahma-vidyā）に全身を捧げよ。

Verse 3

यदा मनसि संजातं वैतृष्ण्यं सर्ववस्तुषु / तदा संन्यासमिच्छेच्च पतितः स्याद् विपर्यये

心において万物への完全な離欲が真に生じたとき、そのときこそサンニャーサ（saṃnyāsa、出離）を願うべきである。もし逆に、内なる離著なくして出離を求めるなら、その者は堕落する。

Verse 4

प्राजापत्यां निरूप्येष्टिमाग्नेयीमथवा पुनः / दान्तः पक्वकषायो ऽसौ ब्रह्माश्रममुपाश्रयेत्

プラジャーパティヤ祭（Prajāpatya）を正しく定め、あるいはまたアグネーヤ儀礼（Agneya）を行ったのち、自己を制し、垢が「煮え熟して」鎮まり、情欲が節制へと熟した者は、ブラフマ・アーシュラマ、すなわち梵行（brahmacarya）に帰依すべきである。

Verse 5

ज्ञानसंन्यासिनः केचिद् वेदसंन्यासिनः परे / कर्मसंन्यासिनस्त्वन्ये त्रिविधाः परिकीर्तिताः

ある者は智（jñāna）に帰するサンニャーシン、ある者はヴェーダの祭式を捨てたサンニャーシン、また別の者は行為（karma）—儀礼と世事—を捨てたサンニャーシンである。かくして出離は三種と説かれる。

Verse 6

यः सर्वसङ्गनिर्मुक्तो निर्द्वन्द्वश्चैव निर्भयः / प्रोच्यते ज्ञानसंन्यासी स्वात्मन्येव व्यवस्थितः

一切の執着を離れ、二元の対立を超え、まことに無畏なる者—その人は智によるサンニャーシン（jñāna-saṃnyāsin）と称され、ただ自己（アートマン）にのみ堅く安住する。

Verse 7

वेदमेवाभ्यसेन्नित्यं निराशी निष्परिग्रहः / प्रोच्यते वेदसंन्यासी मुमुक्षुर्विजितेन्द्रियः

つねにヴェーダのみを学び、欲望なく、所有に執さず。解脱（mokṣa）を希求し、諸根を制したその求道者は、「ヴェーダ・サンニャーシー」（veda-saṃnyāsī）と説かれる。

Verse 8

यस्त्वग्नीनात्मसात्कृत्वा ब्रह्मार्पणपरो द्विजः / ज्ञेयः स कर्मसंन्यासी महायज्ञपरायणः

聖なる祭火を己の内に摂し、万物をブラフマンへ供え奉ることに専心する二度生まれ（dvija）—その者を業の放棄者（karmasaṃnyāsin）、大供犠（mahāyajña）に全身を捧げる者と知れ。

Verse 9

त्रयाणामपि चैतेषां ज्ञानी त्वभ्यधिको मतः / न तस्य विद्यते कार्यं न लिङ्गं वा विपश्चितः

この三者の中でも、真理を知る者（jñānin）が最上とみなされる。その賢者には成すべき義務の業は残らず、また識別のための外なる標（しるし）も存在しない。

Verse 10

निर्ममो निर्भयः शान्तो निर्द्वन्द्वः पर्णभोजनः / जीर्णकौपीनवासाः स्यान्नग्नो वा ध्यानतत्परः

無我所にして無畏、寂静にして二対を超え、葉を食として生きよ。擦り切れた褌（kaupīna）を纏うか、あるいは裸であっても、ひたすら禅定に専念せよ。

Verse 11

ब्रह्मचारी मिताहारो ग्रामादन्नं समाहरेत् / अध्यात्ममतिरासीत निरपेक्षो निरामिषः

梵行者（brahmacārin）として食を節し、村より糧を得よ。内なる自己に心を向け、期待を離れ、肉食と感官の耽溺を断て。

Verse 12

आत्मनैव सहायेन सुखार्थं विचरेदिह / नाभिनन्देत मरणं नाभिनन्देत जीवितम्

この世にあって、真の安寧を求めて歩め。助けとするはただ自己のみ。死を喜ばず、生をも喜ばず。

Verse 13

कालमेव प्रतीक्षेत निदेशं भृतको यथा / नाध्येतव्यं न वक्तव्यं श्रोतव्यं न कदाचन / एवं ज्ञात्वा परो योगी ब्रह्मभूयाय कल्पते

ただ時を待て、雇われの僕が命令を待つように。いかなる時も、学ぶべからず、語るべからず、聞くべからず。かく知るとき、最上のヨーギーは梵（ブラフマン）となるにふさわしく、梵へと融け入る。

Verse 14

एकवासाथवा विद्वान् कौपीनाच्छादनस्तथा / मुण्डी शिखी वाथ भवेत् त्रिदण्डी निष्परिग्रहः / काषायवासाः सततं ध्यानयोगपरायणः

学識ある出家者は、一衣のみをまとうことも、腰布（カウピーナ）だけで身を覆うこともよい。剃髪しても、頂の髻（しけい）を残してもよい。三杖（トリダンダ）を携え、いかなる所有も持たぬべし。常に赭色の袈裟（カーシャーヤ）をまとい、禅定のヨーガに専心せよ。

Verse 15

ग्रामान्ते वृक्षमूले वा वसेद् देवालये ऽपि वा / समः शत्रौ च मित्रे च तथा मानापमानयोः / भैक्ष्येण वर्तयेन्नित्यं नैकान्नादी भवेत् क्वचित्

村はずれに、木の根元に、あるいは神殿にさえ住してよい。敵にも友にも心を平等にし、名誉と不名誉にもまた同じくあれ。常に托鉢によって生を支え、決して多種の食をむさぼる者となるな。

Verse 16

यस्तु मोहेन वालस्यादेकान्नादी भवेद् यतिः / न तस्य निष्कृतिः काचिद् धर्मशास्त्रेषु कथ्यते

しかし迷妄によって、出家者が幼稚にして怠惰となり—名ばかりの「一食者」となるならば—その者にはダルマ・シャーストラにいかなる贖罪も説かれていない。

Verse 17

रागद्वेषविमुक्तात्मा समलोष्टाश्मकाञ्चनः / प्राणिहंसानिवृत्तश्च मौनी स्यात् सर्वनिस्पृहः

貪と瞋を離れた心をもち、土塊・石・黄金を等しく観じ、生きものを害することを退け、沈黙（牟尼）として言葉を制する者—その人は一切の欲を離れ、全く無欲となる。

Verse 18

दृष्टिपूतं न्यसेत् पादं वस्त्रपूतं जलं पिबेत् / सत्यपूतां वदेद् वाणीं मनः पूतं समाचरेत्

慎み深い眼差しによって清めてから足を下ろし、布で濾して清めた水を飲み、真実によって浄められた言葉を語り、浄められた心で行いをなせ。

Verse 19

नैकत्र निवसेद् देशे वर्षाभ्यो ऽन्यत्र भिक्षुकः / स्नानशौचरतो नित्यं कमण्डलुकरः शुचिः

托鉢の修行者は雨季を除き一所に住み続けてはならず、他の時は別の地に住むべきである。常に沐浴と清浄に励み、カマンダル（浄水の壺）を携え、清らかに保て。

Verse 20

ब्रह्मचर्यरतो नित्यं वनवासरतो भवेत् / मोक्षशास्त्रेषु निरतो ब्रह्मसूत्री जितेन्द्रियः

常にブラフマチャリヤ（清浄なる禁欲の修行）に励み、林住を好め。解脱の聖典に没入し、聖なる糸（ブラフマスートラ）を身に帯び、諸感官を制せよ。

Verse 21

दम्भाहङ्कारनिर्मुक्तो निन्दापैशुन्यवर्जितः / आत्मज्ञानगुणोपेतो यतिर्मोक्षमवाप्नुयात्

偽りと我慢を離れ、非難と悪しき陰口を捨て、自己知（アートマ・ジュニャーナ）の徳を具えたヤティは、解脱（モークシャ）に到る。

Verse 22

अभ्यसेत् सततं वेदं प्रणवाख्यं सनातनम् / स्नात्वाचम्य विधानेन शुचिर्देवालयादिषु

永遠のヴェーダと呼ばれるプラナヴァ（オーム）を、たえず修習せよ。沐浴し、規定に従ってアーチャマナ（浄口）を行ったなら、清浄に住せよ—とりわけ神殿などの聖地において。

Verse 23

यज्ञोपवीती शान्तात्मा कुशपाणिः समाहितः / धौतकाषायवसनो भस्मच्छन्नतनूरहः

彼は聖紐（ヤジュニョーパヴィータ）を身に着け、心は静まり、手にクシャ草を取り、定においてよく統一されている。洗い清めた赭色の衣をまとい、身と髪は聖灰（バスマ）に覆われている。

Verse 24

अधियज्ञं ब्रह्म जपेदाधिदैविकमेव च / आध्यात्मिकं च सततं वेदान्ताभिहितं च यत्

常にブラフマンをジャパして念誦すべきである。すなわち、祭祀に現前する主（アディヤジュニャ）として、諸天と宇宙の力を統べる神的原理（アディダイヴァ）として、そして内住の自己（アディヤートマ）として—ヴェーダーンタが説くその実在を。

Verse 25

पुत्रेषु वाथ निवसन् ब्रह्मचारी यतिर्मुनिः / वेदमेवाभ्यसेन्नित्यं स याति परमां गतिम्

子らの中に住む者（家住）であれ、ブラフマチャーリンであれ、ヤティ（出離者）であれ、ムニ（聖仙）であれ—常にただヴェーダを学び修すべきである。それによって至上の帰趣に至る。

Verse 26

अहिंसा सत्यमस्तेयं ब्रह्मचर्यं तपः परम् / क्षमा दया च सतोषो व्रतान्यस्य विशेषतः

アヒンサー（不殺生・不害）、真実、不盗、ブラフマチャリヤ（清浄なる自制）と最上の苦行。さらに、忍辱、慈悲、知足—これらこそ、とりわけ彼の主要な聖なる誓戒（ヴラタ）と説かれる。

Verse 27

वेदान्तज्ञाननिष्ठो वा पञ्च यज्ञान् समाहितः / कुर्यादहरहः स्नात्वा भिक्षान्नेनैव तेन हि

あるいは、ヴェーダーンタの智に堅く住し、心を統一した者は、日々五つの供犠（パンチャ・ヤジュニャ）を行うべきである。毎日沐浴した後、乞食によって得た食のみをもってそれらを修すべきである。

Verse 28

होममन्त्राञ्जपेन्नित्यं काले काले समाहितः / स्वाध्यायं चान्वहं कुर्यात् सावित्रीं संध्ययोर्जपेत्

しかるべき時に、心を静めて専念し、日々ホーマ（護摩）の供養の真言を誦すべし。また毎日スヴァーディヤーヤ（聖典の自習）を行い、朝夕二度のサンディヤー（黄昏の合間）にサーヴィトリー（ガーヤトリー）をジャパすべし。

Verse 29

ध्यायीत सततं देवमेकान्ते परमेश्वरम् / एकान्नं वर्जयेन्नित्यं कामं क्रोधं परिग्रहम्

常に、独り静かな処において、神なる至上主パラメーシュヴァラを観想すべし。また、ただ一種の食のみを常とすることを避け、欲（カーマ）・怒り（クローダ）・所有への執着（パリグラハ）を捨つべし。

Verse 30

एकवासा द्विवासा वा शिखी यज्ञोपवीतवान् / कमण्डलुकरो विद्वान् त्रिदण्डी याति तत्परम्

一衣または二衣をまとい、シカー（髻の房）を保ち、ヤジュニョーパヴィータ（聖糸）を帯び、手にカマンダル（浄水壺）を携える。学識ある者はトリダンダ（三杖）を執り、一心にその至上の目的へと進む。