Adhyaya 25

Verse 1

इति श्रीकूर्मपूराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे चतुर्विशो ऽध्यायः सूत उवाच प्रविश्य मेरुशिखरं कैलासं कनकप्रभम् / रराम भगवान् सोमः केशवेन महेश्वरः

かくして『シュリー・クールマ・プラーナ』—六千頌のサンヒター、前分—において第二十五章が始まる。スータは語った。須弥山の頂、黄金のごとく輝くカイラーサに入り、福徳なるソーマ—マハーデーヴァ、マヘーシュヴァラ—はケーシャヴァ（ヴィシュヌ）とともに歓喜された。

Verse 2

अपश्यंस्तं महात्मानं कैलासगिरिवासिनः / पूजयाञ्चक्रिरे कृष्णं देवदेवमथाच्युतम्

カイラーサ山の住人たちはその大霊者を見て、ただちにクリシュナ—神々の神、滅びなきアチュタ—を礼拝した。

Verse 3

चतुर्बाहुमुदाराङ्गं कालमेघसमप्रभम् / किरीटिनं शार्ङ्गपाणि श्रीवत्साङ्कितवक्षसम्

四臂にして端厳なる御身、雨を孕む黒雲のごとく輝く主を観想すべし。宝冠を戴き、手にシャールンガの弓を執り、胸にはシュリーヴァツァの吉祥印を具える。

Verse 4

दीर्घबाहुं विशालाक्षं पीतवाससमच्युतम् / दधानमुरसा मालां वैजयन्तीमनुत्तमाम्

彼は不滅のアチュタを見た。長き御腕、広き御眼、黄衣をまとい、胸には無上のヴァイジャヤンティーの花鬘を戴いておられた。

Verse 5

भ्राजमानं श्रिया दिव्यं युवानमतिकोमलम् / पद्माङ्घ्रिनयनं चारु सुस्मितं सुगतिप्रदम्

神妙なる光輝と美に照り映え、若々しくこの上なく柔和である。蓮華のごとき御足と蓮華のごとき御眼を具え、麗しく、ほほえみ静かに、最上のスガティ（善き帰趣）を授け給う。

Verse 6

कदाचित् तत्र लीलार्थं देवकीनन्दवर्धनः / भ्राजमानः श्रीया कृष्णश्चचार गिरिकन्दरे

ある時そこにて、ただ神聖なるリーラーのために、デーヴァキーの歓びを増すクリシュナは、吉祥の光に輝きつつ、山の洞窟を逍遥した。

Verse 7

गन्धर्वाप्सरसां मुख्या नागकन्याश्च कृत्स्नशः / सिद्धा यक्षाश्च गन्धर्वास्तत्र तत्र जगन्मयम्

ガンダルヴァとアプサラスのうち最勝の者、そして一切のナーガの乙女たち漏れなく；またシッダ、ヤクシャ、ガンダルヴァらは、あらゆる所において、宇宙そのものの本質に遍満されている。

Verse 8

दृष्ट्वाश्चर्यं परं गत्वा हर्षादुत्फुल्लोचनाः / मुमुचुः पुष्पवर्षाणि तस्य मूर्ध्नि महात्मनः

その至上の奇瑞を見て、歓喜に満ち、悦びに目を見開き、彼らはその大いなる魂の頂に花の雨を降らせた。

Verse 9

गन्धर्वकन्यका दिव्यास्तद्वदप्सरसां वराः / दृष्ट्वा चकमिरे कृष्णं स्त्रस्तवस्त्रविभूषणाः

神妙なるガンダルヴァの娘たち、また同じく最勝のアプサラスは、クリシュナを見て欲情に打たれ、衣と飾りが乱れ落ちた。

Verse 10

काश्चिद् गायन्ति विविधां गीतिं गीतविशारदाः / संप्रेक्ष्य देवकीसूनुं सुन्दर्यः काममोहिताः

歌に巧みな麗しき乙女たちのある者は、さまざまな旋律を歌い上げた；そしてデーヴァキーの御子を仰ぎ見て、欲の迷いに心を奪われた。

Verse 11

काश्चिद्विलासबहुला नृत्यन्ति स्म तदग्रतः / संप्रेक्ष्य संस्थिताः काश्चित् पपुस्तद्वदनामृतम्

ある者たちは優美な戯れに満ちて御前で舞い、またある者たちは立ち尽くして凝視し、御顔の甘露を飲むかのように味わった。

Verse 12

काश्चिद् भूषणवर्याणि स्वाङ्गादादाय सादरम् / भूषयाञ्चक्रिरे कृष्णं कामिन्यो लोकभूषणम्

恋に心奪われた乙女たちのある者は、自らの身より最上の飾りを恭しく取り外し、世界の荘厳そのものであるクリシュナを飾り立てた。

Verse 13

काश्चिद् भूषणवर्याणि समादाय तदङ्गतः / स्वात्मानं बूषयामासुः स्वात्मगैरपि माधवम्

ある者たちは御身から最上の飾りを取り、自らを飾った。さらに自分の飾りをもって、同じくマーダヴァをも荘厳した。

Verse 14

काश्चिदागत्य कृष्णस्य समीपं काममोहिताः / चुचुम्बुर्वदनाम्भोजं हरेर्मुग्धमृगेक्षणाः

ある女たちは欲に惑わされてクリシュナに近づき、ハリの蓮華のごとき御顔に口づけした。鹿のような瞳の彼女らは、うぶな陶酔にとらわれていた。

Verse 15

प्रगृह्य काश्चिद् गोविन्दं करेण भवनं स्वकम् / प्रापयामासुर्लोकादिं मायया तस्य मोहिताः

ある者たちはゴーヴィンダの手を取り、自らの家へと導いた。彼のマーヤーに惑わされ、世界の主をあたかも身内の一人のように扱った。

Verse 16

तासां स भगवान् कृष्णः कामान् कमललोचनः / बहूनि कृत्वा रूपाणि पूरयामास लीलया

蓮華の眼をもつ福徳の主クリシュナは、リーラーの戯れとして多くの姿を現し、彼女たちの願いをことごとく満たされた。

Verse 17

एवं वै सुचिरं कालं देवदेवपुरे हरिः / रेमे नारायणः श्रीमान् मायया मोहयञ्जगत्

かくして久遠の時のあいだ、ハリ—栄光あるナーラーヤナ—はデーヴァデーヴァ・プラに住し、リーラーに歓喜しつつ、マーヤーによって世を迷妄へと導かれた。

Verse 18

गते बहुतिथे काले द्वारवत्यां निवासिनः / बभूवुर्विह्वला भीता गोविन्दविरहे जनाः

長き時が過ぎると、ドヴァーラヴァティーの住民は動揺し恐れた。ゴーヴィンダとの別離により、人々は悲嘆に沈んだ。

Verse 19

ततः सुपर्णो बलवान् पूर्वमेव विसजितः / कृष्णेन मार्गमाणस्तं हिमवन्तं ययौ गिरिम्

その後、先にクリシュナによって遣わされていた力強きスパルナ（ガルダ）はヒマヴァット山へ赴いた。クリシュナは彼を求めて後を追われた。

Verse 20

अदृष्ट्वा तत्र गोविन्दं प्रणम्य शिरसा मुनिम् / आजगामोपमन्युं तं पुरीं द्वारवतीं पुनः

そこでゴーヴィンダを見いだせず、彼は頭を垂れて牟尼に礼拝した。ついでウパマニュは再びドヴァーラヴァティーの都へ帰った。

Verse 21

तदन्तरे महादैत्या राक्षसाश्चातिभीषणाः / आजग्मुर्द्वारकां शुभ्रां भीषयन्तः सहस्त्रशः

その間に、強大なるダイティヤたちと、ことのほか恐るべきラークシャサたちが、千々に群れて光輝く都ドヴァーラカーへ押し寄せ、恐怖をまき散らした。

Verse 22

स तान् सुपर्णो बलवान् कृष्णतुल्यपराक्रमः / हत्वा युद्धेन महता रक्षति स्म पुरीं शुभाम्

そのとき、力あるスパルナ—その武威はクリシュナに等しく—大いなる戦いにて彼らを討ち滅ぼし、のちに吉祥なる都を守護した。

Verse 23

एतस्मिन्नेव काले तु नारदो भगवानृषिः / दृष्ट्वा कैलासशिखरे कृष्णं द्वारवतीं गतः

まさにその時、神聖なる仙人ナーラダは、カイラーサの峰にてクリシュナを拝し、ドヴァーラヴァティー（ドヴァーラカー）へと旅立った。

Verse 24

तं दृष्ट्वा नारदमृषिं सर्वे तत्र निवासिनः / प्रोचुर्नारायणो नाथः कुत्रास्ते भगवान् हरिः

仙人ナーラダを見て、そこに住む者たちは皆言った。「おおナーラーヤナ、我らが主よ—いまバガヴァーン・ハリはどこにおわしますか。」

Verse 25

स तानुवाच भगवान् कैलसशिखरे हरिः / रमते ऽद्य महायोगीं तं दृष्ट्वाहमिहागतः

ナーラダは告げた。「ハリはカイラーサの峰におわす。今日、大いなるヨーギーは歓喜のうちに住まわれる。わたしはその御姿を拝して、ここへ来たのだ。」

Verse 26

तस्योपश्रुत्य वचनं सुपर्णः पततां वरः / जगामाकाशगो विप्राः कैलासं गिरिमुत्तमम्

その言葉を聞き取るや、スパルナ（ガルダ）――飛ぶ者のうち最勝なる者――は大空へ舞い上がり、ああ婆羅門たちよ、最上の山カイラーサへと赴いた。

Verse 27

ददर्श देवकीसूनुं भवने रत्नमण्डिते / वरासनस्थं गोविन्दं देवदेवान्तिके हरिम्

彼はデーヴァキーの御子――ゴーヴィンダ、ハリ――が、宝玉に飾られた宮殿のうち、最上の御座に坐し、諸天と「神々の神」の御前にあるのを見た。

Verse 28

उपास्यमानममरैर्दिव्यस्त्रीभिः समन्ततः / महादेवगणैः सिद्धैर्योगिभिः परिवारितम्

彼は不死の神々に礼拝され、四方を天女たちに囲まれ、さらにマハーデーヴァの眷属――成就せるシッダと達成したヨーギーたち――に取り巻かれていた。

Verse 29

प्रणम्य दण्डवद् भूमौ सुपर्णः शङ्करं शिवम् / निवेदयामास हरेः प्रवृत्तिं द्वारके पुरे

スパルナ（ガルダ）は地に杖のごとく五体投地して礼拝し、吉祥なるシヴァ、シャンカラに近づき、ドヴァーラカーの都におけるハリの所作を申し述べた。

Verse 30

ततः प्रणम्य शिरसा शङ्करं नीललोहितम् / आजगाम पुरीं कृष्णः सो ऽनुज्ञातो हरेण तु

それからクリシュナは、青と紅を帯びた主ニीललोहित（ニーラローヒタ）たるシャンカラに頭を垂れて礼拝し、まことにハリの許しを得て都へ帰還した。

Verse 31

आरुह्य कश्यपसुतं स्त्रीगणैरभिपूजितः / वचोभिरमृतास्वादैर्मानितो मधुसूदनः

カश्यパの子に乗り、マドゥスーダナは天女の群れに恭しく供養され、甘露（アムリタ）の味わいのごとき言葉で讃えられた。

Verse 32

वीक्ष्य यान्तममित्रघ्नं गन्धर्वाप्सरसां वराः / अन्वगच्छन् महोयोगं शङ्खचक्रगदाधरम्

敵を滅する御方が去りゆくのを見て、ガンダルヴァとアプサラスの最勝たちは後に従った――法螺貝・円盤・棍棒を携える大ヨーギンに。

Verse 33

विसर्जयित्वा विश्वात्मा सर्वा एवाङ्गना हरिः / ययौ स तूर्णं गोविन्दो दिव्यां द्वारवतीं पुरीम्

すべての女たちを恭しく退かせたのち、宇宙の魂たるハリ――ゴーヴィンダは、光り輝く神都ドヴァーラヴァティーへと速やかに赴いた。

Verse 34

गते मुररिपौ नैव कामिन्यो मुनिपुङ्गवाः / निशेव चन्द्ररहिता विना तेन चकाशिरे

ムラーの敵（ヴィシュヌ）が去ると、最勝の聖仙たちも、恋い慕う者たちも輝きを失った――月なき夜のように。彼なくして、誰も光を現し得なかった。

Verse 35

श्रुत्वा पौरजनास्तूर्णं कृष्णागमनमुत्तमम् / मण्डयाञ्चक्रिरे दिव्यां पुरीं द्वारवतीं शुभाम्

クリシュナのこの上なく吉祥なる来臨をただちに聞くや、町の人々は瑞祥の神都ドヴァーラヴァティーを急ぎ荘厳に飾り立てた。

Verse 36

पताकाभिर्विशालाभिर्ध्वजै रत्नपरिष्कृतैः / लाजादिभिः पुरीं रम्यां भूषयाञ्चक्रिरे तदा

そのとき彼らは、宝玉で飾られた広大な幡や旗を掲げ、またラージャ（炒った穀）などの吉祥なる供物を備えて、麗しき都を荘厳した。

Verse 37

अवादयन्त विविधान् वादित्रान् मधुरस्वनान् / शङ्खान् सहस्त्रशो दध्मुर्वोणावादान् वितेनिरे

彼らは甘美な音色でさまざまな楽器を奏で、幾千もの法螺貝（śaṅkha）が吹き鳴らされ、ヴィーナー（vīṇā）の演奏も余すところなく行われた。

Verse 38

प्रविष्टमात्रे गोविन्दे पुरीं द्वारवतीं शुभाम् / अगायन् मधुरं गानं स्त्रियो यौवनशालिनः

ゴーヴィンダが吉祥なる都ドヴァーラヴァティーに入るやいなや、若さに輝く女たちは甘やかな歌を歌い始めた。

Verse 39

दृष्ट्वा ननृतुरीशानं स्थिताः प्रासादमूर्धसु / मुमुचुः पुष्पवर्षाणि वसुदेवसुतोपरि

イーシャーナ（Īśāna）を見て、宮殿の屋上に立つ者たちは舞い踊り、ヴァスデーヴァの御子（聖クリシュナ）の上に花の雨を降らせた。

Verse 40

प्रविश्य भवनं कृष्ण आशीर्वादाभिवर्धितः / वरासने महायोगी भाति देवीभिरन्वितः

宮殿に入ったクリシュナは、祝福によって力を増し、壮麗な玉座に坐して大いなるヨーギンとして輝き、女神たち（Devī）に随侍されていた。

Verse 41

सुरम्ये मण्डपे शुभ्रे शङ्खाद्यैः परिवारितः / आत्मजैरभितो मुख्यैः स्त्रीसहस्त्रैश्च संवृतः

麗しく光り輝くマンダパにおいて、シャンカ（Śaṅkha）ら主なる従者に囲まれ、さらに最勝の御子らが四方より取り巻き、また幾千の女人も群がり集っていた。

Verse 42

तत्रासनवरे रम्ये जाम्बवत्या सहाच्युतः / भ्राजते मालया देवो यथा देव्या समन्वितः

そこにて、妙なる歓喜の御座に、アチュタ（Acyuta）はジャンバヴァティーと共に坐し給う。花鬘を飾りし主は、女神を伴う神のごとく燦然と輝いた。

Verse 43

आजग्मुर्देवगन्धर्वा द्रष्टुं लोकादिमव्ययम् / महर्षयः पूर्वजाता मार्कण्डेयादयो द्विजाः

デーヴァとガンダルヴァは、諸世界の根源たる不滅の本初者を拝見せんと来たり、また古き生まれの大聖仙たち—マールカンデーヤらの二度生まれ（ドヴィジャ）も到来した。

Verse 44

ततः स भगवान् कृष्णो मार्कण्डेयं समागतम् / ननामोत्थाय शिरसा स्वासनं च ददौ हरिः

そのとき、福徳なる主クリシュナはマールカンデーヤの来臨を見て立ち上がり、頭を垂れて礼拝し、ハリは自らの御座を彼に与えた。

Verse 45

संपूज्य तानृषिगणान् प्रणामेन महाभुजः / विसर्जयामास हरिर्दत्त्वा तदभिवाञ्छितान्

大いなる腕を持つハリは、礼拝のプラナーマによってその聖仙の群れをしかと供養し、彼らの望むままの恩寵を授けて、のちに送り出した。

Verse 46

तदा मध्याह्नसमये देवदेवः स्वयं हरिः / स्नात्वा शुक्लाम्बरो भानुमुपतिष्ठत् कृताञ्जलिः

そのとき正午に、神々の神ハリ自らが沐浴し白衣をまとい、合掌して日神の前に恭しく立ち、礼拝した。

Verse 47

जजाप जाप्यं विधिवत् प्रेक्षमाणो दिवाकरम् / तर्पयामास देवेशो देवेशो देवान् मुनिगणान् पितॄन्

日神を仰ぎ見て、定められたジャパを法にかなって誦し、ついで主の中の主はタर्पナを行い、諸神・牟尼の群れ・祖霊（ピトリ）を満たした。

Verse 48

प्रविश्य देवभवनं मार्कण्डेयेन चैव हि / पूजयामास लिङ्गस्थं भूतेशं भूतिभूषणम्

神殿に入り、マールカンデーヤと共に、リンガに宿る衆生の主ブーテーシャを礼拝した。聖なる威徳と繁栄（ブーティ）こそその御身の荘厳である。

Verse 49

समाप्य नियमं सर्वं नियन्तासौ नृणां स्वयम् / भोजयित्वा मुनिवरं ब्राह्मणानभिपूज्य च

すべての規律と行法を終えると、自らを制する人々の統御者は、最勝の牟尼に自ら食を施し、またバラモンたちをしかるべく供養し敬った。

Verse 50

कृत्वात्मयोगं विप्रेन्द्रा मार्कण्डेयेन चाच्युतः / कथाः पौराणिकीः पुण्याश्चक्रे पुत्रादिभिर्वृतः

おお、婆羅門の中の最勝者よ。アチュタ（不滅の主）はマールカンデーヤと共にアートマ・ヨーガを確立し、子らや従者に囲まれて、功徳をもたらす清浄なるプラーナの聖譚を説き明かした。

Verse 51

अथैतत् सर्वमखिलं दृष्ट्वा कर्म महामुनिः / मार्कण्डेयो हसन् कृष्णं बभाषे मधुरं वचः

かくしてその一切の行いを余すところなく見届けた大聖マールカンデーヤは、微笑みつつ、クリシュナに甘美でやさしい言葉をもって語りかけた。

Verse 52

मार्कण्डेय उवाच कः समाराध्यते देवो भवता कर्मभिः शुभैः / ब्रूहि त्वं कर्मभिः पूज्यो योगिनां ध्येय एव च

マールカンデーヤは言った。「あなたは吉祥なる行いによって、いかなる神を正しく歓ばせ奉っているのか。告げよ――儀礼と行為によって礼拝されるべき神は誰か、またヨーギーたちの禅観の的そのものは誰なのか。」

Verse 53

त्वं हि तत् परमं ब्रह्म निर्वाणममलं पदम् / भारावतरणार्थाय जातो वृष्णिकुले प्रभुः

あなたこそ至上のブラフマン、垢なき解脱（ニルヴァーナ）の境地、清浄なる最高の住処である。主よ、大地の重荷を軽くするために、あなたはヴリシュニ族に生まれ給うた。

Verse 54

तमब्रवीन्महाबाहुः कृष्णो ब्रह्मविदां वरः / शृण्वतामेव पुत्राणां सर्वेषां प्रहसन्निव

そのとき、偉大なる腕をもつクリシュナ――ブラフマンを知る者の中の最勝者――は、すべての息子たちが聞き入る中、微笑むかのように彼に語りかけた。

Verse 55

श्रीभगवानुवाच भवता कथितं सर्वं तथ्यमेव न संशयः / तथापि देवमीशानं पूजयामि सनातनम्

世尊は言われた。「あなたの語ったことはすべて真実であり、疑いはない。されどなお、我は永遠なる神イーシャーナ（Īśāna）を礼拝する。」

Verse 56

न मे विप्रास्ति कर्तव्यं नानवाप्तं कथञ्चन / पूजयामि तथापीशं जानन्नैतत् परं शिवम्

おお婆羅門よ、我にはなすべきことは何も残らず、いまだ得ていないものも一切ない。されど我は主を礼拝する――彼こそ至上のシヴァであると知りつつ。

Verse 57

न वै पश्यन्ति तं देवं मायया मोहिता जनाः / ततो ऽहं स्वात्मनो मूलं ज्ञापयन् पूजयामि तम्

摩耶に惑わされた人々は、その神を真に見ることができない。ゆえに我は、我が自己の根源を知らしめんとして、彼を礼拝する。

Verse 58

न च लिङ्गार्चनात् पुण्यं लोकेस्मिन् भीतिनाशनम् / तथा लिङ्गे हितायैषां लोकानां पूजयेच्छिवम्

この世において、シヴァ・リンガを礼拝して得る功徳で、恐れを滅しないものはない。ゆえに諸世界の利益のため、リンガにおいてシヴァを礼拝すべきである。

Verse 59

यो ऽहं तल्लिङ्गमित्याहुर्वेदवादविदो जनाः / ततो ऽहमात्ममीशानं पूजयाम्यात्मनैव तु

ヴェーダの教説を知る者たちは、「我」とはそのままリンガ（至上の標）であると言う。ゆえに我は、自己そのものとしてイーシャーナ（シヴァ）を、ただ自己によって礼拝する。

Verse 60

तस्यैव परमा मूर्तिस्तन्मयो ऽहं न संशयः / नावयोर्द्यिते भेदो वेदेष्वेवं विनिश्चयः

我はまさしく彼のみの最上の姿であり、ことごとく彼の本質そのものより成る—疑いはない。我ら二つの間に差別はまったくなく、ヴェーダにおいてかく断定されている。

Verse 61

एष देवो महादेवः सदा संसारभीरुभिः / ध्येयः पूज्यश्च वन्द्यश्च ज्ञेयो लिङ्गे महेश्वरः

この神こそがマハーデーヴァである。輪廻（サンサーラ）の束縛を恐れる者は、常に彼を観想し、供養し、礼拝して敬うべきであり、マヘーシュヴァラはリンガのうちに知られ、悟られるべきである。

Verse 62

मार्कण्डेय उवाच किं तल्लिङ्गं सुरश्रेष्ठ लिङ्गे संपूज्यते च कः / ब्रूहि कृष्ण विशालाक्ष गहनं ह्येतदुत्तमम्

マールカンデーヤは言った。「神々の中の最勝者よ、そのリンガとはまことに何であるのか。リンガの内において、完全なる恭敬をもって礼拝されるのは誰なのか。広き眼のクリシュナよ、この最上の事はまことに深遠である、どうか語り給え。」

Verse 63

अव्यक्तं लिङ्गमित्याहुरानन्दं ज्योतिरक्षरम् / वेदा महेस्वरं देवमाहुर्लिङ्गिनमव्ययम्

人々はリンガを、未顕現（アヴィヤクタ）にして、歓喜を本性とする不滅の光と説く。ヴェーダは、マヘーシュヴァラ神をリンギン（リンガを担う者）と宣し、変わることなき不朽の主、リンガを帯びつつもそれを超える御方と讃える。

Verse 64

पुरा चैकार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजङ्गमे / प्रबोधार्थं ब्रह्मणो मे प्रादुर्भूतः स्वयं शिवः

いにしえ、恐るべき一つの大海のみが残り、動くものも動かぬものもことごとく滅したとき、ブラフマーを覚醒させるために、シヴァ自らが我が前に顕現した。

Verse 65

तस्मात् कालात् समारभ्य ब्रह्मा चाहं सदैव हि / पूजयावो महादेवं लोकानां हितकाम्यया

その時より、ブラフマーと我とは、諸世界の安寧を願いつつ、まことに常にマハーデーヴァを供養し礼拝してきた。

Verse 66

मार्कण्डेय उवाच कथं लिङ्गमभूत् पूर्वमैश्वरं परमं पदम् / प्रबोधार्थं स्वयं कृष्ण वक्तुमर्हसि सांप्रतम्

マールカンデーヤは言った。「初めにリンガはいかにして現れたのですか——自在主の至高の徴、最高の境地として。悟りを目覚めさせるために、ああクリシュナよ、今こそ御自ら説き明かしてください。」

Verse 67

श्रीभगवानुवाच आसोदेकार्णवं घोरमविभागं तमोमयम् / मध्ये चैकार्णवे तस्मिन् शङ्खचक्रगदाधरः

世尊は言われた。「その時、ただ一つの恐るべき大海があった——分別なく、闇そのものに満ちていた。その一海のただ中に、法螺貝・円盤・棍棒を執る御方が立っておられた。」

Verse 68

सहस्त्रशीर्षा भूत्वाहं सहस्त्राक्षः सहस्त्रपात् सहस्त्रबाहुर्युक्तात्मा शयितो ऽहं सनातनः

千の頭、千の眼、千の足、千の腕を具えた宇宙の姿となり——自らを統べ、ヨーガにおいて完全に一つとなって——永遠なる我は、万有の無時の基として横たわり憩う。

Verse 69

एतस्मिन्नन्तरे दूरता पश्यमि ह्यमितप्रभम् / कोटिसूर्यप्रतीकाशं भ्राजमानं श्रियावृतम्

その折、遠くより私は、量り知れぬ光輝をもつ御方を見た——千万の太陽のごとく輝き、燦然として、聖なる吉祥（シュリー）の光に包まれていた。

Verse 70

चतुर्वरक्त्रं महायोगं पुरुषं काञ्चनप्रभम् / कृष्णाजिरधरं देवमृग्यजुः सामभिः स्तुतम्

私はその神聖なるプルシャを観想する——四つの輝く御顔をもつ大ヨーギン、黄金の光を放ち、黒羚羊の皮をまとい、リグ・ヤジュル・サーマのヴェーダ讃歌により称えられる御方を。

Verse 71

निमेषमात्रेण स मां प्राप्तो योगविदां वरः / व्याजहार स्वयं ब्रह्मा स्मयमानो महाद्युतिः

ひとたび瞬く間に、ヨーガを知る者の中の最勝者が我に至った。すると大いなる光輝に満ち、微笑む梵天自らが語り始めた。

Verse 72

कस्त्वं कुतो वा किं चेह तिष्ठसे वह मे प्रभो / अहं कर्ता हि लोकानां स्वयंभूः प्रपितामहः

「汝は誰ぞ。いずこより来たり、何ゆえここに立つや。主よ、我を担え。われこそ諸世界の造り手—自生者（Svayambhū）、大祖父（Prapitāmaha）なり。」

Verse 73

एवमुक्तस्तदा तेन ब्रह्मणाहमुवाच ह / अहं कर्तास्मि लोकानां संहर्ता च पुनः पुनः

かくしてその時、梵天に言われたので、我は答えた。「我は諸世界の造り手であり、また幾度となくそれらを収め滅する者でもある。」

Verse 74

एवं विवादे वितते मायया परमेष्ठिनः / प्रबोधार्थं परं लिङ्गं प्रादुर्भूतं शिवात्मकम्

かくして、至上主の幻力（マーヤー）により論争が広がったとき、真理へと覚醒させるため、シヴァを本質とする至上のリンガが顕現した。

Verse 75

कालानलसमप्रख्यं ज्वालामालासमाकुलम् / क्षयवृद्धिविनिर्मुक्तमादिमध्यान्तवर्जितम्

それは時の火のごとく燃え盛り、炎の花環に包まれている。減衰と増大を離れ、始めも中ほども終わりもない。

Verse 76

ततो मामाह भगवानधो गच्छ त्वमाशु वै / अन्तमस्य विजानीम ऊर्ध्वं गच्छे ऽहमित्यजः

そのとき福徳ある主は私に告げられた。「汝は速やかに下方へ行け。われらはその極限を知ろう。われ—アジャ（梵天ブラフマー）—は上方へ行く。」

Verse 77

तदाशु समयं कृत्वा गतावूर्ध्वमधश्च द्वौ / पितामहो ऽप्यहं नान्तं ज्ञातवन्तौ समाः शतम्

それから急ぎ時を定め、二者は出立した—一は上へ、一は下へ。だが私もピターマハ（梵天ブラフマー）も、百年を経てもなおその極限を知り得なかった。

Verse 78

ततो विस्मयमापन्नौ भीतौ देवस्य शूलिनः / मायया मोहितौ तस्य ध्यायन्तौ विश्वमीश्वरम्

そのとき我ら二人—三叉戟を執る主の従者—は驚嘆と恐れに包まれた。主のマーヤーに惑わされ、宇宙の主イーシュヴァラ、みずからが世界そのものである御方を観想し始めた。

Verse 79

प्रोच्चारन्तौ महानादमोङ्कारं परमं पदम् / प्रह्वाञ्जलिपुटोपेतौ शंभुं तुष्टुवतुः परम्

我らは大いなる響きをもって「オーム」と唱えた—それは至上の境地、最高の住処。頭を垂れ、合掌（アンジャリ）して、至高のシャンブ（Śambhu）を讃嘆した。

Verse 80

ब्रह्मविष्णू ऊचतुः / अनादिमलसंसाररोगवैद्याय शंभवे / नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये

ブラフマーとヴィシュヌは言った。「無始の垢に染まるサンサーラの病を癒す医師、シャンブ（Śambhu）に礼拝。静寂なるシヴァ（Śiva）に礼拝。リンガをその身の相として現すブラフマンそのものに礼拝。」

Verse 81

प्रलयार्णवसंस्थाय प्रलयोद्भूतिहेतवे / नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये

滅尽の大海に住し、滅尽の後の顕現の因となる、寂静にして吉祥なるシヴァに帰命する。ブラフマンそのものとしてリンガの姿に現れる御方に帰命する。

Verse 82

ज्वालामालावृताङ्गाय ज्वलनस्तम्भरूपिणे / नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये

炎の花輪に身を包み、燃え盛る火の柱として現れるシヴァに帰命する。寂静なる御方、リンガを御身とするブラフマンに帰命する。

Verse 83

आदिमध्यान्तहीनाय स्वबावामलदीप्तये / नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये

始めも中ほども終わりもなく、自性が垢なき光明として輝くシヴァに帰命する。寂静なる御方、リンガを御身とするブラフマンに帰命する。

Verse 84

महादेवाय महते ज्योतिषे ऽनन्ततेजसे / नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये

大いなる神マハーデーヴァ、広大にして至高、光そのもの、無尽の光輝をもつ御方に帰命する。寂静なるシヴァ、リンガを御身とするブラフマンに帰命する。

Verse 85

प्रधानपुरुषेशाय व्योमरूपाय वेधसे / नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये

プラダーナ（根本自然）とプルシャ（霊性）を統べる主、天空のごとく広大なる創造者に帰命する。寂静なるシヴァ、リンガとして顕れるブラフマンに帰命する。

Verse 86

निर्विकाराय सत्याय नित्यायामलतेजसे / नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये

変わることなき者、真実なる者、常住にして垢なき光輝の主に礼拝す。安寂そのものなるシヴァに、リンガを御身の相とするブラフマンに、ナマス（帰命）を捧げる。

Verse 87

वेदान्तसाररूपाय कालरूपाय धीमते / नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये

ヴェーダーンタの精髄を御体とし、時（カーラ）として顕れ、智慧に満ち光り輝く御方に礼拝す。安らぎのシヴァに、リンガを身相とするブラフマンに、ナマスを捧げる。

Verse 88

एवं संस्तूयमानस्तु व्यक्तो भूत्वा महेश्वरः / भाति देवो महायोगी सूर्यकोटिसमप्रभः

かく讃歌により称えられるとき、マヘーシュヴァラは顕現した。神なる大ヨーギーは、千万の太陽にも等しい光輝を放って輝いた。

Verse 89

वक्त्रकोटिसहस्त्रेण ग्रसमान इवाम्बरम् / सहस्त्रहस्तचरणः सूर्यसोमाग्निलोचनः

千万の口をもって、あたかも虚空そのものを呑み込むかのようであった。千の手と足を備え、その眼は太陽・月・火であった。

Verse 90

पिनाकपाणिर्भगवान् कृत्तिवासास्त्रिशूलभृत् / व्यालयज्ञोपवीतश्च मेघदुन्दुभिनिः स्वनः

福徳の主は手にピナーカの弓を執り、皮衣をまとい、三叉戟を携える。蛇を聖紐（ヤジュニョーパヴィータ）として掛け、その御声は雷雲の太鼓のごとく轟き渡る。

Verse 91

अथोवाच महादेवः प्रीतो ऽहं सुरसत्तमौ / पश्येतं मां महादेवं भयं सर्वं प्रमुच्यताम्

そのときマハーデーヴァは告げた。「おお、神々のうち最勝なる者たちよ、われは満悦である。われ—マハーデーヴァ—を拝し、あらゆる恐れをことごとく捨て去れ。」

Verse 92

युवां प्रसूतौ गात्रेभ्यो मम पूर्वं सनातनौ / अयं मे दक्षिणे पार्श्वे ब्रह्मा लोकपितामहः / वामपार्श्वे च मे विष्णुः पालको हृदये हरः

「汝ら二柱は、万物に先だち、わが肢体より生まれ、性として永遠である。わが右には梵天ブラフマー、諸世界の祖父ピターマハがあり、左には護持者ヴィシュヌがある。さらにわが心中にはハラ（シヴァ）が住す。」

Verse 93

प्रीतो ऽहं युवयोः सम्यक् वरं दद्मि यथेप्सितम् / एवमुक्त्वाथ मां देवो महादेवः स्वयं शिवः / आलिङ्ग्य देवं ब्रह्माणं प्रसादाभिमुखो ऽभवत्

「われは汝ら二柱をまことに喜ぶ。望むままの恩寵を授けよう。」そう告げるや、主—マハーデーヴァ、まさにシヴァそのもの—は梵天を抱き、慈悲の御心をもって加護へと傾いた。

Verse 94

ततः प्रहृष्टमनसौ प्रणिपत्य महेश्वरम् / ऊचतुः प्रेक्ष्य तद्वक्त्रं नारायणपितामहौ

ついでナーラーヤナとピターマハ（梵天）は、歓喜に満ちた心でマヘーシュヴァラ（シヴァ）にひれ伏して礼拝した。御顔を仰ぎ見て、二柱は語り始めた。

Verse 95

यदि प्रीतिः समुत्पन्ना यदि देयो वरश्च नौ / भक्तिर्भवतु नौ नित्यं त्वयि देव महेश्वरे

「もし御慈愛がまことに起こり、もし我らに恩寵を授け給うなら、願わくは我らのバクティが常住となり、ただ御身に堅く定まらんことを。ああ、神なるマヘーシュヴァラよ。」

Verse 96

ततः स भगवानीशः प्रहसन् परमेश्वरः / उवाच मां महादेवः प्रीतः प्रीतेन चेतसा

そのとき、福徳具足の主—イーシャ（Īśa）、至上の統御者—は微笑み、歓喜に満ちた御心で、マハーデーヴァが私に語りかけられた。

Verse 97

देव उवाच प्रलयस्थितिसर्गाणां कर्ता त्वं धरणीपते / वत्स वत्स हरे विश्वं पालयैतच्चराचरम्

デーヴァは言った。「大地の主よ、汝は壊滅・維持・創造の行為者である。愛し子よ—愛し子よ、ハリよ—この全宇宙、動くものと動かぬものとを守護せよ。」

Verse 98

त्रिधा भिन्नो ऽस्म्यहं विष्णो ब्रह्मविष्णुहराख्यया / सर्गरक्षालयगुणैर्निर्गुणो ऽपि निरञ्जनः

ヴィシュヌよ、私は創造・維持・滅尽という働きと徳相によって、ブラフマー、ヴィシュヌ、ハラの三名として三相に語られる。だが真実には、私は無垢にして触れられず、あらゆる徳を超えたニルグナ（nirguṇa）である。

Verse 99

संमोहं त्यज भो विष्णो पालयैनं पितामहम् / भविष्यत्येष भगवांस्तव पुत्रः सनातनः

ヴィシュヌよ、この迷妄を捨てよ。このピターマハ（ブラフマー）を守護せよ。この尊きバガヴァーンは、汝の永遠の子となるであろう。

Verse 100

अहं च भवतो वक्त्रात् कल्पादौ घोररूपधृक् / शूलपाणिर्भविष्यामि क्रोधजस्तव पुत्रकः

そして私もまた—劫の初めに汝の口より現れ、恐るべき姿を帯びて—三叉戟（トリシューラ）を執る者となり、汝の憤怒より生まれた子となる。

Verse 101

एवमुक्त्वा महादेवो ब्रह्माणं मुनिसत्तम / अनुगृह्य च मां देवस्तत्रैवान्तरधीयत

かく語り終えて、マハーデーヴァはブラフマーに告げた、ああ最勝の牟尼よ。さらに我にも恩寵を垂れ、主はその場にてただちに姿を隠された。

Verse 102

ततः प्रभृति लोकेषु लिङ्गार्चा सुप्रतिष्ठिता / लिङ्ग तल्लयनाद् ब्रह्मन् ब्रह्मणः परमं वपुः

それより後、諸世界においてリンガ礼拝は堅固に स्थापितされた。リンガとは—しるしとして顕し、また一切の形相を絶対へと融解せしめるゆえに、ああブラフマンよ—ブラフマンの最上の御身として崇敬される。

Verse 103

एतल्लिङ्गस्य माहात्म्यं भाषितं ते मयानघ / एतद् बुध्यन्ति योगज्ञा न देवा न च दानवाः

ああ無垢なる者よ、このリンガの大いなる功徳を汝に語り示した。この真理を悟るのはヨーガに通じた者のみであり、神々にも、また阿修羅にも及ばぬ。

Verse 104

एतद्धि परमं ज्ञानमव्यक्तं शिवसंज्ञितम् / येन सूक्ष्ममचिन्त्यं तत् पश्यन्ति ज्ञान वक्षुषः

これこそまさに至上の智—未顕現にして「シヴァ」と名づけられるもの。これにより、智慧の眼を具えた者は、微細にして思議を超えるその実在を観ずる。

Verse 105

तस्मै भगवते नित्यं नमस्कारं प्रकुर्महे / महादेवाय रुद्राय देवदेवाय लिङ्गिने

ゆえに我らは、その福徳具足の主に常に礼拝を捧げる—マハーデーヴァ、ルドラ、 देवदेव（神々の神）、リンガを戴く御方に。

Verse 106

नमो वेदरहस्याय नीलकण्ठाय वै नमः / विभीषणाय शान्ताय स्थाणवे हेतवे नमः

ヴェーダの秘奥なる精髄にして在す御方に礼拝し奉る。まことにニーラカṇṭha（青き喉の御方）に礼拝し奉る。畏るべき威光の御方、寂静なる御方に礼拝し奉る。揺るがぬスthāṇu（不変者）と、至上の因（根本原因）に礼拝し奉る。

Verse 107

ब्रह्मणे वामदेवाय त्रिनेत्राय महीयसे / शङ्कराय महेशाय गिरीशाय शिवाय च

ブラフマン（絶対）に礼拝し奉る。ヴァーマデーヴァに、三眼の御方に、偉大にして栄光ある御方に礼拝し奉る。シャンカラに、マヘーシャに、ギリーシャ（山々の主）に、そしてシヴァにも礼拝し奉る。

Verse 108

नमः कुरुष्व सततं ध्यायस्व मनसा हरम् / संसारसागरादस्मादचिरादुत्तरिष्यसि

常に礼拝を捧げよ。心にてハラ（シヴァ）を観想せよ。この輪廻（サンサーラ）の大海より、汝はほどなく渡り越えるであろう。

Verse 109

एवं स वासुदेवेन व्याहृतो मुनिपुङ्गवः / जगाम मनसा देवमीशानं विश्वतोमुखम्

かくしてヴァースデーヴァに告げられるや、その最勝の聖仙は心を内に収め、ただ心の力のみによって、万方に面を向けた主イーシャーナのもとへ赴いた。

Verse 110

प्रणम्य शिरसा कृष्णमनुज्ञातो महामुनिः / जगाम चेप्सितं देशं देवदेवस्य शूलिनः

大聖仙はクリシュナに頭を垂れて礼拝し、許しを得て、望みの地へと旅立った――神々の神、三叉戟を執るシュ―リンの聖なる領域へ。

Verse 111

य इमं श्रावयेन्नित्यं लिङ्गाध्यायमनुत्तमम् / शृणुयाद् वा पठेद् वापि सर्वपापैः प्रमुच्यते

この無上の「リンガ章」を日々読誦させ、あるいは聴聞し、または自ら読誦する者は、一切の罪より解き放たれる。

Verse 112

श्रुत्वा सकृदपि ह्येतत् तपश्चरणमुत्तमम् / वासुदेवस्य विप्रेन्द्राः पापं मुञ्चिति मानवः

婆羅門の中の最勝者よ、ヴァースデーヴァに捧げられたこの最上の苦行の修行を、たとえ一度聞くだけでも、人は罪を離れる。

Verse 113

जपेद् वाहरहर्नित्यं ब्रह्मलोके महीयते / एवमाह महायोगी कृष्णद्वैपायनः प्रभुः

朝夕に日々ジャパ（真言誦持）を行え。そうすれば梵天界において尊ばれる。かく語ったのは大ヨーギー、尊き主クリシュナ・ドヴァイパーヤナ（ヴィヤーサ）である。