Adhyaya 49

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे सगरोपाख्याने सगरप्रतिज्ञापालनं नामाष्टाचत्वारिंशत्तमो ऽध्यायः // ४८// जैमिनिरुवाच अथानुज्ञाय सगरो वसिष्ठमृषिसत्तमम् / बलेन महता युक्तो विदर्भानभ्यवर्त्तत

こうして、シュリー・ブラフマンダ・マハープラーナの「サガラの誓いの成就」と題する第48章が終わる。ジャイミニは言った。「その後、賢者の中で最も優れたヴァシシュタの許可を得て、サガラは大軍を率いてヴィダルバに向かって進軍した。」

Verse 2

ततो विदर्भराट् तस्मै स्वसुतां प्रीतिपूर्वकम् / केशिन्याख्यामनुपमामनुरूपां न्यवेदयत्

そこでヴィダルバ王は喜びをもって、自らの娘であるケーシニーという、比類なくふさわしい姫を彼に授けた。

Verse 3

स तस्या राजशार्दूलो विधिवद्वह्निसाक्षिकम् / शुभे मुहूर्ते केशिन्याः पार्णिं जग्राह भूमिपः

その王は王中の猛虎のごとく、正しい作法に従い聖なる火を証人として、吉時にケーシニーの手を取り結婚した。

Verse 4

स्थित्वा दिनानि कतिचिद्गृहे तस्यातिसत्कृतः / विदर्भराज्ञा संमन्त्र्य ततो गन्तुं प्रजक्रमे

彼はその家に数日とどまり手厚くもてなされたのち、ヴィダルバ王と相談し、やがて旅立ちの支度を始めた。

Verse 5

अनुज्ञातस्ततस्तेन पारिबर्हैश्च सत्कृतः / निष्क्रम्य तत्पुराद्राजा शूरसेनानुपेयिवान्

やがて許しを得て贈り物でもてなされ、王はその都を出て、シューラセーナの国へと向かった。

Verse 6

संभावितस्ततश्चैव यादवैर्मातृसोदरैः / धनौघैस्तर्पितस्तैश्च मधुराया विनिर्ययौ

そこで母方の兄弟であるヤーダヴァたちは彼を厚く敬い、財宝の山で満ち足らせたのち、彼はマトゥラーを後にした。

Verse 7

एवं स सगरो राजा विजित्य वसुधामिमाम् / करैश्च स नृपान्सर्वांश्चक्रे संकेतगानपि

かくしてサガラ王はこの全地を征服し、諸王をことごとく貢納の臣とし、その服従を示すしるしをも定めた。

Verse 8

ततो ऽनुमान्य नृपतीन्निजराज्याय सानुगान् / अनुजज्ञे नरपतिः समस्ताननुयायिनः

ついで王は、従者を伴う諸王をねぎらい、それぞれの国へ帰ることを許し、また自らの随行の者たちをも皆退かせた。

Verse 9

ततो बलेन महाता स्कन्धावारसमन्वितः / शनैरपीडयन्देशान्स्वराज्यमुपजग्मिवान्

それから彼は大軍と陣営を伴い、道中の国々を徐々に圧して従えつつ、自らの王国へと帰還した。

Verse 10

संभाव्यमानश्च मुहुरुपदाभिरनेकशः / नानाजनपदैस्तूर्ममयोध्यां समुपागमत्

彼は幾度も多くの供物によって讃えられ、諸国（ジャナパダ）からの人々の群れを伴って、ほどなくアヨーディヤーに到着した。

Verse 11

तदागमनमाज्ञाय नागरः सकलो जनः / नगरीं तामलञ्चक्रे महोत्सवसमुत्सुकः

その来着を知るや、都の人々は皆、大祭を待ち望んで、都を飾り整え始めた。

Verse 12

ततः सा नगरी सर्वा कृतकौतुकमङ्गला / सिक्तसंमृष्टभूभागा पूर्णकुम्भशतावृता

そのとき都のすべては吉祥の祝儀で飾られ、地は水を撒いて磨き清められ、満たされた壺（プールナ・クンバ）が幾百も巡らされた。

Verse 13

समुच्छ्रितध्वजशता पताकाभिरंलकृता / सर्वत्रागरुधूपाञढ्या विचित्रकुसुमोज्ज्वला

幾百もの旗幟が高く掲げられ、幡で荘厳され、至る所に沈香（アガル）の薫香が満ち、さまざまな花で燦然と輝いていた。

Verse 14

सद्रत्नतोरणोत्तुङ्गगोपुराट्टलभूषिता / प्रसूनलाजवर्षैश्च स्वलङ्कृतमहापथा

妙なる宝玉のトーラナと高くそびえるゴープラの楼閣で飾られ、さらに花とラージャ（炒り米）が雨のように降り注ぎ、大路はいよいよ荘厳となった。

Verse 15

महोत्सवसमायुक्ता प्रतिगेहमभूत्पुरी / संबूजिताशेषवास्तुदेवतागृहमालिनी

大祭に満ちたその都は家ごとに祝祭となり、またあらゆるヴァーストゥ神々の住まいが供養されたゆえ、家々が連なる花鬘のごとく荘厳に輝いた。

Verse 16

दिक्चक्रजयिनो राज्ञः संदर्शनमुदान्वितैः / पौरजानपदैर्त्दृष्टैः सर्वतः समलङ्कृता

四方を征した王を拝見せんとする歓喜に満ち、都人も郷人も至る所に集い、都はあらゆる方角から見事に荘厳されていた。

Verse 17

ततः प्रकृतयः सर्वे तथान्तः पुरवासिनः / वारकाताकदबैश्च नगरीभिश्च सवृताः

そのとき、すべての民と奥宮の人々は、ヴァーラカーターカダバなど諸都市の者たちとともに集い、四方から取り囲んだ。

Verse 18

अभ्याययुस्ततः सर्वे समत्य पुरवासिनः / स तैः समेत्य नृपतिर्लब्धाशीर्वाद सक्त्क्रियः

ついで都の人々は皆そろって進み出た。王は彼らと会い、祝福を受け、しかるべき礼遇を受けた。

Verse 19

बधिरीकृतदिक्चक्रो जयशब्देन भूरिणा / नानावादित्रसंघोषमिश्रेण मधुरेण च

夥しい「ジャヤ（勝利）」の叫びに四方は耳を塞がれたかのようで、さまざまな楽器の響きが甘美に交じり合って鳴り渡った。

Verse 20

सत्कृत्य तान्यथा योगं सहितस्तैर्मुदान्वितैः / आनन्दयन्प्रजाः सर्वाः प्रविवेश पुरोत्तमम्

彼は人々をしかるべくもてなし、喜びに満ちた者たちとともに、万民を歓喜させつつ、最勝の都へと入った。

Verse 21

वेदघोषैः सुमधुरैर्ब्राह्मणैरभिनन्दितः / संस्तूयमानः सुभृशं सूतमागधवन्दिभिः

甘美なヴェーダの唱和をもってバラモンたちは彼を歓待し、スータやマーガダ、そして讃歌の者たちが盛んに称賛した。

Verse 22

जयशब्दैश्च परितो नानाजनपदेरितैः / कलतालरवोन्मिश्रवीणावेणुतलस्वनैः

周囲には諸国の人々が唱える「ジャヤ（勝利）」の声が満ち、手拍子の響きにまじって、ヴィーナとヴェーヌ（笛）の甘美な音色が鳴り渡った。

Verse 23

गायद्भिर्गायकजनैर्नृत्यद्भिर्गणिकाजनैः / अन्वीयमानो विलसच्छ्वेतच्छत्रविराजितः

歌い手たちの歌と舞い手たちの舞に伴われ、彼は随行されつつ進み、輝く白い天蓋（傘）に飾られていっそう麗しかった。

Verse 24

विकीर्यमाणः परितः सल्लाजकुसुमोत्करैः / पुरीमयोध्यामविशत्स्वपुरीमिव वासवः

サッラージャの花の山が四方に撒かれる中、彼はアヨーディヤーの都へ入った。まるでヴァーサヴァ（インドラ）が自らのアマラーヴァティーに入るかのように。

Verse 25

दृष्टिपूतेन गन्धेन ब्राह्मणानां च वर्त्मना / जगाम मध्येनगरं गृहं श्रीमदलङ्कृतम्

目に触れるだけで清められたかのような香りと、バラモンたちの道の中を通って、彼は都の中央にある、吉祥に飾られた壮麗な邸へ向かった。

Verse 26

अवरुह्य ततो यानाद्भार्याभ्यां सहितो मुदा / प्रविवेश गृहं मातुर्हृष्टपुष्टजनायुतम्

それから彼は乗り物を降り、二人の妃とともに喜びつつ、歓喜して健やかな人々で満ちた母の家へ入っていった。

Verse 27

पर्यङ्कस्थामुपागम्य मातरं विनयान्वितः / तत्पादौ संस्पृशन्मूर्ध्ना प्रणाममकरोत्तदा

彼は恭しく床に座す母のもとへ近づき、頭でその御足に触れて、その時ただちに礼拝した。

Verse 28

साभिनन्द्य तमाशीर्भिर्हर्षगद्गदया गिरा / ससंभ्रमं समुत्थाय पर्यष्वजत चात्मजम्

母は祝福の言葉で彼を迎え、歓喜に声を詰まらせつつ慌てて立ち上がり、わが子を抱きしめた。

Verse 29

सहर्षं बहुधाशीर्भिरभ्यनन्ददुभे स्नुषे / स तां संभाव्य कथया तत्र स्थित्वा चिरादिव

彼は喜びつつ多くの祝福をもって二人の嫁を迎え、やさしい語らいでねぎらい、そこにまるで久しく留まった。

Verse 30

अनुज्ञातस्तया राजा निश्चक्राम तदालयात् / ततः सानुचरो राजा श्वेतव्यजनवीजितः

彼女の許しを得て王はその御殿を出た。ついで従者を伴い、白いチャーマラで扇がれつつ進んだ。

Verse 31

सुरराज इव श्रीमान्सभां समगमच्छनैः / संप्रविश्य सभां दिव्यामनेकनृपसेविताम्

天帝インドラのごとく威光ある彼は、ゆるやかに सभाへと至り、多くの王が仕えるその神聖な सभाに入った。

Verse 32

नत्वा गुरुजनं सर्वमाशीर्भिश्चाभिनन्दितः / सिंहासने शुभे दिव्ये निषसाद नरेश्वरः

すべての師長に礼拝し、その祝福をもって称えられたのち、王は吉祥なる神聖の獅子座の玉座に着座した。

Verse 33

संसेव्यमानश्च नृपैर्नानाजनपदेश्वरैः / नानाविधाः कथाः कुर्वन्स तत्र नृपसत्तमः

諸国の君主たる王たちに仕えられつつ、その最勝の王はそこで種々の物語を語り合っていた。

Verse 34

संप्रीयमामः सुतरामुवास सह बन्धुभिः / प्रतिज्ञां पालयित्वैवं जितदिङ्मण्डलो नृपः

いよいよ歓喜して親族とともに住み、かくして誓願を守り抜いた王は四方の世界を征服した。

Verse 35

अन्वतिष्ठद्यन्थान्याय मर्थत्रयमुदारधीः / स्वप्रभावजिताशेषवैरिर्दिङ्मण्डलाधिपः

寛大なる知慧を備えた四方の主は、自らの威光であらゆる敵を屈し、不義を離れて三つの目的—ダルマ、アルタ、カーマ—を守り行った。

Verse 36

एकातपत्रां पृथिवीमन्वशासद्वृषो यथा / स्वर्यातस्य पितुः पूर्वं परिभावममर्षितः

彼はダルマを体現する牡牛のごとく、一つの天蓋の下で大地を統べた。しかし天に帰した父がかつて受けた侮りを、彼は忍ぶことができなかった。

Verse 37

स यां प्रतिज्ञामारूढस्तां सम्यक्परिपूर्य च / सप्तद्वीपाब्धिनगरग्रामायतनमालिनीम्

彼は立てた誓願を正しく成就し、七つのドヴィーパと海、都と村、そして聖なるティールタの霊地が花鬘のごとく連なる大地を治め守った。

Verse 38

जित्वा शत्रूनशेषेण पालयामास मेदिनीम / एवं गच्छति काले च वसिष्ठो भगवानृषिः

彼は敵を余すところなく征し、大地を治め守った。かくして時が移ると、尊き聖仙ヴァシシュタ（भगवान ऋषि）が来臨した。

Verse 39

अभ्यजगाम तं भूयो द्रष्टुकामो जरेश्वरम् / तमायान्तमतिप्रेक्ष्य मुनिवर्यं ससंभ्रमः

彼は再びジャレーシュヴァラにまみえんと近づいた。最勝の牟尼が来たるのを見て、王は畏敬をもって慌ただしく立ち上がった。

Verse 40

प्रत्युज्जगामार्घहस्तः सहितस्तैर्नपैर्नृपः / अर्ध्यपाद्यादिभिः सम्यक्पूजयित्वा महामतिः

王は諸侯を伴い、手にアルギャ（供水）を捧げて出迎えた。大いなる賢者は、アルギャやパーディヤ（洗足水）などの供養をもって、正しく礼拝した。

Verse 41

प्रणाममकरोत्तस्मै गुरुभक्तिसमन्वितः / आशीर्भिर्वर्द्धयित्वा तं वसिष्ठः सगरं तदा

師への帰依をもって彼は礼拝し、伏して प्रणाम した。そのときヴァシシュタは祝福の言葉により、サガラを励まし栄えさせた。

Verse 42

आस्यतामिति होवाच सह सर्वैर्नरेश्वरैः / उपाविशत्ततो राजा काञ्चने परमासने

そこで彼は諸王とともに「座れ」と告げ、王はその後、黄金の最上の御座に着いた。

Verse 43

मुनिना समनुज्ञातः सभार्यः सह राजभिः / आपवस्तुनृपश्रेष्ठमुपासीनमुपह्वरे

牟尼の許しを得て、彼は妃とともに諸王を伴い、集会の場に座す最勝の王のもとへ赴いた。

Verse 44

उवाच शृण्वतां राज्ञां शनैर्मृद्वक्षरं वचः / वसिष्ठ उवाच कुशलं ननु ते राजन्वाह्येष्वाभ्यन्तरेषु च

聞き入る諸王の前で、ヴァシシュタは柔らかな言葉をゆるやかに述べた。「王よ、外も内も安寧であるか。」

Verse 45

मन्त्रिष्वमात्यवर्गेषु राज्ये वा सकले ऽधुना / दिष्ट्या च विजिताः सर्वे समग्रबलवाहनाः

いま大臣や家臣団、また国土全体は安泰か。さらに幸いにも、汝の軍勢と乗り物の力が整い、敵はことごとく征服されたのか。

Verse 46

अयत्नेनैव युद्धेषु भवता रिपवो हि यत् / दिष्ट्यारूढप्रतिज्ञेन मम मानयता वचः

これもまた吉兆である。戦において汝はほとんど労せず敵を討ち伏せた。誓願に堅く立ち、我が言葉を尊んだからである。

Verse 47

अरयस्त्यक्तधर्माणस्त्वया जीवविसर्जिताः / तान्विजित्येतराञ्जेतुं पुनर्दिग्विजयेच्छया

ダルマを捨てた敵どもは、汝によって命を断たれた。彼らを征し、さらに他をも屈せんとして、汝は再びディグヴィジャヤ（四方征服）を望んだ。

Verse 48

गतस्सवाहनबलस्त्वमित्यशृणवं वचः / जितदिङ्मण्डलं भूयः श्रुत्वा त्वां नगरस्थितम्

汝が車馬の軍勢を伴い出立したと、我は聞いた。さらに、諸方の領域を征し終えて、いまは都に在るとも聞いた。

Verse 49

प्रीत्याहमागतो द्रष्टुमिदानीं राजसत्तम / जैमिनिरुवाच वसिष्ठेनैवमुक्तस्तु सगरस्तालजङ्घजित्

王の中の最勝者よ、我は喜びをもって今、汝に会いに来た。ジャイミニは語った――ヴァシシュタがこのように告げると、ターラジャングハを討ったサガラは…

Verse 50

कृताञ्जलिपुटो भूत्वा प्रत्युवाच महामुनिम् / सगर उवाच कुशलं ननु सर्वत्र महर्षे नात्र संशयः

合掌して大聖に答えた。サガラは言った――「大マハルシよ、至るところ安穏である。これに疑いはない。」

Verse 51

कल्याणाभिमुखाः सर्वे देवताश्च मुने ऽनिशम् / भवान्ध्यायति कल्याणं मनसा यस्य संततम्

ムニよ、すべての神々は常に吉祥へと向かう。なぜなら汝が心において絶えずカリヤーナ（善・吉祥）を観想し続けるからである。

Verse 52

तस्य मे चोपसर्गाश्च संभवन्ति कथं मुने / भवतानुगृहीतो ऽस्मि कृतार्थश्चाधुना कृतः

聖なるムニよ、そのような障りがどうして私に起こり得ましょう。あなたのご加護を受け、今や私は目的を成就しました。

Verse 53

यन्मां द्रष्टुमिहायातः स्वयमेव भवान्गुरो / यन्मह्यमाह भगवान्विपक्षविजयादिकम्

師よ、あなたは自ら私に会いにここへ来られ、またバガヴァーンは敵方に勝つことなどを私にお告げになりました。

Verse 54

तत्तथानुष्ठितं किं तु सर्वं भवदनुग्रहात् / भवत्प्रसादतः सर्वं मन्ये प्राप्तं महीक्षिताम्

すべてはしかるべく成し遂げられましたが、ことごとくあなたのご加護によるものです。王よ、万事はあなたのご恩寵によって得られたと私は思います。

Verse 55

अन्यथा मम का शक्तिः शत्रून्हन्तुं तथाविधान् / अनल्पी कुरुते फल्यं यन्मे व्यवसितं भवान्

さもなくば、あのような敵を討つ力が私にどこにありましょう。あなたが私のために定めた決意は小さくなく、大いなる果を結びます。

Verse 56

फलमल्पमपि प्रीत्यै स्यादगस्याधिरोपितुः / जैमिनिरुवाच एवं संभावितः सम्यक्सगेरण महामुनिः

アガスティヤを高く顕彰する者には、わずかな果報でさえ喜びとなる。ジャイミニは語った――このようにサガラは大聖ムニを正しく敬った。

Verse 57

अभ्यनुज्ञाय तं भूयः प्रजागाम निजाश्रमम् / वसिष्टे तु गते राजा सगरःप्रीतमानसः

彼に再び許しを与えると、彼は自らのアーシュラマへ帰って行った。ヴァシシュタが去った後、王サガラの心は深い歓喜に満たされた。

Verse 58

अयोध्यायामभिवसन्प्रशशासाखिलां भुवम् / भार्याभ्यां समुपेताभ्यां रूपशीलगुणादिभिः

アヨーディヤーに住まい、彼は全地を治めた。容姿と徳と諸々の美質に恵まれた二人の妃を伴っていた。

Verse 59

बुभुजे विषयान्रम्यान्यथाकामं यथासुखम् / सुमतिः केशिनी चोभे विकसद्वदनांबुजे

彼は望むまま、安らぎのままに麗しい享楽を味わった。スーマティとケーシニーの二妃は、ともに蓮華のように顔がほころんでいた。

Verse 60

रूपौदार्यगुणोपेते पीनवृत्तपयोधरे / नीलकुञ्चितकेशाढ्ये सर्वाभरणभूषिते

二妃は美貌と寛大さと徳を備え、ふくよかで丸みある胸を持ち、青黒い巻き毛は豊かで、あらゆる宝飾で身を飾っていた。

Verse 61

सर्वलक्षणसंपन्ने नवयौवनगोचरे / प्रिये सन्निहिते तस्य नित्यं प्रियहिते रते

二妃はあらゆる吉相を具え、若々しい新たな青春の輝きに満ちていた。愛しき者として常に彼の傍らにあり、いつも彼の喜ぶ益となることに心を尽くした。

Verse 62

स्वाचारभावचेष्टाभिर्जह्रतुस्तन्मनो ऽनिशम् / स चापि भरणोत्कर्षप्रतीतात्मा महीपतिः

彼女ら二人の正しいふるまいと心のありさま、そして所作によって、彼の心は絶えず奪われていた。大地の王もまた、養い護ることの卓越を自覚して、心に確信を得た。

Verse 63

रममाणो यथाकामं सह ताभ्यां पुरे ऽवसत् / अन्येषां भुवि राज्ञां तु राजशब्दो न चाप्यभूत्

彼は二人とともに、望むままに楽しみつつ都に住んだ。地上の他の王たちには、「王」という名さえ及ばぬかのようであった。

Verse 64

गुणेन चाभवत्तस्य सगरस्य महात्मनः / अल्पो ऽपि धर्मः सततं यथा भवति मानसे

これが大いなるサガラの徳であった。たとえわずかなダルマであっても、常にその心に確かに宿っていた。

Verse 65

रा५स्तस्यार्थकामौ तु न तथा विपुलावपि / अलुब्धमानसोर्ऽथं च भेजे धर्ममपीडयन्

彼にとって、たとえアルタとカーマが豊かであっても、それほど重きはなかった。貪りなき心で、ダルマを損なわずにアルタを行じた。

Verse 66

तदर्थमेव राजेन्द्र कामं चापीडयंस्तयोः

ラージェーンドラよ、それゆえ彼は二人の間のカーマをも抑えつけず、しかるべき節度のうちに保った。