Shloka 16
Sagarapratijñāpālana (Fulfilment of Sagara’s Vow) — Keśinī-vivāha and Royal Return
Devanagari script
दिक्चक्रजयिनो राज्ञः संदर्शनमुदान्वितैः / पौरजानपदैर्त्दृष्टैः सर्वतः समलङ्कृता
Transliteration
dikcakrajayino rājñaḥ saṃdarśanamudānvitaiḥ / paurajānapadairtdṛṣṭaiḥ sarvataḥ samalaṅkṛtā
Translation
四方を征した王を拝見せんとする歓喜に満ち、都人も郷人も至る所に集い、都はあらゆる方角から見事に荘厳されていた。
Word by Word
दिक्-चक्र-जयिनःof the conqueror of all directions
दिक्-चक्र-जयिनः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootdik (प्रातिपदिक) + cakra (प्रातिपदिक) + jayin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; समासः (तत्पुरुष) — ‘दिक्चक्रं जयति इति जयिन्’ → ‘दिक्चक्रजयिन्’ (conqueror of the quarters); राज्ञः इत्यस्य विशेषणम्
राज्ञःof the king
राज्ञः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
संदर्शनम्the sight/appearance (audience)
संदर्शनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsaṃdarśana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; अत्र ‘दर्शनम्’ अर्थे (act of seeing/appearance)
मुदाwith joy
मुदा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootmudā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (adverbial instrumental)
अन्वितैःaccompanied/attended
अन्वितैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootanvita (अन्वि-धातु/अनु√इ, क्त; कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; ‘युक्त/समन्वित’ अर्थे; (पौरजानपदैः) इत्यस्य विशेषणम्
पौर-जानपदैःby townsmen and villagers
पौर-जानपदैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootpaura (प्रातिपदिक) + jānapada (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; द्वन्द्वसमासः — ‘पौराः च जानपदाः च’ (townsmen and countryfolk)
दृष्टैःhaving seen (him)
दृष्टैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootdṛṣṭa (दृश्-धातु, क्त; कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; ‘दृष्ट’ = having seen; (पौरजानपदैः) इत्यस्य विशेषणम्
सर्वतःfrom all sides/everywhere
सर्वतः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootsarvatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (Avyaya), तसिल्-प्रत्ययान्त; दिशावाचक/परितोऽर्थे (from all sides)
सम्-अलङ्कृताfully adorned
सम्-अलङ्कृता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsamalaṅkṛta (सम्+अलङ्कृ-धातु, क्त; कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त; विशेषणम् (पुरी)