Shloka 28
Sagarapratijñāpālana (Fulfilment of Sagara’s Vow) — Keśinī-vivāha and Royal Return
Devanagari script
साभिनन्द्य तमाशीर्भिर्हर्षगद्गदया गिरा / ससंभ्रमं समुत्थाय पर्यष्वजत चात्मजम्
Transliteration
sābhinandya tamāśīrbhirharṣagadgadayā girā / sasaṃbhramaṃ samutthāya paryaṣvajata cātmajam
Translation
母は祝福の言葉で彼を迎え、歓喜に声を詰まらせつつ慌てて立ち上がり、わが子を抱きしめた。
Word by Word
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अभिनन्द्यhaving welcomed
अभिनन्द्य:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि-√नन्द् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), ‘having greeted/commended’
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
आशीर्भिःwith blessings
आशीर्भिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootआशीस्/आशिष् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन
हर्ष-गद्गदयाwith a voice choked with joy
हर्ष-गद्गदया:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootहर्ष + गद्गद (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; विशेषण—‘गिरा’ इत्यस्य
गिराby (her) speech/voice
गिरा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootगिर् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
स-संभ्रमम्hurriedly/in agitation
स-संभ्रमम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस (उपसर्ग/अव्यय) + संभ्रम (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमास; क्रियाविशेषण (adverbial)
समुत्थायhaving risen up
समुत्थाय:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-उत्-√स्था (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), ‘having risen’
पर्यष्वजतembraced
पर्यष्वजत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि-√स्वज् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
आत्मजम्(her) son
आत्मजम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआत्मज (प्रातिपदिक; आत्मन् + ज)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; ‘आत्मनः जः’