Adhyaya 23

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीये उपोद्धातपादे वसिष्ठसगरसंवादे अर्चुनोपाख्याने जामदग्न्यतपश्चरणं नाम द्वाविंशतितमो ऽध्यायः // २२// वसिष्ठ उवाच तपस्विनं तदा राममेकाग्रमनसं भवे / रहस्येकान्तनिरतं नियतं शंसितव्रतम्

かくして『シュリー・ブラフマाण्ड・マハープラーナ』、風神ヴァーユの説く中篇、第三のウポッダータ・パーダ、ヴァシシュタとサガラの対話、アルジュナ物語のうち、「ジャーマダグニャの苦行修行」と名づける第二十二章である。ヴァシシュタは言った――その時、苦行者ラーマは心を一境に定め、秘められた独居の修行に励み、戒律を守り、称賛される誓願を具えていた。

Verse 2

श्रुत्वा तमृषयः सर्वे तपोनिर्धूतकल्मषाः / ज्ञानकर्मवयोवृद्धा महान्तः शंसितव्रताः

それを聞くや、すべてのリシたちは—苦行によって罪垢を払い—智と行と年齢において円熟した大徳であり、称えられる誓願を保っていた。

Verse 3

दिदृक्षवः समाजग्मुः कुतूहलसमन्विताः / ख्यापयन्तस्तपः श्रेष्ठं तस्य राजन्महात्मनः

彼を見たいと願い、好奇心に満ちて彼らは集まった。王よ、その大徳の最勝の苦行を称え広めつつ、彼らはやって来た。

Verse 4

भृग्वत्रिक्रतुजाबालिवामदेवमृकण्डवः / संभावयन्तस्ते रामं मुनयो वृद्धसंमताः

ブリグ、ヴァトリ、クラトゥ、ジャーバーリ、ヴァーマデーヴァ、ムリカンダら——長老に認められたそのムニたちは、ラーマを敬い讃えた。

Verse 5

आजग्मुराश्रमं तस्य रामस्य तपसस्तपः / दूरादेव महान्तस्ते पुण्यक्षेत्रनिवासिनः

聖地に住まうその大徳たちは、遠方より、苦行の中の苦行ともいうべきラーマのアーシュラマへと到来した。

Verse 6

गरीयः सर्वलोकेषु तपो ऽग्र्यं ज्ञानमेव च / प्रशस्य तस्य ते सर्वेप्रययुः स्वं स्वमाश्रमम्

あらゆる世界において苦行は最も尊く、また智慧こそ至上である。彼を讃え終えると、人々はそれぞれ自らのアーシュラマへ帰っていった。

Verse 7

एवं प्रवर्त्ततस्तस्य रामस्य भगवाञ्छिवः / प्रसन्नचेता नितरां बभूव नृपसत्तम

王の中の最勝者よ。このようにラーマが行じていると、尊きシヴァ神は心よりいよいよ歓喜された。

Verse 8

जिज्ञासुस्तस्य भगवान् भक्तिमात्मनि शङ्करः / मृगव्याधवपुर्भूत्वा ययौ राजंस्तदन्तिकम्

王よ。彼の信愛を確かめようとして、尊きシャンカラは鹿狩りの猟師の姿となり、彼のもとへ赴いた。

Verse 9

भिन्नाञ्जनचयप्रख्यो रक्तान्तायतलोचनः / शरचापधरः प्रांशुर्वज्रसंहननो युवा

彼は砕けたアンジャナの塊のように黒く、赤みを帯びた縁をもつ長い眼をしていた。弓矢を携え、背は高く、若くして金剛のごとく堅固な体躯であった。

Verse 10

उत्तुङ्गहनुबाह्वंसः पिङ्गलश्मश्रुमूर्द्धजः / मांसविस्रवसागन्धी सर्वप्राणिविहिंसकः

顎も腕も肩も逞しく突き出し、口髭と髪は黄褐色であった。肉と血と脂の臭気をまとい、あらゆる生きものを害する者であった。

Verse 11

सकण्टकुलतास्पर्शक्षतारूषितविग्रहः / सामटक्संचर्वमाणश्च मांसखण्डमनेकशः

棘ある蔓に触れて傷つき、怒りに燃える身のまま、彼は藪をさまよい、多くの肉片を携えて進んだ。

Verse 12

मांसभारद्वयालंबिविधानानतकन्धरः / आरुजंस्तरसा वृक्षानूरुवेगेन संघशः

両側に垂れる肉の重みで首はうなだれ、腿の激しい勢いで、彼は多くの木々を群れごとに素早くへし折った。

Verse 13

अभ्यवर्त्तत तं देशं पादचारीव पर्वतः / आसाद्य सरसस्तस्य तीरं कुसुमितद्रुमम्

彼はその地へと迫った、まるで足で歩む山のように。やがて花咲く木々のあるその湖の岸辺に到った。

Verse 14

न्यदधान्मासभारं च स मूले कस्यचित्तरोः / निषसाद क्षणन्तत्र तरुच्छायामुपाश्रितः

彼はある木の根元に肉の荷を下ろし、木陰に身を寄せて、しばしそこに座した。

Verse 15

तिष्ठन्तं सरसस्तीरे सो ऽपश्यद्भृगुनन्दनम् / ततः स शीघ्रमुत्थाय समीपमुपसृत्य च

湖のほとりに立つブリグの子を彼は見た。そこで彼は急いで立ち上がり、近くへと歩み寄った。

Verse 16

रामाय सेषुचापाभ्यां कराभ्यां विदधेंऽजलिम् / सजलांभोदसन्नादगंभीरेण स्वरेण च

ラーマの御前で、弓を携えたまま両手を合掌し、雨雲の轟きのように深い声で語った。

Verse 17

जगाद भृगुशार्दूलं गुहान्तरविसर्पिणा / तोषप्रवर्षव्याधो ऽहं वसाम्यस्मिन्महावने

洞窟の奥から這い出るような声で彼は言った。「ブリグ族の虎よ。私は“トーシャ・プラヴァルシャ”という猟師、この大森林に住む者だ。」

Verse 18

ईशो ऽहमस्य देशस्य सप्राणितरुवीरुधः / चरामि समचित्तात्मा नानासत्त्वा मिषाशनः

生きた樹木や蔓草をも含め、この地の主は私だ。心を平らにして歩み、さまざまな生き物の肉を食す。

Verse 19

समश्च सर्वभूतेषु न च पित्रादयो ऽपि मे / अभक्ष्यागम्यपेयादिच्छन्दवस्तुषु कुत्रचित्

私はあらゆる存在に対して等しく、父などの縁も私にはない。食してはならぬもの、近づいてはならぬもの、飲んではならぬもの等の禁忌にも、少しもためらいはない。

Verse 20

कृत्याकृत्यविधौचैव न विशेषितधीरहम् / प्रपन्नो नाभिगमनं निवासमपि कस्यचित्

なすべきこととなすべからざることの規定においても、私の知は区別しない。私は誰にも帰依せず、誰のもとへも行かず、誰の家にも住まわない。

Verse 21

शक्रस्यापि बलेनाहमनुमन्ये न संशयः / जानते तध्यथा सर्वे देशो ऽयं मदुपाश्रयः

釈迦羅（インドラ）の力によっても、私はそれを認める。疑いはない。皆が知るとおり、この地は我が庇護のもとにある。

Verse 22

तस्मान्न कश्चिदायाति ममात्रानुमतिं विना / इत्येष मम वृत्तान्तः कार्त्स्न्येन कथितस्तव

ゆえに、我が許しなくしてここへ来る者はいない。これが我が経緯であり、余すところなく汝に語った。

Verse 23

त्वं च मे ब्रूहि तत्त्वेन निजवृत्तमशेषतः / कस्त्वं कस्मादिहायातः किमर्थमिह धिष्ठितः / उद्यतो ऽन्यत्र वा गन्तुं किं वा तव चिकीर्षितम्

汝もまた、真実に従い自らの経緯を余さず語れ。汝は何者で、いずこより来たり、何のためにここに留まるのか。ほかへ赴く用意があるのか、あるいは何を成そうとしているのか。

Verse 24

वसिष्ठ उवाच इत्येवमुक्तः प्रहसंस्तेन रामो महाद्युतिः / तूष्णीं क्षणमिव स्थित्वा दध्यौ किञ्चिदवाङ्मुखः

ヴァシシュタは言った—そのように告げられると、大いなる光輝をもつラーマは微笑み、しばし沈黙して少しうつむき、思いを巡らせた。

Verse 25

को ऽयमेव दुराधर्षः सजलांभोदनिस्वनः / ब्रवीति च गिरो ऽत्यर्थं विस्पष्टार्थपदाक्षराः

この者はいったい誰なのか—抗し難く、雨を含む雲の轟きのような声を発し、語句と音節がきわめて明晰な意味をもって語る者は。

Verse 26

किं तु मे महतीं शङ्कां तनुरस्य तनोति वै / विजातिसंश्रयत्वेन रमणीया तथा शराः

しかし我が心には大いなる疑いが起こる。異なる種族に寄りかかるゆえに、この身さえ麗しく見え、矢もまた同じである。

Verse 27

एवं चिन्तयतस्तस्य निमित्तानि शुभानि वै / बभूवुर्भुवि देहे च स्वाभिप्रेतार्थदान्यलम्

そのように思案していると、地にも身にも吉兆が現れ、彼の望む目的を授け得るものであった。

Verse 28

ततो विमृश्य बहुशो मनसाभृगुपुङ्गवः / उवाच शनकैर्व्याधं वचनं सूनृताक्षरम्

それからブリグ族の俊傑は心中で幾度も熟慮し、ゆるやかに猟師へ、甘美で真実の言葉を語った。

Verse 29

जामदग्न्यो ऽस्मि भद्रं ते रामो नाम्ना तु भार्गवः / तपश्चर्तुमिहायातः सांप्रतं गुरुशासनात्

我はジャーマダグニヤ、汝に吉祥あれ。我はバールガヴァ族、名をラーマという。今、師の命によりここへ苦行を修めに来た。

Verse 30

तपसा सर्वलोकेशं भक्त्या च नियमेन च / आराधयितुमस्मिंस्तु चिरायाहं समुद्यतः

苦行と信愛と戒律によって、万界の主を礼拝せんと、我は久しくここに志を立てている。

Verse 31

तस्मात्मर्वेश्वरं सर्वशरण्यमभयप्रदम् / त्रिनेत्रं पापदमनं शङ्करं भक्तवत्सलम्

ゆえに私は、万有の主にして一切の帰依処、無畏を授ける三つ目の尊、罪を鎮め、 भक्त（バクタ）を慈しむシャンカラに帰依する。

Verse 32

तपसा तोषयिष्यामि सर्वज्ञं त्रिपुरान्तकम् / आश्रमे ऽस्मिनसरस्तीरे नियमं समुपाश्रितः

苦行（タパス）によって、全知なるトリプラーンタカを歓喜させよう。このアーシュラマの湖畔にて、戒律（ニヤマ）に依り住まう。

Verse 33

भक्तानुकंपी भगवान्यावत्प्रत्यक्षतां हरः / उपैति तावदत्रैव स्थास्यामीति मतिर्मम

भक्तに憐れみ深きバガヴァーン・ハラが、目の前に顕現するその時まで、私はここに留まる—それが私の決意である。

Verse 34

तस्मादितस्त्वयाद्यैव गन्तुमन्यत्र युज्यते / न चेद्भवति मे हानिः स्वकृतेर्नियमस्य च

ゆえに、あなたは今日のうちにここを離れ、他所へ行くのがよい。さもなくば、私が自ら立てた戒律（ニヤマ）が損なわれ、私に害が及ぶ。

Verse 35

माननीयो ऽथ वाहं ते भक्त्या देशान्तरातिथिः / स्वनिवासमुपायातस्तपस्वी च तथा मुनिः

あるいは私は、信をもって遠国より来た客人であり、敬われるべき者である。さらに、自らの住処に至った苦行者にしてムニでもある。

Verse 36

त्वतसंनिधौ निवासो मे भवेत्पापाय केवलम् / तव चाप्यसुखोदर्कं मत्समीपनिषेवणम्

あなたの御側に住むことは、私にとってただ罪の因となるでしょう。さらに私に近しく交わることは、あなたにとっても苦しみの果をもたらします。

Verse 37

स त्वंमदाश्रमोपान्ते परिचङ्क्रमणादिकम् / परित्यज्य सुखीभूया लोकयोरुभयोरपि

ゆえに、我が庵の近くでの逍遥などを捨て、此の世と彼の世の両方において安楽でありなさい。

Verse 38

वसिष्ठ उवाच इति तस्य वचः श्रुत्वा स भूयो भृगुपुङ्गवम् / उवाच रोषताम्राक्षस्ताम्राक्षमिदमुत्तरम्

ヴァシシュタは言った――その言葉を聞くや、彼は再びブリグの大聖に向かい、怒りで眼を赤くして、次の返答を述べた。

Verse 39

ब्रह्मन् किमिदमत्यर्थं समीपे वसतिं मम / परिगर्हयसे येन कृतघ्नस्येव कांप्रतम्

ブラフマンよ、なぜあなたは私が近くに住むことをそれほどまでに咎めるのですか。まるで私が恩知らずであるかのように。

Verse 40

किं मयापकृतं लोके भवतो ऽन्यस्य वा क्वचित् / अनागस्कारिणं दान्तं को ऽवमन्येत नामतः

この世で私はあなたや他の誰かに、どこかで害をなしたでしょうか。無罪で自制ある者を、名指ししてまで誰が侮るでしょう。

Verse 41

सन्निधिः परिहर्त्तव्यो यदि मे विप्रपुङ्गव / दर्शनं सह संवासः संभाषणमथापि च

おお最勝の婆羅門よ、もし我が言に従うなら、我が近くを避けよ――会うことも、共に住むことも、語り合うことも。

Verse 42

आयुष्मताधुनैवास्मादपसर्त्तव्यमाश्रमात् / स्वसंश्रयं परित्यज्य क्वाहं यास्ये बुभुक्षितः

寿命に恵まれし者よ、今すぐこのアーシュラマから退かねばならぬのか。自らの拠り所を捨てて、飢えた私はどこへ行けばよい。

Verse 43

स्वाधिवासं परित्यज्य भवता योदितः कथम् / इतो ऽन्यस्मिन् गामिष्यामि दूरे नाहं विशेषतः

自らの住まいを捨てよと、どうしてあなたは命じられるのか。ここから他所へ遠くは行けぬ、ましてやなおさらだ。

Verse 44

गम्यतां भवतान्यत्र स्थीयतामत्र वेच्छया / नाहं चालयितुं शक्यः स्थानादस्मात्कथञ्चन

あなたは他所へ行くがよい、あるいは望むならここに留まれ。だが私はこの場所から、いかなる手段でも動かされはしない。

Verse 45

वसिष्ठ उवाच तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य किञ्चित्कोपसमन्वितः / तमुवाच पुनर्वाक्यमिदं राजन्भृगूद्वहः

ヴァシシュタは言った――その言葉を聞いて、彼はわずかに憤りを帯びた。そこで、王よ、ブリグ族の俊傑は彼に再び次の言葉を告げた。

Verse 46

व्याधजातिरियं क्रूरा सर्वसत्त्वभयावहा / खलकर्मरता नित्यं धिक्कृता सर्वजन्तुभिः

この狩人の種族は残酷であり、あらゆる生き物に恐怖をもたらす。常に悪行に耽り、すべての生物から非難されている。

Verse 47

तस्यां जातो ऽसि पापीयान्सर्वप्राणिविहिंसकः / स कथं न परित्याज्यः सुजनैः स्यात्तु दुर्मते

お前はその罪深い家系に生まれ、あらゆる生き物を殺める者だ。ああ、悪しき心を持つ者よ、なぜ善き人々がお前を見捨てないことがあろうか。

Verse 48

तस्माद्विहीनजातीयं विदित्वात्मानमब्यथ / शीघ्रमस्माद्व्रजान्यत्र नात्र कार्या विचारणा

それゆえ、自らが卑しい生まれであることを知り、恐れを知らぬ者よ、ここから速やかに他の場所へ立ち去れ。ここで躊躇する必要はない。

Verse 49

शरीरत्राणकारुण्यात्समीपं नोपसर्पसि / यथा त्वं कण्टकादीनामसहिष्णुतया व्यथाम्

自らの身体を守ろうとする慈しみから、棘などの痛みに耐えられないため、お前が危険に近づかないのと同様に……

Verse 50

तथावेहि समस्तानां प्रियाः प्राणाः शरीरिणाम् / व्यथा चाभिहतानां तु विद्यते भवतो ऽन्यथा

それゆえ、命あるすべてのものにとって生命は愛しいものであると知れ。打たれた者の痛みは、お前にある痛みと同じように存在するのだ。

Verse 51

अहिंसा सर्वभूतानामिति धर्मः सनातनः / एतद्विरुद्धाचरणान्नित्यं सद्भिर्विगर्हितः

一切の生きものへの不殺生（アヒンサー）は永遠のダルマである。これに背く行いは、常に善き人々により非難される。

Verse 52

आत्मप्राणाभिरक्षार्थं त्वमशेषशरीरिणः / हनिष्यसि कथं सत्सुनाप्नोषि वचनीयताम्

自らの命を守るために、どうしてあらゆる身ある者を殺せようか。善き人々の中で、どうして称賛に値する者となれようか。

Verse 53

तस्माच्छीघ्रं तु भोगच्छ त्वमेव पुरुषाधम / त्वया मे कृत्यदोषस्य हानिश्च न भविष्यति

ゆえに、卑しき者よ、急いで自らの享楽の果報を受けよ。お前によって、我がなすべきことの過失が減ることはない。

Verse 54

न चत्स्वयमितो गच्छेश्ततस्तव बलादपि / अपसर्पणताबुद्धिमहमुत्पादये स्फुटम्

もし自らここを去らぬなら、たとえお前に力があろうとも、我は明らかにお前の内に退散の思いを起こさせよう。

Verse 55

क्षणार्द्धमपि ते पाप श्रेयसी नेह संस्थितिः / विरुद्धाचरणो नित्यं धर्मद्रिष् को लभेच्च शाम्

罪ある者よ、ここに半瞬でも留まることは汝の益とならぬ。常にダルマに背く者が、どうして法を見る眼を得て安らぎを得ようか。

Verse 56

वसिष्ठ उवाच रामस्य वचनं श्रुत्वा प्रीतो ऽपि तमिदं वचः / उवाच संक्रुद्ध इव व्याधरूपी पिनाकधृक्

ヴァシシュタは言った――ラーマの言葉を聞き、喜びつつも、ピナーカを持つ御方（シヴァ）は猟師の姿となり、怒れるかのように彼にこう告げた。

Verse 57

सर्वमेतदहं मन्यं व्यर्थं व्यवसितं तव / कुतस्त्वं प्रथमो ज्ञानी कुतः शंभुः कुतस्तपः

私は、そなたのこの企てはすべて虚しいと思う。そなたが「最初の智者」とはどこから来たのか。シャンブ（シヴァ）はどこから、苦行はどこから来たのか。

Verse 58

कुतस्त्वं क्लिश्यसे मूढ तपसा तेन ते ऽधुना / घ्रुवं मिथ्याप्रवृत्तस्य न हि तुष्यति शङ्करः

愚か者よ、なぜその苦行で身を苦しめるのか。偽りの道に励む者を、シャンカラは決して喜ばれない。

Verse 59

विरुद्धलोकाचरणः शंभुस्तस्य वितुष्टये / प्रतपत्यबुधो मर्त्त्यस्त्वां विना कः मुदुर्मते

シャンブは世の習いに逆らって振る舞われる。その御方を満足させるために、愚鈍な者よ、そなた以外にどの無知な人間が苦行に身を焦がすというのか。

Verse 60

अथ वा च गतं मे ऽद्य युक्तमेतदसंशयम् / संपूज्य पूजकविद्धौ शंभोस्तव च संगमः

あるいは今日、私は悟った――疑いなく道理にかなう。礼拝者の作法に従い、供養を完全に捧げたのち、シャンブはそなたと相まみえ、交わったのだ。

Verse 61

त्वया पूजयितुं युक्तः स एव भुवने रतः / संपूजको ऽपि तस्य त्वं योग्यो नात्र विचारणा

世界を歓喜させる彼だけが、あなたによって崇拝されるに値します。あなたもまた、彼の崇拝者となるにふさわしいのです。これに疑いの余地はありません。

Verse 62

पितामहस्य लोकानां ब्रह्मणः परमेष्ठिनः / शिरश्छित्त्वा पुनः शंभुर्ब्रह्महत्यामवाप्तवान्

世界の祖父であり最高神であるブラフマーの首を切り落とし、シャンブ（シヴァ）は再びバラモン殺しの罪を負った。

Verse 63

ब्रह्महत्याभिभूतेन प्रायस्त्वं शंभुना द्विज / उपदिष्टो ऽसि तत्कर्तुं नोचेदेवं कथं कृथाः

おおバラモンよ、あなたはブラフマー殺しの罪に圧倒されたシャンブによってこれを行うよう指示されたのでしょう。そうでなければ、どうしてこのようなことができたでしょうか？

Verse 64

तादात्म्यगुणसंयोगान्मन्यं रुद्रस्य ते ऽधुना / तपः सिद्धिरनुप्राप्ता कोलेनाल्पीयसा मुने

聖仙よ、ルドラの特質と一体化したおかげで、あなたは今、ごく短期間で苦行の完成に到達したのだと私は思います。

Verse 65

प्रायो ऽद्य मातरं हत्वा सर्वैलोङ्कैर्निराकृतः / तपोव्याजेन गहने निर्जने संप्रवर्त्तसे

おそらく今日、母親を殺してすべての世界から拒絶されたため、あなたは苦行を口実にこの人のいない森に住んでいるのでしょう。

Verse 66

गुरुस्त्रीब्रह्महत्योत्थपातकक्षपणाय च / तपश्चरसि नानेन तपसा तत्प्रणश्यति

あなたは師の妻とバラモンを殺した罪を償うために苦行を行っているが、その罪はこの苦行によって消えることはない。

Verse 67

पातकानां किलान्येषां प्रायश्चित्तानि संत्यपि / मातृद्रुहामवेहि त्वं न क्वचित्किल निष्कृतिः

他の罪には償いがあるが、母を害する者にはどこにも救いがないことを知れ。

Verse 68

अहिंसालक्षणो धर्मो लोकेषु यदि ते मतः / स्वहस्तेन कथं राम मातरं कृत्तवानसि

もしあなたが、この世の法（ダルマ）の特徴は非暴力であると考えるなら、ラーマよ、なぜ自らの手で母を殺したのか。

Verse 69

कृत्वा मातृवधं घोरं सर्वलोकविगर्हितम् / त्वं पुनर्धार्मिको भूत्वा कामतो ऽन्यान्विनिन्दसि

全世界から非難される恐ろしい母殺しを犯しておきながら、あなたは再び正義の人であるかのように振る舞い、好き勝手に他人を非難している。

Verse 70

पश्यता हसतामोघं आत्मदोषमजानता / अपर्याप्तमहं नन्यं परं दोषविमर्शनाम्

自らの過ちを知らず、いたずらに見て笑っているあなたは、他人の過ちを裁く資格はない。

Verse 71

स्वधर्मं यद्यहं त्यक्त्वा वर्त्तेयमकुलोभयम् / तर्हि गर्हय मां कामं निरुप्य मनसा स्वयम्

もし私が自分の義務を放棄し、一族に不名誉をもたらすような行いをしたなら、心の中で判断した上で、好きなだけ私を非難してください。

Verse 72

मातापितृसुतादीनां भरणायैव केवलम् / क्रियते प्राणिहननं निजधर्मतया मया

母、父、子供たち、その他の家族を養うためだけに、私は自分の義務として生き物を殺めるのです。

Verse 73

स्वधर्मादामिषेणाहं सकुटुम्बो दिनेदिने / वर्त्तामि सापि मे वृत्तिर्विधात्रा विहिता पुरा

私は自分の義務を通じて得た肉で、家族と共に日々を過ごしています。この生業は、かつて創造主によって私に定められたものです。

Verse 74

मांसेन यावता मे स्यान्नित्यं पित्रादि पोषणम् / हनिष्ये चेत्तदधिकं तर्हि युज्येयमेनसा

もし私が、両親や家族の日々の糧に必要な量以上の肉を得るために殺生を行うなら、私は罪に問われるでしょう。

Verse 75

यावत्पोषणघातेन न वयं स्याम निन्दिताः / तदेतत्संप्रधार्य त्वं निन्दवा मां प्रशंस वा

生きるために必要な分だけを殺めることで、私たちが非難されるいわれはありません。このことをよく考えた上で、私を非難するなり、称賛するなりしてください。

Verse 76

साधु वासाधु वा कर्म यस्य यद्विहितं पुरा / तदेव तेन कर्त्तव्यमापद्यपि कथञ्चन

その者に昔定められた行いが善であれ不善であれ、災難にあっても、いかなる形であれそれをこそ行うべきである。

Verse 77

निरूपय स्वभुद्ध्या त्वमात्मनो मम चान्तरम् / अहं तु सर्वभावेन मित्रादिभरणे रतः

自らの बुद्धि によって、汝と我との隔たりを見定めよ。われは全身全霊をもって、友らをはじめとする者たちの扶養に心を寄せている。

Verse 78

संत्यज्य पितरं वृद्धं विनिहत्य च मातरम् / भूत्वा तु धार्मिकस्त्वं तु तपश्चर्तुमिहागतः

老いた父を捨て、母を殺めておきながら、それでも自らを法（ダルマ）の人と装い、ここへ苦行を修しに来たのだ。

Verse 79

ये तु मूलविदस्तेषां विस्पष्टं यत्र दर्शनम् / यथाजिह्वं भवेन्नात्र वचसापि समीहितुम्

根源を知る者たちには、その見（ダルシャナ）がきわめて明晰となる境地がある。だがここでは、言葉でさえ言い表そうとすることはできない――まるで舌を持たぬかのように。

Verse 80

अहं तु सम्यग्जानामि तव वृत्तमशेषतः / तस्मादलं ते तपसा निष्फलेन भृगूद्वह

おお、ブリグ族の最勝者よ。われは汝の行状を余すところなく知っている。ゆえに、その実りなき苦行はもう十分だ。

Verse 81

सुखमिच्छसि चेत्त्यक्त्वा कायक्लेशकरं तपः / याहि राम त्वमन्यत्र यत्र वा न विदुर्जनाः

もし安楽を望むなら、身を苦しめる苦行を捨てよ。ラーマよ、他の地へ行け、そこでは人々が汝を知らぬ。