Adhyaya 1

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे मन्वन्तरवर्णनं नामाष्टात्रिंशत्तमो ऽध्यायः समाप्तो ऽयं ब्रह्माण्डमहापुराणपूर्वभागः श्रीगणेशाय नमः अथ ब्रह्माण्डमहापुराणमध्यभागप्रारम्भः / शांशपायन उवाच पादः शेक्तो द्वितीयस्तु अनुषङ्गेन नस्त्वया / तृतीयं विस्तरात्पादं सोपोद्धातं प्रवर्त्तय

かくして、ヴァーユが説いた『聖ブラフマाण्ड・マハープラーナ』前分、第二のアヌシャṅガ・パーダにおいて、「マンヴァンタラ叙述」と名づく第三十八章は終わった。これが『ブラフマाण्ड・マハープラーナ』前分である。聖ガネーシャに帰命し奉る。ここに『ブラフマाण्ड・マハープラーナ』中分の開始。シャーンシャパーヤナは言った。「おおスータよ、汝はアヌシャṅガを伴い第二のパーダを語り終えた。今や序説（ウポッダーター）を添えて、第三のパーダを詳しく展開せよ。」

Verse 2

सूत उवाच कीर्त्तयिष्ये तृतीयं वः सोपोद्धातं सविस्तरम् / पादं समुच्चयाद्विप्रा गदतो मे निबोधत

スータは言った。「おおヴィプラたちよ。序説を添えて第三のパーダを、詳しく汝らに讃説しよう。要約として語る我が言葉を、よく聴け。」

Verse 3

मनोर्वैवस्वतस्येमं सांप्रतं तु महात्मनः / विस्तरेणानुपूर्व्या च निसर्गं शृणुत द्विजाः

二度生まれの者たちよ、今ここに、偉大なるヴァイヴァスヴァタ・マヌの創成の物語を、詳しく順序立てて聞け。

Verse 4

चतुर्युगैकस प्तत्या संख्यातं पूर्वमेव तु / मह देवगणैश्चैव ऋषिभिर्दानवैस्सह

これはすでに、神々の群れとリシたち、ダーナヴァらと共に、七十一のチャトゥルユガとして数え定められている。

Verse 5

पितृगन्धर्वयक्षैश्च रक्षोभूतमहोरगैः / मानुषैः पशुभिश्चैव पक्षिभिः स्थावरैः सह

祖霊（ピトリ）、ガンダルヴァとヤクシャ、ラークシャサ、ブータ、そして大蛇（マホーラガ）；さらに人間、獣、鳥、ならびに不動の存在と共に。

Verse 6

मन्वादिकं भविष्यान्तमाख्यानैर्बहुभिर्युतम् / वक्ष्ये वैवस्वतं सर्गं नमस्कृत्य विवस्वते

マヌに始まり未来の終わりに至るまで、多くの物語を伴うヴァイヴァスヴァタの創成を、ヴィヴァスヴァーンに礼拝してから説き明かそう。

Verse 7

आद्ये मन्वन्तरे ऽतीताः सर्गप्रावर्त्तकास्तु ये / स्वायंभुवेंऽतरे पूर्वं सप्तासन्ये महर्षयः

最初のマンヴァンタラにおいて、創成を起こしてすでに過ぎ去った者たち――スヴァーヤンブヴァ・マンヴァンタラ以前には、別の七人の大リシがいた。

Verse 8

चाक्षुषस्यान्तरे ऽतीते प्राप्ते वैवस्वते पुनः / दक्षस्य च ऋषीणां च भृग्वादीनां महौजसाम्

チャークシュシャのマンヴァンタラが過ぎ去り、再びヴァイヴァスヴァタのマンヴァンタラが到来すると、ダクシャと、ブリグをはじめとする大いなる威光の聖仙たちが現れた。

Verse 9

शापान्महेश्वरस्यासीत्प्रादुर्भावो महात्मनाम् / भूयः सप्तर्षयस्त्वेवमुत्पन्नाः सप्त मानसाः

マヘーシュヴァラの呪詛によって大いなる聖者たちが顕現し、かくして再び、心より生まれた七人のサプタリシが生じた。

Verse 10

पुत्रत्वे कल्पिताश्चैव स्वयमेव स्वयंभुवा / प्रजासंतानकृद्भिस्तैरुत्पदद्भिर्महात्मभिः

スヴァヤンブー（梵天）は自ら彼らを子として定め、あの大いなる聖者たちは衆生の子孫を増やす者として生まれ出た。

Verse 11

पुनः प्रवर्त्तितः सर्गो यथापूर्वं यथाक्रमम् / तेषां प्रसूतिं वक्ष्यामि विशुद्धज्ञानकर्मणाम्

かくして創造は以前のとおり、順序に従って再び進み始めた。いま、清らかな知と行を具えた彼らの誕生を語ろう。

Verse 12

समासव्यासयोगाभ्यां यथावदनुपूर्वशः / येषामन्वयसंभूतैलर् एको ऽयं सचराचरः / पुनरापूरितः सर्वो ग्रहनक्षत्रमण्डितः

要約と詳説とを織り交ぜ、正しく順を追って語ろう。彼らの系譜より生まれた者たちによって、この動くものと動かぬものを含む唯一の世界は再び満たされ、惑星と星々に飾られた宇宙全体もまた充ち満ちた。

Verse 13

ऋषय ऊचुः कथं सप्तर्षयः पूर्वमुत्पन्नाः सप्त मनसाः / पुत्रत्वे कल्पिताश्चैव तन्नो निगद सत्तम

聖仙たちは言った。「最勝の御方よ、いにしえに七仙（サプタリシ）はいかにして先に生じたのか。さらに七つの『マナス』はいかにして子として構想されたのか。どうかお語りください。」

Verse 14

सूत उवाच पूर्वं सप्तर्षयः प्रोक्ता ये वै स्वायंभुवेंऽतरे / मनोरन्तरमासाद्य पुनर्वैवस्वतं किल

スータは言った。「先にスヴァーヤンブヴァのマンヴァンタラにおいて語られた七仙は、マンヴァンタラの移り変わりを経て、再びヴァイヴァスヴァタのマンヴァンタラにも現れたのである。」

Verse 15

भवाभिशाप संविद्धा अप्राप्तास्ते तदा तपः / उपपन्ना जने लोके सकृदागमनास्तु त

彼らはバヴァ（シヴァ）の呪詛に縛られ、その時は苦行（タパス）を得られなかった。彼らはジャナローカに現れ、その来臨はただ一度であった。

Verse 16

ऊचुः सर्वे सदान्योन्यं जनलोके महार्षयः / एत एव महाभागा वरुणे वितते ऽध्वरे

ジャナローカにおいて、偉大な聖仙たちは常に互いに語り合った。「まさにこの大いなる福徳の者たちが、ヴァルナの広く営まれるアドゥヴァラ（祭儀）に臨んでいるのだ。」

Verse 17

सर्वे वयं प्रसूयामश्चाक्षुषस्यान्तरे मनोः / पितामहात्मजाः सर्वे तन्नः श्रेयो भविष्यति

われら皆、チャークシュシャ・マヌのマンヴァンタラに生まれよう。われらは皆、祖父神ピターマハ（ブラフマー）の子である。それこそがわれらの吉祥となる。

Verse 18

एवमुक्त्वा तु ते सर्वे चाक्षुषस्यान्तरे मनोः / स्वायंभुवेन्तरे प्राप्ताः सृष्ट्यर्थं ते भवेन तु

かく語り終えると、彼らは皆、チャークシュシャのマンヴァンタラの時に、スヴァーヤンブヴァのマンヴァンタラの間隙において、創造のためにそこへ到来した。

Verse 19

जज्ञिरे ह पुनस्ते वै जनलोकादिहागताः / देवस्य महतो यज्ञे वारुणीं बिभ्रतस्तनुम्

ジャナローカからここへ来た彼らは、ふたたび生まれ出で、神の大いなるヤジュニャにおいてヴァールニーの姿の身を帯びた。

Verse 20

ब्रह्मणो जुह्वतः शुक्रमग्रौ पूर्वं प्रजेप्सया / ऋषयो जज्ञिरे दीर्घे द्वितीयमिति नः श्रुतम्

衆生を生み出さんとの願いにより、ブラフマーが供物を火に捧げたとき、まずその光の精が炎に現れ、そこから長命のリシたちが生じた――これを第二の生起と我らは聞く。

Verse 21

भृग्वङ्गिरा मरीचिश्च पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः / अत्रिश्चैव वसिष्ठश्च ह्यष्टौ ते ब्रह्मणः सुताः

ブリグ、アンギラ、マリーチ、プラスタヤ、プラハ、クラトゥ、アトリ、ヴァシシュタ――この八柱はブラフマーの पुत्र（子）である。

Verse 22

तथास्य वितते यज्ञे देवाः सर्वे समागताः / यज्ञाङ्गानि च सर्वाणि वषठ्कारश्च मूर्त्तिमान्

かくしてその広大なヤジュニャには諸神がことごとく集い、祭儀のあらゆる肢分と、形を得たヴァシャトカーラ（祭辞）もまた現れた。

Verse 23

मूर्त्तिमन्ति च सामानि यजूंषि च सहस्रशः / ऋग्वेदश्चाभवत्तत्र यश्च क्रमविभूषितः

そこに、形を備えたサーマの歌とヤジュスの真言が幾千も現れ、次第（क्रम）により荘厳されたリグ・ヴェーダもまたその場に生じた。

Verse 24

यजुर्वेदश्च वृत्ताढ्य ओङ्कारवदनोज्ज्वलः / स्थितो यज्ञार्थसंपृक्तः सूक्तब्राह्मणमन्त्रवान्

ヤジュル・ヴェーダは韻律に富み、オームカーラを口（顔）として輝き、祭祀（ヤジュニャ）の目的に結びついて安住し、スークタ・ブラーフマナ・真言を具えていた。

Verse 25

सामवेदश्च वृत्ताढ्यः सर्वगेयपुरः सरः / विश्वावस्वादिभिः सार्द्धं गन्धर्वैः संभृतो ऽभवत्

サーマ・ヴェーダは韻律に富み、あらゆる歌の源泉たる池のごとく、ヴィシュヴァーヴァスをはじめとするガンダルヴァたちと共に満ち備わった。

Verse 26

ब्रह्मवेदस्तथा घोरैः कृत्वा विधिभिरन्वितः / प्रत्यङ्गिरसयोगैश्च द्विशरीरशिरो ऽभवत्

ブラフマ・ヴェーダもまた、峻厳なる作法に伴われ、プラティヤンギラサのヨーガと結びついて、二つの身と一つの頭を持つかのような姿となった。

Verse 27

लक्षणा विस्तराः स्तोभा निरुक्तस्वर भक्तयः / आश्रयस्तु वषट्कारो निग्रहप्रग्रहावपि

徴（ラクシャナ）、展開（ヴィஸ்தார）、ストーバ、ニルクタ、音調（スヴァラ）と信愛（バクティ）；また拠り所としてヴァシャットの祭呼（vaṣaṭkāra）、さらに抑制と解放（nigraha・pragraha）もある。

Verse 28

दीप्तिमूर्त्तिरिलादेवी दिशश्चसदिगीश्वराः / देवकन्याश्च पत्न्यश्च तथा मातर एव च

そこには、光輝の姿をもつイラー女神、方角とその主たる守護神、天女たち、妃たち、そして母たちも集っていた。

Verse 29

आययुः सर्व एवैते देवस्य यजतो मखे / मूर्तिमन्तः सुरूपाख्या वरुणस्य वपुर्भृतः

神が祭祀を行うその供儀の場へ、彼らは皆来集した。姿を具え、美しく、ヴァルナの身相を帯びて。

Verse 30

स्वयंभु वस्तु ता दृष्ट्वा रेतः समपतद्भुवि / ब्रह्मर्षिभाविनोर्ऽथस्य विधानाच्च न संशयः

自生者は彼女らを見て、精の種を大地に落とした。やがて梵仙の境地へと結ぶその事は、定めの法によるものであり、疑いはない。

Verse 31

धृत्वा जुहाव हस्ताभ्यां स्रुवेण परिगृह्य च / आस्रवज्जुहुयां चक्रे मन्त्रवच्च पितामहः

そこで祖父神は両手でそれを受けとめ、供杓（スルヴァ）で掬い、真言とともに供物として捧げた。こぼれたものさえも火供に供した。

Verse 32

ततः स जनयामास भूतग्रामं प्रजापतिः / तस्यार्वाक्तेजसश्चैव जज्ञे लोकेषु तैजसम्

その後、プラジャーパティは一切の生類の群れを生み出した。さらに彼の先なる光威より、諸世界においてタૈஜச（タイジャサ）の光明なる原理も生じた。

Verse 33

तमसा भावि याप्यत्वं यथा सत्त्वं तथा रजः / आज्यस्थाल्यामुपादाय स्वशुक्रं हुतवांश्च ह

タマスより生ずる衰えは、サットヴァにあるがごとく、ラジャスにもまたある。そこでフタヴァーハたる聖火アグニは、ギーの器を取り、自らの精髄をアーフティとして捧げた。

Verse 34

शुक्रे हु ते ऽथ तस्मिंस्तु प्रादुर्भूता महर्षयः / ज्वलन्तो वपुषा युक्ताः सप्रभावैः स्वकैर्गुणैः

その精髄が供えられるや、そこより大聖仙たちが現れた。燃え立つ身を具え、それぞれの徳性の威光によって輝いていた。

Verse 35

हुते चाग्नौ सकृच्छुक्रे ज्वालाया निसृतः कविः / हिरण्यगर्भस्तं दृष्ट्वा ज्वालां भित्त्वा विनिर्गतम्

一度その精髄が火に供えられると、炎より「カヴィ」と名づく聖仙が現れた。ヒラニヤガルバは、彼が火焔を裂いて出で来るのを見た。

Verse 36

भृगुस्त्वमिति चोवाच यस्मात्तस्मात्स वै भृगुः / महादेवस्तथोद्भूतो दृष्ट्वा ब्रह्माणमब्रवीत्

彼は言った、「汝はブリグである」と。ゆえに彼はブリグと呼ばれた。同じくしてマハーデーヴァも現れ、ブラフマーを見て語った。

Verse 37

ममैष पुत्रकामस्य दीक्षितस्य त्वया प्रभो / विजज्ञे प्रथमं देव मम पुत्रो भवत्वयम्

主よ、子を願ってディークシャを受けたこの私のために、あなたによってこの者がまず最初に生まれました。 देवよ、どうかこの者を我が子とならしめたまえ。

Verse 38

तथेति समनुज्ञातो महादेवः स्वयंभुवा / पुत्रत्वे कल्पयामास महादेव स्तदा भृगुम्

「そのとおり」と自生者ブラフマーに許されて、マハーデーヴァはその時、ブリグを我が子として定めた。

Verse 39

वारुणा भृगवस्तस्मात्तदपत्यं च स प्रभुः / द्वितीयं च ततः शुक्रमङ्गारेष्वजुहोत्प्रभुः

そこからヴァルナに連なるブリグ族が生じ、その主は彼らの祖となった。ついで主は第二度、シュクラを炭火の中へ供物として投じた。

Verse 40

अङ्गारेष्वङ्गिरो ऽङ्गानि संहतानि ततोङ्गिराः / संभूतिं तस्य तां दृष्ट्वा वह्निर्ब्रह्माणमब्रवीत्

炭火の中でアンギラスの肢体が結び合わさり、そこからアンギラスが現れた。その生成を見て、火神アグニはブラフマーに語った。

Verse 41

रेतोधास्तुभ्यमेवाहं द्वितीयो ऽयं ममास्त्विति / एवमस्त्विति सो ऽप्युक्तो ब्रह्मणा सदसस्पतिः

アグニは言った。「ブラフマーよ、レートーダはまさに我である。この第二のものは我がものとなれ。」ブラフマーは सभाの主に「そのとおりになれ」と告げた。

Verse 42

जग्रा हाग्निस्त्वङ्गिरस आग्नेया इति नः श्रुतम् / षट् कृत्वा तु पुनः शुक्रे ब्रह्मणा लोककारिणा

アグニがアンギラスを受け取ったと我らは聞く。ゆえに彼らは「アーグネーヤ（火に属する者）」と呼ばれる。さらに世界を成すブラフマーは、シュクラについて同じことを六度繰り返した。

Verse 43

हुते समभवंस्तस्मिन्यद् ब्रह्माण इति श्रुतिः / मरीचिः प्रथमं तत्र मरीचिभ्यः समुत्थितः

その火供（ホーマ）において、シュルティは「ブラフマーが顕現した」と伝える。そこにまずマリーチが現れ、マリーチたちより生じたと称される。

Verse 44

क्रतौ तस्मिन्क्रतुर्जज्ञे यतस्तस्मात्स वै क्रतुः / अहं तृतीय इत्यत्रिस्तस्मादत्रिः स कीर्त्यते

そのヤジュニャにおいてクラトゥが生まれ、ゆえに「クラトゥ」と呼ばれる。「我は第三なり」と言ったのがアトリであり、ゆえにアトリの名で称えられる。

Verse 45

केशैस्तु निचितैर्भूतः पुलस्त्यस्तेन स स्मृतः / केशैर्लंबैः समुद्भूतस्तस्मात्स पुलहः स्मृतः

密に集まった髪より成ったゆえに、彼はプラスタヤ（Pulastya）と記憶される。長き髪より生じたゆえに、彼はプラハ（Pulaha）と記憶される。

Verse 46

वसुमध्यात्समुत्पन्नो वशी च वसुमान् स्वयम् / वसिष्ठ इति तत्त्वज्ञैः प्रोच्यते ब्रह्मवादिभिः

ヴァスたちの中より生じ、自らを制し、富と徳に満ちる者を、真理を知るブラフマヴァーディンは「ヴァシシュタ（Vasiṣṭha）」と呼ぶ。

Verse 47

इत्येते ब्रह्मणः पुत्रा मानसाः षण्महर्षयः / लोकस्य सन्तानकरा यैरिमा वर्द्धिताः प्रजाः

かくして彼らは、ブラフマーの意より生まれた六人の大マハリシである。彼らは世の系譜を増し、彼らによってこの衆生は繁栄した。

Verse 48

प्रजापतय इत्येवं पठ्यन्ते ब्रह्मणःसुताः / अपरे पितरो नाम एतैरेव महर्षिभिः

ブラフマーの子らはこのように「プラジャーパティ（生類の主）」と誦される。これら同じ大聖仙は、別には「ピトリ（祖霊）」とも称される。

Verse 49

उत्पादिता देवगणाः सप्त लोकेषु विश्रुताः / अजेयाश्च गणाः सप्त सप्तलोकेषु विश्रुताः

生み出された神々の群れは七つ、七界に名高い。さらに不敗の群れも七つ、サプタローカに広く知られる。

Verse 50

मारीया भार्गवाश्चैव तथैवाङ्गिरसो ऽपरे / पौलस्त्याः पौलहाश्चैव वासिष्ठाश्चैव विश्रुताः

マーリーヤ族、バールガヴァ族、そして他のアーンギラサ族。さらにパウラースティヤ族、パウラハ族、ヴァーシシュタ族もまた名高い。

Verse 51

आत्रेयाश्च गणाः प्रोक्ता पितॄणां लोकवर्द्धनाः / एते समासतः ख्याताः पुनरन्ये गणास्त्रयः

またアートレーヤの群も説かれ、祖霊の界を増し栄えさせる。これらは要約して知られ、さらに別の三つの群がある。

Verse 52

अमर्त्ताश्चाप्रकाशाश्च ज्योतिष्मन्तश्च विश्रुताः / तेषां राजायमो देवो यमैर्विहतकल्मषः

アマルッタ、アプラカーシャ、ジョーティシュマントは名高い。その王はヤマ神であり、ヤマ・ニヤマ（戒と律）により穢れを断った清浄者である。

Verse 53

अपरं प्रजानां यतयस्ताञ्छृमुध्वमतन्द्रिताः / कश्यपः कर्दमः शेषो विक्रान्तः सुश्रवास्तथा

さらに、怠りなき者たちよ、衆生の中の他のヤティたちを聞け。カश्यパ、カルダマ、シェーシャ、ヴィクラーンタ、スシュラヴァもまたいた。

Verse 54

बहुपुत्रः कुमारश्च विवस्वान्स शुचिव्रतः / प्रचेतसोरिष्टनेमिर्बहुलश्च प्रजापतिः

バフプトラ、クマーラ、そしてヴィヴァスヴァーン—彼は清浄の誓いを守る者。さらにプラチェータス、アリシュタネーミ、バフラもまたプラジャーパティであった。

Verse 55

इत्येवमादयो ऽन्ये ऽपि बहवो वै प्रजेश्वराः / कुशोच्चया वालखिल्याः सभूताः परमर्षयः

このようにして、ほかにも多くのプラジェーシュヴァラがいた。クショッチャヤとヴァーラキリヤたちは、集いし至高の聖仙（パラマルシ）であった。

Verse 56

मनोजवाः सर्वगताः सर्वभोगाश्च ते ऽभवन् / जाताश्च भस्मनो ह्यन्ये ब्रह्मर्षिगणसंमताः

彼らは思いのごとく速く、遍く行き渡り、あらゆる享楽を具えていた。また別の者たちは灰より生まれ、ブラフマリシたちの一団に認められた。

Verse 57

वैखानसा मुनिगणास्तपः श्रुतपरायणाः / नस्तो द्वावस्य चोत्पन्नावश्विनौ रूपसंमतौ

ヴァイカーナサの聖仙たちは苦行とシュルティに専心していた。ナストーからは二人の子が生まれた――姿かたちの誉れ高いアシュヴィニー・クマーラの双神である。

Verse 58

विदुर्जन्मर्क्षरजसो तथा तन्नेत्रसंचरात् / अन्ये प्रजानां पतयः श्रोतोभ्यस्तस्य जज्ञिरे

彼らは知る――誕生は星宿の塵と、彼の眼のめぐりの動きより起こり、また衆生のほかの主たちは彼の耳より生じた。

Verse 59

ऋषयो रोमकूपेभ्यस्तथा स्वेदमलोद्भवाः / अयने ऋतवो मासर्द्धमासाः पक्षसंधयः

リシたちは彼の毛孔より、また他の者は汗の垢より生じた。さらにアヤナ、季節、月、半月、パクシャ、そしてその継ぎ目が現れた。

Verse 60

वत्सरा ये त्वहोरात्राः पित्तं ज्योतिश्च दारुणम् / रौद्रं लोहितमित्याहुर्लोहितं कनकं स्मृतम्

年と昼夜となるものは、また胆汁であり、恐るべき光でもある。それは「ラウドラ」「ローヒタ」と呼ばれ、ローヒタはまた「カナカ」とも記憶される。

Verse 61

तत्तैजसमिति प्रोक्तं धूमाश्च पशवः स्मृताः / ये ऽर्चिषस्तस्य ते रुद्रास्तथादित्याः समृद्गताः

それは「タイジャサ」と説かれ、煙は獣たちとして記憶される。彼の炎光はルドラであり、アーディティヤたちもまた繁栄に至った。

Verse 62

अङ्गारेभ्यः समुत्पन्ना अर्चिषो दिव्यमानुषाः / आदिभूतो ऽस्य लोकस्य ब्रह्मा त्वं ब्रह्मसंभवः

炭火より生じた炎光は天なる人々となった。おおブラフマー、この世界の根源よ、あなたはブラフマンより生まれた。

Verse 63

सर्वकामदमित्याहुस्तथा वाक्यमुदाहरन् / ब्रह्मा सुरगुरुस्तत्र त्रिदशैः संप्रसादितः

彼らはそれを「一切の願いを授けるもの」と称え、そのように言葉を唱える。そこにて、三十三天の神々に喜ばされ、梵天は神々の師となった。

Verse 64

इमेवै जनयिष्यन्ति प्रजाः सर्वाः प्रचेश्वराः / सर्वे प्रजानां पतयः सर्वे चापि तपस्विनः

このプラチェーシュヴァラたちこそが、あらゆる衆生を生み出す。彼らは皆、衆生の主であり、また皆、苦行の行者である。

Verse 65

त्वत्प्रसादादिमांल्लोकान्धारयेयुरिमाः क्रियाः / त्वद्वंशवर्द्धनाः शश्वत्तव तेजोविवर्द्धनाः

汝の恩寵により、これらの行いがこの諸世界を支えますように。常に汝の系譜を増し、汝の威光をいよいよ高めますように。

Verse 66

भवेयुर्वेदविद्वांसः सर्वे वाक्पतयस्तथा / वेदमन्त्रधराः सर्वे प्रजापतिसमुद्भवाः

彼らが皆、ヴェーダに通じ、言葉を司る者となりますように。皆、ヴェーダのマントラを保持し、プラジャーパティより生じた者となりますように。

Verse 67

श्रयन्तु ब्रह्मसत्यं तु तपश्च परमं भुवि / सर्वे हि वयमेते च तवैव प्रसवः प्रभो

彼らが梵の真実に帰依し、この地上で最上の苦行を修めますように。主よ、我らすべて、そして彼らすべても、まさに汝より生まれたものです。

Verse 68

ब्रह्म च ब्रह्माणाश्चैव लोकश्चैव चराचराः / मरीचिमादितः कृत्वा देवाश्च ऋषिभिः सह

ブラフマンと諸ブラフマー、そして動くもの動かぬものを含む一切の世界—神々は聖仙たちとともに、マリーチをはじめとする者を先頭に据えて集まった。

Verse 69

अपत्यानीति संचिन्त्य ते ऽपत्ये कामयामहे / तस्मिन् यज्ञे महाभागा देवाश्च ऋषयश्च ये

「子孫あれ」と思い定めて彼らは言った。「われらは子孫を願う。」その祭祀には、福徳ある神々と聖仙たちが居合わせた。

Verse 70

एते त्वद्वंशसंभूताः स्थानकालाभिमानिनः / तव तेनैव रूपेण स्थापयेयुरिमाः प्रजाः

これらは汝の系譜より生まれ、場所と時をわきまえる者たち。汝と同じその姿によって、これらの衆生を स्थापित（確立）せよ。

Verse 71

युगादिनिधनाश्चापि स्थापयन्तु इति द्विजाः / ततो ऽब्रवील्लोकगुरुः परमित्यभिधार यन्

二度生まれ（ドヴィジャ）たちは言った。「ユガの始まりと終わりもまた、彼らが定めよ。」すると世の師は言った。「これを至上の定めとして心に保て。」

Verse 72

एतदेव विनिश्चित्य मया सृष्टा न संशयः / भवतां वंशसंभूताः पुनरेते महर्षयः

まさにこの決定をもって、我は創造した—疑いはない。これらの大聖仙もまた、汝らの系譜より再び生じたのである。

Verse 73

तेषां भृगोः कीर्त्तयिष्ये वंशं पूर्वं महात्मनः / विस्तरेणानुपूर्व्या च प्रथमस्य प्रजापतेः

いま、まず大聖ブリグ（Bhṛgu）の系譜を讃えて語り、さらに最初のプラジャーパティ（Prajāpati）についても順序立てて詳しく述べよう。

Verse 74

भार्ये भृगोरप्रतिमे उत्तमाभिजने शुभे / हिरण्यकशिपो कन्या दिव्या नाम परिश्रुता

ブリグの妻は比類なき吉祥の貴き家柄の出で、ヒラニヤカシプ（Hiraṇyakaśipu）の娘であり、「ディヴィヤー（Divyā）」の名で広く知られていた。

Verse 75

पुलोम्नश्चव पौलोमी दुहिता वरवर्णिनी / भृगोस्त्वजनयद्दिव्या पुत्रं ब्रह्मविदां वरम्

プルоманの娘パウローミーは優れた容色を備えていた。そのディヴィヤーはブリグに、梵（ブラフマン）を知る者の中で最勝の पुत्रを産んだ。

Verse 76

देवासुराणामाचार्यं शुक्रं कविवरं ग्रहम् / शुक्र एवोशना नित्यमतः काव्यो ऽपि नामतः

神々と阿修羅の師であり、詩聖の中の最勝たる星シュクラ（Śukra）。シュクラこそ常にウシャナー（Uśanā）であり、ゆえに名によりカーヴ்ய（Kāvyā）とも呼ばれる。

Verse 77

पितॄणां मानसी कन्या सोमपानां यशस्विनी / शुक्रस्य भार्या गौर्नाम विजज्ञे चतुरः सुतान्

祖霊ピトリ（Pitṛ）より意生した娘で、ソーマを飲む者たち（Somapāna）の間で名高い「ガウ（Gau）」は、シュクラの妻となり、四人の पुत्रを産んだ。

Verse 78

त्वष्टा चैव वरत्री च शण्डामकारै च तावुभौ / तेजसादित्यसंकाशा ब्रह्मकल्पाः प्रभावतः

トヴァシュターとヴァラトリー、そしてシャンダーマカーラ——その二者は太陽のごとく輝き、威力においてはブラフマーのカルパに等しかった。

Verse 79

रजतः पृथुरश्मिश्च विद्वान्यश्च बृहङ्गिराः / वरत्रिणः सुता ह्येते ब्रह्मिष्ठा दैत्ययाजकाः

ラジャタ、プルトゥラシュミ、ヴィドヴァーニャ、ブリハンギラー——彼らはヴァラトリーの子で、ブラフマンに篤く、ダイティヤ族のために祭祀を執り行う祭官であった。

Verse 80

इज्याधर्मविनाशार्थं मनुमेत्याभ्ययाजयन् / निरस्यमानं वै धर्मं दृष्ट्वेन्द्रो मनुमाब्रवीत्

祭祀の法（イジャー・ダルマ）を滅ぼすため、彼らはマヌのもとへ来て祭儀を行わせた。法が退けられるのを見て、インドラはマヌに告げた。

Verse 81

एतैरेव तु कामं त्वां प्रापयिष्यामि याजनम् / श्रुत्वेन्द्रस्य तु तद्वाक्यं तस्माद्देशादपाक्रमन्

「まさにこの者たちによって、汝を望みのままに祭祀の果へ到らしめよう。」インドラのその言葉を聞くと、彼らはその地を去った。

Verse 82

तिरोभूतेषु तेष्विन्द्रो मनुपत्नीमचेतनाम् / ग्रहेण मोचयित्वा च ततश्चानुससार ताम्

彼らが姿を消すと、インドラは気を失ったマヌの妻をグラハ（ラーフ）の捕縛から解き放ち、そして彼女の後を追った。

Verse 83

तत इन्द्रविनाशाय यतमानान्मुनींस्तु तान् / तानागतान्पुनर्दृष्ट्वा दुष्टानिन्द्रो विहस्य तु

そのとき、インドラ滅亡のために励むその牟尼たちが再び来たのを見て、邪なるインドラは嘲って笑った。

Verse 84

ततस्ता नदहत्क्रुद्धो वेद्यर्द्धे दक्षिणे ततः / तेषां तु धृष्यमाणानां तत्र शालावृकैः सह

ついで怒りに燃え、祭壇の南側で彼らを焼き尽くした。そこでは彼らはシャーラーヴリカとともに苦しめられた。

Verse 85

शीर्षाणि न्यपतंस्तानि खर्जूरा ह्यभवंस्ततः / एवं वरत्रिणः पुत्रा इन्द्रेण निहताः पुरा

彼らの首は落ち、やがてナツメヤシの木となった。かくして昔、ヴァラトリの子らはインドラに討たれた。

Verse 86

जयन्त्यां देवयानी तु शुक्रस्य दुहिताभवत् / त्रिशिरा विश्वरूपस्तु त्वष्टुः पुत्रो ऽभवन्महान्

ジャヤンティーからはシュクラの娘デーヴァヤーニーが生まれ、またトヴァシュトリの偉大なる子、三首のヴィシュヴァルーパも生まれた。

Verse 87

यशोधरायामुत्पन्नो वैरोचन्यां महायशाः / विश्वरूपानुजश्चैव विश्वकर्मा च यः स्मृतः

ヤショーダラーより（ヴァイローチャニーにおいて）大いなる名声の者が生まれた。彼はヴィシュヴァルーパの弟で、『ヴィシュヴァカルマン』として知られる。

Verse 88

भृगोस्तु भृगवो देवा जज्ञिरे द्वादशात्मजाः / दिव्यानुसुषुवे कन्या काव्यस्यैवानुजा प्रभोः

聖仙ブリグより、「ブリガヴァ」と呼ばれる十二の神なる子らが生まれた。また主カーヴィヤの妹として、天なる乙女も生まれた。

Verse 89

भुवनोभावनश्चैव अन्त्यश्चान्त्यायनस्तथा / क्रतुः शुचिः स्वमूर्द्धा च व्याजश्च वसुदश्च यः

ブヴァノーバーヴァナ、アンティヤ、アンティヤーヤナ。さらにクラトゥ、シュチ、スヴァムールッダー、ヴィヤージャ、ヴァスダ—これらがその名である。

Verse 90

प्रभवश्चाव्ययश्चैव द्वादशो ऽधिपतिः स्मृतः / इत्येते भृगवो देवाः स्मृता द्वादश यज्ञियाः

プラバヴァとアヴ்யヤもまたあり、十二番目は「アディパティ（主宰）」と記憶される。かくして祭祀にふさわしいブリガヴァの神々は十二と説かれる。

Verse 91

पौलोम्यजनयत्पुत्रं ब्रह्मिष्ठं वशिनं द्विजम् / व्यादितः सो ऽष्टमे मासिगर्भः क्रूरेण रक्षसा

パウローミーは、梵に最も篤く、克己する二度生まれの子を産んだ。だが八か月目、その胎は残忍な羅刹に裂かれた。

Verse 92

च्यवनाच्च्यवनः सो ऽथ चेतनात्तु प्रचेतनः / प्रचेताः श्च्यवनः क्रोधाद्दग्धवान्पुरुषादकान्

「落ち（チヤヴァナ）」ゆえに彼はチヤヴァナと呼ばれ、覚知ゆえにプラチェータナとも呼ばれた。怒りにより、プラチェータ・チヤヴァナは人喰いどもを焼き尽くした。

Verse 93

जनयामास पुत्रौ द्वौ सुकन्यायां सभार्गवः / आप्रवानं दधीचं च तावुभौ साधुसंमतौ

そのバールガヴァはスカンニャーに二人の子をもうけた。アープラヴァーナとダディーチャであり、二人とも聖者たちに称賛された。

Verse 94

सारस्वतः सरस्वत्यां दधीचस्योदपद्यत / ऋची पत्नी महाभागा अप्रवानस्य नाहुषी

ダディーチャからはサラスヴァティーにおいてサーラスヴァタという子が生まれた。アープラヴァーナの大いなる福徳の妻は、リチー・ナーフシーであった。

Verse 95

तस्यामौर्व ऋषिर्जज्ञे ऊरुं भित्तवा महायशाः / और्वस्यासीदृचीकस्तु दीप्तो ऽग्निसमतेजसा

その女から、大いなる名声をもつアウルヴァ仙は腿を裂いて生まれた。アウルヴァの子リチーカは、火に等しい光輝の威力で輝いていた。

Verse 96

जमदग्निरृचीकस्य सत्यवत्यामजायत / भृगोश्चरुविपर्यासे रौद्रवैष्णवयौः पुरा

リチーカの妻サティヤヴァティーからジャマダグニが生まれた。これは昔、ブリグが供物チャルを取り違え、ラウドラとヴァイシュナヴァの分が入れ替わったためである。

Verse 97

जमनाद्वैष्मवस्याग्नेर्जमदग्निरजायत / रेणुकाजमदग्नेश्च शक्रतुल्यपराक्रमम्

ヴァイシュナヴァの火の「ジャマナ」によってジャマダグニが生まれ、さらにレーヌカーから、ジャマダグニにはシャクラ（インドラ）に等しい武勇の子が生まれた。

Verse 98

ब्रह्मक्षत्रमयं रामं सुषुवे ऽमिततेजसम् / ओर्वस्यासीत्पुत्रशतं जमदग्निपुरोगमम्

ウルヴァーは、婆羅門と刹帝利の性を併せ持ち、無量の光威を放つラーマを産んだ。さらにウルヴァーには百人の子があり、その先頭はジャマダグニであった。

Verse 99

तेषां पुत्र सहस्राणि भार्गवाणां परस्परात् / ऋष्यतरेषु वै बाह्या बहवो भार्गवाः स्मृताः

そのバールガヴァたちからは、互いに連なって幾千もの子が生まれた。また「リシュヤタラ」と呼ばれる支流にも、多くのバールガヴァが「外系（バーヒヤ）」として記憶されている。

Verse 100

वत्सा विदा आर्ष्टिषेणा यस्का वैन्याश्च शौनकाः / मित्रेयुः सप्तमा ह्येते पक्षा ज्ञेयास्तु भार्गवाः

ヴァツサ、ヴィダー、アールシュティシェーナ、ヤスカー、ヴァイニヤ、シャウナカ、そして第七にミトレーユ――これらがバールガヴァの「パクシャ（支派群）」として知られるべきである。

Verse 101

शृणुताङ्गिरसो वंशमग्नेः पुत्रस्य धीमतः / यस्यान्ववाये संभूता भारद्वाजाः सगौतमाः

火神アグニの賢き子アンギラスの系譜を聞け。その血統から、バールドヴァージャやゴータマをはじめとする聖仙たちが生まれた。

Verse 102

देवाश्चाङ्गिरसो मुख्यास्त्त्विषिमन्तो महौजसः / सुरूपा चैव मारीची कार्दमी च तथा स्वराट्

アンギラスの主要な、神性を帯びた子らは光輝に満ち、大いなる力を備えていた。またスルーパー、マーリーチ、カールダミー、スヴァラートも（生じた）。

Verse 103

पथ्या च मानवी कन्या तिस्रो भार्या ह्यथर्वणः / अथर्वणस्तु दायादास्तासु जाताः कुलोद्वहाः

パティヤーとマーナヴィーという乙女は、アタルヴァの三人の妃であった。彼女らから、アタルヴァの嗣子たる、家系を支える子らが生まれた。

Verse 104

उत्पन्ना महता चैव तपसा भावितात्मनः / बृहस्पतिं सुरूपायां गौतमं सुषुवे स्वराट्

大いなる苦行によって魂を熟成させたスヴァラートより彼らは生じた。スルーパーの胎より、ブリハスパティとガウタマが生まれた。

Verse 105

अयास्यं वामदेवं च उतथ्यमुशितिं तथा / धृष्णिः पुत्रस्तु पथ्यायाः संवर्त्तश्चैव मानसः

またアヤースヤ、ヴァーマデーヴァ、ウタティヤ、ウシティも生まれた。パティヤーの子はドリシュニ、マーナヴィーからはサンヴァルッタが生じた。

Verse 106

कितवश्चाप्ययास्यस्य शरद्वांश्चप्युतथ्यजः / अथोशिजो दीर्घतमा बृहदुक्थो वामदेवजः

キタヴァはアヤースヤの子、シャラドヴァーンはウタティヤの子である。さらにアトーシジャよりディールガタマーが、ヴァーマデーヴァよりブリハドゥクタが生まれた。

Verse 107

धृष्णेः पुत्रः सुधन्वा तु ऋषभश्च सुधन्वनः / रथकाराः स्मृता देवा ऋभवो ये परिश्रुताः

ドリシュニの子はスダンヴァ、スダンヴァの子はリシャバである。広く名高いリブたちは、神々なるラタカーラ（戦車の造り手）、天上の工匠として記憶される。

Verse 108

बृहस्पतेर्भरद्वाजो विश्रुतः सुमहायशाः / बृहस्पतिं सुरूपायां गौतमं सुषुवे स्वराट्

ブリハスパティの系に、名高く大いなる栄光をもつバラドヴァージャがいた。スヴァラートはスルーパーより、ガウタマとブリハスパティをもうけた。

Verse 109

औरसांगिरसः पुत्राः सुरूपायां विजज्ञिरे / आधार्यायुर्द्दनुर्दक्षो दमः प्राणस्त थैव च

スルーパーの胎より、アンギラサの嫡子たちが生まれた。アーダーリヤーユ、ダヌ、ダクシャ、ダマ、そしてプラーナである。

Verse 110

हविष्यांश्च हविष्णुश्च ऋतः सत्यश्च ते दश / अयास्याश्चप्युतथ्याश्च वामदेवास्तथौशिजाः

その十人には、ハヴィシュヤーンシャ、ハヴィシュヌ、リタ、サティヤがあり、さらにアヤースヤ、ウタティヤ、ヴァーマデーヴァ、アウシジャもいた。

Verse 111

भारद्वाजाः सांकृतयो गर्गाः कण्वरथीतराः / मुद्गला विष्णुवृद्धाश्च हरिताः कपयस्तथा

また、バラドヴァージャ、サーンクリティヤ、ガルガ、カンヴァ、ラティータラ、さらにムドガラ、ヴィシュヌヴリッダ、ハリタ、カピという諸流派がある。

Verse 112

तथा रूक्षभरद्वाजा आर्षभाः कितवस्तथा / एते चाङ्गिरसां पक्षा विज्ञेया दश पञ्च च

さらにルークシャ・バラドヴァージャ、アールシャバ、キタヴァもある。これらがアンギラサ族の諸支派であり、十と五、合わせて十五である。

Verse 113

ऋष्यन्तरेषु वै बाह्या बहवोङ्गिरसः स्मृताः / मरीचेरपि वक्ष्यामि भेद मुत्तमपूरुषम्

他の聖仙の系譜においても、アンギラス族の多くの聖仙が स्मṛti に記されている。いま私は、至上のプルシャに関わるマリーチの区別をも語ろう。

Verse 114

यस्यान्ववाये संभूतं जगत्स्थावरजङ्गमम् / मरीचिरापश्चकमे नाभिध्यायन्प्रजेप्सया

その系譜より、静なるものと動くものを含む一切世界が生じた。マリーチは衆生（子孫）を求め、心を定めて観想し、水に依り処を求めた。

Verse 115

पुत्रः सर्वगुणोपेतः प्रजावान्प्रभवेदिति / संयुज्यात्मानमेवन्तु तपसा भावितः प्रभुः

「あらゆる徳を具え、子孫に恵まれる पुत्र（子）を生ぜしめよ」と念じ、主はタパス（苦行）によって自己の霊を一つに結び、成熟させた。

Verse 116

आहताश्च ततः सर्वा आपः समभवंस्तदा / तासु प्रणिहितात्मानमेकं सो ऽजनयत्प्रभुः

そのとき、あらゆる水が現れて満ち広がった。主はその水の中に心を据え、ただ一つの存在を生み出した。

Verse 117

पुत्रमप्रतिमं नाम्नारिष्टनेमिं प्रजापतिम् / पुत्रं मरीचिस्तपसि निरतः सो ऽप्स्वतीतपत्

マリーチは苦行に専心し、水の中で甚だしいタパスを行って、比類なきプラジャーパティの子「アリシュタネーミ」を生み出した。

Verse 118

प्रध्याय हि सतीं वाचं पुत्रार्थी सरिरे स्थितः / सप्तवर्षसहस्राणि ततः सो ऽप्रतिमो ऽभवत्

子を求めて身にとどまり、清らかな聖なる言葉を観想した。七千年の後、彼は比類なき者となった。

Verse 119

कश्यपः सवितुर्विद्वांस्तेजसा ब्रह्मणा समः / मन्वन्तरेषु सर्वेषु ब्रह्मणोंऽशेन जायते

カश्यパはサヴィトリのごとく博識で、光輝においてブラフマーに等しい。あらゆるマンヴァンタラにおいて、ブラフマーの分として生まれる。

Verse 120

कन्यानिमित्तमत्युक्तो दक्षेण कुपितः प्रभुः / अपिबत्स तदा कश्यं कश्यं मद्यमिहोच्यते

娘のことをめぐりダクシャが度を越えて罵ったため、主は憤った。そのとき彼は「カシャ」を飲んだ—ここで「カシャ」は酒と説かれる。

Verse 121

हास्ये कशिर्हि विज्ञेयो वाङ्मनः कश्यमुच्यते / कश्यं मद्यं स्मृतं विप्रैः कश्यपानां तु कश्यपः

笑いにおいては「カシ」と知られ、言葉と心は「カシャム」と呼ばれる。「カシャ」はバラモンたちにより酒と記され、カश्यパ族の中ではカश्यパが最上である。

Verse 122

कशेति नाम यद्वाचो वाचा क्रूरमुदात्दृतम् / दक्षाभिशप्तः कुपितः कश्यपस्तेन सो ऽभवत्

言葉における「カシャ」という名は、苛烈で鋭く発せられる。ダクシャの呪詛により憤ったカश्यパは、そのゆえにそのようになった。

Verse 123

तस्माच्च कश्यपायोक्तो ब्रह्मणा परमेष्ठिना / तस्मै प्राचेतसो दक्षः कन्यास्ताः प्रत्यपादयत्

ゆえに至高の梵天パラメーシュティンはカश्यパに告げ、プラーチェタスの子ダクシャは彼にその娘たちを授けた。

Verse 124

सर्वाश्च ब्रह्मवादिन्यः सर्वा वै लोकमातरः / इत्येतमृषिसर्गं तु पुण्यं यो वेद वारुणम्

彼女らは皆ブラフマンを説く者であり、皆が諸世界の母である。ヴァールナ（Vāruṇa）と呼ばれるこの聖なるリシの生成を知る者は幸いである。

Verse 125

आयुष्मान्पुण्यवाञ्छुद्धः सुखमाप्नोति शाश्वतम् / धारणाच्छ्रवणाद्वापि सर्वपापैः प्रमुच्यते

その者は長寿となり、功徳に満ちて清らかとなり、永遠の安楽を得る。心に保持し、あるいはただ聴聞するだけでも、あらゆる罪から解き放たれる。