Adhyaya 14

Verse 1

श्रीपरीक्षिदुवाच रजस्तम:स्वभावस्य ब्रह्मन् वृत्रस्य पाप्मन: । नारायणे भगवति कथमासीद् दृढा मति: ॥ १ ॥

パリークシット王は問うた。「博識なるブラーフマナよ、ラジャスとタマスに支配され罪深い性質のヴリトラースラが、いかにしてバガヴァーン・ナーラーヤナに対するかくも堅固なバクティの意志を得たのですか。」

Verse 2

देवानां शुद्धसत्त्वानामृषीणां चामलात्मनाम् । भक्तिर्मुकुन्दचरणे न प्रायेणोपजायते ॥ २ ॥

清らかなサットヴァに住する神々や、汚れなき心の聖仙でさえ、ムクンダの蓮華の御足に対する純粋なバクティはほとんど生じない。

Verse 3

रजोभि: समसङ्ख्याता: पार्थिवैरिह जन्तव: । तेषां ये केचनेहन्ते श्रेयो वै मनुजादय: ॥ ३ ॥

この物質世界には、大地の原子に等しいほど無数の生類がいる。その中で人間はごくわずかであり、人間の中でもダルマの原則に従おうとする者は少ない。

Verse 4

प्रायो मुमुक्षवस्तेषां केचनैव द्विजोत्तम । मुमुक्षूणां सहस्रेषु कश्चिन्मुच्येत सिध्यति ॥ ४ ॥

おお、ブラーフマナの中の最勝者よ。ダルマに従う者の中でさえ、解脱（モークシャ）を望む者はわずかである。解脱を求める者が幾千いても、真に成就して解脱するのは一人あるかどうか。さらに解脱者が幾千いても、解脱の真義を悟る者はきわめて稀である。

Verse 5

मुक्तानामपि सिद्धानां नारायणपरायण: । सुदुर्लभ: प्रशान्तात्मा कोटिष्वपि महामुने ॥ ५ ॥

大聖者よ、解脱し成就した者が幾千万といても、ナーラーヤナに一心帰依し、完全に静まった心をもつ भक्तはきわめて稀である。

Verse 6

वृत्रस्तु स कथं पाप: सर्वलोकोपतापन: । इत्थं द‍ृढमति: कृष्ण आसीत्सङ्ग्राम उल्बणे ॥ ६ ॥

ヴリトラースラは罪深く、万物を苦しめる悪名高い者であった。しかも激烈な戦火の中で、どうしてこれほど堅くクリシュナ意識に定まれたのか。

Verse 7

अत्र न: संशयो भूयाञ्छ्रोतुं कौतूहलं प्रभो । य: पौरुषेण समरे सहस्राक्षमतोषयत् ॥ ७ ॥

主よ、私たちの疑いはいよいよ深まり、聞きたいという好奇心も増しています。戦場で武勇を示し、千眼のインドラを満足させたその者が、どうしてクリシュナの大 भक्तとなり得たのでしょうか。

Verse 8

श्रीसूत उवाच परीक्षितोऽथ सम्प्रश्नं भगवान् बादरायणि: । निशम्य श्रद्दधानस्य प्रतिनन्द्य वचोऽब्रवीत् ॥ ८ ॥

シュリー・スータは語った。マハーラージャ・パリークシットの鋭い問いを聞くと、力ある聖者バーダラーヤニ・シュカデーヴァは、信心深い弟子の言葉を称え、慈愛をもって答え始めた。

Verse 9

श्रीशुक उवाच श‍ृणुष्वावहितो राजन्नितिहासमिमं यथा । श्रुतं द्वैपायनमुखान्नारदाद्देवलादपि ॥ ९ ॥

シュリー・シュカは言った。王よ、注意深く聞きなさい。私は、ドヴァイパーヤナ・ヴィヤーサ、ナーラダ、そしてデーヴァラの口から聞いたとおりのこの物語を語ろう。

Verse 10

आसीद्राजा सार्वभौम: शूरसेनेषु वै नृप । चित्रकेतुरिति ख्यातो यस्यासीत्कामधुङ्‍मही ॥ १० ॥

パリークシット王よ、シュūrasenaの地にチトラケートゥと名高い全地を治める王がいた。その治世には、大地はカーマデーヌのごとく生に要るすべてを産み出した。

Verse 11

तस्य भार्यासहस्राणां सहस्राणि दशाभवन् । सान्तानिकश्चापि नृपो न लेभे तासु सन्ततिम् ॥ ११ ॥

彼には万の万ともいう無数の妃がいた。王は子をもうけ得る身でありながら、誰からも子を得られず、皆が不妊であるかのようであった。

Verse 12

रूपौदार्यवयोजन्मविद्यैश्वर्यश्रियादिभि: । सम्पन्नस्य गुणै: सर्वैश्चिन्ता बन्ध्यापतेरभूत् ॥ १२ ॥

容姿、寛大さ、若さ、高貴な家柄、学識、富と栄華に満ちていながら、チトラケートゥは男子の不在ゆえに深い憂いに沈んでいた。

Verse 13

न तस्य सम्पद: सर्वा महिष्यो वामलोचना: । सार्वभौमस्य भूश्चेयमभवन्प्रीतिहेतव: ॥ १३ ॥

妃たちは美しい顔立ちと魅惑の眼差しを備えていた。だが、あらゆる富、幾百幾千の妃、そして至上の主としての国土も、彼の喜びの因とはならなかった。

Verse 14

तस्यैकदा तु भवनमङ्गिरा भगवानृषि: । लोकाननुचरन्नेतानुपागच्छद्यद‍ृच्छया ॥ १४ ॥

ある時、強大な聖仙アンギラーは、何の務めにも縛られず諸世界を遍歴していたが、その甘美なる御意のままに、因縁のごとくチトラケートゥ王の宮殿へと来臨した。

Verse 15

तं पूजयित्वा विधिवत्प्रत्युत्थानार्हणादिभि: । कृतातिथ्यमुपासीदत्सुखासीनं समाहित: ॥ १५ ॥

王は座を立って聖仙を迎え、作法に従いアルギャや洗足の水などを捧げて礼拝し、主としてのもてなしの法を尽くした。仙人が安楽に座すと、王は心と感官を制し、その御足もとに地に坐した。

Verse 16

महर्षिस्तमुपासीनं प्रश्रयावनतं क्षितौ । प्रतिपूज्य महाराज समाभाष्येदमब्रवीत् ॥ १६ ॥

大聖仙は、地に伏して蓮華の御足もとに謙って坐すチトラケートゥをねぎらい、「大王よ」と呼びかけて、次のように語った。

Verse 17

अङ्गिरा उवाच अपि तेऽनामयं स्वस्ति प्रकृतीनां तथात्मन: । यथा प्रकृतिभिर्गुप्त: पुमान् राजा च सप्तभि: ॥ १७ ॥

アンギラー仙は言った。「大王よ、汝の身と心、また王権を支える随臣と備えは安泰であろうか。プラクリティの七要素――マハット、我執、そして五つの感官対象――が整えば、そこに宿る霊我は安らぐ。同様に王は七つの支え、すなわち師（グル）、大臣、国土、城塞、宝庫、王令の刑権、そして友によって守られる。」

Verse 18

आत्मानं प्रकृतिष्वद्धा निधाय श्रेय आप्नुयात् । राज्ञा तथा प्रकृतयो नरदेवाहिताधय: ॥ १८ ॥

人の主たる王よ、王が家臣に直接より頼み、その益ある教えに従うならば安楽を得る。同様に家臣たちも、自らの働きと贈り物を王に捧げ、王命に従うとき、また安楽を得る。

Verse 19

अपि दारा: प्रजामात्या भृत्या: श्रेण्योऽथ मन्त्रिण: । पौरा जानपदा भूपा आत्मजा वशवर्तिन: ॥ १९ ॥

王よ、汝の后妃、臣民、書記と従者、また油や香辛料を商う商人組合は汝の統御のもとにあるか。さらに大臣、宮中の者、地方の長官、汝の子ら、その他の被扶養者も、ことごとく汝に従っているか。

Verse 20

यस्यात्मानुवशश्चेत्स्यात्सर्वे तद्वशगा इमे । लोका: सपाला यच्छन्ति सर्वे बलिमतन्द्रिता: ॥ २० ॥

王の心が完全に制御されているなら、家族も官吏も皆その支配に従う。諸州の総督も抵抗なく時に税を供物として捧げる。まして下々の奉仕者は言うまでもない。

Verse 21

आत्मन: प्रीयते नात्मा परत: स्वत एव वा । लक्षयेऽलब्धकामं त्वां चिन्तया शबलं मुखम् ॥ २१ ॥

チトラケートゥ王よ、あなたの心は満たされていないように見える。望む目的を得ていないのだろうか。原因はあなた自身か、あるいは他者によるのか。青ざめた顔が深い憂いを映している。

Verse 22

एवं विकल्पितो राजन् विदुषा मुनिनापि स: । प्रश्रयावनतोऽभ्याह प्रजाकामस्ततो मुनिम् ॥ २२ ॥

シュカデーヴァ・ゴースヴァーミーは言った。パリークシット王よ、万事を知る大聖アンギラーでさえ、このように王に問いかけた。そこで子を望むチトラケートゥ王は深い謙遜をもって身をかがめ、聖仙に次のように語った。

Verse 23

चित्रकेतुरुवाच भगवन् किं न विदितं तपोज्ञानसमाधिभि: । योगिनां ध्वस्तपापानां बहिरन्त: शरीरिषु ॥ २३ ॥

チトラケートゥ王は言った。尊き主アンギラーよ、苦行と知恵と超越の三昧によって、あなたは罪の反動から解放されています。ゆえに完全なヨーギーとして、私たちのような身を持つ者の内外すべてを理解なさるでしょう。

Verse 24

तथापि पृच्छतो ब्रूयां ब्रह्मन्नात्मनि चिन्तितम् । भवतो विदुषश्चापि चोदितस्त्वदनुज्ञया ॥ २४ ॥

尊きブラーフマナよ、あなたはすべてをご存じでありながら、なぜ私が不安に満ちているのかとお尋ねになる。ゆえに、あなたの命と許しに従い、胸中に抱く原因を明かしましょう。

Verse 25

लोकपालैरपि प्रार्थ्या: साम्राज्यैश्वर्यसम्पद: । न नन्दयन्त्यप्रजं मां क्षुत्तृट्काममिवापरे ॥ २५ ॥

飢えと渇きに苦しむ者が花輪や白檀の塗香といった外的な慰めで満たされないように、護世の神々さえ望む帝国・富貴・財宝も、子がないゆえに私を喜ばせない。

Verse 26

तत: पाहि महाभाग पूर्वै: सह गतं तम: । यथा तरेम दुष्पारं प्रजया तद्विधेहि न: ॥ २६ ॥

ゆえに、幸いなる大聖者よ、子なきため地獄の闇へと沈みゆく私と祖先をお救いください。どうか私に一子を授け、越え難き闇を渡り切れるようお取り計らいください。

Verse 27

श्रीशुक उवाच इत्यर्थित: स भगवान् कृपालुर्ब्रह्मण: सुत: । श्रपयित्वा चरुं त्वाष्ट्रं त्वष्टारमयजद्विभु: ॥ २७ ॥

シュリー・シュカは言った——このように願われると、梵天の意より生まれた慈悲深きアンギラー仙は大いなる力をもって、トヴァシュターのために甘飯（チャル）を煮させ、トヴァシュターに供物を捧げる祭祀を執り行った。

Verse 28

ज्येष्ठा श्रेष्ठा च या राज्ञो महिषीणां च भारत । नाम्ना कृतद्युतिस्तस्यै यज्ञोच्छिष्टमदाद् द्विज: ॥ २८ ॥

バーラタ族の最勝者パリークシットよ、ヤジュニャの供物の残り（プラサーダ）は、チトラケートゥの無数の王妃のうち最年長にして最も優れた、クリタデュティという名の妃に、偉大な婆羅門アンギラーが授けた。

Verse 29

अथाह नृपतिं राजन् भवितैकस्तवात्मज: । हर्षशोकप्रदस्तुभ्यमिति ब्रह्मसुतो ययौ ॥ २९ ॥

その後、梵天の子アンギラーは王に告げた。「大王よ、汝には一人の子が授かる。その子は汝に歓喜と悲嘆の両方をもたらすであろう。」そう言うと、仙はチトラケートゥの返答を待たずに去った。

Verse 30

सापि तत्प्राशनादेव चित्रकेतोरधारयत् । गर्भं कृतद्युतिर्देवी कृत्तिकाग्नेरिवात्मजम् ॥ ३० ॥

火神アグニを介してシヴァの精を受けたクリッティカー女神がスカンダを宿したように、アンギラーの祭祀の供物の聖なる残り（プラサーダ）を口にしたその時、クリタデュティー女神もまたチトラケートゥの精によって身ごもった。

Verse 31

तस्या अनुदिनं गर्भ: शुक्लपक्ष इवोडुप: । ववृधे शूरसेनेशतेजसा शनकैर्नृप ॥ ३१ ॥

王よ、シュūrasenaの主チトラケートゥの威光によって、彼女の胎は日ごとにゆるやかに育った。まさに白分の半月に月が満ちてゆくように。

Verse 32

अथ काल उपावृत्ते कुमार: समजायत । जनयन् शूरसेनानां श‍ृण्वतां परमां मुदम् ॥ ३२ ॥

やがて時が満ち、王に王子が誕生した。その知らせを聞いたシュūrasenaの民は、ことごとくこの上ない歓喜に包まれた。

Verse 33

हृष्टो राजा कुमारस्य स्‍नात: शुचिरलङ्‌कृत: । वाचयित्वाशिषो विप्रै: कारयामास जातकम् ॥ ३३ ॥

王チトラケートゥはことのほか喜び、沐浴して身を清め、飾りを整えた。そして学識あるバラモンたちに幼子への祝福を唱えさせ、誕生儀礼（ジャータカルマ）を執り行わせた。

Verse 34

तेभ्यो हिरण्यं रजतं वासांस्याभरणानि च । ग्रामान् हयान् गजान् प्रादाद् धेनूनामर्बुदानि षट् ॥ ३४ ॥

儀礼に参与したバラモンたちに、王は黄金・白銀・衣服・装身具を施し、さらに村々、馬、象を与え、加えて牛を六アルブダ――すなわち六十クロール（六億）頭――布施した。

Verse 35

ववर्ष कामानन्येषां पर्जन्य इव देहिनाम् । धन्यं यशस्यमायुष्यं कुमारस्य महामना: ॥ ३५ ॥

雲が分け隔てなく大地に雨を注ぐように、広き心の王チトラケートゥは、わが子の名声・富貴・長寿を増さんとして、万人に望みの品々を雨のごとく施した。

Verse 36

कृच्छ्रलब्धेऽथ राजर्षेस्तनयेऽनुदिनं पितु: । यथा नि:स्वस्य कृच्छ्राप्ते धने स्‍नेहोऽन्ववर्धत ॥ ३६ ॥

王仙が大いなる苦労の末に子を得ると、父の愛は日ごとに増した。貧しい者が辛苦して得た財に、日々いよいよ執着を深めるのと同じである。

Verse 37

मातुस्त्वतितरां पुत्रे स्‍नेहो मोहसमुद्भ‍व: । कृतद्युते: सपत्नीनां प्रजाकामज्वरोऽभवत् ॥ ३७ ॥

母の子への愛着も、迷いから生じていよいよ過度に増した。クリタデュティの子を見た他の妃たちは、子を望む思いに高熱のごとく煩わされ、心乱れた。

Verse 38

चित्रकेतोरतिप्रीतिर्यथा दारे प्रजावति । न तथान्येषु सञ्जज्ञे बालं लालयतोऽन्वहम् ॥ ३८ ॥

チトラケートゥ王が日々わが子を丁重にあやし育てるにつれ、子を持つ妃クリタデュティへの深い愛は増した。しかし子なき他の妃たちには同じ愛情は生まれず、次第に薄れていった。

Verse 39

ता: पर्यतप्यन्नात्मानं गर्हयन्त्योऽभ्यसूयया । आनपत्येन दु:खेन राज्ञश्चानादरेण च ॥ ३९ ॥

他の妃たちは子なき悲しみと王の冷淡さゆえに深く苦しんだ。嫉みの心から自らを責め、嘆き悲しんで泣き伏した。

Verse 40

धिगप्रजां स्त्रियं पापां पत्युश्चागृहसम्मताम् । सुप्रजाभि: सपत्नीभिर्दासीमिव तिरस्कृताम् ॥ ४० ॥

子なき罪深き妻は嘆かわしい。夫は家で彼女を重んじず、子ある共妻たちは彼女を侍女のように侮る。

Verse 41

दासीनां को नु सन्ताप: स्वामिन: परिचर्यया । अभीक्ष्णं लब्धमानानां दास्या दासीव दुर्भगा: ॥ ४१ ॥

侍女でさえ主人に仕えれば尊ばれ、嘆くことはない。だが私たちは侍女の侍女、ゆえに最も不幸なのだ。

Verse 42

एवं सन्दह्यमानानां सपत्‍न्या: पुत्रसम्पदा । राज्ञोऽसम्मतवृत्तीनां विद्वेषो बलवानभूत् ॥ ४२ ॥

シュリー・シュカデーヴァ・ゴースヴァーミーは続けた。王に顧みられず、クリタデュティが子を得て栄えるのを見て、共妻たちの嫉妬は燃え上がり、憎しみは強大となった。

Verse 43

विद्वेषनष्टमतय: स्त्रियो दारुणचेतस: । गरं ददु: कुमाराय दुर्मर्षा नृपतिं प्रति ॥ ४३ ॥

憎しみが増すにつれ理性は失われた。冷酷な心となり、王の冷遇に耐えかねて、ついに彼女らは王子に毒を与えた。

Verse 44

कृतद्युतिरजानन्ती सपत्नीनामघं महत् । सुप्त एवेति सञ्चिन्त्य निरीक्ष्य व्यचरद्गृहे ॥ ४४ ॥

共妻たちの大罪を知らぬクリタデュティ王妃は、「息子は深く眠っている」と思い、彼を見て家の中を歩き回ったが、すでに死んでいるとは悟らなかった。

Verse 45

शयानं सुचिरं बालमुपधार्य मनीषिणी । पुत्रमानय मे भद्रे इति धात्रीमचोदयत् ॥ ४५ ॥

わが子が長く眠っていると思った聡明な王妃クリタデュティは乳母に命じた。「友よ、わたしの息子をここへ連れて来ておくれ。」

Verse 46

सा शयानमुपव्रज्य द‍ृष्ट्वा चोत्तारलोचनम् । प्राणेन्द्रियात्मभिस्त्यक्तं हतास्मीत्यपतद्भ‍ुवि ॥ ४६ ॥

侍女が横たわる子に近づくと、目が上に反っていた。息も感覚も止み、すでに亡くなったと悟る。彼女は「もうおしまいだ！」と叫び、地に倒れた。

Verse 47

तस्यास्तदाकर्ण्य भृशातुरं स्वरं घ्नन्त्या: कराभ्यामुर उच्चकैरपि । प्रविश्य राज्ञी त्वरयात्मजान्तिकं ददर्श बालं सहसा मृतं सुतम् ॥ ४७ ॥

侍女は激しく取り乱し、両手で胸を打って大声で嘆いた。その叫びを聞いた王妃は急いで子のもとへ入り、幼子が忽ち息絶えているのを見た。

Verse 48

पपात भूमौ परिवृद्धया शुचा मुमोह विभ्रष्टशिरोरुहाम्बरा ॥ ४८ ॥

深い嘆きに沈み、髪も衣も乱れた王妃は地に倒れ、気を失った。

Verse 49

ततो नृपान्त: पुरवर्तिनो जना नराश्च नार्यश्च निशम्य रोदनम् । आगत्य तुल्यव्यसना: सुदु:खिता- स्ताश्च व्यलीकं रुरुदु: कृतागस: ॥ ४९ ॥

パリークシット王よ、大きな泣き声を聞いて、宮中の人々は男女ともに駆けつけた。同じ悲嘆に沈み、皆が泣き崩れた。毒を与えた王妃たちも、自らの罪を知りつつ、偽りの涙を流した。

Verse 50

श्रुत्वा मृतं पुत्रमलक्षितान्तकं विनष्टद‍ृष्टि: प्रपतन् स्खलन् पथि । स्‍नेहानुबन्धैधितया शुचा भृशं विमूर्च्छितोऽनुप्रकृतिर्द्विजैर्वृत: ॥ ५० ॥ पपात बालस्य स पादमूले मृतस्य विस्रस्तशिरोरुहाम्बर: । दीर्घं श्वसन् बाष्पकलोपरोधतो निरुद्धकण्ठो न शशाक भाषितुम् ॥ ५१ ॥

チトラケートゥ王は、原因不明の息子の死を聞いたとき、悲しみのあまりほとんど目が見えなくなりました。息子への深い愛情ゆえに、彼の嘆きは燃え盛る火のように大きくなり、亡くなった子供に会いに行く途中、何度も足を滑らせて地面に倒れ込みました。

Verse 51

श्रुत्वा मृतं पुत्रमलक्षितान्तकं विनष्टद‍ृष्टि: प्रपतन् स्खलन् पथि । स्‍नेहानुबन्धैधितया शुचा भृशं विमूर्च्छितोऽनुप्रकृतिर्द्विजैर्वृत: ॥ ५० ॥ पपात बालस्य स पादमूले मृतस्य विस्रस्तशिरोरुहाम्बर: । दीर्घं श्वसन् बाष्पकलोपरोधतो निरुद्धकण्ठो न शशाक भाषितुम् ॥ ५१ ॥

大臣やバラモンたちに囲まれ、王は近づいて子供の足元に意識を失って倒れ込みました。髪も服も乱れていました。王が荒い息をして意識を取り戻したとき、その目は涙で溢れ、喉が詰まって言葉を発することができませんでした。

Verse 52

पतिं निरीक्ष्योरुशुचार्पितं तदा मृतं च बालं सुतमेकसन्ततिम् । जनस्य राज्ञी प्रकृतेश्च हृद्रुजं सती दधाना विललाप चित्रधा ॥ ५२ ॥

王妃は、夫であるチトラケートゥ王が深い悲しみに沈んでいるのを見て、また家系で唯一の息子であった亡き子を見て、様々に嘆き悲しみました。これにより、宮殿の住人、大臣、そしてすべてのバラモンたちの心の痛みはさらに増しました。

Verse 53

स्तनद्वयं कुङ्कुमपङ्कमण्डितं निषिञ्चती साञ्जनबाष्पबिन्दुभि: । विकीर्य केशान् विगलत्स्रज: सुतं शुशोच चित्रं कुररीव सुस्वरम् ॥ ५३ ॥

王妃の頭を飾っていた花の首飾りが落ち、髪は乱れました。こぼれ落ちる涙が目の周りの化粧を溶かし、クンクマの粉で覆われた胸を濡らしました。息子を失って嘆く彼女の大きな泣き声は、クラリー鳥の甘い鳴き声に似ていました。

Verse 54

अहो विधातस्त्वमतीव बालिशो यस्त्वात्मसृष्ट्यप्रतिरूपमीहसे । परे नु जीवत्यपरस्य या मृति- र्विपर्ययश्चेत्त्वमसि ध्रुव: पर: ॥ ५४ ॥

ああ、摂理よ、創造主よ。あなたは確かに創造において未熟です。なぜなら、父親が生きている間にその息子の死を引き起こし、あなた自身の創造の法則に反して行動しているからです。もしあなたがこれらの法則に矛盾することを決意しているなら、あなたは確かに生きとし生けるものの敵であり、決して慈悲深くはありません。

Verse 55

न हि क्रमश्चेदिह मृत्युजन्मनो: शरीरिणामस्तु तदात्मकर्मभि: । य: स्‍नेहपाशो निजसर्गवृद्धये स्वयं कृतस्ते तमिमं विवृश्चसि ॥ ५५ ॥

主よ、もし「父が子の生存中に死ぬべき、子が父の生存中に生まれるべき」という定めはなく、衆生は各々の業の果に従って生死するのだと言われるなら、統べる神は何のために要るのでしょうか。さらに「物質の力は自ら働けぬゆえ統御者が要る」と言われても、あなたは子孫を育むために自ら結ばれた愛着の縄を、業を口実に断ち切られた。これでは誰が愛をもって子を育てましょう。ゆえにあなたは未熟で賢明さを欠くように見えます。

Verse 56

त्वं तात नार्हसि च मां कृपणामनाथां त्यक्तुं विचक्ष्व पितरं तव शोकतप्तम् । अञ्जस्तरेम भवताप्रजदुस्तरं यद् ध्वान्तं न याह्यकरुणेन यमेन दूरम् ॥ ५६ ॥

わが子よ、私は頼る術もなく嘆きに焼かれている。どうか私を捨てないでおくれ。悲しみに打たれる父を見よ。子がなければ、私たちは最も暗い地獄の境域へ赴く苦しみを受けねばならぬ。その闇を渡らせる唯一の望みはお前だ。ゆえに、無慈悲なヤマと共にこれ以上進むな。

Verse 57

उत्तिष्ठ तात त इमे शिशवो वयस्या- स्त्वामाह्वयन्ति नृपनन्दन संविहर्तुम् । सुप्तश्चिरं ह्यशनया च भवान् परीतो भुङ्‌क्ष्व स्तनं पिब शुचो हर न: स्वकानाम् ॥ ५७ ॥

わが子よ、起きなさい。王子よ、同い年の友だちが遊びに呼んでいる。長く眠って腹も空いていよう。起きて私の乳を吸い、身内の嘆きを取り去っておくれ。

Verse 58

नाहं तनूज दद‍ृशे हतमङ्गला ते मुग्धस्मितं मुदितवीक्षणमाननाब्जम् । किं वा गतोऽस्यपुनरन्वयमन्यलोकं नीतोऽघृणेन न श‍ृणोमि कला गिरस्ते ॥ ५८ ॥

わが子よ、私はなんと不幸なのだろう。もはやお前の柔らかな微笑みも、喜びの眼差しをたたえた蓮華の顔も見られない。お前の目は永遠に閉じられた。無慈悲な者がこの世から別の世へ連れ去り、もう戻らぬのだと悟る。わが子よ、甘美な声も二度と聞けない。

Verse 59

श्रीशुक उवाच विलपन्त्या मृतं पुत्रमिति चित्रविलापनै: । चित्रकेतुर्भृशं तप्तो मुक्तकण्ठो रुरोद ह ॥ ५९ ॥

シュリー・シュカデーヴァ・ゴースヴァーミーは語った。亡き子をめぐり王妃がこのようにさまざまに嘆き悲しむと、深い苦悩に焼かれたチトラケートゥ王は、喉を開いて声高く泣き崩れた。

Verse 60

तयोर्विलपतो: सर्वे दम्पत्योस्तदनुव्रता: । रुरुदु: स्म नरा नार्य: सर्वमासीदचेतनम् ॥ ६० ॥

王と王妃が嘆き悲しむと、従う男女の者たちも皆いっせいに泣き崩れた。その突然の災厄により、国中の人々はほとんど気を失ったかのようであった。

Verse 61

एवं कश्मलमापन्नं नष्टसंज्ञमनायकम् । ज्ञात्वाङ्गिरा नाम ऋषिराजगाम सनारद: ॥ ६१ ॥

大聖アンギラーは、王が嘆きの海に沈みほとんど息絶えんばかりであると知り、聖者ナーラダと共にそこへ赴いた。