Adhyaya 5

Verse 1

ऋषभ उवाच नायं देहो देहभाजां नृलोके कष्टान् कामानर्हते विड्भुजां ये । तपो दिव्यं पुत्रका येन सत्त्वं शुद्ध्येद्यस्माद् ब्रह्मसौख्यं त्वनन्तम् ॥ १ ॥

リシャバデーヴァは言われた。「我が子らよ、人身を得た者が、糞を食らう犬や豚にもある感官の快楽のために昼夜苦労するのは相応しくない。神聖なる苦行（タパス）を修し、心を浄めよ。そうしてバクティ・セーヴァーにより、無限で永遠のブラフマンの至福を得る。」

Verse 2

महत्सेवां द्वारमाहुर्विमुक्ते- स्तमोद्वारं योषितां सङ्गिसङ्गम् । महान्तस्ते समचित्ता: प्रशान्ता विमन्यव: सुहृद: साधवो ये ॥ २ ॥

マハートマーへの奉仕は解脱の門であり、女色と欲に溺れる者たちの仲間との交わりは闇（地獄）への門である。マハートマーは平等心で静穏、怒りなく、万生の友である聖者で、常にバクティ・セーヴァーに没頭している。

Verse 3

ये वा मयीशे कृतसौहृदार्था जनेषु देहम्भरवार्तिकेषु॒ । गृहेषु जायात्मजरातिमत्सु न प्रीतियुक्ता यावदर्थाश्च लोके ॥ ३ ॥

クリシュナ意識をよみがえらせ、神への愛を増したい者は、クリシュナに関わらぬ行いを好まない。食べ、眠り、交わり、守ることに忙しい人々と交わろうともしない。家住であっても家や妻子、友や財に執着せず、しかも義務を怠らず、身を保つに足るだけを得る。

Verse 4

नूनं प्रमत्त: कुरुते विकर्म यदिन्द्रियप्रीतय आपृणोति । न साधु मन्ये यत आत्मनोऽय- मसन्नपि क्लेशद आस देह: ॥ ४ ॥

感官の快楽を人生の目的とする者は、物質生活に酔い、あらゆる罪業に手を染める。過去の悪業ゆえに、無常でありながら苦の原因となるこの身をすでに得ていることを知らない。ゆえに賢者が、感官享楽のための行為に再び絡め取られ、身を次々と受け続けるのは相応しくない。

Verse 5

पराभवस्तावदबोधजातो यावन्न जिज्ञासत आत्मतत्त्वम् । यावत्क्रियास्तावदिदं मनो वै कर्मात्मकं येन शरीरबन्ध: ॥ ५ ॥

アートマンの真理を問わぬかぎり、人は無明から生じる敗北と苦に支配される。善であれ悪であれカルマには結果があり、カルマに従事する心はカルマ的（karmātmaka）となって身体の束縛を生む。心が不浄なら意識は澄まず、果報への執着があるかぎり、身を繰り返し受けねばならない。

Verse 6

एवं मन: कर्मवशं प्रयुङ्क्ते अविद्ययाऽऽत्मन्युपधीयमाने । प्रीतिर्न यावन्मयि वासुदेवे न मुच्यते देहयोगेन तावत् ॥ ६ ॥

無明に覆われた जीवは、業と果報を求める行為により心を支配される。わたし—ヴァースデーヴァ—への信愛が芽生えるまでは、物質の身体を幾度も受けることから解放されない。

Verse 7

यदा न पश्यत्ययथा गुणेहां स्वार्थे प्रमत्त: सहसा विपश्चित् । गतस्मृतिर्विन्दति तत्र तापा- नासाद्य मैथुन्यमगारमज्ञ: ॥ ७ ॥

たとえ賢者でも、グナの戯れをありのままに見ず自己の利に酔うなら、真の益を忘れ、性欲を基とする家に執着して、そこでさまざまな苦悩を受ける。

Verse 8

पुंस: स्त्रिया मिथुनीभावमेतं तयोर्मिथो हृदयग्रन्थिमाहु: । अतो गृहक्षेत्रसुताप्तवित्तै- र्जनस्य मोहोऽयमहं ममेति ॥ ८ ॥

男女の引き合いは物質的存在の根本である。この誤解により心の結び目が固くなり、身体・家・土地・子・親族・財に執着して「我と我がもの」と思う。

Verse 9

यदा मनोहृदयग्रन्थिरस्य कर्मानुबद्धो द‍ृढ आश्लथेत । तदा जन: सम्परिवर्ततेऽस्माद् मुक्त: परं यात्यतिहाय हेतुम् ॥ ९ ॥

業の果に縛られた者の心の固い結び目が緩むとき、家・妻・子への執着から離れ、「我と我がもの」という迷いの根を捨てて解脱し、超越の世界へ至る。

Verse 10

हंसे गुरौ मयि भक्त्यानुवृत्या वितृष्णया द्वन्द्वतितिक्षया च । सर्वत्र जन्तोर्व्यसनावगत्या जिज्ञासया तपसेहानिवृत्त्या ॥ १० ॥ मत्कर्मभिर्मत्कथया च नित्यं मद्देवसङ्गाद् गुणकीर्तनान्मे । निर्वैरसाम्योपशमेन पुत्रा जिहासया देहगेहात्मबुद्धे: ॥ ११ ॥ अध्यात्मयोगेन विविक्तसेवया प्राणेन्द्रियात्माभिजयेन सध्य्रक् । सच्छ्रद्धया ब्रह्मचर्येण शश्वद् असम्प्रमादेन यमेन वाचाम् ॥ १२ ॥ सर्वत्र मद्भ‍ावविचक्षणेन ज्ञानेन विज्ञानविराजितेन । योगेन धृत्युद्यमसत्त्वयुक्तो लिङ्गं व्यपोहेत्कुशलोऽहमाख्यम् ॥ १३ ॥

わが子らよ、至高に高められたパラマハンサの師に帰依し、至上主たる我—ヴァースデーヴァ—に信と愛のバクティを据えよ。感官の享楽を厭い、喜びと苦しみの二相を耐え、あらゆる所で衆生の苦境を観じ、真理を問い、奉愛のために苦行を行え。我がカターを聴き、 भक्तと交わり、我が徳を讃えて歌い、霊的平等の眼で万人を見よ。怨みを捨て、怒りと嘆きを鎮め、身体と家を自己とみなす思いを棄てよ。聖典を学び、静寂に住して修し、プラーナ・感官・心を制し、ヴェーダに堅固な信を持ち、常に梵行を守り、不放逸にして言葉を慎め。かくしてバクティ・ヨーガにより智と実証が輝き、偽りの我執は除かれる。

Verse 11

हंसे गुरौ मयि भक्त्यानुवृत्या वितृष्णया द्वन्द्वतितिक्षया च । सर्वत्र जन्तोर्व्यसनावगत्या जिज्ञासया तपसेहानिवृत्त्या ॥ १० ॥ मत्कर्मभिर्मत्कथया च नित्यं मद्देवसङ्गाद् गुणकीर्तनान्मे । निर्वैरसाम्योपशमेन पुत्रा जिहासया देहगेहात्मबुद्धे: ॥ ११ ॥ अध्यात्मयोगेन विविक्तसेवया प्राणेन्द्रियात्माभिजयेन सध्य्रक् । सच्छ्रद्धया ब्रह्मचर्येण शश्वद् असम्प्रमादेन यमेन वाचाम् ॥ १२ ॥ सर्वत्र मद्भ‍ावविचक्षणेन ज्ञानेन विज्ञानविराजितेन । योगेन धृत्युद्यमसत्त्वयुक्तो लिङ्गं व्यपोहेत्कुशलोऽहमाख्यम् ॥ १३ ॥

私の息子たちよ、あなた方は極めて高潔なパラマハンサ、霊的に進歩した精神的指導者を受け入れるべきです。このようにして、あなた方は至高の神格である私に信仰と愛を捧げるべきです。感覚的満足を嫌悪しなさい。

Verse 12

हंसे गुरौ मयि भक्त्यानुवृत्या वितृष्णया द्वन्द्वतितिक्षया च । सर्वत्र जन्तोर्व्यसनावगत्या जिज्ञासया तपसेहानिवृत्त्या ॥ १० ॥ मत्कर्मभिर्मत्कथया च नित्यं मद्देवसङ्गाद् गुणकीर्तनान्मे । निर्वैरसाम्योपशमेन पुत्रा जिहासया देहगेहात्मबुद्धे: ॥ ११ ॥ अध्यात्मयोगेन विविक्तसेवया प्राणेन्द्रियात्माभिजयेन सध्य्रक् । सच्छ्रद्धया ब्रह्मचर्येण शश्वद् असम्प्रमादेन यमेन वाचाम् ॥ १२ ॥ सर्वत्र मद्भ‍ावविचक्षणेन ज्ञानेन विज्ञानविराजितेन । योगेन धृत्युद्यमसत्त्वयुक्तो लिङ्गं व्यपोहेत्कुशलोऽहमाख्यम् ॥ १३ ॥

真理について哲学的に探求しなさい。そして、献身的な奉仕のためにあらゆる種類の苦行と修行を行いなさい。感覚的な楽しみへの努力を放棄し、主への奉仕に従事しなさい。至高の神格についての議論に耳を傾けなさい。

Verse 13

हंसे गुरौ मयि भक्त्यानुवृत्या वितृष्णया द्वन्द्वतितिक्षया च । सर्वत्र जन्तोर्व्यसनावगत्या जिज्ञासया तपसेहानिवृत्त्या ॥ १० ॥ मत्कर्मभिर्मत्कथया च नित्यं मद्देवसङ्गाद् गुणकीर्तनान्मे । निर्वैरसाम्योपशमेन पुत्रा जिहासया देहगेहात्मबुद्धे: ॥ ११ ॥ अध्यात्मयोगेन विविक्तसेवया प्राणेन्द्रियात्माभिजयेन सध्य्रक् । सच्छ्रद्धया ब्रह्मचर्येण शश्वद् असम्प्रमादेन यमेन वाचाम् ॥ १२ ॥ सर्वत्र मद्भ‍ावविचक्षणेन ज्ञानेन विज्ञानविराजितेन । योगेन धृत्युद्यमसत्त्वयुक्तो लिङ्गं व्यपोहेत्कुशलोऽहमाख्यम् ॥ १३ ॥

至高の主について唱え、賛美し、霊的な基盤の上ですべての人を平等に見なさい。敵意を捨て、怒りと嘆きを抑えなさい。自己を肉体や家と同一視することをやめ、啓示された聖典を読む練習をしなさい。

Verse 14

कर्माशयं हृदयग्रन्थिबन्ध- मविद्ययासादितमप्रमत्त: । अनेन योगेन यथोपदेशं सम्यग्व्यपोह्योपरमेत योगात् ॥ १४ ॥

私が助言したように、愛する息子たちよ、あなた方はそれに従って行動すべきです。非常に注意深くありなさい。これらの手段によって、あなた方は果報を求める活動という無知から解放され、心の中の束縛の結び目は完全に断ち切られるでしょう。

Verse 15

पुत्रांश्च शिष्यांश्च नृपो गुरुर्वा मल्लोककामो मदनुग्रहार्थ: । इत्थं विमन्युरनुशिष्यादतज्ज्ञान् न योजयेत्कर्मसु कर्ममूढान् । कं योजयन्मनुजोऽर्थं लभेत निपातयन्नष्टद‍ृशं हि गर्ते ॥ १५ ॥

もし故郷へ、神のもとへ帰ることに真剣であるなら、至高の神格の慈悲を人生の最大の目的とみなさなければなりません。果報を求める活動に従事している無知な人々は、あらゆる手段を使って献身的な奉仕に従事させるべきです。

Verse 16

लोक: स्वयं श्रेयसि नष्टद‍ृष्टि- र्योऽर्थान् समीहेत निकामकाम: । अन्योन्यवैर: सुखलेशहेतो- रनन्तदु:खं च न वेद मूढ: ॥ १६ ॥

無明により眼が曇った物質主義者は、自らの真の利益となる吉祥の道を知らない。欲望に縛られて感覚の享楽のみを求め、束の間の快楽のために嫉妬と敵意の社会を作り、無尽の苦海へと沈むが、それすら悟らない。

Verse 17

कस्तं स्वयं तदभिज्ञो विपश्चिद् अविद्यायामन्तरे वर्तमानम् । दृष्ट्वा पुनस्तं सघृण: कुबुद्धिं प्रयोजयेदुत्पथगं यथान्धम् ॥ १७ ॥

無明の中で輪廻の道に耽る者を見て、真に学識があり慈悲深く霊的知識に進んだ人が、果報を求める行為に従事させてさらに縛りを強めるだろうか。誤った道を歩む盲人を、危険へ向かわせたままにすることを、いかなる善人が認めようか。

Verse 18

गुरुर्न स स्यात्स्वजनो न स स्यात् पिता न स स्याज्जननी न सा स्यात् । दैवं न तत्स्यान्न पतिश्च स स्या- न्न मोचयेद्य: समुपेतमृत्युम् ॥ १८ ॥

繰り返す生と死の道から自分に依る者を救い出せない者は、霊的師、身内、父、母、夫、あるいは礼拝される神格となってはならない。

Verse 19

इदं शरीरं मम दुर्विभाव्यं सत्त्वं हि मे हृदयं यत्र धर्म: । पृष्ठे कृतो मे यदधर्म आराद् अतो हि मामृषभं प्राहुरार्या: ॥ १९ ॥

わたしの超越の身体は人の姿に見えるが、物質の身体ではない。これはサッチダーナンダ・ヴィグラハであり、思議を超える。わたしは自然に強いられて身を受けるのではなく、自らの甘美な意志によって身を現す。わたしの心も霊的で、そこにはダルマとバクティの道が宿る。アダルマと非献身の行為は心から遠く捨て去った。ゆえに高貴な人々は、わたしを至上主リシャバデーヴァとして礼拝する。

Verse 20

तस्माद्भवन्तो हृदयेन जाता: सर्वे महीयांसममुं सनाभम् । अक्लिष्टबुद्ध्या भरतं भजध्वं शुश्रूषणं तद्भरणं प्रजानाम् ॥ २० ॥

ゆえに、愛する息子たちよ、汝らは皆、霊的徳の座であるわたしの心から生まれた。物質主の嫉妬深い者のようになってはならない。曇りなき知性をもって、バクティにおいて高貴なる長兄バラタを礼拝し仕えよ。彼に仕えることはわたしに仕えることでもあり、民の統治と養護は自ずと成就する。

Verse 21

भूतेषु वीरुद्‍भ्य उदुत्तमा ये सरीसृपास्तेषु सबोधनिष्ठा: । ततो मनुष्या: प्रमथास्ततोऽपि गन्धर्वसिद्धा विबुधानुगा ये ॥ २१ ॥ देवासुरेभ्यो मघवत्प्रधाना दक्षादयो ब्रह्मसुतास्तु तेषाम् । भव: पर: सोऽथ विरिञ्चवीर्य: स मत्परोऽहं द्विजदेवदेव: ॥ २२ ॥

無生の物質よりも生命力ある草木が勝れ、草木よりも動く爬虫が勝れ、さらに知性ある獣が勝れ、獣より人が勝れ、人よりプラマタが勝れ、さらにガンダルヴァとシッダが勝れる—かく優劣の次第が説かれる。

Verse 22

भूतेषु वीरुद्‍भ्य उदुत्तमा ये सरीसृपास्तेषु सबोधनिष्ठा: । ततो मनुष्या: प्रमथास्ततोऽपि गन्धर्वसिद्धा विबुधानुगा ये ॥ २१ ॥ देवासुरेभ्यो मघवत्प्रधाना दक्षादयो ब्रह्मसुतास्तु तेषाम् । भव: पर: सोऽथ विरिञ्चवीर्य: स मत्परोऽहं द्विजदेवदेव: ॥ २२ ॥

天と阿修羅の中ではインドラが主であり、インドラより上にブラフマーの直子ダクシャらがあり、その中で最上は主シヴァ。シヴァより上にブラフマーがあるが、ブラフマーもまた我に従う。われは二生者の神中の神、ドヴィジャデーヴァデーヴァである。

Verse 23

न ब्राह्मणैस्तुलये भूतमन्यत् पश्यामि विप्रा: किमत: परं तु । यस्मिन्नृभि: प्रहुतं श्रद्धयाह- मश्नामि कामं न तथाग्निहोत्रे ॥ २३ ॥

敬うべきブラーフマナたちよ、この世でブラーフマナに等しい者、まして勝る者を我は見ない。人々が信をもってブラーフマナの口を通じて我に食を捧げるとき、我は満ち足りてそれを受ける。アグニホートラの火に供える食では、かくのごとき歓びは得られぬ。

Verse 24

धृता तनूरुशती मे पुराणी येनेह सत्त्वं परमं पवित्रम् । शमो दम: सत्यमनुग्रहश्च तपस्तितिक्षानुभवश्च यत्र ॥ २४ ॥

ヴェーダは我が永遠の超越音声の化身、古来より輝く言葉の身である。そこには最も清浄なるサットヴァが宿る。ブラーフマナには、シャマ（心の制御）、ダマ（感官の制御）、サティヤ（真実）、アヌグラハ（慈悲）、タパス（苦行）、ティティクシャー（忍耐）、そしてジーヴァと至上主の体験的悟り（アヌバヴァ）が具わる。

Verse 25

मत्तोऽप्यनन्तात्परत: परस्मात् स्वर्गापवर्गाधिपतेर्न किञ्चित् । येषां किमु स्यादितरेण तेषा- मकिञ्चनानां मयि भक्तिभाजाम् ॥ २५ ॥

我は無限にして全能、天界の歓楽と解脱を授ける主である。されど、無所有にして我へのバクティに与るブラーフマナたちは、我に享楽を求めない。ひたすら我への奉愛に住する者が、他に何を求めようか。

Verse 26

सर्वाणि मद्धिष्ण्यतया भवद्भ‍ि- श्चराणि भूतानि सुता ध्रुवाणि । सम्भावितव्यानि पदे पदे वो विविक्तद‍ृग्भिस्तदु हार्हणं मे ॥ २६ ॥

わが子らよ、動くものにも動かぬものにも、いかなる生きものにも嫉みを抱くな。われが万物の内に住すと知り、常にすべてを敬え。そうしてこそ、われを礼拝することになる。

Verse 27

मनोवचोद‍ृक्करणेहितस्य साक्षात्कृतं मे परिबर्हणं हि । विना पुमान् येन महाविमोहात् कृतान्तपाशान्न विमोक्तुमीशेत् ॥ २७ ॥

心と言葉と眼、そしてあらゆる感官の真の働きは、それらを余すところなく我が奉仕に捧げることにある。感官がそうして用いられぬかぎり、衆生は物質存在の大いなる迷網――閻魔王の厳しい縄のごとき束縛――から解き放たれない。

Verse 28

श्रीशुक उवाच एवमनुशास्यात्मजान् स्वयमनुशिष्टानपि लोकानुशासनार्थं महानुभाव: परमसुहृद्भगवानृषभापदेश उपशमशीलानामुपरतकर्मणां महामुनीनां भक्तिज्ञानवैराग्यलक्षणं पारमहंस्यधर्ममुपशिक्षमाण: स्वतनयशतज्येष्ठं परमभागवतं भगवज्जनपरायणं भरतं धरणिपालनायाभिषिच्य स्वयं भवन एवोर्वरितशरीरमात्रपरिग्रह उन्मत्त इव गगनपरिधान: प्रकीर्णकेश आत्मन्यारोपिताहवनीयो ब्रह्मावर्तात्प्रवव्राज ॥ २८ ॥

シュカデーヴァ・ゴースヴァーミーは語った。かくして、万物の大いなる善友たる至上主リシャバデーヴァは、世の教化のために自らの息子たちを諭した。彼らはすでに教養を備えていたが、父としての模範を示すためであった。この教えは、果報の業を離れ、欲望を鎮めて奉愛に入った大聖者たちにも、バクティ・智・離欲を相とするパラマハンサの法を授ける。主は百人の息子の長子で、至高のバガヴァタにしてヴァイシュナヴァに帰依するバラタを、地上統治のため王座に就けた。その後、主は家にありながら狂人のように、裸形で髪を乱し、祭火を自らの内に収め、ブラフマーヴァルタを去って全世界を遍歴した。

Verse 29

जडान्धमूकबधिरपिशाचोन्मादकवदवधूतवेषोऽभिभाष्यमाणोऽपि जनानां गृहीतमौनव्रतस्तूष्णीं बभूव ॥ २९ ॥

アヴァドゥータの相を受け入れた主リシャバデーヴァは、人々の中を、盲人・聾唖・無感覚の石・亡霊・狂人のように通り過ぎた。人々がそのように呼びかけても、主は沈黙の誓いを守り、誰にも語らなかった。

Verse 30

तत्र तत्र पुरग्रामाकरखेटवाटखर्वटशिबिरव्रजघोषसार्थगिरिवनाश्रमादिष्वनुपथमवनिचरापसदै: परिभूयमानो मक्षिकाभिरिव वनगजस्तर्जनताडनावमेहनष्ठीवनग्रावशकृद्रज:प्रक्षेपपूतिवातदुरुक्तै- स्तदविगणयन्नेवासत्संस्थान एतस्मिन् देहोपलक्षणे सदपदेश उभयानुभवस्वरूपेण स्वमहिमावस्थानेनासमारोपिताहंममाभिमानत्वादविखण्डितमना: पृथिवीमेकचर: परिबभ्राम ॥ ३० ॥

リシャバデーヴァは、都邑・村落・鉱山・田園・谷・園・軍営・牛舎・ゴーパの集落・旅籠・丘・森・庵などを、道すがら遍歴した。行く先々で悪しき者どもが、森から出た象に蝿が群がるように取り巻いた。脅され、打たれ、尿をかけられ、唾を吐きかけられ、石や糞や塵を投げつけられ、悪臭を放たれ、罵声を浴びせられた。しかし主は意に介さなかった。身体とはそのような結末を受けるための標にすぎぬと知っていたからである。霊性の境地に安住し、物質と霊の別を徹底して悟り、身の「我」と「我がもの」を離れ、誰にも怒りを抱かず、ただ独り全地を歩み巡った。

Verse 31

अतिसुकुमारकरचरणोर:स्थलविपुलबाह्वंसगलवदनाद्यवयवविन्यास: प्रकृतिसुन्दरस्वभावहाससुमुखो नवनलिनदलायमानशिशिरतारारुणायतनयनरुचिर: सद‍ृशसुभगकपोलकर्णकण्ठनासो विगूढस्मितवदनमहोत्सवेन पुरवनितानां मनसि कुसुमशरासनमुपदधान: परागवलम्बमानकुटिलजटिलकपिशकेशभूरिभारोऽवधूतमलिननिजशरीरेण ग्रहगृहीत इवाद‍ृश्यत ॥ ३१ ॥

主リシャバデーヴァの手足と胸は長く、肩や顔や四肢はきわめて繊細で均整が取っていた。自然な微笑が御顔を飾り、朝露に濡れた新しい蓮の花弁のように広がる赤みを帯びた大きな眼は、見る者の苦悩をただちに和らげた。額、耳、喉、鼻などすべての相好は美しく、柔らかな微笑は都の既婚の女性の心さえも、まるで愛神カーマの矢に射抜かれたかのように惹きつけた。頭上には褐色の巻き毛がもつれた重い髪束があり、身を顧みず汚れていたため乱れて、まるで霊に憑かれたように見えた。

Verse 32

यर्हि वाव स भगवान् लोकमिमं योगस्याद्धा प्रतीपमिवाचक्षाणस्तत्प्रतिक्रियाकर्म बीभत्सितमिति व्रतमाजगरमास्थित: शयान एवाश्नाति पिबति खादत्यवमेहति हदति स्म चेष्टमान उच्चरित आदिग्धोद्देश: ॥ ३२ ॥

主リシャバデーヴァは、人々が自らの神秘ヨーガの実践に敵意を抱いているのを見て、その反発を無力化するために大蛇（アジャガラ）のように振る舞う誓いを受け入れた。彼は一か所に横たわり、横たわったまま食し飲み、大小便をし、その上で転がって全身に塗りつけ、反対者が近づいて妨げぬようにした。

Verse 33

तस्य ह य: पुरीषसुरभिसौगन्ध्यवायुस्तं देशं दशयोजनं समन्तात् सुरभिं चकार ॥ ३३ ॥

主リシャバデーヴァがその状態で留まっていたため、人々は彼を乱さなかった。しかし彼の糞尿から悪臭は出ず、むしろ芳香の風が四方に広がり、周囲十ヨージャナの地を心地よい香りで満たした。

Verse 34

एवं गोमृगकाकचर्यया व्रजंस्तिष्ठन्नासीन: शयान: काकमृगगोचरित: पिबति खादत्यवमेहति स्म ॥ ३४ ॥

このように主リシャバデーヴァは、牛や鹿や烏のような振る舞いをした。ある時は歩き、ある時は一所に立ち、ある時は座り、ある時は横たわる――まさに牛・鹿・烏そのもののように。そうして食し飲み、大小便をし、この態度で人々を惑わせた。

Verse 35

इति नानायोगचर्याचरणो भगवान् कैवल्यपतिऋर्षभोऽविरतपरममहानन्दानुभव आत्मनि सर्वेषां भूतानामात्मभूते भगवति वासुदेव आत्मनोऽव्यवधानानन्तरोदरभावेन सिद्धसमस्तार्थपरिपूर्णो योगैश्वर्याणि वैहायसमनोजवान्तर्धानपरकायप्रवेशदूरग्रहणादीनि यद‍ृच्छयोपगतानि नाञ्जसा नृप हृदयेनाभ्यनन्दत् ॥ ३५ ॥

パリークシット王よ、ヨーギーたちに神秘の道を示すため、主リシャバデーヴァはさまざまなヨーガの行を実践し、驚くべき行為を現された。彼は解脱の主であり、絶えず至高の超越的歓喜に没入していた。万有のアートマンであるバガヴァーン・ヴァースデーヴァに、間断なき愛のバーヴァで一味に結ばれていたゆえ、あらゆる成就において円満であった。心の速さで虚空を行くこと、出現と消失、他者の身体への入身、遠方の知覚などのヨーガの自在力は自ずと近づいたが、彼はそれらを喜んで用いることはなかった。