Adhyaya 10

Verse 1

श्रीशुक उवाच खट्‍वाङ्गाद् दीर्घबाहुश्च रघुस्तस्मात् पृथुश्रवा: । अजस्ततो महाराजस्तस्माद् दशरथोऽभवत् ॥ १ ॥

シュカデーヴァは語った。カトヴァーンガ王の子はディールガバーフで、その子が名高いラグ王である。ラグからアジャが生まれ、アジャから偉大なるダシャラタ王が生た。

Verse 2

तस्यापि भगवानेष साक्षाद् ब्रह्ममयो हरि: । अंशांशेन चतुर्धागात् पुत्रत्वं प्रार्थित: सुरै: । रामलक्ष्मणभरतशत्रुघ्ना इति संज्ञया ॥ २ ॥

神々の祈りに応えて、絶対真理そのものであるバガヴァーン・ハリは、自らの拡張とその拡張を伴い、四つの姿で王子として顕現した。聖名はラーマ、ラクシュマナ、バラタ、シャトルグナである。

Verse 3

तस्यानुचरितं राजन्नृषिभिस्तत्त्वदर्शिभि: । श्रुतं हि वर्णितं भूरि त्वया सीतापतेर्मुहु: ॥ ३ ॥

王よ、真理を見た聖仙たちは主ラーマチャンドラの超越的な御業を多く語ってきた。あなたもシーターの夫ラーマについて幾度も聞いているゆえ、私は要略のみ述べよう。聞きなさい。

Verse 4

गुर्वर्थे त्यक्तराज्यो व्यचरदनुवनं पद्मपद्भ्यां प्रियाया: पाणिस्पर्शाक्षमाभ्यां मृजितपथरुजो यो हरीन्द्रानुजाभ्याम् । वैरूप्याच्छूर्पणख्या: प्रियविरहरुषारोपितभ्रूविजृम्भ- त्रस्ताब्धिर्बद्धसेतु: खलदवदहन: कोसलेन्द्रोऽवतान्न: ॥ ४ ॥

父の誓いを守り師の命に従うため、主ラーマチャンドラは王位を捨て、愛妃シーターとともに、彼女の掌の触れさえ重く感じられるほど繊細な蓮華の御足で森から森へと歩まれた。その旅の疲れは猿王と弟ラクシュマナが癒した。シュールパナカーの鼻と耳を切り落として醜くし、シーターとの別離に憤って眉を動かすだけで海を震え上がらせ、橋を架けさせ、ついには森を呑む火のごとくラーヴァナの国を焼き尽くした。コーサラの王、聖ラーマチャンドラが我らを守護されますように。

Verse 5

विश्वामित्राध्वरे येन मारीचाद्या निशाचरा: । पश्यतो लक्ष्मणस्यैव हता नैर्ऋतपुङ्गवा: ॥ ५ ॥

ヴィシュヴァーミトラが行った供犠の場で、ラーマチャンドラ卿はラクシュマナの目の前で多くの悪魔を殺しました。

Verse 6

यो लोकवीरसमितौ धनुरैशमुग्रं सीतास्वयंवरगृहे त्रिशतोपनीतम् । आदाय बालगजलील इवेक्षुयष्टिं सज्ज्यीकृतं नृप विकृष्य बभञ्ज मध्ये ॥ ६ ॥ जित्वानुरूपगुणशीलवयोऽङ्गरूपां सीताभिधां श्रियमुरस्यभिलब्धमानाम् । मार्गे व्रजन् भृगुपतेर्व्यनयत् प्ररूढं दर्पं महीमकृत यस्त्रिरराजबीजाम् ॥ ७ ॥

王よ、シータの婿選びの儀式で、ラーマ卿は象の赤ちゃんがサトウキビを折るようにシヴァの弓を折りました。

Verse 7

यो लोकवीरसमितौ धनुरैशमुग्रं सीतास्वयंवरगृहे त्रिशतोपनीतम् । आदाय बालगजलील इवेक्षुयष्टिं सज्ज्यीकृतं नृप विकृष्य बभञ्ज मध्ये ॥ ६ ॥ जित्वानुरूपगुणशीलवयोऽङ्गरूपां सीताभिधां श्रियमुरस्यभिलब्धमानाम् । मार्गे व्रजन् भृगुपतेर्व्यनयत् प्ररूढं दर्पं महीमकृत यस्त्रिरराजबीजाम् ॥ ७ ॥

シータと共に戻る途中、ラーマ卿は、王族を21回も地上から一掃したパラシュラーマの誇りを打ち砕きました。

Verse 8

य: सत्यपाशपरिवीतपितुर्निदेशं स्त्रैणस्य चापि शिरसा जगृहे सभार्य: । राज्यं श्रियं प्रणयिन: सुहृदो निवासं त्यक्त्वा ययौ वनमसूनिव मुक्तसङ्ग: ॥ ८ ॥

父の命令に従い、ラーマ卿は解脱した魂のように王国を捨て、森へと向かいました。

Verse 9

रक्ष:स्वसुर्व्यकृत रूपमशुद्धबुद्धे- स्तस्या: खरत्रिशिरदूषणमुख्यबन्धून् । जघ्ने चतुर्दशसहस्रमपारणीय- कोदण्डपाणिरटमान उवास कृच्छ्रम् ॥ ९ ॥

森をさまよっている間、ラーマはラーヴァナの妹の顔を変形させ、カラとドゥーシャナ率いる1万4千の悪魔を殺しました。

Verse 10

सीताकथाश्रवणदीपितहृच्छयेन सृष्टं विलोक्य नृपते दशकन्धरेण । जघ्नेऽद्भ‍ुतैणवपुषाश्रमतोऽपकृष्टो मारीचमाशु विशिखेन यथा कमुग्र: ॥ १० ॥

パリクシット王よ、ラーヴァナはシータの美しさを聞き、情欲に駆られました。ラーマの注意を逸らすため、彼はマリーチャを黄金の鹿として送りました。ラーマはその鹿を追い、シヴァがダクシャを殺したように、矢でそれを殺しました。

Verse 11

रक्षोऽधमेन वृकवद् विपिनेऽसमक्षं वैदेहराजदुहितर्यपयापितायाम् । भ्रात्रा वने कृपणवत् प्रियया वियुक्त: स्त्रीसङ्गिनां गतिमिति प्रथयंश्चचार ॥ ११ ॥

ラーマとラクシュマナの不在時に、狼が羊をさらうように、ラーヴァナはシータを誘拐しました。ラーマは妻との別れを嘆くふりをして森を彷徨い、女性に執着する者の末路を示しました。

Verse 12

दग्ध्वात्मकृत्यहतकृत्यमहन् कबन्धं सख्यं विधाय कपिभिर्दयितागतिं तै: । बुद्ध्वाथ वालिनि हते प्लवगेन्द्रसैन्यै- र्वेलामगात् स मनुजोऽजभवार्चिताङ्‌घ्रि: ॥ १२ ॥

ブラフマーとシヴァに崇拝されるラーマは、ジャターユの葬儀を行いました。彼はカバンダを殺し、猿たちと親交を結び、ヴァーリを殺しました。その後、彼は海岸へと向かいました。

Verse 13

यद्रोषविभ्रमविवृत्तकटाक्षपात- सम्भ्रान्तनक्रमकरो भयगीर्णघोष: । सिन्धु: शिरस्यर्हणं परिगृह्य रूपी पादारविन्दमुपगम्य बभाष एतत् ॥ १३ ॥

海神が現れなかったため、ラーマは怒りを示しました。彼の眼差しは海の生き物を恐怖させました。そこで海神は恐れながら供物を持って現れ、ラーマの足元にひれ伏しました。

Verse 14

न त्वां वयं जडधियो नु विदाम भूमन् कूटस्थमादिपुरुषं जगतामधीशम् । यत्सत्त्वत: सुरगणा रजस: प्रजेशा मन्योश्च भूतपतय: स भवान् गुणेश: ॥ १४ ॥

遍在する至高者よ、我々は愚かであなたを理解していませんでした。あなたは宇宙の支配者であり、根源的なお方です。半神たちは徳の様式に、プラジャーパティは激情の様式に、シヴァは無知の様式にありますが、あなたはこれら全ての性質の主です。

Verse 15

कामं प्रयाहि जहि विश्रवसोऽवमेहं त्रैलोक्यरावणमवाप्नुहि वीर पत्नीम् । बध्नीहि सेतुमिह ते यशसो वितत्यै गायन्ति दिग्विजयिनो यमुपेत्य भूपा: ॥ १५ ॥

主よ、わたしの水を御心のままにお用いください。三界を乱し嘆かせるラーヴァナ――ヴィシュラヴァの子でありながら卑しき者――のもとへ渡り、これを討ってシーター女神を取り戻してください。水はランカーへの道を妨げませんが、なお御身の超越の名声を広めるため、ここに橋をお架けください。未来の王や勇者たちはこの稀有の御業を讃えるでしょう。

Verse 16

बद्ध्वोदधौ रघुपतिर्विविधाद्रिकूटै: सेतुं कपीन्द्रकरकम्पितभूरुहाङ्गै: । सुग्रीवनीलहनुमत्प्रमुखैरनीकै- र्लङ्कां विभीषणद‍ृशाविशदग्रदग्धाम् ॥ १६ ॥

シュカデーヴァ・ゴースヴァーミーは語った。大猿たちが手で揺さぶった樹々を載せた山の峰々を海へ投じ、ラグフパティ（主ラーマチャンドラ）は大海に橋を築いた。ついでラーヴァナの弟ヴィビーシャナの導きと助力を得て、スグリーヴァ、ニーラ、ハヌマーンらを先頭とする猿軍と共に、かつてハヌマーンが焼き払ったランカーへ入り、シーター女神を救い出そうとした。

Verse 17

सा वानरेन्द्रबलरुद्धविहारकोष्ठ- श्रीद्वारगोपुरसदोवलभीविटङ्का । निर्भज्यमानधिषणध्वजहेमकुम्भ- श‍ृङ्गाटका गजकुलैर्ह्रदिनीव घूर्णा ॥ १७ ॥

ランカーに入ると、猿の兵たちは遊興の館、穀倉、宝庫、宮殿の門、城門、集会堂、宮殿の正面、さらには鳩の休み処に至るまで占拠した。辻々の広場や台座、旗印、そして屋根の金の水壺が打ち壊されると、ランカー全体は象の群れにかき乱された川のように渦巻いて見えた。

Verse 18

रक्ष:पतिस्तदवलोक्य निकुम्भकुम्भ- धूम्राक्षदुर्मुखसुरान्तकनरान्तकादीन् । पुत्रं प्रहस्तमतिकायविकम्पनादीन् सर्वानुगान् समहिनोदथ कुम्भकर्णम् ॥ १८ ॥

羅刹の王ラーヴァナは、猿軍が起こした騒乱を見て、ニクンバ、クンバ、ドゥームラークシャ、ドゥルムカ、スラーンタカ、ナラーンタカらを呼び、さらに息子インドラジットを召した。ついでプラハスタ、アティカーヤ、ヴィカンパナら、最後にクンバカルナまでも呼び集め、配下すべてを敵との戦いへと駆り立てた。

Verse 19

तां यातुधानपृतनामसिशूलचाप- प्रासर्ष्टिशक्तिशरतोमरखड्‌गदुर्गाम् । सुग्रीवलक्ष्मणमरुत्सुतगन्धमाद- नीलाङ्गदर्क्षपनसादिभिरन्वितोऽगात् ॥ १९ ॥

剣、三叉槍、弓、プラーサ、リシュティ、シャクティの矢、矢束、トーマラ、カドガなどの難敵の武器で固めた羅刹軍を攻めるため、主ラーマチャンドラはラクシュマナと共に、スグリーヴァ、ハヌマーン、ガンダマーダナ、ニーラ、アンガダ、ジャンバヴァーン、パナサらの猿将に囲まれて進軍した。

Verse 20

तेऽनीकपा रघुपतेरभिपत्य सर्वे द्वन्द्वं वरूथमिभपत्तिरथाश्वयोधै: । जघ्नुर्द्रुमैर्गिरिगदेषुभिरङ्गदाद्या: सीताभिमर्षहतमङ्गलरावणेशान् ॥ २० ॥

アンガダら猿軍の将たちはラグフパティの御方に立ち、敵の象兵・歩兵・騎兵・戦車隊へ突入し、大樹や山の峰、棍棒や矢を投げ放って討ち滅ぼした。母なるシーターの怒りの咎により吉祥を失ったラーヴァナの兵は、主ラーマの軍勢により斃された。

Verse 21

रक्ष:पति: स्वबलनष्टिमवेक्ष्य रुष्ट आरुह्य यानकमथाभिससार रामम् । स्व:स्यन्दने द्युमति मातलिनोपनीते विभ्राजमानमहनन्निशितै: क्षुरप्रै: ॥ २१ ॥

その後、羅刹王ラーヴァナは自軍の滅亡を見て激怒し、花で飾られた自らの飛行車に乗ってラーマチャンドラへ突進した。主ラーマは、インドラの御者マータリがもたらした光輝く戦車に座しておられたが、ラーヴァナは剃刀のごとく鋭い矢で主を射た。

Verse 22

रामस्तमाह पुरुषादपुरीष यन्न: कान्तासमक्षमसतापहृता श्ववत् ते । त्यक्तत्रपस्य फलमद्य जुगुप्सितस्य यच्छामि काल इव कर्तुरलङ्‍घ्यवीर्य: ॥ २२ ॥

主ラーマチャンドラはラーヴァナに言われた。「人喰いどもの中でも糞のごとく忌まわしい者よ。お前は犬に等しい。家主が不在のとき犬が台所の食を盗むように、わが不在に乗じてお前はわが妻シーター・デーヴィーをさらった。ゆえに今日、閻魔王が罪人を罰するごとく、我もお前を罰する。お前は卑劣で罪深く恥知らず。わが威力は阻めず、わが企ては決して空しくならぬ。」

Verse 23

एवं क्षिपन् धनुषि संधितमुत्ससर्ज बाणं स वज्रमिव तद्‍धृदयं बिभेद । सोऽसृग् वमन् दशमुखैर्न्यपतद् विमाना- द्धाहेति जल्पति जने सुकृतीव रिक्त: ॥ २३ ॥

こうしてラーヴァナを叱責された後、主ラーマチャンドラは弓に矢をつがえ、狙い定めて放たれた。その矢は雷霆のごとくラーヴァナの心臓を貫いた。十の口から血を吐きつつ、ラーヴァナは飛行車から墜ちた。これを見た従者たちは「嗚呼、嗚呼！」と叫び騒いだ――功徳が尽きて天界から地上へ落ちる善人のように。

Verse 24

ततो निष्क्रम्य लङ्काया यातुधान्य: सहस्रश: । मन्दोदर्या समं तत्र प्ररुदन्त्य उपाद्रवन् ॥ २४ ॥

その後、ランカーから幾千もの羅刹女たちが出て来た。ラーヴァナの妻マンドーダリーを先頭に、彼女たちは絶えず泣き叫びながら駆け寄り、ラーヴァナおよび他の羅刹たちの亡骸――戦で倒れた夫たちの身体――のもとへ近づいた。

Verse 25

स्वान् स्वान् बन्धून् परिष्वज्य लक्ष्मणेषुभिरर्दितान् । रुरुदु: सुस्वरं दीना घ्नन्त्य आत्मानमात्मना ॥ २५ ॥

ラクシュマナの矢によって夫たちが殺されたため、女性たちは悲嘆に暮れて胸を打ち、それぞれの夫を抱きしめて哀れに泣き叫んだ。

Verse 26

हा हता: स्म वयं नाथ लोकरावण रावण । कं यायाच्छरणं लङ्का त्वद्विहीना परार्दिता ॥ २६ ॥

ああ、我が君よ！あなたは他者に苦しみを与えたため、ラーヴァナと呼ばれました。しかし今、私たちも打ち負かされました。あなたを失い、敵に征服されたランカは、誰に助けを求めればよいのでしょうか。

Verse 27

न वै वेद महाभाग भवान् कामवशं गत: । तेजोऽनुभावं सीताया येन नीतो दशामिमाम् ॥ २७ ॥

ああ、幸運な方よ。あなたは情欲に支配され、それゆえに母シータの威光を理解できませんでした。今、彼女の呪いによって、あなたはラーマチャンドラ卿に殺され、このような状態に落ちてしまいました。

Verse 28

कृतैषा विधवा लङ्का वयं च कुलनन्दन । देह: कृतोऽन्नं गृध्राणामात्मा नरकहेतवे ॥ २८ ॥

ああ、一族の喜びであった方よ。あなたのせいで、ランカ国も私たちも守る者を失いました。あなたの行いによって、あなたの体はハゲタカの餌食となり、魂は地獄へと向かうことになったのです。

Verse 29

श्रीशुक उवाच स्वानां विभीषणश्चक्रे कोसलेन्द्रानुमोदित: । पितृमेधविधानेन यदुक्तं साम्परायिकम् ॥ २९ ॥

シュリー・シュカデーヴァ・ゴースワーミーは言った。ヴィビーシャナは、コーサラの王であるラーマチャンドラ卿の承認を得て、親族を地獄から救うために定められた葬儀を執り行った。

Verse 30

ततो ददर्श भगवानशोकवनिकाश्रमे । क्षामां स्वविरहव्याधिं शिंशपामूलमाश्रिताम् ॥ ३० ॥

その後、至上主バガヴァーン・シュリー・ラーマチャンドラは、アショーカ林の庵にて、シンシャパー樹の根元に身を寄せ、御身との離別の苦しみでやせ細ったシーター女神を御覧になった。

Verse 31

राम: प्रियतमां भार्यां दीनां वीक्ष्यान्वकम्पत । आत्मसन्दर्शनाह्लादविकसन्मुखपङ्कजाम् ॥ ३१ ॥

ラーマは最愛の妃が哀れな姿でいるのを見て、深い慈悲に胸を震わせた。彼が彼女の前に立つと、愛しき御方を見た歓喜により、蓮華のような口もとがぱっと開いた。

Verse 32

आरोप्यारुरुहे यानं भ्रातृभ्यां हनुमद्युत: । विभीषणाय भगवान् दत्त्वा रक्षोगणेशताम् । लङ्कामायुश्च कल्पान्तं ययौ चीर्णव्रत: पुरीम् ॥ ३२ ॥

主バガヴァーン・シュリー・ラーマチャンドラは、ヴィビーシャナに一劫の終わりまでランカーの羅刹族を治める権威を授け、花で飾られたヴィマーナにシーター女神を乗せ、御自身も弟たちとハヌマーンらと共に搭乗された。森住みの誓願が満ちると、主はアヨーディヤーへ帰還された。

Verse 33

अवकीर्यमाण: सुकुसुमैर्लोकपालार्पितै: पथि । उपगीयमानचरित: शतधृत्यादिभिर्मुदा ॥ ३३ ॥

道中、世界の守護者たちは香り高い美花を主の御身に降り注ぎ、梵天をはじめ諸天は歓喜して主の御業を讃歌した。かくして主は都アヨーディヤーへ帰還された。

Verse 34

गोमूत्रयावकं श्रुत्वा भ्रातरं वल्कलाम्बरम् । महाकारुणिकोऽतप्यज्जटिलं स्थण्डिलेशयम् ॥ ३४ ॥

アヨーディヤーに着いたラーマは、御不在の間、弟バラタが牛尿で煮た大麦を食し、樹皮の衣をまとい、髪をジャターに結び、クシャ草の寝床に伏していると聞いた。大いなる慈悲の主は深く嘆かれた。

Verse 35

भरत: प्राप्तमाकर्ण्य पौरामात्यपुरोहितै: । पादुके शिरसि न्यस्य रामं प्रत्युद्यतोऽग्रजम् ॥ ३५ ॥ नन्दिग्रामात् स्वशिबिराद् गीतवादित्रनि:स्वनै: । ब्रह्मघोषेण च मुहु: पठद्भ‍िर्ब्रह्मवादिभि: ॥ ३६ ॥ स्वर्णकक्षपताकाभिर्हैमैश्चित्रध्वजै रथै: । सदश्वै रुक्‍मसन्नाहैर्भटै: पुरटवर्मभि: ॥ ३७ ॥ श्रेणीभिर्वारमुख्याभिर्भृत्यैश्चैव पदानुगै: । पारमेष्ठ्यान्युपादाय पण्यान्युच्चावचानि च । पादयोर्न्यपतत् प्रेम्णा प्रक्लिन्नहृदयेक्षण: ॥ ३८ ॥

主ラーマチャンドラが都アヨーディヤーへ帰還されると聞くや、バラタは主ラーマの木の履（パードゥカー）を頭上に戴き、ナンディグラーマの陣を出て、重臣・祭司・尊き市民らとともに兄君を迎えに赴いた。

Verse 36

भरत: प्राप्तमाकर्ण्य पौरामात्यपुरोहितै: । पादुके शिरसि न्यस्य रामं प्रत्युद्यतोऽग्रजम् ॥ ३५ ॥ नन्दिग्रामात् स्वशिबिराद् गीतवादित्रनि:स्वनै: । ब्रह्मघोषेण च मुहु: पठद्भ‍िर्ब्रह्मवादिभि: ॥ ३६ ॥ स्वर्णकक्षपताकाभिर्हैमैश्चित्रध्वजै रथै: । सदश्वै रुक्‍मसन्नाहैर्भटै: पुरटवर्मभि: ॥ ३७ ॥ श्रेणीभिर्वारमुख्याभिर्भृत्यैश्चैव पदानुगै: । पारमेष्ठ्यान्युपादाय पण्यान्युच्चावचानि च । पादयोर्न्यपतत् प्रेम्णा प्रक्लिन्नहृदयेक्षण: ॥ ३८ ॥

ナンディグラーマの陣を発つと、歌と楽器の快い響きが満ち、ヴェーダに通じたバラモンたちはたびたび高らかにヴェーダ讃歌を唱えて梵音（ブラフマ・ゴーシャ）を上げた。

Verse 37

भरत: प्राप्तमाकर्ण्य पौरामात्यपुरोहितै: । पादुके शिरसि न्यस्य रामं प्रत्युद्यतोऽग्रजम् ॥ ३५ ॥ नन्दिग्रामात् स्वशिबिराद् गीतवादित्रनि:स्वनै: । ब्रह्मघोषेण च मुहु: पठद्भ‍िर्ब्रह्मवादिभि: ॥ ३६ ॥ स्वर्णकक्षपताकाभिर्हैमैश्चित्रध्वजै रथै: । सदश्वै रुक्‍मसन्नाहैर्भटै: पुरटवर्मभि: ॥ ३७ ॥ श्रेणीभिर्वारमुख्याभिर्भृत्यैश्चैव पदानुगै: । पारमेष्ठ्यान्युपादाय पण्यान्युच्चावचानि च । पादयोर्न्यपतत् प्रेम्णा प्रक्लिन्नहृदयेक्षण: ॥ ३८ ॥

行列の後には、美しい馬に引かれ金の綱で飾られた戦車が続き、金糸の刺繍を施した旗やさまざまな意匠の幟が翻った。さらに黄金の鎧をまとった兵たちが従った。

Verse 38

भरत: प्राप्तमाकर्ण्य पौरामात्यपुरोहितै: । पादुके शिरसि न्यस्य रामं प्रत्युद्यतोऽग्रजम् ॥ ३५ ॥ नन्दिग्रामात् स्वशिबिराद् गीतवादित्रनि:स्वनै: । ब्रह्मघोषेण च मुहु: पठद्भ‍िर्ब्रह्मवादिभि: ॥ ३६ ॥ स्वर्णकक्षपताकाभिर्हैमैश्चित्रध्वजै रथै: । सदश्वै रुक्‍मसन्नाहैर्भटै: पुरटवर्मभि: ॥ ३७ ॥ श्रेणीभिर्वारमुख्याभिर्भृत्यैश्चैव पदानुगै: । पारमेष्ठ्यान्युपादाय पण्यान्युच्चावचानि च । पादयोर्न्यपतत् प्रेम्णा प्रक्लिन्नहृदयेक्षण: ॥ ३८ ॥

名高い美しき遊女たち、召使い、徒歩の従者も続き、天蓋、払子、さまざまな宝玉や王者の歓迎にふさわしい供物を携えていた。こうしてバラタは胸を溶かし、涙に濡れた眼で、深い愛のうちにラーマの蓮華の御足へと伏し拝んだ。

Verse 39

पादुके न्यस्य पुरत: प्राञ्जलिर्बाष्पलोचन: । तमाश्लिष्य चिरं दोर्भ्यां स्‍नापयन् नेत्रजैर्जलै: ॥ ३९ ॥ रामो लक्ष्मणसीताभ्यां विप्रेभ्यो येऽर्हसत्तमा: । तेभ्य: स्वयं नमश्चक्रे प्रजाभिश्च नमस्कृत: ॥ ४० ॥

バラタが木の履を御前に捧げ、合掌して涙に濡れた眼で立つと、ラーマは両腕で長く抱きしめ、涙で彼を洗い清めた。ついでシーターとラクシュマナを伴い、ラーマは学識あるバラモンと一族の長老に礼拝し、アヨーディヤーの民もまた主に恭しく拝礼した。

Verse 40

पादुके न्यस्य पुरत: प्राञ्जलिर्बाष्पलोचन: । तमाश्लिष्य चिरं दोर्भ्यां स्‍नापयन् नेत्रजैर्जलै: ॥ ३९ ॥ रामो लक्ष्मणसीताभ्यां विप्रेभ्यो येऽर्हसत्तमा: । तेभ्य: स्वयं नमश्चक्रे प्रजाभिश्च नमस्कृत: ॥ ४० ॥

バラタは主ラーマチャンドラの木の履物（パードゥカー）を御前に捧げ、合掌して涙に濡れた眼で立った。ラーマは両腕で長く抱きしめ、その涙でバラタを洗い清めた。ついでシーターとラクシュマナを伴い、主ラーマは学識あるブラーフマナと一族の長老に敬礼し、アヨーディヤーの民もまた主に恭しく礼拝した。

Verse 41

धुन्वन्त उत्तरासङ्गान् पतिं वीक्ष्य चिरागतम् । उत्तरा: कोसला माल्यै: किरन्तो ननृतुर्मुदा ॥ ४१ ॥

アヨーディヤーの民は、久しく離れていた王の帰還を見て大いに歓喜した。上衣を振り、花輪を捧げ、喜びのうちに踊った。

Verse 42

पादुके भरतोऽगृह्णाच्चामरव्यजनोत्तमे । विभीषण: ससुग्रीव: श्वेतच्छत्रं मरुत्सुत: ॥ ४२ ॥ धनुर्निषङ्गाञ्छत्रुघ्न: सीता तीर्थकमण्डलुम् । अबिभ्रदङ्गद: खड्‍गं हैमं चर्मर्क्षराण्नृप ॥ ४३ ॥

王よ、バラタは主ラーマの木の履物を捧げ持ち、スグリーヴァとヴィビーシャナはチャーマラと優れた扇を携え、風神の子ハヌマーンは白い天蓋を掲げた。シャトルグナは弓と二つの矢筒を持ち、シーター女神は聖地の水を満たしたカマンダルを携えた。アンガダは剣を、そして熊族の王ジャンバヴァーンは黄金の盾を携えた。

Verse 43

पादुके भरतोऽगृह्णाच्चामरव्यजनोत्तमे । विभीषण: ससुग्रीव: श्वेतच्छत्रं मरुत्सुत: ॥ ४२ ॥ धनुर्निषङ्गाञ्छत्रुघ्न: सीता तीर्थकमण्डलुम् । अबिभ्रदङ्गद: खड्‍गं हैमं चर्मर्क्षराण्नृप ॥ ४३ ॥

王よ、バラタは主ラーマの木の履物を捧げ持ち、スグリーヴァとヴィビーシャナはチャーマラと優れた扇を携え、風神の子ハヌマーンは白い天蓋を掲げた。シャトルグナは弓と二つの矢筒を持ち、シーター女神は聖地の水を満たしたカマンダルを携えた。アンガダは剣を、そして熊族の王ジャンバヴァーンは黄金の盾を携えた。

Verse 44

पुष्पकस्थो नुत: स्त्रीभि: स्तूयमानश्च वन्दिभि: । विरेजे भगवान् राजन् ग्रहैश्चन्द्र इवोदित: ॥ ४४ ॥

パリークシト王よ、花飾りのプシュパカ・ヴィマーナに座す主は、女性たちの祈りと詠唱者たちの讃歌に包まれ、星々と惑星を従えて昇る月のように輝いておられた。

Verse 45

भ्रात्राभिनन्दित: सोऽथ सोत्सवां प्राविशत् पुरीम् । प्रविश्य राजभवनं गुरुपत्नी: स्वमातरम् ॥ ४५ ॥ गुरून् वयस्यावरजान् पूजित: प्रत्यपूजयत् । वैदेही लक्ष्मणश्चैव यथावत् समुपेयतु: ॥ ४६ ॥

その後、兄弟バラタに歓待された主ラーマチャンドラは、祝祭のさなかアヨーディヤーの都へ入城された。王宮に入ると、カイケーイーをはじめダシャラタ王の妃たる諸母君すべてに、ことに御母コーサリヤーに深く礼拝し、さらにヴァシシュタなどの霊的師にも敬礼された。同年輩や年少の友らが礼拝すると、主は相応に礼を返され、ヴァイデーヒー・シーターとラクシュマナも同様にして、皆で宮殿へ入った。

Verse 46

भ्रात्राभिनन्दित: सोऽथ सोत्सवां प्राविशत् पुरीम् । प्रविश्य राजभवनं गुरुपत्नी: स्वमातरम् ॥ ४५ ॥ गुरून् वयस्यावरजान् पूजित: प्रत्यपूजयत् । वैदेही लक्ष्मणश्चैव यथावत् समुपेयतु: ॥ ४६ ॥

さらに、ヴァシシュタなどの師や同年輩・年少の友が礼拝すると、ラーマは相応に敬意を返された。ヴァイデーヒー・シーターとラクシュマナも儀礼に従って礼拝し、皆で宮殿へ入った。

Verse 47

पुत्रान् स्वमातरस्तास्तु प्राणांस्तन्व इवोत्थिता: । आरोप्याङ्केऽभिषिञ्चन्त्यो बाष्पौघैर्विजहु: शुच: ॥ ४७ ॥

息子たちを見た母君たちは、まるで命が戻ったかのようにたちまち立ち上がった。彼らを膝に抱き、あふれる涙で洗い清め、長い別離の悲しみを解き放った。

Verse 48

जटा निर्मुच्य विधिवत् कुलवृद्धै: समं गुरु: । अभ्यषिञ्चद् यथैवेन्द्रं चतु:सिन्धुजलादिभि: ॥ ४८ ॥

ついで霊的師ヴァシシュタは一族の長老たちとともに、儀礼に従ってラーマのジャター（結髪）を解き、御頭を清めて剃り整えた。さらに四海の水などを用い、天帝インドラに行うのと同様に、ラーマに灌頂（アビシェーカ）を執り行った。

Verse 49

एवं कृतशिर:स्‍नान: सुवासा: स्रग्व्यलङ्‍कृत: । स्वलङ्‍कृतै: सुवासोभिर्भ्रातृभिर्भार्यया बभौ ॥ ४९ ॥

このように沐浴して御頭を清めたラーマは、麗しい衣をまとい、花輪と宝飾で荘厳された。同じく盛装した兄弟たちと妃に囲まれ、主はまばゆい威光を放って輝いた。

Verse 50

अग्रहीदासनं भ्रात्रा प्रणिपत्य प्रसादित: । प्रजा: स्वधर्मनिरता वर्णाश्रमगुणान्विता: । जुगोप पितृवद् रामो मेनिरे पितरं च तम् ॥ ५० ॥

バラタの完全な帰依と伏しての嘆願に満足された主ラーマチャンドラは王座を受け入れた。主は父のように民を守り、ヴァルナとアーシュラマの務めに励む民は主を父として仰いだ。

Verse 51

त्रेतायां वर्तमानायां काल: कृतसमोऽभवत् । रामे राजनि धर्मज्ञे सर्वभूतसुखावहे ॥ ५१ ॥

主ラーマチャンドラはトレーター・ユガに王となられたが、法（ダルマ）を知り尽くした統治により、その時代はサティヤ・ユガのようになった。人々は皆ダルマに生き、完全に幸福であった。

Verse 52

वनानि नद्यो गिरयो वर्षाणि द्वीपसिन्धव: । सर्वे कामदुघा आसन् प्रजानां भरतर्षभ ॥ ५२ ॥

バーラタ王家の最勝者、マハーラージャ・パリークシットよ。主ラーマチャンドラの治世には、森も川も山々も国々も、七つの島々と七つの海も、すべてがカーマデーヌのように恵みを与え、あらゆる生命の必要を満たした。

Verse 53

नाधिव्याधिजराग्लानिदु:खशोकभयक्लमा: । मृत्युश्चानिच्छतां नासीद् रामे राजन्यधोक्षजे ॥ ५३ ॥

至上主アドホークシャジャたる主ラーマチャンドラがこの世の王であられた時、心身の苦しみ、病、老い、衰弱、悲嘆、嘆き、恐れ、疲労は一切なかった。死を望まぬ者には、死さえもなかった。

Verse 54

एकपत्नीव्रतधरो राजर्षिचरित: शुचि: । स्वधर्मं गृहमेधीयं शिक्षयन् स्वयमाचरत् ॥ ५४ ॥

主ラーマチャンドラは一夫一婦の誓いを守り、他の女性と関わられなかった。清らかな徳を備えた聖王であり、とりわけ家住者に対してヴァルナーシュラマ・ダルマに即した正しい行いを教え、ご自身の実践によって民を導かれた。

Verse 55

प्रेम्णानुवृत्त्या शीलेन प्रश्रयावनता सती । भिया ह्रिया च भावज्ञा भर्तु: सीताहरन्मन: ॥ ५५ ॥

母シーターは従順で、貞節にして恥じらい深く、常に夫の心情を悟っていた。その品性と愛、奉仕によって、彼女は主の御心をすっかり惹きつけた。