Adhyaya 6

Verse 1

श्रीशुक उवाच अथ ब्रह्मात्मजै: देवै: प्रजेशैरावृतोऽभ्यगात् । भवश्च भूतभव्येशो ययौ भूतगणैर्वृत: ॥ १ ॥

シュリー・シュカデーヴァ・ゴースヴァーミーは言った。ついでブラフマーは、自らの子ら、諸天、そして偉大なプラジャーパティたちに囲まれてドヴァーラカーへ向かった。過去と未来の主であり、万生に吉祥を授けるシヴァもまた、多くのブータの群れに囲まれて赴いた。

Verse 2

इन्द्रो मरुद्भ‍िर्भगवानादित्या वसवोऽश्विनौ । ऋभवोऽङ्गिरसो रुद्रा विश्वे साध्याश्च देवता: ॥ २ ॥ गन्धर्वाप्सरसो नागा: सिद्धचारणगुह्यका: । ऋषय: पितरश्चैव सविद्याधरकिन्नरा: ॥ ३ ॥ द्वारकामुपसञ्जग्मु: सर्वे कृष्णदिद‍ृक्षव: । वपुषा येन भगवान् नरलोकमनोरम: । यशो वितेने लोकेषु सर्वलोकमलापहम् ॥ ४ ॥

インドラはマルットとともに、アーディティヤ、ヴァス、アシュヴィニー双神、リブ、アンギラス、ルドラ、ヴィシュヴェデーヴァ、サーディヤの諸神々、さらにガンダルヴァ、アプサラス、ナーガ、シッダ、チャーラナ、グヒャカ、リシたち、祖霊（ピトリ）、ヴィディヤーダラ、キンナラらも加わり、皆シュリー・クリシュナを拝見せんとドヴァーラカーに到来した。主はその超越の御身によって人間界を魅了し、万界の垢を滅する御栄光を諸世界に広められた。

Verse 3

इन्द्रो मरुद्भ‍िर्भगवानादित्या वसवोऽश्विनौ । ऋभवोऽङ्गिरसो रुद्रा विश्वे साध्याश्च देवता: ॥ २ ॥ गन्धर्वाप्सरसो नागा: सिद्धचारणगुह्यका: । ऋषय: पितरश्चैव सविद्याधरकिन्नरा: ॥ ३ ॥ द्वारकामुपसञ्जग्मु: सर्वे कृष्णदिद‍ृक्षव: । वपुषा येन भगवान् नरलोकमनोरम: । यशो वितेने लोकेषु सर्वलोकमलापहम् ॥ ४ ॥

大いなるインドラは、マルット、アーディティヤ、ヴァス、アシュヴィニー、リブ、アンギラス、ルドラ、ヴィシュヴェデーヴァ、サーディヤの諸神とともに、さらにガンダルヴァ、アプサラー、ナーガ、シッダ、チャーラナ、グヒヤカ、偉大なるリシと祖霊（ピトリ）、またヴィディヤーダラとキンナラを伴い、主シュリー・クリシュナを拝見せんと願ってドヴァーラカーに到来した。至上主バガヴァーン・クリシュナはその超越の御身によって人間界を魅了し、御名と栄光は諸世界に遍満して宇宙の穢れを滅する。

Verse 4

इन्द्रो मरुद्भ‍िर्भगवानादित्या वसवोऽश्विनौ । ऋभवोऽङ्गिरसो रुद्रा विश्वे साध्याश्च देवता: ॥ २ ॥ गन्धर्वाप्सरसो नागा: सिद्धचारणगुह्यका: । ऋषय: पितरश्चैव सविद्याधरकिन्नरा: ॥ ३ ॥ द्वारकामुपसञ्जग्मु: सर्वे कृष्णदिद‍ृक्षव: । वपुषा येन भगवान् नरलोकमनोरम: । यशो वितेने लोकेषु सर्वलोकमलापहम् ॥ ४ ॥

大いなるインドラは、マルット、アーディティヤ、ヴァス、アシュヴィニー、リブ、アンギラス、ルドラ、ヴィシュヴェデーヴァ、サーディヤの諸神とともに、さらにガンダルヴァ、アプサラー、ナーガ、シッダ、チャーラナ、グヒヤカ、偉大なるリシと祖霊（ピトリ）、またヴィディヤーダラとキンナラを伴い、主シュリー・クリシュナを拝見せんと願ってドヴァーラカーに到来した。至上主バガヴァーン・クリシュナはその超越の御身によって人間界を魅了し、御名と栄光は諸世界に遍満して宇宙の穢れを滅する。

Verse 5

तस्यां विभ्राजमानायां समृद्धायां महर्द्धिभि: । व्यचक्षतावितृप्ताक्षा: कृष्णमद्भ‍ुतदर्शनम् ॥ ५ ॥

あらゆる至高の富に満ちて輝くドヴァーラカーにおいて、諸天は飽くことなき眼差しで、シュリー・クリシュナの驚異の御姿を拝した。

Verse 6

स्वर्गोद्यानोपगैर्माल्यैश्छादयन्तो यदूत्तमम् । गीर्भिश्चित्रपदार्थाभिस्तुष्टुवुर्जगदीश्वरम् ॥ ६ ॥

諸天は天界の園より携えた花輪で、ヤドゥ族の最勝者シュリー・クリシュナを覆い飾り、ついで妙なる言葉と趣深い意をこめて、宇宙の主ジャガディーシュヴァラを讃嘆した。

Verse 7

श्रीदेवा ऊचु: नता: स्म ते नाथ पदारविन्दं बुद्धीन्द्रियप्राणमनोवचोभि: । यच्चिन्त्यतेऽन्तर्हृदि भावयुक्तै- र्मुमुक्षुभि: कर्ममयोरुपाशात् ॥ ७ ॥

諸天は言った。「おお主（ナーサ）よ、私たちは知性・諸感官・プラーナ・心・言葉を捧げ、あなたの蓮華の御足に礼拝いたします。業（カルマ）の苛烈な束縛から解脱を求める、バーヴァに満ちたヨーギーたちは、その御足を内なる心臓において観想するのです。」

Verse 8

त्वं मायया त्रिगुणयात्मनि दुर्विभाव्यं व्यक्तं सृजस्यवसि लुम्पसि तद्गुणस्थ: । नैतैर्भवानजित कर्मभिरज्यते वै यत् स्वे सुखेऽव्यवहितेऽभिरतोऽनवद्य: ॥ ८ ॥

征服されざる主よ、あなたは三グナより成るマーヤーを御自身のうちに用いて、この不可思議な顕現宇宙を創造し、維持し、そして滅ぼされます。グナの相互作用の中に在るかのように見えても、あなたは決して業に汚されず、遮られぬ永遠の霊的歓喜に直に安住する、咎なき御方です。

Verse 9

शुद्धिर्नृणां न तु तथेड्य दुराशयानां विद्याश्रुताध्ययनदानतप:क्रियाभि: । सत्त्वात्मनामृषभ ते यशसि प्रवृद्ध- सच्छ्रद्धया श्रवणसम्भृतया यथा स्यात् ॥ ९ ॥

礼拝されるべき主よ、幻惑により意識が汚れ、むなしい望みに縛られた者は、通常の礼拝やヴェーダ学習、布施、苦行、儀礼だけでは清められません。至高のリシャバよ、あなたの栄光を聴聞して堅固な超越の信を育てた清らかな魂だけが、かかる信なき者には到達し得ない清浄を得ます。

Verse 10

स्यान्नस्तवाङ्‍‍घ्रिरशुभाशयधूमकेतु: क्षेमाय यो मुनिभिरार्द्रहृदोह्यमान: । य: सात्वतै: समविभूतय आत्मवद्भ‍ि- र्व्यूहेऽर्चित: सवनश: स्वरतिक्रमाय ॥ १० ॥

我らの安寧のために、あなたの蓮華の御足が、不吉な欲望を灰にする炎のようでありますように。愛により心の溶けた大聖者たちは、それを常に胸中に抱きます。同様に、自制するサートヴァタの信徒たちは、天界の享楽を超えてあなたに等しい威光を得んとし、朝・昼・夕に四重の展開（チャトゥル・ヴ्यूーハ）において御足を礼拝し、主なるあなたを念じます。

Verse 11

यश्चिन्त्यते प्रयतपाणिभिरध्वराग्नौ त्रय्या निरुक्तविधिनेश हविर्गृहीत्वा । अध्यात्मयोग उत योगिभिरात्ममायां जिज्ञासुभि: परमभागवतै: परीष्ट: ॥ ११ ॥

リグ・ヤジュル・サーマの三ヴェーダに説かれた法に従い、供物を手にして祭火へ捧げようとする者は、あなたの蓮華の御足を念じます。同様に、内なるヨーガの修行者たるヨーギーも、あなたの神秘力（アートマ・マーヤー）を知りたいと願って御足を観想します。そして最も高き純粋なバガヴァタの信徒は、あなたのマーヤーを超えんと欲して、御足を完全に礼拝します。

Verse 12

पर्युष्टया तव विभो वनमालयेयं संस्पार्धिनी भगवती प्रतिपत्नीवच्छ्री: । य: सुप्रणीतममुयार्हणमाददन्नो भूयात् सदाङ्‍‍घ्रिरशुभाशयधूमकेतु: ॥ १२ ॥

全能の主よ、私たちが御胸に捧げた、しおれた森の花輪さえもあなたは受け入れてくださいました—これぞ御慈悲。あなたの超越の御胸には、吉祥の女神シュリー・ラクシュミーが永住します。そこに私たちの供え物も宿るのを見れば、彼女は妬む共妻のように心騒ぐかもしれません。それでもあなたは憐れみにより、永遠の伴侶ラクシュミーを顧みぬかのようにして、私たちの捧げ物を最上の礼拝として受納されます。慈悲深き主よ、あなたの蓮華の御足が常に、我らの心の不吉な欲望を焼き尽くす炎でありますように。

Verse 13

केतुस्त्रिविक्रमयुतस्त्रिपतत्पताको यस्ते भयाभयकरोऽसुरदेवचम्वो: । स्वर्गाय साधुषु खलेष्वितराय भूमन् पाद: पुनातु भगवन् भजतामघं न: ॥ १३ ॥

おおバガヴァンよ。トリヴィクラマの化身として、あなたは旗竿のように御足を掲げ、勝利の旗のごとくガンガーを三つの流れとして三界に降らせた。蓮華の御足はアスラに恐れを与え、帰依者に無畏を授ける。ゆえに礼拝する我らの罪業を清めたまえ。

Verse 14

नस्योतगाव इव यस्य वशे भवन्ति ब्रह्मादयस्तनुभृतो मिथुरर्द्यमाना: । कालस्य ते प्रकृतिपूरुषयो: परस्य शं नस्तनोतु चरण: पुरुषोत्तमस्य ॥ १४ ॥

ブラフマーをはじめとする大神々もまた身を持つ生命であり、あなたの時の力の厳しい支配の下で、鼻に縄を通された牡牛のように互いに苦しみつつ引き回される。プラクリティと享受者を超えるプルショーッタマよ、蓮華の御足が我らに超越の歓喜を授けたまえ。

Verse 15

अस्यासि हेतुरुदयस्थितिसंयमाना- मव्यक्तजीवमहतामपि कालमाहु: । सोऽयं त्रिणाभिरखिलापचये प्रवृत्त: कालो गभीररय उत्तमपूरुषस्त्वम् ॥ १५ ॥

あなたこそが宇宙の創造・維持・滅尽の原因であり、賢者はあなたを「時」と呼ぶ。あなたはプラクリティの未顕現と顕現を調え、あらゆる生命を統御する。三重の時輪として、知れぬ働きで万物を減じゆくゆえ、あなたは至上の人格神である。

Verse 16

त्वत्त: पुमान् समधिगम्य ययास्य वीर्यं धत्ते महान्तमिव गर्भममोघवीर्य: । सोऽयं तयानुगत आत्मन आण्डकोशं हैमं ससर्ज बहिरावरणैरुपेतम् ॥ १६ ॥

我が主よ。根源のプルシャ・アヴァターラであるマハー・ヴィシュヌは、創造の力をあなたから受け取る。誤りなきエネルギーによってプラクリティに種を宿し、マハット・タットヴァを生じさせる。さらにそのマハット・タットヴァは主の力を帯び、諸元素の層に包まれた黄金の宇宙卵を生み出す。

Verse 17

तत्तस्थूषश्च जगतश्च भवानधीशो यन्माययोत्थगुणविक्रिययोपनीतान् । अर्थाञ्जुषन्नपि हृषीकपते न लिप्तो येऽन्ये स्वत: परिहृतादपि बिभ्यति स्म ॥ १७ ॥

感官の主フリシーケーシャよ。あなたは動くものも動かぬものも、すべての世界の至上の統御者である。あなたのマーヤーから生じたグナの変化によって現れる無数の対象を監督しても、あなたは決して染まらず絡まらない。だが他の生命—ヨーギーや哲学者でさえ—捨てたはずの対象を思い出すだけで動揺し恐れる。

Verse 18

स्मायावलोकलवदर्शितभावहारि- भ्रूमण्डलप्रहितसौरतमन्त्रशौण्डै: । पत्न्‍यस्तु षोडशसहस्रमनङ्गबाणै- र्यस्येन्द्रियं विमथितुं करणैर्न विभ्व्य: ॥ १८ ॥

我が主よ、あなたはこの上なく美しく高貴な一万六千の妃と共に住まわれる。彼女たちのはにかむ微笑みの眼差しと、優雅に弓なりの眉は夫婦の愛の便りを送るが、愛欲の矢でさえ御心と諸感官を乱すことはできない。

Verse 19

विभ्व्यस्तवामृतकथोदवहास्त्रिलोक्या: पादावनेजसरित: शमलानि हन्तुम् । आनुश्रवं श्रुतिभिरङ्‍‍घ्रिजमङ्गसङ्गै- स्तीर्थद्वयं शुचिषदस्त उपस्पृशन्ति ॥ १९ ॥

主よ、あなたについて語られる甘露の流れ、また蓮華の御足を洗う水から生じた聖なる河は、三界のあらゆる穢れを滅し得る。清めを求める者は耳で御栄光を聴聞して聖なる物語に交わり、身をもってその御足の河に沐浴して聖地に交わる。

Verse 20

श्रीबादरायणिरुवाच इत्यभिष्टूय विबुधै: सेश: शतधृतिर्हरिम् । अभ्यभाषत गोविन्दं प्रणम्याम्बरमाश्रित: ॥ २० ॥

シュリー・シュカデーヴァ・ゴースヴァーミーは続けた。こうしてブラフマーは、シヴァ神および他の神々と共に、至上主ハリ、ゴーヴィンダを讃えて祈りを捧げた。ついでブラフマーは虚空にとどまり、礼拝してからゴーヴィンダに次のように語りかけた。

Verse 21

श्रीब्रह्मोवाच भूमेर्भारावताराय पुरा विज्ञापित: प्रभो । त्वमस्माभिरशेषात्मन्तत्तथैवोपपादितम् ॥ २१ ॥

ブラフマーは言った。「我が主よ、かつて私たちは地上の重荷を取り除いてくださるよう願い出ました。無限なる至上人格よ、その願いはまさにあなたによって成就されました。」

Verse 22

धर्मश्च स्थापित: सत्सु सत्यसन्धेषु वै त्वया । कीर्तिश्च दिक्षु विक्षिप्ता सर्वलोकमलापहा ॥ २२ ॥

我が主よ、あなたは真実に堅く結ばれた敬虔な人々の中にダルマを再び स्थापितされた。さらに御栄光を四方に広められたゆえ、あなたについて聴聞するだけで全世界は清められる。

Verse 23

अवतीर्य यदोर्वंशे बिभ्रद् रूपमनुत्तमम् । कर्माण्युद्दामवृत्तानि हिताय जगतोऽकृथा: ॥ २३ ॥

主よ、あなたはヤドゥ王家に降誕し、比類なき超越の御姿を顕し、全宇宙の益のために壮大なる神聖なリーラーを行われました。

Verse 24

यानि ते चरितानीश मनुष्या: साधव: कलौ । श‍ृण्वन्त: कीर्तयन्तश्च तरिष्यन्त्यञ्जसा तम: ॥ २४ ॥

主よ、カリの時代に、あなたのリーラーを聞き、またキールタンによって讃える清らかな人々は、この時代の闇をたやすく渡り越えます。

Verse 25

यदुवंशेऽवतीर्णस्य भवत: पुरुषोत्तम । शरच्छतं व्यतीयाय पञ्चविंशाधिकं प्रभो ॥ २५ ॥

至上人格神よ、ヤドゥ王家に降誕されたあなたは、信徒たちと共に百二十五の秋を過ごされました。

Verse 26

नाधुना तेऽखिलाधार देवकार्यावशेषितम् । कुलं च विप्रशापेन नष्टप्रायमभूदिदम् ॥ २६ ॥ तत: स्वधाम परमं विशस्व यदि मन्यसे । सलोकाँल्ल‍ोकपालान् न: पाहि वैकुण्ठकिङ्करान् ॥ २७ ॥

万有の支えなる主よ、いまや神々のために成すべき御業は残っておらず、ブラーフマナの呪いによりこの一族もほとんど滅びました。ゆえに、もし御心なら、至高の御住処へお入りください。同時に、ローカパーラとその世界を司る私たち――ヴァイクンタの僕――を常にお守りください。

Verse 27

नाधुना तेऽखिलाधार देवकार्यावशेषितम् । कुलं च विप्रशापेन नष्टप्रायमभूदिदम् ॥ २६ ॥ तत: स्वधाम परमं विशस्व यदि मन्यसे । सलोकाँल्ल‍ोकपालान् न: पाहि वैकुण्ठकिङ्करान् ॥ २७ ॥

万有の支えなる主よ、いまや神々のために成すべき御業は残っておらず、ブラーフマナの呪いによりこの一族もほとんど滅びました。ゆえに、もし御心なら、至高の御住処へお入りください。同時に、ローカパーラとその世界を司る私たち――ヴァイクンタの僕――を常にお守りください。

Verse 28

श्रीभगवानुवाच अवधारितमेतन्मे यदात्थ विबुधेश्वर । कृतं व: कार्यमखिलं भूमेर्भारोऽवतारित: ॥ २८ ॥

至上主は言われた。「半神たちの主であるブラフマーよ、わたしはあなたの祈りと願いを理解している。地球の重荷を取り除き、わたしはあなたに代わって必要なことをすべて成し遂げた。」

Verse 29

तदिदं यादवकुलं वीर्यशौर्यश्रियोद्धतम् । लोकं जिघृक्षद् रुद्धं मे वेलयेव महार्णव: ॥ २९ ॥

わたしが現れたこのヤドゥ王朝は、富、特に身体的な強さと勇気において非常に強大になり、全世界を飲み込もうとするほどであった。それゆえ、岸が大海を押しとどめるように、わたしは彼らを阻止したのである。

Verse 30

यद्यसंहृत्य द‍ृप्तानां यदूनां विपुलं कुलम् । गन्तास्म्यनेन लोकोऽयमुद्वेलेन विनङ्‍क्ष्यति ॥ ३० ॥

もしわたしが、過度に誇り高いヤドゥ王朝の者たちを退かせずにこの世を去るならば、全世界は彼らの際限のない拡大という洪水によって破壊されてしまうだろう。

Verse 31

इदानीं नाश आरब्ध: कुलस्य द्विजशापज: । यास्यामि भवनं ब्रह्मन्नेतदन्ते तवानघ ॥ ३१ ॥

今やバラモンたちの呪いにより、わが一族の滅亡はすでに始まっている。罪なきブラフマーよ、この滅亡が終わり、わたしがヴァイクンタへ向かう途中で、あなたの住処を訪ねよう。

Verse 32

श्रीशुक उवाच इत्युक्तो लोकनाथेन स्वयम्भू: प्रणिपत्य तम् । सह देवगणैर्देव: स्वधाम समपद्यत ॥ ३२ ॥

シュリー・シュカデーヴァ・ゴースワーミーは言った。宇宙の主からそのように言葉をかけられ、自ら生まれたブラフマーは主の蓮の御足にひれ伏して礼拝した。そしてすべての半神たちに囲まれ、偉大なるブラフマーは自身の住処へと戻っていった。

Verse 33

अथ तस्यां महोत्पातान् द्वारवत्यां समुत्थितान् । विलोक्य भगवानाह यदुवृद्धान् समागतान् ॥ ३३ ॥

その後、至上主バガヴァーンは聖都ドヴァーラカーに起こる甚大な不吉と騒乱を見て、集まったヤドゥ族の長老たちに次のように告げられた。

Verse 34

श्रीभगवानुवाच एते वै सुमहोत्पाता व्युत्तिष्ठन्तीह सर्वत: । शापश्च न: कुलस्यासीद् ब्राह्मणेभ्यो दुरत्यय: ॥ ३४ ॥

至上主は仰せになった。「この大いなる騒乱が四方に起こるのは、我らの一族がブラーフマナたちの呪詛を受けたからである。その呪いは退け難い。」

Verse 35

न वस्तव्यमिहास्माभिर्जिजीविषुभिरार्यका: । प्रभासं सुमहत्पुण्यं यास्यामोऽद्यैव मा चिरम् ॥ ३५ ॥

敬うべき長老方よ、命を保ちたいなら、もはやここに留まるべきではない。遅れることなく今日ただちに、最も功徳深い聖地プラバーサへ向かおう。

Verse 36

यत्र स्न‍ात्वा दक्षशापाद् गृहीतो यक्ष्मणोडुराट् । विमुक्त: किल्बिषात् सद्यो भेजे भूय: कलोदयम् ॥ ३६ ॥

そこプラバーサ・クシェートラで沐浴したなら、ダクシャの呪いにより消耗病に苦しんだ月神でさえ、ただちに罪の反動から解放され、再び月相の増大へと戻ったのである。

Verse 37

वयं च तस्मिन्नाप्लुत्य तर्पयित्वा पितृन् सुरान् । भोजयित्वोषिजो विप्रान् नानागुणवतान्धसा ॥ ३७ ॥ तेषु दानानि पात्रेषु श्रद्धयोप्‍त्‍वा महान्ति वै । वृजिनानि तरिष्यामो दानैर्नौभिरिवार्णवम् ॥ ३८ ॥

我らもそこで沐浴し、タルパナを捧げて祖霊と神々を満たし、さまざまな美味なる食で礼拝すべきヴィプラ（バラモン）を饗し、ふさわしい受施者として彼らに信心をもって大いなる布施を施そう。かくして布施という舟により、適切な舟で大海を渡るように、我らはこの恐るべき危難を必ず渡り切るであろう。

Verse 38

वयं च तस्मिन्नाप्लुत्य तर्पयित्वा पितृन् सुरान् । भोजयित्वोषिजो विप्रान् नानागुणवतान्धसा ॥ ३७ ॥ तेषु दानानि पात्रेषु श्रद्धयोप्‍त्‍वा महान्ति वै । वृजिनानि तरिष्यामो दानैर्नौभिरिवार्णवम् ॥ ३८ ॥

プラバーサ聖地にて沐浴し、祖霊と諸天を満たすためにタルパナと供犠を捧げ、さまざまな美味なる食で礼拝すべきブラーフマナたちを饗し、彼らを最も相応しい施しの受け手として信をもって大いなる布施を行うなら、私たちは布施という舟により、大海を渡るがごとく、この恐るべき災厄を必ずや越えるであろう。

Verse 39

श्रीशुक उवाच एवं भगवतादिष्टा यादवा: कुरुनन्दन । गन्तुं कृतधियस्तीर्थं स्यन्दनान् समयूयुजन् ॥ ३९ ॥

シュカデーヴァ・ゴースヴァーミーは言った。クル族の愛し子よ、至上主（バガヴァーン）にこのように諭されて、ヤーダヴァたちは聖地プラバーサへ赴く決意を固め、戦車に馬を繋いだ。

Verse 40

तन्निरीक्ष्योद्धवो राजन् श्रुत्वा भगवतोदितम् । द‍ृष्ट्वारिष्टानि घोराणि नित्यं कृष्णमनुव्रत: ॥ ४० ॥ विविक्त उपसङ्गम्य जगतामीश्वरेश्वरम् । प्रणम्य शिरसा पादौ प्राञ्जलिस्तमभाषत ॥ ४१ ॥

王よ、常に主クリシュナに従う忠実なウッダヴァは、ヤーダヴァたちの間近い旅立ちを見、主の御教えを聞き、恐るべき前兆を察して、ひそかな場所で宇宙の至上統御者に近づいた。彼は蓮華の御足に頭を伏せて礼拝し、合掌して次のように申し上げた。

Verse 41

तन्निरीक्ष्योद्धवो राजन् श्रुत्वा भगवतोदितम् । द‍ृष्ट्वारिष्टानि घोराणि नित्यं कृष्णमनुव्रत: ॥ ४० ॥ विविक्त उपसङ्गम्य जगतामीश्वरेश्वरम् । प्रणम्य शिरसा पादौ प्राञ्जलिस्तमभाषत ॥ ४१ ॥

王よ、常に主クリシュナに従う忠実なウッダヴァは、ヤーダヴァたちの間近い旅立ちを見、主の御教えを聞き、恐るべき前兆を察して、ひそかな場所で宇宙の至上統御者に近づいた。彼は蓮華の御足に頭を伏せて礼拝し、合掌して次のように申し上げた。

Verse 42

श्रीउद्धव उवाच देवदेवेश योगेश पुण्यश्रवणकीर्तन । संहृत्यैतत् कुलं नूनं लोकं सन्त्यक्ष्यते भवान् । विप्रशापं समर्थोऽपि प्रत्यहन्न यदीश्वर: ॥ ४२ ॥

シュリー・ウッダヴァは申し上げた。神々の神、ヨーガの主よ。あなたの超越の栄光を聞き、唱えることこそ最上の功徳です。主よ、いまやあなたはこの一族を収め、そしてこの宇宙における御自身のリーラーを終えようとしておられるように見えます。あなたは至上の統御者であり、あらゆるヨーガ・シャクティの主でありながら、ブラーフマナたちの呪いを退け得るのに、それを止められません。ゆえに、あなたの御姿の隠退は間近です。

Verse 43

नाहं तवाङ्‍‍घ्रिकमलं क्षणार्धमपि केशव । त्यक्तुं समुत्सहे नाथ स्वधाम नय मामपि ॥ ४३ ॥

おおケーシャヴァ、我が主よ。私は一瞬たりともあなたの蓮華の御足を離れられません。どうか私もあなたの御住処へお連れください。

Verse 44

तव विक्रीडितं कृष्ण नृणां परममङ्गलम् । कर्णपीयूषमासाद्य त्यजन्त्यन्यस्पृहां जना: ॥ ४४ ॥

おおクリシュナよ、あなたの御遊戯は人々にとって至上の吉祥であり、耳に甘露です。それを味わえば、人は他の欲望を捨て去ります。

Verse 45

शय्यासनाटनस्थानस्न‍ानक्रीडाशनादिषु । कथं त्वां प्रियमात्मानं वयं भक्तास्त्यजेमहि ॥ ४५ ॥

横たわる時も、座る時も、歩く時も、立つ時も、沐浴し、遊び、食する時も—愛しき至上の魂よ—私たち帰依者がどうしてあなたを捨てられましょうか。

Verse 46

त्वयोपभुक्तस्रग्गन्धवासोऽलङ्कारचर्चिता: । उच्छिष्टभोजिनो दासास्तव मायां जयेमहि ॥ ४६ ॥

あなたがすでにお用いになった花輪、香油、衣、装身具を身にまとい、また御食事の残りをプラサーダとして頂くなら、私たち御僕は必ずやあなたのマーヤーに打ち勝てます。

Verse 47

वातवसना य ऋषय: श्रमणा ऊर्ध्वमन्थिन: । ब्रह्माख्यं धाम ते यान्ति शान्ता: सन्न्यासीनोऽमला: ॥ ४७ ॥

裸形の聖仙たち、厳修する沙門、精力を上方へと転じた者、静謐で清らかな出家者は、『ブラフマン』と呼ばれる霊的住処に到達する。

Verse 48

वयं त्विह महायोगिन् भ्रमन्त: कर्मवर्त्मसु । त्वद्वार्तया तरिष्यामस्तावकैर्दुस्तरं तम: ॥ ४८ ॥ स्मरन्त: कीर्तयन्तस्ते कृतानि गदितानि च । गत्युत्स्मितेक्षणक्ष्वेलि यन्नृलोकविडम्बनम् ॥ ४९ ॥

おお大いなるヨーギーよ。たとえ私たちが業の道をさまよう束縛された魂であっても、あなたの भक्त（献身者）と共に主の御物語を聴くことによって、この渡り難い輪廻の闇を必ず越えます。

Verse 49

वयं त्विह महायोगिन् भ्रमन्त: कर्मवर्त्मसु । त्वद्वार्तया तरिष्यामस्तावकैर्दुस्तरं तम: ॥ ४८ ॥ स्मरन्त: कीर्तयन्तस्ते कृतानि गदितानि च । गत्युत्स्मितेक्षणक्ष्वेलि यन्नृलोकविडम्बनम् ॥ ४९ ॥

こうして私たちは、あなたの驚くべき御業と御言葉を常に想い、讃えて歌います。さらに、秘められた伴侶たちとの恋のリーラー、歩み、臆せぬ微笑み、まなざしと戯れ――人の営みに似ていながら世を惑わすその御遊戯を、歓喜のうちに思い起こします。

Verse 50

श्रीशुक उवाच एवं विज्ञापितो राजन् भगवान् देवकीसुत: । एकान्तिनं प्रियं भृत्यमुद्धवं समभाषत ॥ ५० ॥

シュカデーヴァ・ゴースヴァーミーは言った。パリークシット王よ、このように申し上げられると、デーヴァキーの子である至上主シュリー・クリシュナは、愛する純一の僕ウッダヴァに密かに答え始めた。