Adhyaya 67

Verse 1

श्रीराजोवाच भुयोऽहं श्रोतुमिच्छामि रामस्याद्भ‍ुतकर्मण: । अनन्तस्याप्रमेयस्य यदन्यत् कृतवान् प्रभु: ॥ १ ॥

栄光あるパリークシット王は言った。「無限にして測り知れぬ至上主、シュリー・バララーマの驚異の御業を、さらにお聞きしたい。主は他に何をなされたのか。」

Verse 2

श्रीशुक उवाच नरकस्य सखा कश्चिद् द्विविदो नाम वानर: । सुग्रीवसचिव: सोऽथ भ्राता मैन्दस्य वीर्यवान् ॥ २ ॥

シュリー・シュカデーヴァ・ゴースヴァーミーは語った。「ナラカースラの友で、ドヴィヴィダという猿がいた。彼は剛力で、マインダの兄弟、そしてスグリーヴァ王の側近の補佐役であった。」

Verse 3

सख्यु: सोऽपचितिं कुर्वन् वानरो राष्ट्रविप्लवम् । पुरग्रामाकरान् घोषानदहद् वह्निमुत्सृजन् ॥ ३ ॥

友の死を報いるため、その猿は国土を荒らし回った。火を放って、都や村、鉱山、そして牛飼いたちの集落を焼き尽くした。

Verse 4

क्व‍‍चित्स शैलानुत्पाट्य तैर्देशान् समचूर्णयत् । आनर्तान् सुतरामेव यत्रास्ते मित्रहा हरि: ॥ ४ ॥

ある時は山々を引き抜き、それで諸国を粉砕した。とりわけアーナルタの地を激しく荒らした。そこには友を討った主ハリが住まわれていたからである。

Verse 5

क्व‍‍चित् समुद्रमध्यस्थो दोर्भ्यामुत्क्षिप्य तज्जलम् । देशान् नागायुतप्राणो वेलाकूले न्यमज्जयत् ॥ ५ ॥

またある時は海のただ中に入り、両腕で海水をかき上げてかき乱した。万象にも等しい力で、沿岸の地を水没させた。

Verse 6

आश्रमानृषिमुख्यानां कृत्वा भग्नवनस्पतीन् । अदूषयच्छकृन्मूत्रैरग्नीन् वैतानिकान् खल: ॥ ६ ॥

その邪悪な猿は高徳の聖仙たちの庵の樹々をへし折り、ヴァイターニカの祭火を糞尿で汚した。

Verse 7

पुरुषान् योषितो द‍ृप्त: क्ष्माभृद्‍द्रोणीगुहासु स: । निक्षिप्य चाप्यधाच्छैलै: पेशष्कारीव कीटकम् ॥ ७ ॥

彼は驕り高ぶって男女を山峡の洞窟へ投げ込み、巨岩で入口を塞いだ。まるで蜂が小虫を閉じ込めるように。

Verse 8

एवं देशान् विप्रकुर्वन् दूषयंश्च कुलस्‍त्रिय: । श्रुत्वा सुललितं गीतं गिरिं रैवतकं ययौ ॥ ८ ॥

こうして近隣の国々を荒らし良家の女たちを汚していたドゥヴィヴィダは、ライヴァタカ山からこの上なく甘美な歌声を聞き、そこへ向かった。

Verse 9

तत्रापश्यद् यदुपतिं रामं पुष्करमालिनम् । सुदर्शनीयसर्वाङ्गं ललनायूथमध्यगम् ॥ ९ ॥ गायन्तं वारुणीं पीत्वा मदविह्वललोचनम् । विभ्राजमानं वपुषा प्रभिन्नमिव वारणम् ॥ १० ॥

そこで彼は、ヤドゥ族の主シュリー・バララーマを見た。蓮華の花輪を飾り、全身ことごとく麗しく、若い女たちの群れのただ中におられた。ヴァールニーを飲んで歌い、酔いに揺れる眼差し、身は光り輝き、まるで発情期の象のようであった。

Verse 10

तत्रापश्यद् यदुपतिं रामं पुष्करमालिनम् । सुदर्शनीयसर्वाङ्गं ललनायूथमध्यगम् ॥ ९ ॥ गायन्तं वारुणीं पीत्वा मदविह्वललोचनम् । विभ्राजमानं वपुषा प्रभिन्नमिव वारणम् ॥ १० ॥

そこで彼は、ヤドゥ族の主シュリー・バララーマを見た。蓮華の花輪を飾り、全身ことごとく麗しく、若い女たちの群れのただ中におられた。ヴァールニーを飲んで歌い、酔いに揺れる眼差し、身は光り輝き、まるで発情期の象のようであった。

Verse 11

दुष्ट: शाखामृग: शाखामारूढ: कम्पयन् द्रुमान् । चक्रे किलकिलाशब्दमात्मानं सम्प्रदर्शयन् ॥ ११ ॥

そのいたずらな猿は木の枝に登り、木々を揺らして「キラキラ」という音を立てて自分の存在を誇示した。

Verse 12

तस्य धार्ष्‍ट्यं कपेर्वीक्ष्य तरुण्यो जातिचापला: । हास्यप्रिया विजहसुर्बलदेवपरिग्रहा: ॥ १२ ॥

バラデーヴァ卿の配偶者たちは、猿の無礼な振る舞いを見て笑い出した。彼女たちは結局のところ、冗談が好きで陽気な若い娘たちだったのだ。

Verse 13

ता हेलयामास कपिर्भ्रूक्षेपैर्सम्मुखादिभि: । दर्शयन् स्वगुदं तासां रामस्य च निरीक्षित: ॥ १३ ॥

バララーマ卿が見ている前でさえ、ドゥヴィヴィダは眉毛で奇妙な仕草をし、彼女たちの目の前に来て、肛門を見せつけて少女たちを侮辱した。

Verse 14

तं ग्राव्णा प्राहरत् क्रुद्धो बल: प्रहरतां वर: । स वञ्चयित्वा ग्रावाणं मदिराकलशं कपि: ॥ १४ ॥ गृहीत्वा हेलयामास धूर्तस्तं कोपयन् हसन् । निर्भिद्य कलशं दुष्टो वासांस्यास्फालयद् बलम् । कदर्थीकृत्य बलवान् विप्रचक्रे मदोद्धत: ॥ १५ ॥

戦士の中で最も優れたバララーマ卿は怒って岩を投げつけたが、狡猾な猿は岩をかわし、卿の酒壺を掴んだ。笑いと嘲笑でバララーマ卿をさらに激怒させ、邪悪なドゥヴィヴィダは壺を割り、少女たちの衣服を引っ張って卿をさらに侮辱した。こうして、偽りの誇りに膨れ上がった強力な猿は、シュリー・バララーマを侮辱し続けた。

Verse 15

तं ग्राव्णा प्राहरत् क्रुद्धो बल: प्रहरतां वर: । स वञ्चयित्वा ग्रावाणं मदिराकलशं कपि: ॥ १४ ॥ गृहीत्वा हेलयामास धूर्तस्तं कोपयन् हसन् । निर्भिद्य कलशं दुष्टो वासांस्यास्फालयद् बलम् । कदर्थीकृत्य बलवान् विप्रचक्रे मदोद्धत: ॥ १५ ॥

戦士の中で最も優れたバララーマ卿は怒って岩を投げつけたが、狡猾な猿は岩をかわし、卿の酒壺を掴んだ。笑いと嘲笑でバララーマ卿をさらに激怒させ、邪悪なドゥヴィヴィダは壺を割り、少女たちの衣服を引っ張って卿をさらに侮辱した。こうして、偽りの誇りに膨れ上がった強力な猿は、シュリー・バララーマを侮辱し続けた。

Verse 16

तं तस्याविनयं द‍ृष्ट्वा देशांश्च तदुपद्रुतान् । क्रुद्धो मुषलमादत्त हलं चारिजिघांसया ॥ १६ ॥

その猿の無礼と周辺諸国に及ぼした乱れを見て、主バララーマは憤怒し、敵を討たんと決して、棍棒ムシャラと鋤の武器ハラを取り上げられた。

Verse 17

द्विविदोऽपि महावीर्य: शालमुद्यम्य पाणिना । अभ्येत्य तरसा तेन बलं मूर्धन्यताडयत् ॥ १७ ॥

大勇のドゥヴィヴィダも戦いに進み出た。片手でシャーラ樹を引き抜き、猛然とバララーマに突進して、その幹で御頭を打った。

Verse 18

तं तु सङ्कर्षणो मूर्ध्‍नि पतन्तमचलो यथा । प्रतिजग्राह बलवान् सुनन्देनाहनच्च तम् ॥ १८ ॥

しかし主サンカルシャナは山のように微動だにせず、頭上に落ちる幹を受け止め、ついで『スナンダ』と名づけられた棍棒でドゥヴィヴィダを打った。

Verse 19

मूषलाहतमस्तिष्को विरेजे रक्तधारया । गिरिर्यथा गैरिकया प्रहारं नानुचिन्तयन् ॥ १९ ॥ पुनरन्यं समुत्क्षिप्य कृत्वा निष्पत्रमोजसा । तेनाहनत् सुसङ्‌क्रु‌द्धस्तं बल: शतधाच्छिनत् ॥ २० ॥ ततोऽन्येन रुषा जघ्ने तं चापि शतधाच्छिनत् ॥ २१ ॥

主の棍棒に頭蓋を打たれたドゥヴィヴィダは、噴き出す血潮により、赤土で彩られた山のように映えた。傷を顧みず、彼はさらに木を引き抜き、力任せに葉を払い落として主を打った。すると激怒したバララーマはそれを百々に砕いた。彼がまた別の木で憤然と打ちかかると、それも主は百々に打ち砕かれた。

Verse 20

मूषलाहतमस्तिष्को विरेजे रक्तधारया । गिरिर्यथा गैरिकया प्रहारं नानुचिन्तयन् ॥ १९ ॥ पुनरन्यं समुत्क्षिप्य कृत्वा निष्पत्रमोजसा । तेनाहनत् सुसङ्‌क्रु‌द्धस्तं बल: शतधाच्छिनत् ॥ २० ॥ ततोऽन्येन रुषा जघ्ने तं चापि शतधाच्छिनत् ॥ २१ ॥

主の棍棒に頭蓋を打たれたドゥヴィヴィダは、噴き出す血潮により、赤土で彩られた山のように映えた。傷を顧みず、彼はさらに木を引き抜き、力任せに葉を払い落として主を打った。すると激怒したバララーマはそれを百々に砕いた。彼がまた別の木で憤然と打ちかかると、それも主は百々に打ち砕かれた。

Verse 21

मूषलाहतमस्तिष्को विरेजे रक्तधारया । गिरिर्यथा गैरिकया प्रहारं नानुचिन्तयन् ॥ १९ ॥ पुनरन्यं समुत्क्षिप्य कृत्वा निष्पत्रमोजसा । तेनाहनत् सुसङ्‌क्रु‌द्धस्तं बल: शतधाच्छिनत् ॥ २० ॥ ततोऽन्येन रुषा जघ्ने तं चापि शतधाच्छिनत् ॥ २१ ॥

主の棍棒が頭蓋を打つと、ドゥヴィヴィダは血潮の流れにより、赤土で彩られた山のように輝いた。傷を顧みず、彼は別の木を根こそぎ引き抜き、荒々しい力で葉を払い落として、再びシュリー・バララーマに打ちかかった。激怒したバララーマはその木を百々に砕き、さらに彼が別の木で怒りの一撃を放つと、主はそれもまた百片に打ち砕かれた。

Verse 22

एवं युध्यन् भगवता भग्ने भग्ने पुन: पुन: । आकृष्य सर्वतो वृक्षान् निर्वृक्षमकरोद् वनम् ॥ २२ ॥

このように主と戦い、投げつける木々がそのたびに打ち砕かれると、ドゥヴィヴィダは四方から木を引き抜き続け、ついには森を木一本ない姿にしてしまった。

Verse 23

ततोऽमुञ्चच्छिलावर्षं बलस्योपर्यमर्षित: । तत्सर्वं चूर्णयामास लीलया मुषलायुध: ॥ २३ ॥

怒りに燃えた猿はバララーマの上に石の雨を降らせたが、棍棒を携える主はそれらを易々と、まるで神聖な戯れのように粉砕された。

Verse 24

स बाहू तालसङ्काशौ मुष्टीकृत्य कपीश्वर: । आसाद्य रोहिणीपुत्रं ताभ्यां वक्षस्यरूरुजत् ॥ २४ ॥

すると猿の王ドゥヴィヴィダは、椰子の幹ほどの腕の先で拳を固く握り、ローヒニーの御子シュリー・バララーマの前に迫って、その拳で主の胸を打ちつけた。

Verse 25

यादवेन्द्रोऽपि तं दोर्भ्यां त्यक्त्वा मुषललाङ्गले । जत्रावभ्यर्दयत्क्रुद्ध: सोऽपतद् रुधिरं वमन् ॥ २५ ॥

そこで憤ったヤーダヴァ族の主は、棍棒と鋤を投げ置き、素手でドゥヴィヴィダの鎖骨を強打された。猿は血を吐きながら地に倒れ伏した。

Verse 26

चकम्पे तेन पतता सटङ्क: सवनस्पति: । पर्वत: कुरुशार्दूल वायुना नौरिवाम्भसि ॥ २६ ॥

クル族の虎よ！彼が倒れ落ちると、ライヴァタカ山は岩壁と樹々を伴って震え、海で風に揺さぶられる舟のようであった。

Verse 27

जयशब्दो नम:शब्द: साधु साध्विति चाम्बरे । सुरसिद्धमुनीन्द्राणामासीत् कुसुमवर्षिणाम् ॥ २७ ॥

天上では、神々とシッダ、偉大な聖仙たちが「勝利あれ！礼拝します！善いぞ、善いぞ！」と叫び、主に花の雨を降らせた。

Verse 28

एवं निहत्य द्विविदं जगद्‍व्य‌‍‍तिकरावहम् । संस्तूयमानो भगवान् जनै: स्वपुरमाविशत् ॥ २८ ॥

このように全世界を乱したドゥヴィヴィダを討ち、主は人々の賛歌に讃えられながら都へと帰還された。