Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Balarāma Slays the Ape Dvivida

Dvivida-vadha

तं ग्राव्णा प्राहरत् क्रुद्धो बल: प्रहरतां वर: । स वञ्चयित्वा ग्रावाणं मदिराकलशं कपि: ॥ १४ ॥ गृहीत्वा हेलयामास धूर्तस्तं कोपयन् हसन् । निर्भिद्य कलशं दुष्टो वासांस्यास्फालयद् बलम् । कदर्थीकृत्य बलवान् विप्रचक्रे मदोद्धत: ॥ १५ ॥

taṁ grāvṇā prāharat kruddho balaḥ praharatāṁ varaḥ sa vañcayitvā grāvāṇaṁ madirā-kalaśaṁ kapiḥ

戦士の中で最も優れたバララーマ卿は怒って岩を投げつけたが、狡猾な猿は岩をかわし、卿の酒壺を掴んだ。笑いと嘲笑でバララーマ卿をさらに激怒させ、邪悪なドゥヴィヴィダは壺を割り、少女たちの衣服を引っ張って卿をさらに侮辱した。こうして、偽りの誇りに膨れ上がった強力な猿は、シュリー・バララーマを侮辱し続けた。

तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
ग्राव्णाwith a stone
ग्राव्णा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootग्रावन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
प्राहरत्struck
प्राहरत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√हृ/हर् (धातु; हरणे/प्रहरणे, उपसर्गः प्र-)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
क्रुद्धःangry
क्रुद्धः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootक्रुद्ध (कृदन्त; √क्रुध्-कोपे)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त
बलःBala (Balarāma)
बलः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (बलः = बलदेवः)
प्रहरताम्of the strikers
प्रहरताम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeVerb
Root√हृ/हर् (धातु; प्रहरणे, उपसर्गः प्र-)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ) ‘प्रहरत्’ इत्यस्य षष्ठी-बहुवचन (Genitive plural) रूपम्; ‘प्रहरताम्’ = of those who strike
वरःthe best
वरः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
वञ्चयित्वाhaving deceived/evaded
वञ्चयित्वा:
Kriya (क्रिया; पूर्वकर्म)
TypeVerb
Root√वञ्च् (धातु; वञ्चने, णिच् causative)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive)
ग्रावाणम्the stone
ग्रावाणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootग्रावन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
मदिरा-कलशम्a pot of liquor
मदिरा-कलशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमदिरा (प्रातिपदिक) + कलश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मदिरायाः कलशः)
कपिःthe monkey
कपिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकपि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
B
Balarāma
D
Dvivida

FAQs

The verse refers to Dvivida, a powerful monkey who opposed the Lord’s devotees and created disturbance; here he dodges Balarāma’s stone and grabs a liquor pot.

Because Dvivida was acting as a violent troublemaker and offender; Balarāma confronts him to protect dharma and stop the disruption caused by his arrogance.

It highlights that arrogance and mischief may look clever temporarily, but divine justice and dharma ultimately prevail; devotees should avoid intoxication, offense, and disruptive pride.