Varaha Purana 116.12: Adhyaya 116, Shloka 12

An Exposition on the Causes of Happiness and Suffering

Devanagari script

तस्य देवा न चाश्नन्ति ततो दुःखतरं नु किम् ।। असन्तुष्टस्तु वैषम्ये परदाराभिमर्शकः

Recitation with translationVaraha Purana 116.12

Transliteration

tasya devā na cāśnanti tato duḥkhataraṃ nu kim || asantuṣṭas tu vaiṣamye paradārābhimarśakaḥ

Translation

Terhadap orang demikian para dewa tidak turut menikmati—apakah yang lebih menyakitkan daripada itu? Dan (orang yang) tidak puas, memihak dalam ketidakadilan, serta melanggar kehormatan istri orang lain…

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• देवाः: the gods
• देवाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• न: not
• न: Pratiṣedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्ययम्

• च: and
• च: Sambandha (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम्

• अश्नन्ति: eat
• अश्नन्ति: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अश् (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• ततः: therefore/from that
• ततः: Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; हेत्वर्थे/अपादानार्थे

• दुःखतरम्: more painful
• दुःखतरम्: Viśeṣaṇa (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: दुःखतर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; comparative

• नु: indeed/then
• नु: Prayojaka particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: नु (अव्यय)
• Form: निपातः; प्रश्न/बलार्थक

• किम्: what?
• किम्: Predicate (विधेय)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• असन्तुष्टः: unsatisfied
• असन्तुष्टः: Karta (कर्ता) / Viśeṣaṇa (विशेषणम्) (implicit ‘he who is…’)
• Type: Adjective
• Root: असन्तुष्ट (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; नञ्-पूर्वक क्त-प्रत्ययान्त (√तुष् ‘to be satisfied’)

• तु: but/indeed
• तु: Prayojaka particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अवधारण/विरोधार्थक

• वैषम्ये: in partiality/inequity
• वैषम्ये: Adhikaraṇa (अधिकरणम्)
• Type: Noun
• Root: वैषम्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), एकवचनम्

• परदाराभिमर्शकः: one who touches/approaches others' wives
• परदाराभिमर्शकः: Karta (कर्ता) / Apposition (विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: पर + दार + अभिमर्शक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः: परेषां दाराः (परदार) तेषाम् अभिमर्शकः (षष्ठी-तत्पुरुष)

Speaker

Varāha

Tags

• Classical Literature
• Purāṇic Ethics
• Dharma Discourse

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It reflects a moral economy motif in Purāṇic texts, where ethical breaches disrupt reciprocity between humans and the divine order.

Which geographic location is identified?

No geographic location is identified.

What is the primary ethical instruction?

Cultivate contentment and fairness, and avoid sexual misconduct framed here as violation of another’s spouse.