Adhyaya 47

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । महाकालस्य माहात्म्यं विस्तरेण महामते । अस्माकं सूतज ब्रूहि सर्वं वेत्ति यतो भवान्

Para resi berkata: “Wahai yang berhikmat agung, jelaskanlah kepada kami secara terperinci kemuliaan Mahākāla. Wahai putra Sūta, terangkanlah semuanya, sebab engkau mengetahui segalanya.”

Verse 2

सूत उवाच । आसीत्पूर्वं महीपाल इक्ष्वाकुकुलनन्दनः । रुद्रसेन इति ख्यातः सर्वशत्रुनिषूदनः

Sūta berkata: “Dahulu ada seorang raja, penguasa bumi, kebanggaan wangsa Ikṣvāku, termasyhur bernama Rudrasena—pembinas a segala musuh.”

Verse 3

समुद्र इव गांभीर्ये सौम्यत्वे शशिसंनिभः । वीर्ये यथा सहस्राक्षो रूपे कन्दर्पसन्निभः

Dalam kewibawaan ia sedalam samudra, dalam kelembutan laksana rembulan; dalam keberanian bagaikan Indra bermata seribu, dan dalam rupa sebanding dengan Kandarpa (Kāmadeva).

Verse 4

तस्य कांतीति विख्याता पुरी सर्वगुणान्विता । राजधान्यभवच्छ्रेष्ठा प्रोच्चप्राकारतोरणा

Kotanya yang termasyhur bernama Kāntī, berhias segala keutamaan. Ia menjadi yang utama di antara ibu kota, dengan benteng tinggi dan gerbang-gerbang megah.

Verse 5

तथैवासीत्प्रिया तस्य भार्या परमसंमता । ख्याता पद्मवतीनाम रूपौदार्य गुणान्विता

Demikian pula, ia memiliki seorang istri tercinta yang sangat dimuliakan, termasyhur bernama Padmavatī, berhias kecantikan, keluhuran hati, dan sifat-sifat mulia.

Verse 6

स तया सहितो राजा वैशाख्या दिवसे सदा । समभ्येति निजस्थानात्सैन्येनाल्पेन संवृतः

Bersama sang permaisuri, raja itu senantiasa berangkat pada suatu hari di bulan Vaiśākha, keluar dari kediamannya sendiri, dikelilingi hanya oleh rombongan kecil.

Verse 7

चमत्कारपुरे क्षेत्रे पीठे तत्र द्विजोत्तमाः । महाकालस्य देवस्य पुरतो रात्रिजागरम् । करोति श्रद्धया युक्तः सभार्यः स महीपतिः

Wahai yang terbaik di antara para dwija, di sana—pada pīṭha suci di kṣetra Camatkārapura—raja itu, bersama istrinya, melaksanakan jagaran semalam suntuk di hadapan Dewa Mahākāla, penuh śraddhā.

Verse 8

उपवासपरो भूत्वा ध्यायमानो महेश्वरम् । गीतवाद्येन हृद्येन नृत्येन द्विजसत्तमाः । धर्माख्यानेन विप्राणां वेदाध्ययनविस्तरैः

Dengan berpuasa dan bermeditasi pada Maheśvara, wahai brāhmaṇa terbaik, (jagaran itu) disemarakkan oleh nyanyian dan alat musik yang merdu, tarian, pembacaan kisah dharma oleh para brāhmaṇa, serta pengkajian dan pelantunan Veda yang luas.

Verse 9

ततः प्रातः समुत्थाय स्नात्वा धौतांबरः शुचिः । ददौ दानानि विप्रेभ्यस्तपस्विभ्यो विशेषतः

Kemudian, pagi-pagi ia bangun, mandi, mengenakan pakaian yang telah dicuci bersih, dan dalam kesucian ia memberikan dana—terutama kepada para brāhmaṇa dan para tapasvin (pertapa).

Verse 10

दीनांधकृपणेभ्यश्च तथान्येभ्यः सहस्रशः । वर्षेवर्षे सदैवं स समभ्येत्य महीपतिः । वैशाख्यां जागरं तस्य देवस्य पुरतोऽकरोत्

Ia pun memberi derma kepada kaum papa, orang buta, dan yang melarat, serta kepada ribuan lainnya. Demikianlah, tahun demi tahun sang raja datang dan pada bulan Waiśākha melaksanakan jagaran—berjaga semalam suntuk—di hadapan Tuhan itu.

Verse 11

यथायथा स भूपालः कुरुते रात्रिजागरम् । महाकालाग्रतस्तस्य तथा वृद्धिः प्रजायते

Sejauh mana sang raja melakukan jagaran semalam suntuk di hadapan Mahākāla, sejauh itu pula kemakmurannya bertambah; sebab semuanya dilakukan dalam hadirat Mahākāla.

Verse 12

शत्रवो विलयं यांति लक्ष्मीर्वृद्धिं प्रगच्छति । एकदा स समायातस्तत्र यावन्महीपतिः

Musuh-musuhnya menuju kebinasaan, dan Lakṣmī—kemakmuran—kian bertambah. Pada suatu ketika, sang raja pun datang ke sana, ke tempat suci itu.

Verse 13

तत्रैव दिवसे तावन्महाकालस्य चाग्रतः । अपश्यद्ब्राह्मणश्रेष्ठान्नानादिग्भ्यः समागतान्

Pada hari itu juga, di sana, di hadapan Mahākāla, ia melihat para brāhmaṇa terunggul yang telah berkumpul dari berbagai penjuru.

Verse 14

वेदाध्ययनसंपन्नान्व्रतनिष्ठापरायणान् । एके तत्र कथाश्चक्रुः सुपुण्या ब्राह्मणोत्तमाः

Mereka sempurna dalam pembelajaran Weda dan teguh dalam laku tapa-brata. Di sana, beberapa brāhmaṇa utama yang amat berpahala memulai perbincangan kisah-kisah suci (dharmakathā).

Verse 15

राजर्षीणां पुराणानां देवर्षीणां तथा परे । तीर्थानां च तथा चान्ये ब्रह्मर्षीणां तथा परे । यज्ञानां सागराणां च द्वीपानां च मनोहराः

Sebagian menuturkan para raja-ṛṣi dan kisah-kisah Purāṇa; yang lain membicarakan para dewa-ṛṣi. Ada yang menguraikan kemuliaan tīrtha, ada pula tentang para brahmarṣi—serta kisah-kisah memikat mengenai yajña, samudra, dan pulau-pulau yang elok.

Verse 16

अथ तान्पृथिवीपालः स प्रणम्य यथाक्रमम् । उपविष्टः सभामध्ये तैः सर्वैश्चाभिनंदितः

Kemudian sang raja, pelindung bumi, bersujud memberi hormat kepada mereka menurut urutan, lalu duduk di tengah sidang; dan mereka semua menyambutnya dengan penghormatan.

Verse 17

कस्मिंश्चिदथ संप्राप्ते कथांते ते मुनीश्वराः । पप्रच्छुर्भूमिपालं तु कौतूहलसमन्विताः

Kemudian, ketika pembicaraan sampai pada suatu titik, para muni-īśvara itu—dipenuhi rasa ingin tahu—mengajukan pertanyaan kepada sang raja.

Verse 18

वैशाखीदिवसे राजंस्त्वं सदाभ्येत्य दूरतः । वर्षेवर्षेऽस्य देवस्य पुरतो रात्रिजागरम्

“Wahai Raja, pada hari Vaiśākhī engkau senantiasa datang meski dari jauh; tahun demi tahun, di hadapan dewa ini engkau menjalani jagaran, berjaga semalam suntuk.”

Verse 19

प्रकरोषि प्रयत्नेन त्यक्त्वान्याः सकलाः क्रियाः । स्नानदानादिका याश्च निर्दिष्टाः शास्त्रचिंतकैः

“Engkau melaksanakannya dengan sungguh-sungguh, meninggalkan segala upacara lainnya—bahkan mandi suci, sedekah, dan amalan lain yang ditetapkan oleh para penimbang śāstra.”

Verse 20

न ते यदि रहस्यं स्यात्तदाऽशेषं प्रकीर्तय । नूनं त्वं वेत्सि तत्सर्वं यत्फलं रात्रिजागरे

Jika hal ini bukan rahasia bagimu, maka nyatakanlah seluruhnya. Sungguh engkau mengetahui sepenuhnya buah pahala yang diperoleh dari berjaga semalam suntuk (rātri-jāgara).

Verse 22

अहमासं वणिग्जात्या पुरा वै वैदिशे पुरे । निर्धनो बंधुभिर्मुक्तः परिभूतः पदेपदे

Dahulu, di kota Vidiśā, aku terlahir dalam keluarga pedagang. Namun aku miskin—ditinggalkan sanak saudara dan dihina pada setiap langkah.

Verse 23

कस्यचित्त्वथ कालस्य भगवान्पाकशासनः । वैदिशे नाकरोद्वृष्टिं सप्त वर्षाणि पंच च

Kemudian, untuk suatu masa, Bhagavān Pākaśāsana (Indra) tidak menurunkan hujan di Vidiśā—selama tujuh tahun dan lima tahun lagi.

Verse 24

ततो वृष्टिनिरोधेन सर्वे लोकाः क्षुधार्द्दिताः । अन्नाभावान्मृताः केचित्केचिद्देशांतरे गताः

Lalu, karena hujan tertahan, semua orang tersiksa oleh lapar. Sebagian mati karena ketiadaan makanan, sementara yang lain pergi ke negeri-negeri jauh.

Verse 25

ततोऽहं स्वां समादाय पत्नीं क्षुत्क्षामगात्रिकाम् । अश्रुपूर्णमुखीं दीनां प्रस्खलन्तीं पदेपदे

Lalu aku membawa istriku bersamaku—tubuhnya kurus karena lapar, wajahnya penuh air mata; lemah dan papa, tersandung pada setiap langkah.

Verse 26

सौराष्ट्रं मनसि ध्यात्वा प्रस्थितस्तदनन्तरम् । सुभिक्षं लोकतः श्रुत्वा जीवनाय द्विजोत्तमाः

Dengan merenungkan Saurāṣṭra dalam batin, aku segera berangkat; dari orang-orang kudengar di sana ada kelimpahan, agar kami dapat bertahan hidup, wahai yang terbaik di antara kaum dwija.

Verse 27

क्रमेण गच्छमानोऽथ भिक्षान्नकृतभोजनः । आनर्तविषयं प्राप्तश्चमत्कारपुरांतिके

Lalu aku melanjutkan perjalanan perlahan-lahan, menyantap makanan dari sedekah; dan sampailah aku di wilayah Ānarta, dekat kota bernama Camatkāra.

Verse 28

तत्र रम्यं मया दृष्टं पद्मिनीखण्डमंडितम् । सरः स्वच्छोदकापूर्णं जलपक्षिभिरावृतम्

Di sana kulihat sebuah telaga yang elok, berhias rumpun-rumpun teratai; penuh air jernih dan diselimuti burung-burung air.

Verse 29

ततोऽहं तत्समासाद्य स्नातः शीतेन वारिणा । क्षुधार्तश्च तृषार्तश्च श्रमार्तश्च विशेषतः

Setelah mendekati telaga itu, aku mandi dengan airnya yang sejuk; meski aku tersiksa oleh lapar, dilanda dahaga, dan terutama sangat letih.

Verse 30

अथाहं भार्यया प्रोक्तो गृहाणेश जलाशयात् । जलजानि क्रयार्थाय येन स्यादद्य भोजनम्

Kemudian istriku berkata: “Wahai tuan, petiklah teratai yang lahir dari air dari telaga ini; agar dapat kita jual dan hari ini memperoleh makanan.”

Verse 32

ततो मया गृहीतानि पद्मानि द्विजसत्तमाः । विक्रयार्थं प्रभूतानि वाच्छमानेन भोजनम्

Maka aku, wahai yang terbaik di antara para dwija, mengumpulkan banyak bunga teratai; demi memperoleh makanan, aku berniat menjualnya.

Verse 33

चमत्कारपुरं प्राप्य ततोऽहं द्विजसत्तमाः । भ्रांतस्त्रिकेषु सर्वेषु चत्वरेषु गृहेषु च

Setibanya di kota bernama Camatkārapura, wahai yang terbaik di antara para brāhmaṇa, aku mengembara ke mana-mana—di persimpangan, di alun-alun, bahkan dari rumah ke rumah.

Verse 34

न कश्चित्प्रतिगृह्णाति तानि पद्मानि मानवः । मम भाग्यवशाल्लोको जातः क्रयपराङ्मुखः

Tak seorang pun mau menerima bunga-bunga teratai itu; karena nasib burukku, orang-orang menjadi enggan untuk membeli.

Verse 35

अथ क्षुत्क्षामकण्ठस्य श्रांतस्य मम भास्करः । अस्ताचलमनुप्राप्तः संध्याकालस्ततोऽभवत्

Kemudian, ketika tenggorokanku kering karena lapar dan letih, aku pun menjadi lemah; matahari mencapai gunung di barat, dan tibalah waktu senja.

Verse 36

ततो वैराग्यमापन्नः सुप्तोऽहं भग्नमंदिरे । तानि पद्मानि भूपृष्ठे निधाय सह भार्यया

Lalu, diliputi vairāgya (ketidakmelekatan), aku tertidur di sebuah kuil yang runtuh; bunga-bunga teratai itu kutaruh di tanah, bersama istriku.

Verse 37

अथार्धरात्रे संप्राप्ते श्रुतो गीतध्वनिर्मया । ततश्च चिंतितं चित्ते जागरोऽयमसंशयम्

Ketika tengah malam tiba, kudengar gema nyanyian; lalu kupikir dalam hati: “Ini sungguh jāgara, malam berjaga.”

Verse 38

तस्माद्गच्छामि चेत्कश्चित्पद्मान्येतानि मे नरः । मूल्येन प्रतिगृह्णाति भोजनं जायते ततः

Maka aku akan pergi—bila ada orang menerima teratai ini dariku dengan suatu harga, dari situlah makanan akan didapat.

Verse 39

एवं विनिश्चयं कृत्वा पद्मान्यादाय सत्वरम् । सभार्यः प्रस्थितस्तत्र यत्र गीतस्य निःस्वनः

Setelah menetapkan demikian, segera kuambil teratai itu; bersama istriku aku berangkat ke arah tempat asal gema nyanyian itu.

Verse 40

ततश्चायतने तस्मिन्प्राप्तोऽहं मुनिपुंगवाः । अपश्यं देवदेवेशं महाकालं प्रपूजितम् । अग्रस्थितैर्द्विजश्रेष्ठैर्जपगीतपरायणैः

Kemudian, setelah tiba di tempat suci itu, wahai para resi utama, aku melihat Mahākāla—Tuhan para dewa—dipuja menurut tata-vidhi; di depan berdiri para brāhmaṇa mulia, tekun dalam japa dan kidung suci.

Verse 41

एके नृत्यं प्रकुर्वंति गीतमन्ये जपं परे । अन्ये होमं द्विजश्रेष्ठा धर्माख्यानमथापरे

Sebagian menari, sebagian melantunkan nyanyian, sebagian tekun dalam japa; yang lain, wahai brāhmaṇa terbaik, melakukan homa, dan yang lain lagi membacakan ajaran serta kisah-kisah dharma.

Verse 42

ततः कश्चिन्मया पृष्टः क्रियते जागरोऽत्र किम् । क एते जागरासक्ता लोकाः कीर्तय मे द्रुतम्

Lalu aku bertanya kepada seseorang: “Mengapa di sini diadakan jagaran (jaga malam suci)? Siapakah orang-orang yang tekun dalam jagaran ini? Segera ceritakan kepadaku.”

Verse 43

तेनोक्तमेष देवस्य महाकालस्य जागरः । क्रियते ब्राह्मणैर्भक्त्या उपवासपरायणैः

Ia menjawab: “Inilah jagaran bagi Dewa Mahākāla. Para brāhmaṇa melaksanakannya dengan bhakti, teguh dalam upavāsa (puasa).”

Verse 44

अद्य पुण्यतिथिर्नाम वैशाखी पुण्यदा परा । यस्यामस्य पुरो भक्त्या नरः कुर्यात्प्रजागरम् । महाकालस्य देवस्य सौख्यं प्राप्नोत्यसंशयम्

Ia berkata: “Hari ini adalah tithi suci bernama Vaiśākhī, yang amat memberi pahala. Pada hari ini, siapa pun yang berjaga semalam dengan bhakti di hadapan Dewa Mahākāla, niscaya memperoleh anugerah dan kesejahteraan.”

Verse 45

संति पद्मानि मे यच्छ मूल्यमादाय भद्रक । भोजनार्थमहं दद्मि कलधौतपलत्रयम्

“Aku memiliki bunga teratai; wahai orang baik, berikanlah kepadaku dan ambillah harganya. Untuk makanan, akan kuberikan tiga pala emas.”

Verse 46

ततोऽवधारितं चित्ते मया ब्राह्मणसत्तमाः । पूजयामि महाकालं पद्मैरेतैः सुरेश्वरम्

Kemudian aku menetapkan dalam hati, wahai brāhmaṇa terbaik: “Dengan teratai-teratai ini akan kupuja Mahākāla, Īśvara para dewa.”

Verse 47

न मया सुकृतं किंचिदन्यदेहांतरे कृतम् । नियतं तेन संभूत इत्थंभूतोऽस्मि दुर्गतः

Aku tidak melakukan satu pun perbuatan kebajikan pada kelahiran-kelahiran terdahulu. Pastilah karena itu aku jatuh ke keadaan ini—terjerumus dalam kemalangan.

Verse 48

परं क्षुत्क्षामकंठेयं भार्या मे प्रियवादिनी । अन्नाभावान्न संदेहः प्रातर्यास्यति संक्षयम्

Lebih buruk lagi, istriku yang bertutur manis—tenggorokannya kering dan lemah karena lapar. Karena tiada makanan, tak diragukan ia akan merana hingga menyusut sebelum pagi.

Verse 49

एवं चिंतयमानस्य मम सा दयिता ततः । प्रोवाच मधुरं वाक्यं विनयावनता स्थिता

Ketika aku merenung demikian, kekasihku lalu berdiri dengan kepala tertunduk penuh hormat, dan mengucapkan kata-kata yang lembut.

Verse 50

मा नाथ कुरु पद्मानां विक्रयं धनलोभतः । कुरुष्व च हितं वाक्यं यत्ते वक्ष्यामि सांप्रतम्

Wahai tuanku, jangan menjual bunga teratai karena loba harta. Lakukanlah yang sungguh membawa kebaikan—dengarkanlah apa yang akan kukatakan sekarang.

Verse 51

उपवासो बलाज्जातः सस्याभावादसंशयम् । अस्माकं जागरं चापि भविष्यति बुभुक्षया

Karena tiada biji-bijian, tanpa ragu puasa menimpa kami seakan dipaksa. Dan karena lapar pula, berjaga di malam hari pun akan terjadi.

Verse 52

तत्रोभाभ्यां कृतं स्नानं दिवा सरसि शोभने । घर्मार्त्ताभ्यां श्रमार्त्ताभ्यां कृतदेवार्चनं तथा

Di sana keduanya mandi pada siang hari di telaga yang indah; meski tersiksa oleh panas dan letih, mereka tetap melakukan pemujaan (arcana) kepada Dewa.

Verse 53

तस्माद्देवं महाकालं पूजयामोऽधुना वयम् । पद्मैरेतैः परं श्रेय आवयोर्येन जायते

Karena itu, marilah sekarang kita memuja Dewa Mahākāla. Dengan mempersembahkan bunga-bunga teratai ini, kebajikan tertinggi dan keberuntungan suci akan terbit bagi kita berdua.

Verse 54

राजोवाच । उभाभ्यामथ हृष्टाभ्यां पूजितोऽयं महेश्वरः । तैः पद्मैः सत्त्वमास्थाय कृत्वा पूजां द्विजोत्तमाः

Sang Raja berkata: “Wahai brahmana terbaik, kemudian keduanya dengan hati bersukacita memuja Maheśvara ini. Dengan bunga-bunga teratai itu, berpegang pada kemurnian dan keteguhan, mereka menunaikan pemujaan.”

Verse 55

क्षुत्पीडया समायाता नैव निद्रा कथंचन । स्वल्पापि मंदिरे चात्र स्थितयोर्हरसन्निधौ

Dihimpit derita lapar, tidur sama sekali tidak datang kepada kami—bahkan sedikit pun—selama kami tinggal di sini di dalam mandir, di hadirat Hara (Śiva).

Verse 56

ततः प्रभातसमये प्रोद्गते रविमंडले । मृतोऽहं क्षुधयाविष्टः स्थानेऽत्रैव द्विजोत्तमाः

Kemudian pada waktu fajar, ketika cakra matahari telah terbit, aku mati tepat di sini, di tempat ini juga, dikuasai oleh lapar—wahai brahmana terbaik.

Verse 57

अथ सा दयिता मह्यं तदादाय कलेवरम् । हर्षेण महताविष्टा प्रविष्टा हव्यवाहनम्

Lalu kekasihku mengangkat jasadku itu, dan dengan sukacita yang agung ia memasuki api yajña, Havyavāhana.

Verse 58

तत्प्रभावादहं जातः कांतीनाथो महीपतिः । दशार्णाधिपतेः कन्या सापि जातिस्मरा सती

Oleh daya itu pula aku terlahir sebagai Kāṃtīnātha, penguasa bumi; dan ia pun terlahir sebagai putri raja Daśārṇa—seorang satī yang suci, serta mengingat kelahiran lampau.

Verse 59

ततः स्वयंवरं प्राप्ता मां विज्ञाय निजं पतिम् । मयापि सैव विज्ञाय पूर्वपत्नी समाहृता

Kemudian, ketika ia tiba pada svayaṃvara, ia mengenaliku sebagai suaminya sendiri dan memilihku; dan aku pun mengenalinya sebagai istri dari kehidupan lampau, lalu menerimanya sebagai permaisuri.

Verse 60

एतस्मात्कारणादस्य महाकालस्य जागरम् । वर्षेवर्षे च वैशाख्यां करोमि द्विजसत्तमाः

Karena sebab inilah, wahai para brāhmaṇa terbaik, setiap tahun pada bulan Vaiśākha aku melaksanakan jāgaraṇa, berjaga semalam bagi Mahākāla.

Verse 61

अनया प्रियया सार्धं पुष्पधूपानुलेपनैः । पूजयित्वा महाकालं सत्यमेतन्मयोदितम्

Bersama kekasih ini, setelah memuja Mahākāla dengan bunga, dupa, dan baluran wewangian suci, aku menyatakan: inilah kebenaran.

Verse 62

कृतो विप्रा मया त्वेष स तदा रात्रिजागरः । यथाप्येतत्फलं जातं देवस्यास्य प्रभावतः

Wahai para brāhmana, sungguh pada waktu itu aku telah melakukan jagaran (berjaga semalam); dan demikianlah buah ini terwujud—oleh daya pengaruh dewa ini sendiri.

Verse 63

अधुना श्रद्धया युक्तो यथोक्तविधिना ततः । यत्करोमि न जानामि किं मे संयच्छते फलम्

Kini, berbekal śraddhā dan menurut tata cara yang telah ditetapkan, aku melakukan ini; namun aku tidak mengetahui buah apakah yang akan dianugerahkan kepadaku.

Verse 64

एतद्वः सर्वमाख्यातं मया सत्यं द्विजोत्तमाः । येन सत्येन तेनैष महाकालः प्रसीदतु

Wahai para dvijottama, semuanya telah kukisahkan kepada kalian dengan sebenar-benarnya; oleh kebenaran itu semoga Mahākāla ini berkenan.

Verse 65

सूत उवाच । एतच्छ्रुत्वा द्विजश्रेष्ठा विस्मयोत्फुल्ललोचनाः । प्रचक्रुर्जपतेस्तस्य साधुवादाननेकशः

Sūta berkata: Mendengar hal itu, para brāhmana terkemuka—mata mereka terbuka karena takjub—berulang kali mengucapkan banyak pujian kepada raja itu, sang pelantun japa.

Verse 66

ब्राह्मणा ऊचुः । सत्यमुक्तं महीपाल त्वयैतदखिलं वचः । महाकालप्रसादेन न किंचिद्दुर्लभं भुवि

Para brāhmana berkata: Wahai mahīpāla, seluruh ucapan ini telah engkau sampaikan dengan benar. Dengan prasāda Mahākāla, tiada sesuatu pun yang sukar dicapai di bumi.

Verse 67

तस्माद्विशेषतः सर्वे वर्षेवर्षे वयं नृप । करिष्यामोऽस्य देवस्य श्रद्धया रात्रिजागरम्

Karena itu, wahai raja, kami semua—terutama—akan melaksanakan jagaran, berjaga semalam suntuk dengan श्रद्धा (śraddhā), bagi dewa ini, tahun demi tahun.

Verse 68

ततः स पार्थिवस्ते च सर्व एव द्विजातयः । प्रचक्रुर्जागरं तस्य महाकालस्य संनिधौ

Lalu sang raja itu dan semua dvijā (yang dua kali lahir) benar-benar mengadakan jagaran itu di hadapan Mahākāla sendiri.

Verse 69

विशेषाद्धर्षसंयुक्ता विविधैर्गीतवादनैः । धर्माख्यानैश्च नृत्यैश्च वेदोच्चारैः पृथग्विधैः । तदारभ्य नृपाः सर्वे प्रचक्रुर्विस्मयान्विताः

Dengan sukacita yang istimewa—melalui aneka nyanyian dan bunyi-bunyian, kisah-kisah dharma, tarian, serta pelafalan Weda yang beragam—sejak saat itu semua raja terus melaksanakan jagaran, dipenuhi rasa takjub.

Verse 70

ततः प्रभाते विमले समुत्थाय स भूपतिः । पूजयित्वा महाकालं तांश्च सर्वान्द्विजोत्तमान् । अनुज्ञाप्य ययौ हृष्टः ससैन्यः स्वपुरं प्रति

Kemudian, pada pagi yang suci dan jernih, sang raja bangkit; setelah memuja Mahākāla dan memuliakan semua brāhmaṇa terbaik itu, serta memohon izin mereka, ia berangkat dengan gembira bersama bala tentaranya menuju kotanya sendiri.

Verse 71

ततः कालेन संप्राप्य देहान्तं स महीपतिः । संप्राप्तः परमं स्थानं जरामरणवर्जितम्

Kemudian, pada waktunya, setelah mencapai akhir jasadnya, raja itu meraih tempat tertinggi—kediaman luhur yang bebas dari tua dan maut.

Verse 72

एतद्वः सर्वमाख्यातं महाकालसमुद्भवम् । माहात्म्यं ब्राह्मण श्रेष्ठाः सर्वपातकनाशनम्

Wahai brahmana terbaik, telah kuceritakan kepadamu sepenuhnya māhātmya yang lahir dari Mahākāla ini—kemuliaan yang melenyapkan segala dosa.

Verse 210

राजोवाच । रहस्यं परमं चैव यत्पृष्टोऽहं द्विजोत्तमाः । युष्माभिः कीर्तयिष्यामि तथाप्यखिलमेव हि

Sang Raja berkata: “Wahai para dvija yang utama, karena kalian menanyakan rahasia tertinggi ini kepadaku, akan kukabarkan kepada kalian—bahkan akan kuceritakan seluruhnya.”