Adhyaya 45

Verse 1

। सूत उवाच । तत्रैवास्ति द्विजश्रेष्ठाः सुपुण्यं पुष्करत्रयम् । यत्र पूर्वं तपस्तप्तमानर्ताधिपभूभुजा

Sūta berkata: Wahai para dwija yang utama, di tempat itu juga ada triad Puṣkara yang amat suci dan penuh pahala, tempat dahulu raja penguasa Ānarta menunaikan tapa-pertapaan.

Verse 2

यस्तत्र कार्तिके मासि कृत्तिकास्थे निशाकरे । मध्याह्ने कुरुते स्नानं स गच्छति परां गतिम्

Siapa pun yang di sana, pada bulan Kārttika, ketika bulan berada di nakṣatra Kṛttikā, mandi pada tengah hari—ia mencapai keadaan tertinggi.

Verse 3

ऋषय ऊचुः । कथं तत्र समायातं सुपुण्यं पुष्करत्रयम् । कस्मिन्स्थाने च विज्ञेयं कैश्चिह्नैर्वद सूतज

Para resi berkata: Bagaimana triad kolam Puṣkara yang amat suci itu sampai berada di sana? Di tempat mana ia harus dikenali, dan dengan tanda-tanda apa? Katakanlah, wahai putra Sūta.

Verse 4

सूत उवाच । अहं वः कीर्तयिष्यामि यैश्चिह्नैः पुष्करत्रयम् । प्राग्दृष्टं मुनिना तत्र विश्वामित्रेण धीमता

Sūta berkata: Aku akan memaklumkan kepada kalian tanda-tanda yang dengannya triad kolam Puṣkara dapat dikenali. Dahulu kala, di sana ia telah dilihat oleh resi bijaksana Viśvāmitra.

Verse 5

पुरा निवसतस्तस्य विश्वामित्रस्य सन्मुनेः । संप्राप्ता कार्तिकी पुण्या कृत्तिकायोगसंयुता

Pada suatu ketika, saat resi mulia Viśvāmitra tinggal di sana, tibalah perayaan suci Kārttikī, yang disertai dengan yoga Kṛttikā yang membawa keberkahan.

Verse 6

सर्वतीर्थमयं क्षेत्रं तद्विज्ञाय तपोनिधिः । ततश्च चिन्तयामास स्वचित्ते गाधिनन्दनः

Setelah mengetahui bahwa wilayah suci ini meresapi hakikat semua tīrtha, sang gudang tapa—putra Gādhi—lalu merenung di dalam hatinya sendiri.

Verse 7

अद्येयं कार्तिकी पुण्या कृत्तिकायोगसंयुता । यस्यां स्नाने नरैः श्रेयः प्राप्यते पुष्करोदके । आद्यं तु पुष्करं दूरे न गन्तुं शक्यतेऽधुना

“Hari ini adalah Kārttikī yang suci, bersatu dengan yoga Kṛttikā; pada hari ini, dengan mandi suci di air Puṣkara, manusia memperoleh kebaikan rohani. Namun Puṣkara yang mula-mula itu jauh, dan kini tak mungkin pergi ke sana.”

Verse 8

तस्मादत्र स्थितं यच्च तस्मिन्स्नानं करोम्यहम् । स एवं निश्चयं कृत्वा श्रद्धापूतेन चेतसा

“Karena itu, aku akan mandi suci pada yang hadir di sini.” Setelah menetapkan tekad demikian, ia melakukannya dengan batin yang disucikan oleh śraddhā (iman).

Verse 9

ततश्चान्वेषयामास पुष्कराणि समंततः । बहुत्वात्तत्र तीर्थानां निश्चयं नान्वपद्यत

Kemudian ia mencari Puṣkara ke segala arah; namun karena tempat-tempat tīrtha di sana sangat banyak, ia tidak dapat menetapkan keputusan yang pasti.

Verse 10

दृष्ट्वादृष्ट्वा जलस्थानं स्नानं चक्रे ततः परम् । स तदा श्रममापन्नो भ्रममाण इतस्ततः

Melihat satu tempat air demi tempat air, ia terus mandi berulang-ulang. Lalu, mengembara ke sana kemari, ia diliputi keletihan.

Verse 12

वृक्षमूलं समाश्रित्य निविष्टश्च क्षितौ ततः । तुष्टावाथ शुचिर्भूत्वा श्रद्धया च त्रिपुष्करम् । मध्यमाद्योजनं स्वर्गः कनिष्ठादर्ध योजनम् । ज्येष्ठकुण्डात्पुनः ख्यातो हस्तप्रायः शुभात्मभिः

Lalu ia berlindung di pangkal sebuah pohon dan duduk di atas tanah. Setelah menjadi suci, dengan śraddhā ia memuji Tripuṣkara (Puṣkara Tiga). Dari Puṣkara Tengah, jalan ke svarga dikatakan sejauh satu yojana; dari Puṣkara Kecil, setengah yojana; dan dari Kolam Tertua, termasyhur di kalangan jiwa-jiwa mulia bahwa svarga seakan hanya sejengkal tangan jauhnya.

Verse 13

पावयंति हि तीर्थानि स्नानदानादसंशयम् । पुष्करालोकनादेव नरः पापात्प्रमु च्यते

Sesungguhnya tīrtha menyucikan tanpa ragu melalui mandi suci dan dana (sedekah); namun hanya dengan memandang Puṣkara saja, seseorang terbebas dari dosa.

Verse 14

पुष्करारण्यमाश्रित्य शाकमूलफलैरपि । एकस्मिन्भोजिते विप्रे कोटिर्भवति भोजिता

Berlindung di rimba suci Puṣkara, sekalipun seseorang memberi makan seorang brāhmaṇa hanya dengan sayur, umbi, dan buah—memberi makan satu brāhmaṇa di sana seolah-olah memberi makan sepuluh juta brāhmaṇa.

Verse 15

पुष्करे दुष्करं स्नानं पुष्करे दुष्करं तपः । पुष्करे दुष्करो वासः सर्वं पुष्करदुष्करम्

Di Puṣkara, mandi suci itu berat; di Puṣkara, tapa-brata itu berat; di Puṣkara, bahkan tinggal pun berat—segala sesuatu di Puṣkara adalah sukar (dan karenanya amat berpahala).

Verse 16

कार्तिक्यां कृत्तिकायोगे पुष्करे स्नाति यो नरः । स क्षणान्मुच्यते पापादाजन्ममरणोद्भवात्

Barang siapa mandi suci di Puṣkara pada bulan Kārttika saat terjadi pertautan Kṛttikā—ia seketika terbebas dari dosa yang menumpuk dari putaran kelahiran dan kematian.

Verse 17

ज्येष्ठे प्रातश्च मध्याह्ने मध्यमे स्नाति यो नरः । कनिष्ठेऽस्तमिते भानौ सकृत्स्वर्गमवाप्नुयात्

Bila seseorang mandi di Puṣkara Tertua pada pagi hari, di Puṣkara Tengah pada tengah hari, dan di Puṣkara Kecil saat matahari terbenam—maka dengan sekali melakukannya ia meraih surga.

Verse 18

तावत्तिष्ठति देहेषु पातकं सर्वदेहिनाम् । यावन्न पौष्करैस्तोयैः स्नानं वै कुर्वते नराः

Dosa tetap bersemayam dalam tubuh semua makhluk berjasad, selama manusia sungguh-sungguh belum mandi dengan air Puṣkara.

Verse 19

दिवाकरकरैः स्पृष्टं तमो यद्वत्प्रणश्यति । पुष्करोदकसंस्पर्शाच्छीघ्रं गच्छति पातकम्

Sebagaimana kegelapan lenyap tersentuh sinar sang Surya, demikian pula dosa segera sirna oleh sentuhan air suci Puṣkara.

Verse 20

ब्रह्महत्यादिकं पापं कृत्वापि पुरुषो भुवि । कार्तिक्यां पुष्करे स्नात्वा निर्दोषत्वं प्रपद्यते

Walau seorang manusia di bumi telah melakukan dosa seperti membunuh brahmana, namun dengan mandi suci di Puṣkara pada bulan Kārttika ia mencapai keadaan tanpa cela.

Verse 21

किं दानैः किं व्रतैर्होमैः किं यज्ञैर्वहुविस्तरैः । कार्तिक्यां पुष्करे स्नानैः सर्वेषां लभ्यते फलम्

Apa perlunya sedekah, tapa-vrata, homa, atau yajña yang luas? Dengan mandi di Puṣkara pada bulan Kārttika, buah dari semuanya itu diperoleh.

Verse 22

यद्येषा भारती सत्या मया सम्यमुदीरिता । तन्मे स्याद्दर्शनं शीघ्रं सद्यः पुष्करसंभवम्

Jika sabda yang kuucapkan dengan pengendalian diri ini benar adanya, semoga aku segera memperoleh darśana terhadap Yang lahir dari Puṣkara, bahkan pada hari ini juga.

Verse 23

एवं तस्य ब्रुवाणस्य विश्वामित्रस्य धीमतः । अशरीराऽभवद्वाणी गगनाद्द्विजसत्तमाः

Ketika Viśvāmitra yang bijaksana berkata demikian, wahai yang terbaik di antara para dvija, terdengarlah suara tanpa raga yang muncul dari langit.

Verse 24

विश्वामित्र मुनिश्रेष्ठ सदा मे गगने स्थितिः । मुक्त्वैकां कार्तिकीं चैव कृत्तिकायोगसंयुताम्

‘Wahai Viśvāmitra, resi termulia, kediamanku senantiasa di alam langit—kecuali pada satu saat Kārttikī itu, yang bersatu dengan yoga rasi Kṛttikā.’

Verse 25

तदत्र दिवसे वासो मम भूमितले ध्रुवम् । अस्मिन्नेव वने पुण्ये तत्त्वं स्नानं समाचर

‘Maka pada hari itu, tinggalku di bumi pasti adanya. Di hutan suci ini juga, lakukanlah mandi suci menurut tattva dan tata-ritus yang benar.’

Verse 26

विश्वामित्र उवाच । सर्वेषामेव तीर्थानां श्रूयते च समाश्रयः । तत्कथं वेद्मि तीर्थेश त्वामत्रैव व्यवस्थितम्

Viśvāmitra berkata: ‘Terdengar bahwa Engkau adalah naungan bersama bagi semua tīrtha. Maka bagaimana aku dapat mengetahui-Mu, wahai Tīrtheśa, bahwa Engkau tegak menetap tepat di sini?’

Verse 27

तदोत्थिता पुनर्वाणी तारा गगनगोचरा । विश्वामित्रं मुनिश्रेष्ठं हर्षयंती द्विजोत्तमाः

Lalu kembali terdengar suara—laksana bintang, melayang di cakrawala—yang menggembirakan Viśvāmitra, resi termulia, wahai yang utama di antara para dvija.

Verse 28

नातिदूरे वनादस्मादत्र संति जलाशयाः । तेषामेकतमे पद्मं विद्यतेऽधोमुखं स्थितम्

‘Tidak jauh dari hutan ini terdapat beberapa telaga. Pada salah satunya ada sebuah padma (teratai) yang tampak berdiri dengan wajah menunduk ke bawah.’

Verse 29

ऊर्ध्ववक्त्रं द्वितीये च तिर्यग्वक्त्रं तृतीयके । तत्रोर्ध्वास्यैः सरोजैश्च विज्ञेयं ज्येष्ठपुष्करम्

Di telaga kedua, teratai menghadap ke atas; di telaga ketiga, teratai menghadap menyamping. Di sana, melalui teratai yang menghadap ke atas, hendaklah dikenali Puṣkara Jyeṣṭha (yang Tertua).

Verse 30

पार्श्ववक्त्रैर्द्विजश्रेष्ठ मध्यमं परिकीर्तितम् । अधोवक्त्रैस्तथा ज्ञेयं कनिष्ठं पुष्करं क्षितौ

Wahai yang terbaik di antara para dvija, Puṣkara yang dikenali melalui teratai yang menghadap ke samping disebut Puṣkara Madhyama (yang Tengah). Dan yang bertanda teratai menghadap ke bawah hendaklah diketahui di bumi sebagai Puṣkara Kaniṣṭha (yang Kecil).

Verse 31

एतैश्चिह्नैर्मुनिश्रेष्ठ ज्ञात्वा स्नानं समाचर । तच्छ्रुत्वा स मुनिस्तूर्णं समुत्थाय ययौ ततः

Wahai yang terbaik di antara para resi, setelah mengenali tīrtha melalui tanda-tanda ini, lakukanlah mandi suci. Mendengar itu, sang resi segera bangkit dan berangkat menuju tempat tersebut.

Verse 32

तादृशैः कमलैस्तत्र संस्थितास्ते जलाशयाः । तान्दृष्ट्वा श्रद्धयोपेतः कृत्वा स्नानं यथाक्रमम्

Di sana, telaga-telaga itu dihiasi oleh teratai yang demikian rupa. Melihatnya, dengan penuh śraddhā (iman bhakti), ia melaksanakan mandi ritual menurut urutan yang semestinya.

Verse 33

ततश्च विधिना सम्यक्चकारपितृतर्पणम्

Sesudah itu, sesuai tata-vidhi, ia dengan sempurna melaksanakan pitṛ-tarpaṇa, yakni persembahan air pemuasan bagi para leluhur.

Verse 34

ततः शाकैश्च मूलैश्च नीवारैः फलसंयुतैः । चकार विधिना श्राद्धं तत्रैव द्विजसत्तमाः

Kemudian, dengan sayur berdaun, umbi-umbian, padi liar nīvāra, serta buah-buahan, para dwija utama melaksanakan Śrāddha di tempat itu juga menurut tata-ritus yang ditetapkan.

Verse 35

तत्र तस्यैव तीरस्थो वीक्षांचक्रे समाहितः । कार्तिक्यां कृत्तिकायोगे चिह्नदर्शनलालसः

Di sana, berdiri di tepi yang sama, ia berjaga dengan batin terpusat—mendambakan darśana tanda suci ketika pada bulan Kārttika tibalah pertemuan Kṛttikā.

Verse 36

ब्राह्मणा ऊचुः । कीदृशं जायते चिह्नं कार्तिक्यां ज्येष्ठपुष्करे । संप्राप्ते कृत्तिकायोगे सर्वं तत्र वदाशु नः

Para brāhmaṇa berkata: “Tanda suci apakah yang muncul di Jyeṣṭha Puṣkara pada bulan Kārttika? Saat pertemuan Kṛttikā tiba, segeralah katakan kepada kami segala yang terjadi di sana.”

Verse 37

सूत उवाच । कार्तिक्यां कृत्तिकायोगे यदा गच्छति चंद्रमाः । तदा निष्क्रामति श्रेष्ठं कमलं जलमध्यतः

Sūta berkata: “Pada bulan Kārttika, ketika pertemuan Kṛttikā terjadi dan Sang Candra memasuki susunan itu, maka dari tengah air muncul teratai yang amat unggul.”

Verse 38

तन्मध्येंऽगुष्ठमात्रस्तु पुरुषो दृश्यते जनैः । सुस्नातैः श्रद्धयोपेतैस्ततस्तीर्थफलं लभेत्

Di pusatnya, orang-orang melihat seorang Puruṣa sebesar ibu jari. Karena itu, mereka yang telah mandi dengan suci dan dipenuhi śraddhā memperoleh buah penuh dari tīrtha tersebut.

Verse 39

एतस्मात्कारणात्स्नात्वा विश्वामित्रो महामुनिः । तच्चिह्नं वीक्षयामास महद्यत्नं समाश्रितः

Karena alasan inilah Mahāmuni Viśvāmitra, setelah mandi suci, dengan upaya besar berikhtiar memandang tanda suci itu.

Verse 40

तस्यैवं वीक्षमाणस्य विश्वामित्रस्य धीमतः । आनर्ताधिपतिस्तत्र प्राप्तो राजा बृहद्बलः

Ketika Viśvāmitra yang bijaksana demikian memandang, tibalah di sana Raja Bṛhadbala, penguasa Ānarta.

Verse 41

अत्यंतं मृगयाश्रांतो हत्वा मृगगणान्बहून् । ऋक्षांश्चैव वराहांश्च सारंगानथ संबरान्

Sangat letih oleh perburuan, ia telah membunuh banyak kawanan rusa; juga beruang, babi hutan, kijang, serta rusa śambara.

Verse 42

सिंहान्व्याघ्रान्वृकांश्चैव हिंसानारण्यचारिणः । तथान्यानपि मध्याह्ने तेन मार्गेण संगतः

Pada tengah hari, di jalan itu ia berjumpa singa, harimau, dan serigala—binatang buas penghuni rimba—serta makhluk lainnya pula.

Verse 43

अथापश्यद्द्रुमोपांते विश्वामित्रं मुनीश्वरम् । उपविष्टं कृतस्नानं वीक्षमाणं जलाशयम्

Lalu, di dekat pangkal pohon, ia melihat Viśvāmitra, penguasa para resi; setelah mandi suci beliau duduk memandang telaga keramat itu.

Verse 44

ततस्तं प्रणिपत्योच्चैरवतीर्य तुरंगमात् । श्रमार्त्तः सलिले तस्मिन्प्रविवेश नृपोत्तमः

Kemudian ia bersujud hormat kepadanya dan turun dari kudanya; sang raja terbaik, letih oleh penat, memasuki air itu.

Verse 45

एतस्मिन्नंतरे तोयात्कमलं तद्विनिर्गतम् । सहस्रपत्रसंजुष्टं द्वादशार्कसमप्रभम्

Pada saat itu juga, dari air itu terbitlah sekuntum teratai—berhias seribu kelopak, bercahaya laksana dua belas matahari.

Verse 46

तद्दृष्ट्वा स महीपालः पद्ममत्यद्भुतं महत् । जग्राह कौतुकाविष्टः स्वयं सव्येन पाणिना

Melihat teratai yang besar dan sungguh menakjubkan itu, sang raja yang diliputi rasa ingin tahu mengambilnya sendiri dengan tangan kirinya.

Verse 47

स्पृष्टमात्रे ततस्तस्मिन्कमले द्विजसत्तमाः । उत्थितः सुमहाञ्छब्दो विश्वं येन प्रपूरितम्

Wahai para dwija yang utama, begitu teratai itu tersentuh saja, bangkitlah suara maha dahsyat yang memenuhi seluruh jagat.

Verse 48

तं शब्दं स महीपालः श्रुत्वा मूर्छामुपाविशत् । पतितश्च जले तस्मिन्पद्मं चादर्शनं गतम्

Mendengar suara itu, sang raja pun pingsan; dan ketika ia jatuh ke dalam air itu, teratai tersebut lenyap dari pandangan.

Verse 49

ततः कृच्छ्रेण महता कर्षितः सलिलाद्बहिः । सेवकैर्दुःखशोकार्त्तैर्हाहेति प्रतिजल्पकैः

Kemudian, dengan susah payah, dia ditarik keluar dari air oleh para pelayannya yang diliputi kesedihan dan penderitaan, sambil berseru, 'Aduh! Aduh!'

Verse 50

ततस्तीरं समासाद्य कृच्छ्रात्प्राप्याथ चेतनाम् । यावद्वीक्षयति स्वांगं तावत्कुष्ठं समागतम्

Kemudian, setelah mencapai tepian dan dengan susah payah sadarkan diri, begitu dia melihat anggota tubuhnya sendiri, penyakit kusta telah menyerangnya.

Verse 51

ततो विषादमापन्नो दृष्ट्वा तादृङ्निजं वपुः । शीर्णघ्राणांघ्रिहस्तं च घर्घरस्वरसंयुतम्

Melihat tubuhnya menjadi seperti itu, dia jatuh dalam keputusasaan—hidung, kaki, dan tangannya membusuk, dan suaranya menjadi parau dan kasar.

Verse 52

अथ गत्वा मुनेः पार्श्वे विश्वामित्रस्य भूमिपः । उवाच वचनं दीनं बाष्पगद्गदया गिरा

Kemudian raja pergi ke sisi Resi Wiswamitra dan mengucapkan kata-kata yang menyedihkan, suaranya tercekat dan gemetar karena air mata.

Verse 53

भगवन्पश्य मे जातं यादृशं वपुरेव हि । अकस्मादेव मग्नस्य सलिलेऽत्र विगर्हितम्

'O Yang Mulia, lihatlah—lihatlah apa yang terjadi pada tubuhku! Karena aku, yang tiba-tiba masuk ke dalam air ini, mendadak menjadi cacat dan terkutuk.'

Verse 54

तत्किं पानीयदोषो वा किं वा भूमेर्मुनी श्वर । येनेदृक्सहसा यातं विकृतिं मे शरीरकम्

Wahai tuan para resi, apakah ini karena cacat pada air minum, atau karena cela pada tanah—sehingga tubuhku seketika berubah menjadi demikian menyimpang?

Verse 55

विश्वामित्र उवाच । सावित्रं पद्ममेवैतद्यत्स्पृष्टं भूपते त्वया । उच्छिष्टेन रविर्मध्ये स्वयं यस्य व्यवस्थितः

Viśvāmitra berkata: “Wahai raja, yang engkau sentuh itu sungguh teratai Sāvitra. Di tengahnya, pada saat tengah hari, Surya-dewa sendiri bersemayam; namun engkau menyentuhnya dalam keadaan ucciṣṭa (belum suci setelah makan).”

Verse 56

यदा स्यात्कृत्तिकायोगः कार्तिके मासि पार्थिव । शशांकस्य तदा चैतज्जायते पौष्करे जले

Wahai raja, ketika pada bulan Kārtika terjadi pertemuan (yoga) Kṛttikā, pada saat yang terkait dengan Candra (Bulan), maka teratai Sāvitra ini muncul di perairan Puṣkara.

Verse 57

तदिदं पुष्करं ज्येष्ठं भवान्यत्र श्रमातुरः । प्रविष्टः कार्तिकी चाद्य कृत्तिकायोगसंयुता

Inilah Puṣkara yang paling utama; dan engkau, karena letih oleh upaya, telah masuk ke sini. Hari ini adalah Kārtikī dan bertepatan dengan Kṛttikā-yoga.

Verse 58

एतद्वीक्ष्य नरो ह्यत्र स्नानं कुर्याज्जलाशये । श्रद्धया परया युक्तः स गच्छति परां गतिम्

Setelah menyaksikan hal ini, hendaknya seseorang mandi suci di telaga ini. Dengan śraddhā yang luhur, ia mencapai keadaan tertinggi.

Verse 59

उच्छिष्टेन त्वया राजन्हरणाय हि केवलम् । एतत्सरोरुहं स्पृष्टं तेनेदृक्संस्थितं फलम्

Wahai Raja, engkau menyentuh teratai ini dalam keadaan tidak suci, semata-mata dengan niat untuk membawanya pergi; maka akibat seperti inilah yang terjadi.

Verse 60

बृहद्बल उवाच । कथं मे स्यान्मुनिश्रेष्ठ कुष्ठव्याधिपरिक्षयः । तपसा नियमेनापि व्रतेनापि कृतेन वै

Bṛhadbala berkata: “Wahai resi termulia, bagaimana agar kusta dan penyakitku lenyap sepenuhnya—apakah melalui tapa, melalui disiplin, atau melalui kaul (vrata) yang dilakukan dengan benar?”

Verse 61

विश्वामित्र उवाच । आराधय सहस्रांशुमस्मिन्क्षेत्रे महीपते । ततः प्राप्स्यसि संसिद्धिं कुष्ठनाशसमुद्भवाम्

Viśvāmitra berkata: “Wahai raja, di kṣetra suci ini sembahlah Sahasrāṃśu, Sang Surya seribu sinar; kemudian engkau akan meraih siddhi yang pasti, yang terbit sebagai lenyapnya kusta.”

Verse 62

तच्छ्रुत्वा स मुनेर्वाक्यं भूमिपालो बृहद्बलः । तत्क्षणात्स्थापयामास सूर्यस्य प्रतिमां तदा

Mendengar sabda sang resi, Raja Bṛhadbala seketika itu juga menegakkan arca Sūrya.

Verse 63

अर्चयामास विधिवत्पुष्पधूपानुलेपनैः । श्रद्धया परया युक्तो रविवारे विशेषतः

Ia memuja menurut tata-vidhi, dengan bunga, dupa, dan olesan cendana; berhias śraddhā yang luhur, terutama pada hari Minggu (Ravivāra).

Verse 64

उपवासपरो भूत्वा रक्तचन्दनसंयुतैः । पूजयन्रक्तपुष्पैश्च श्रद्धया परया युतः

Dengan tekun berpuasa, memakai olesan cendana merah, ia pun memuja dengan bunga-bunga merah, berhiaskan śraddhā yang tertinggi.

Verse 65

ततः संवत्सरस्यांते स बभूव महीपतिः । कुष्ठ व्याधि विनिर्मुक्तो द्वादशार्कसमप्रभः

Kemudian, pada akhir setahun, sang raja menjadi penguasa bumi; terbebas dari kusta dan penyakit, bercahaya laksana dua belas matahari.

Verse 66

ततः स्वं राज्यमासाद्य भुक्त्वा भोगाननेकशः । देहांते दिननाथस्य संप्राप्तो मंदिरं तथा

Sesudah itu, memperoleh kembali kerajaannya dan menikmati banyak kenikmatan, pada akhir hayat ia mencapai mandira-loka Dinnanātha, Sang Surya, Penguasa Siang.

Verse 67

सूत उवाच । एवं तत्र द्विजश्रेष्ठा विश्वामित्रेण धीमता । प्रकटं सर्वलोकस्य विहितं पुष्करत्रयम्

Sūta berkata: “Demikianlah, wahai para dwija terbaik; di sana, oleh Viśvāmitra yang bijaksana, Puṣkara-traya ditampakkan nyata dan ditegakkan bagi semua loka.”

Verse 68

यस्तत्र कार्तिके मासे कार्त्तिक्यां कृत्तिकासु च । प्रकरोति नरः स्नानं ब्रह्मलोकं स गच्छति

Barang siapa di tempat itu mandi suci pada bulan Kārttika—pada purnimā Kārttikī dan saat berada di nakṣatra Kṛttikā—ia pergi menuju Brahmaloka.

Verse 69

तथा यो भास्करं पश्येद्बृहद्वलप्रतिष्ठितम् । वत्सरं रविवारेण यावत्कृत्वा क्षणं नरः । स मुच्यते नरो रोगैर्यदि स्याद्रोगसंयुतः

Demikian pula, siapa pun yang memandang Bhāskara (Dewa Surya) yang dipratishthakan oleh Bṛhadbala—bila seseorang melakukannya pada hari Minggu selama setahun, walau hanya sekejap—maka ia terbebas dari penyakit, meski sedang terserang sakit.

Verse 70

नीरोगो वा नरः सद्यो लभते मनसेप्सितम् । निष्कामो मोक्षमाप्नोति प्रसादात्तीक्ष्णदीधितेः

Dengan anugerah Sang Bertajam-sinar (dewa bercahaya di tīrtha ini), seseorang menjadi bebas penyakit dan segera memperoleh apa yang didambakan hatinya; dan yang tanpa keinginan mencapai moksha.

Verse 71

कार्त्तिक्यां कृत्तिकायोगे वृषोत्सर्गं करोति यः । पुष्करेषु सुपुण्येषु सोऽश्वमेधफलं लभेत्

Siapa yang melakukan vṛṣotsarga (ritus melepas lembu jantan) di Puṣkara yang amat suci, pada bulan Kārttika ketika pertautan Kṛttikā berlangsung, memperoleh buah yajña Aśvamedha.

Verse 72

एष्टव्या बहवः पुत्रा यद्येकोपि गयां व्रजेत् । यजेत वाऽश्वमेधेन नीलं वा वृषमुत्सृजेत्

Banyak putra patut diharapkan—sebab bila satu saja di antara mereka pergi ke Gayā; atau melaksanakan yajña Aśvamedha; atau melepaskan lembu jantan berwarna kebiruan sebagai vṛṣotsarga—itu membawa kebajikan besar.

Verse 73

एकतः सर्वतीर्थानि सर्वदानानि चैकतः । एकतस्तु वृषोत्सर्गः कार्तिक्यां पुष्करेषु च

Di satu sisi ada semua tīrtha dan di satu sisi semua dana (sedekah suci); namun di sisi lain ada satu perbuatan vṛṣotsarga saja—bila dilakukan pada bulan Kārttika di Puṣkara—yang melampaui semuanya.

Verse 74

यश्चैतच्छुणुयान्नित्यं पठेद्वा श्रद्धयान्वितः । संप्राप्य सर्वकामान्वै ब्रह्मलोके महीयते

Barangsiapa senantiasa mendengarkan ini, atau membacanya dengan penuh śraddhā, ia memperoleh segala tujuan yang diinginkan dan dimuliakan di Brahmaloka.