Adhyaya 154

Verse 1

सूत उवाच । या नारी तत्र सत्कुण्डे स्नात्वा तां पार्वतीं पुनः । दृष्ट्वा स्नाति ततस्तीर्थे तस्मिन्रूपमये शुभे

Sūta berkata: Perempuan mana pun yang, setelah mandi di telaga yang mulia itu, kembali memandang Ibu Pārvatī, lalu mandi lagi di tīrtha yang suci itu—yang auspisius dan bercahaya oleh keindahan ilahi—

Verse 2

पुनश्च पार्वतीं पश्येच्छ्रद्धया परया युता । सद्यः सा मुच्यते कृत्स्नैराजन्ममरणांतिकैः

Dan bila ia kembali memandang Pārvatī dengan śraddhā yang tertinggi, seketika itu juga ia terbebas dari segala derita yang membelenggu dari kelahiran hingga kematian.

Verse 3

तत्रैवास्ति जयानाम पार्वत्याः किंकरी द्विजाः । तया तत्र कृतं कुण्डं गौरीकुण्डसमीपतः

Wahai para dvija, di sana ada seorang pelayan bernama Jayā, dayang Pārvatī. Olehnya dibuat sebuah kuṇḍa suci di sana, dekat Gaurī-kuṇḍa.

Verse 4

या तत्र कुरुते स्नानं तृतीयादिवसेऽबला । सुतसौभाग्यसंपन्ना सा भवेत्पतिवल्लभा

Perempuan yang mandi di sana pada tithi Tritīyā dan hari-hari suci sejenisnya, akan dianugerahi putra serta keberuntungan, dan menjadi yang sangat dikasihi suaminya.

Verse 5

तथान्यदपि तत्रास्ति विजयाकुण्डमुत्तमम् । तत्र स्नाताऽपि वंध्या स्त्री जायते पुत्रसंयुता

Demikian pula, di sana ada telaga utama bernama Vijayā-kuṇḍa. Seorang wanita yang mandul pun, setelah mandi suci di sana, menjadi diberkahi dengan seorang putra.

Verse 6

न च पश्यति पुत्राणां कदाचिद्व्यसनं द्विजाः । न वियोगं न दुःखं च स्वप्नांते च कदाचन

Wahai para dvija, seseorang tidak pernah menyaksikan malapetaka menimpa putra-putranya; tiada perpisahan, tiada duka, bahkan tidak sekalipun pada akhir mimpi.

Verse 7

काकवंध्याऽपि या नारी तत्र स्नानं समाचरेत् । सा पुत्रान्विविधांल्लब्ध्वा स्वर्गलोके महीयते

Bahkan wanita yang disebut sangat mandul pun, bila melakukan mandi suci di sana, memperoleh putra-putra beraneka dan dimuliakan di alam surga.

Verse 8

ऋषय ऊचुः । एतेषां सूत तीर्थानां तीर्थमस्ति सुसिद्धिदम् । क्वचित्किंञ्चिद्भवेत्सिद्धिर्यत्र स्नानाच्छरीरजा

Para ṛṣi berkata: Wahai Sūta, di antara tīrtha-tīrtha ini adakah suatu tīrtha yang sangat masyhur memberi siddhi luhur? Adakah tempat di mana, dengan mandi suci, bahkan siddhi yang lahir dari tubuh pun muncul?

Verse 9

सूत उवाच । सप्तविंशतिलिंगानि यानि संति द्विजोत्तमाः । तेषां मध्येऽभवत्सिद्धिरेकस्मिन्निखिला द्विजाः

Sūta berkata: Wahai para dvija terbaik, ada dua puluh tujuh liṅga. Di antara semuanya itu, wahai brāhmaṇa, kesempurnaan siddhi dicapai melalui satu liṅga saja.

Verse 10

एकस्य सत्त्वयुक्तस्य वीरव्रतयुतस्य च । आश्विनस्य चतुर्दश्यां कृष्णायां द्विजसत्तमाः

Bagi liṅga yang satu itu—oleh seorang yang berhati suci dan menegakkan vrata kepahlawanan—pada caturdaśī paruh gelap bulan Āśvina, wahai yang utama di antara para dvija—

Verse 11

अर्धरात्रे विधानेन तेषां पूजां करोति यः । प्रागुक्तं जपनं भक्त्या स क्रमात्साधकोत्तमः

Siapa pun yang, menurut tata-ritus yang ditetapkan, melakukan pemujaan mereka pada tengah malam dan dengan bhakti menjalankan japa yang telah disebutkan—ia berangsur menjadi yang utama di antara para sādhaka.

Verse 12

अंगन्यासं विधायोच्चैः क्षुरिकासूक्तमुच्चरत् । तेषामग्रे पुनः सम्यक्पूजयित्वा च शंकरम्

Setelah melakukan aṅga-nyāsa dan melantunkan dengan suara nyaring Kṣurikā-sūkta; kemudian, di hadapan mereka, kembali memuja Śaṅkara dengan tata yang tepat—

Verse 13

पृथगेकैकशो भक्त्या पूजयेद्दिक्पतींश्च वै

Kemudian, dengan bhakti, secara terpisah satu demi satu, hendaknya ia juga memuja para Penguasa Arah (Dikpati).

Verse 14

अथाऽगत्य गणेशो वै विकरालो भयानकः । लंबोदरो वै नग्नश्च कृष्णदन्तसमुद्भवः

Lalu Gaṇeśa datang—berwujud dahsyat dan menggetarkan; berperut buncit (Lambodara), tanpa busana, dan tampak dengan taring yang gelap.

Verse 15

खड्गहस्तोऽब्रवीद्युद्धं प्रकुरुष्व मया समम् । मुक्त्वैतत्कपटं भूमौ यदि वीरोऽसि सात्त्विकः

Dengan pedang di tangan ia berkata: “Bertarunglah denganku dalam laga yang setara. Jika engkau pahlawan yang sāttvika, buanglah tipu daya ini ke tanah.”

Verse 16

ततस्तत्कर्षणाच्चापि यस्तेनाशु प्रताड्यते । स तेनैव शरीरेण नीयते तेन तत्पदम्

Selanjutnya, karena tarikan itu pula, siapa pun yang segera dijatuhkan oleh kuasa itu, oleh kuasa yang sama—dengan tubuh yang sama—diantarkan menuju pada kedudukan luhur di tempat suci itu.

Verse 17

यत्र स्थाने जरामृत्युर्न शोकश्च कदाचन । तथा चित्रेश्वरीपीठे सिद्धिरेकस्य कीर्तिता

Di tempat itu tiada tua dan tiada maut, dan tiada duka pada bila-bila masa. Demikianlah, di pīṭha Citreśvarī, satu-satunya siddhi yang tiada bandingnya dipermasyhurkan.

Verse 19

माघकृष्णचतुर्दश्यां यः पीठं तत्र पूजयेत् । आगमोक्तविधानेन सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः

Barang siapa memuja pīṭha suci itu pada caturdaśī (hari ke-14) paruh gelap bulan Māgha, menurut tata cara yang diajarkan dalam Āgama, dengan śraddhā yang teguh—

Verse 20

सिद्धिमूल्ये न गृह्णातु कश्चिच्चेदस्ति सात्त्विकः । ततश्च याचते यश्च प्रगृह्णाति च सद्द्विजाः

Janganlah seorang pun yang sungguh sāttvika menerima ‘harga’ sebagai imbalan pemberian siddhi. Dan kemudian, para dvija yang meminta serta yang menerimanya—(mereka pun tercela dalam hal itu).

Verse 21

स तमादाय निर्याति यत्र देवो महेश्वरः । हाटकेश्वरजं लिंगं चित्रशर्मप्रतिष्ठितम्

Ia membawa dia dan berangkat ke tempat di mana Dewa Maheśvara bersemayam—di sana berdiri liṅga bernama Hāṭakeśvara, yang dipratishthakan oleh Citraśarman.

Verse 22

तस्य स्थानस्य मध्यस्थो यस्तं पूजयते नरः । शिवरात्रौ निशीथे च पुष्पलक्षणभक्तितः । सुसिद्धिमाप्नुयात्तूर्णं स शरीरेण तत्क्षणात्

Seseorang yang berdiri tepat di tengah tempat suci itu dan memuja-Nya pada malam Śivarātri—pada saat tengah malam—dengan mempersembahkan bunga sebagai tanda bhakti sejati, segera meraih siddhi yang luhur, seketika itu juga, bahkan selagi masih berjasad.

Verse 23

सिद्धिस्थानानि सर्वाणि तस्मिन्क्षेत्रे स्थितानि वै । वीरव्रतप्रयुक्तानां मानवानां द्विजोत्तमाः

Wahai yang terbaik di antara para dvija, sungguh semua ‘tempat siddhi’ berada di kṣetra itu, bagi manusia yang menegakkan vīra-vrata, ikrar kepahlawanan rohani.

Verse 24

ऋषय ऊचुः । तामसो यस्त्वया प्रोक्तः सिद्धिमार्गो महामते । अनर्हो ब्राह्मणेन्द्राणां श्रोत्रियाणां विशेषतः

Para ṛṣi berkata: “Wahai yang berhikmat agung, jalan siddhi yang bersifat tāmasika yang engkau uraikan itu tidak layak bagi para brāhmaṇa terkemuka, terlebih bagi para śrotriya yang berilmu.”

Verse 25

शुद्धान्तः करणैः सूत भूतहिंसाविवर्जितैः । यथा संप्राप्यते मोक्षो ब्राह्मणैः सुचिरादपि

Wahai Sūta, jelaskanlah bagaimana para brāhmaṇa—meski memerlukan waktu panjang—mencapai mokṣa dengan menyucikan batin dan menjauhi hiṁsā terhadap semua makhluk hidup.

Verse 26

तत्त्वं ब्रूहि महाभाग मोक्षोपायं द्विजन्मनाम्

Wahai yang mulia, katakanlah hakikat dengan jelas—nyatakan upaya menuju moksha bagi kaum dwija (dua kali lahir).

Verse 27

सूत उवाच । रुद्रैर्दशभिः संयुक्तमानंदेश्वरकं तथा । स्नात्वा तदग्रतः कुण्डे शास्त्रदृष्टेन कर्मणा

Sūta berkata: Setelah mendatangi Ānaṃdeśvaraka yang bersatu dengan sepuluh Rudra, lalu mandi di kolam di hadapannya menurut tata cara yang ditetapkan śāstra.

Verse 28

संसिद्धिमाप्नुयान्मर्त्यो दुर्लभां त्रिदशैरपि । माघमासे नरः स्नात्वा विश्वामित्रह्रदे नरः

Seorang fana meraih kesempurnaan yang sukar bahkan bagi para dewa, bila pada bulan Māgha ia mandi di danau Viśvāmitra.

Verse 29

प्रत्यूषे तिलपात्रं च ब्राह्मणाय निवेदयेत् । सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्म लोके महीयते

Pada waktu fajar hendaklah dipersembahkan bejana berisi wijen kepada seorang brāhmaṇa; terbebas dari segala dosa, ia dimuliakan di Brahmaloka.

Verse 30

यद्यपि स्याद्दुराचारः सर्वाशी सर्वविक्रयी । सुपर्णाख्यस्य देवस्य पुरतः श्रद्धयाऽन्वितः

Walaupun seseorang berkelakuan buruk—memakan apa saja dan memperjualbelikan apa saja—namun bila ia berdiri di hadapan Dewa bernama Suparṇa dengan śraddhā, (ia layak menerima penyucian yang dijanjikan).

Verse 31

प्रायोपवेशनं कृत्वा ह्युपवासपरो नरः । यस्त्यजेन्मानवः प्राणान्न स भूयोऽभिजायते

Barangsiapa menjalani prāyopaveśana, tekun berpuasa, lalu melepaskan napas kehidupannya, ia tidak terlahir kembali.

Verse 32

एवं सिद्धित्रयं प्रोक्तं ब्राह्मणानां हितावहम् । सात्त्विकं ब्राह्मणश्रेष्ठाः शंसितं त्रिदशैरपि

Demikianlah tiga macam siddhi telah dinyatakan, membawa kebaikan bagi para brāhmaṇa; wahai brāhmaṇa utama, ia bersifat sāttvika dan dipuji bahkan oleh para dewa.

Verse 33

अन्यानि तत्र तीर्थानि देवतायतनानि च । तानि स्वर्गप्रदान्याहुर्मुनयः शंसितव्रताः

Di sana juga ada tīrtha-tīrtha lain serta kuil-kuil para dewa. Para muni yang termasyhur karena tapa-vratanya menyatakan bahwa semuanya menganugerahkan surga.

Verse 34

एतद्वः सर्वमाख्यातं क्षेत्रमाहात्म्यमुत्तमम् । हाटकेश्वरदेवस्य सर्वपातकनाशनम्

Semua ini telah dikisahkan kepadamu—kemuliaan tertinggi dari kṣetra suci milik Dewa Hāṭakeśvara, yang melenyapkan segala dosa.

Verse 35

योऽत्र सर्वेषु तीर्थेषु स्नात्वा पश्यति भक्तितः । सर्वाण्यायतनान्येव स पापोऽपि विमुच्यते

Siapa pun yang di sini mandi di semua tīrtha dan dengan bhakti mengunjungi semua tempat suci, ia—meski berdosa—dibebaskan dari dosa.

Verse 36

एतत्खंडं पुराणस्य प्रथमं परिकीर्तितम् । कार्तिकेयप्रणीतस्य सर्वपापहरं शुभम्

Khaṇḍa Purāṇa ini telah dimasyhurkan sebagai yang pertama; disusun oleh Dewa Kārtikeya, suci, membawa keberkahan, dan melenyapkan segala dosa.

Verse 37

यश्चैतत्कीर्तयेद्भक्त्या शृणुयाद्वा समाहितः । इह भुक्त्वा सुविपुलान्भोगान्याति त्रिविष्टपम्

Siapa pun yang melantunkan kisah ini dengan bhakti, atau mendengarkannya dengan pikiran terpusat, setelah menikmati kemakmuran melimpah di dunia ini, ia menuju Triviṣṭapa (surga).

Verse 38

सर्वतीर्थेषु यत्पुण्यं सर्वदानैश्च यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति शृण्वञ्छ्रद्धासमन्वितः

Kebajikan dari semua ziarah suci dan buah dari segala sedekah—buah yang sama itu diperoleh oleh orang yang mendengarkan dengan śraddhā (iman).

Verse 39

श्रुत्वा पुराणमेतद्धि जन्मकोटिसमुद्भवात् । पातकाद्विप्रमुच्येत कुलानामुद्धरेच्छतम्

Sesungguhnya, dengan mendengar Purāṇa ini, seseorang segera terbebas dari dosa yang menumpuk dari puluhan juta kelahiran, dan ia mengangkat seratus generasi garis keturunannya.

Verse 40

ततो व्यासः पूजनीयो वस्त्रदानादिभूषणैः । गोभूहिरण्यनिर्वापैर्दानैश्च विविधैरपि

Karena itu, Vyāsa patut dimuliakan—dengan penghormatan berupa persembahan seperti sedekah pakaian dan perhiasan, serta aneka dāna: sapi, tanah, timbunan emas, dan derma lainnya.

Verse 41

तेन संपूजितो व्यासः कृष्णद्वैपायनः मनुः । साक्षात्सत्यवतीपुत्रो येन व्यासः सुपूजितः

Dengan tata pemujaan itu, Bhagawan Vyāsa dihormati sepantasnya—Kṛṣṇadvaipāyana sang resi sendiri, putra Satyavatī yang nyata; olehnya Vyāsa dipuja dengan sempurna.

Verse 42

एकमप्यक्षरं यस्तु गुरुः शिष्ये निवेदयेत् । पृथिव्यां नास्ति तद्द्रव्यं यद्दत्त्वा ह्यनृणी भवेत्

Sekalipun seorang guru mengajarkan kepada murid hanya satu suku kata, tiada harta di bumi yang—bila diberikan—dapat benar-benar melunasi hutang budi itu.

Verse 43

एतत्पवित्रमायुष्यं धन्यं स्व स्त्ययनं महत् । यच्छ्रुत्वा सर्वदुःखेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः

Ini suci, menambah usia, membawa keberuntungan, dan menjadi anugerah besar bagi kesejahteraan diri; siapa mendengarnya terbebas dari segala duka—tiada keraguan akan hal itu.

Verse 154

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वर क्षेत्रमाहात्म्ये चित्रेश्वरीपीठक्षेत्रमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुःपंचाशदुत्तरशततमोऽध्यायः

Demikianlah berakhir, dalam Śrī Skanda Mahāpurāṇa, dalam Saṃhitā berisi delapan puluh satu ribu śloka, pada kitab keenam Nāgarakhaṇḍa—di dalam Māhātmya wilayah suci Hāṭakeśvara—bab berjudul “Uraian Keagungan Kawasan Suci Citreśvarīpīṭha”, yakni Bab 154.