Rig Veda 9.80.3: Mandala 9, Sukta 80, Mantra 3

Sukta 9.80

Rishi: Not securely inferable from the excerpt alone (Soma Pavamāna anthology context).

Devata: Soma Pavamāna, entering Indra (explicit Indra association).

Chandas: Likely Jagatī or Triṣṭubh (requires metrical verification).

Samhita Patha (Devanagari)

एन्द्रस्य कुक्षा पवते मदिन्तम ऊर्जं वसानः श्रवसे सुमङ्गलः । प्रत्यङ्स विश्वा भुवनाभि पप्रथे क्रीळन्हरिरत्यः स्यन्दते वृषा ॥

Recitation with translationRig Veda 9.80.3

Transliteration

ā́ índrasya kukṣā́ pavate madíntama ūrjáṃ vásānaḥ śrávase su-maṅgalaḥ | pratyáṅ sá viśvā́ bhúvanābhi paprathe krīḷán hárir átyaḥ syandate vṛ́ṣā ||

Translation

Ke dalam perut Indra mengalir Soma yang paling memabukkan, menyelubungi diri dengan daya (ūrj), membawa pertanda baik bagi kemasyhuran (śravas) dan kekuatan. Berpaling ke dalam, ia membentang meliputi segenap dunia keberadaan; sambil bermain, kuda kuning keemasan itu melesat—arus jantan (vṛṣan) ini memancar.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• आ: towards, unto
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग) / अव्यय

• इन्द्रस्य: of Indra
• इन्द्रस्य: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• कुक्षाः: (into) the bellies/wombs
• कुक्षाः: अधिकरण (goal/limit: ‘into the bellies’)
• Type: Noun
• Root: कुक्षि (प्रातिपदिक)

• पवते: flows, purifies itself
• पवते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: पू (धातु; ‘to purify/flow’)

• मदिन्-तमम्: the most intoxicating (one)
• मदिन्-तमम्: कर्म (object of पवते)
• Type: Adjective
• Root: मदिन् (प्रातिपदिक; ‘intoxicating’) + तमप्

• ऊर्जम्: strength, nourishment
• ऊर्जम्: कर्म (appositional object)
• Type: Noun
• Root: ऊर्ज्/ऊर्जा (प्रातिपदिक)

• वसानः: clothing himself, wearing
• वसानः: कर्तृ (agent, describing Soma)
• Type: Participle
• Root: वस् (धातु; ‘to clothe’) → वसान (कृदन्त)

• श्रवसे: for fame, for glory
• श्रवसे: सम्प्रदान (purpose/beneficiary)
• Type: Noun
• Root: श्रवस् (प्रातिपदिक)

• सुमङ्गलः: very auspicious
• सुमङ्गलः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सु- (उपसर्ग) + मङ्गल (प्रातिपदिक)

• प्रत्यङ्: turned toward (us), facing
• प्रत्यङ्: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: प्रति-अञ्च् (प्रातिपदिक; ‘turned toward/against’)

• सर्वाणि: all
• सर्वाणि: कर्म
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)

• भुवनानि: worlds, beings, realms
• भुवनानि: कर्म (object of ‘spreads over’)
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक)

• अभि: over, towards, upon
• अभि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• पप्रथे: has spread, has expanded
• पप्रथे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: प्रथ् (धातु; ‘to spread, expand’)

• क्रीळन्: playing
• क्रीळन्: कर्तृ-विशेषण
• Type: Participle
• Root: क्रीळ्/क्रीड् (धातु; ‘to play’) → क्रीळन्त् (कृदन्त)

• हरिः: the tawny one (Soma)
• हरिः: कर्तृ (apposition to Soma)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)

• अत्यः: a steed
• अत्यः: कर्तृ (apposition)
• Type: Noun
• Root: अत्य (प्रातिपदिक; ‘steed’)

• स्यन्दते: streams, flows
• स्यन्दते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: स्यन्द् (धातु; ‘to flow, stream’)

• वृषा: the bull (strong one)
• वृषा: कर्तृ (apposition)
• Type: Noun
• Root: वृषन्/वृष (प्रातिपदिक; ‘bull, virile one’)