Adhyaya 60

Verse 1

सूत उवाच । सोऽथ प्राग्ज्योतिषाद्बाह्ये महोपवनसंस्थितम् । सहस्रभूमिकं गेहमपश्यत हिरण्मयम्

સૂત બોલ્યા—પછી તે પ્રાગ્જ્યોતિષની બહાર, મહા ઉપવનમાં સ્થિત, સહસ્ર-મંજિલો ધરાવતું હિરણ્મય (સુવર્ણમય) ભવન તેણે જોયું।

Verse 2

वेणुवीणामृदंगानां निःस्वनैः परिपूरितम् । दशसाहस्रसंख्याभिश्चेटीभिः परिपूरितम्

તે વાંસળી, વીણા અને મૃદંગના નાદથી ગુંજતું હતું, અને દસ હજાર ચેટીઓ (દાસીઓ)થી સર્વત્ર ભરેલું હતું।

Verse 3

आयाद्भिः प्रतियाद्भिश्च भगदत्तस्य किंकरैः । किमिच्छन्तीति भगिनी पृच्छकैरभिपूरितम्

ભગદત્તના સેવકોના આવવા-જવાથી તે ભરચક હતું; અને પૂછનારાઓ કહેતા—“બહેન, તને શું ઇચ્છા છે?”

Verse 4

तदासाद्य स हैडंबिर्मेरोः शिखरवद्ग्रहम् । द्वारि स्थितां संददर्श कर्णप्रावरणां सखीम्

તે ગૃહ પાસે પહોંચીને—મેરુશિખર સમું ઊંચું—હૈડંબી એ દ્વારે ઊભેલી કર્ણપ્રાવરણા નામની સખીને જોઈ।

Verse 5

तामाह ललितं वीरो भद्रे सा क्व मुरोः सुता । कामुको द्रष्टुमिच्छामि दूरदेशागतोऽतिथिः

વીરે નમ્રતાથી કહ્યું—“ભદ્રે, મુરાની પુત્રી ક્યાં છે? હું દૂર દેશથી આવેલો અતિથિ, તેને જોવા ઇચ્છતો વર છું.”

Verse 6

कर्णप्रावरणोवाच । किं तवास्ति महाबाहो तया मौर्व्या प्रयोजनम् । कोटिशो निहताः पूर्वं तया कामुक कामुकाः

કર્ણપ્રાવરણ બોલ્યો—હે મહાબાહો! તે મૂરકન્યા સાથે તને શું પ્રયોજન છે? પૂર્વે તેના હાથે અસંખ્ય કામુકો—એક પછી એક—હત થયા છે।

Verse 7

तव रूपमहं दृष्ट्वा घटहासं सदोत्कचम् । प्रणम्य पादयोर्वीर स्थिता ते वचनंकरी

તમારું રૂપ જોઈને—ભયંકર વ્યંગ્યહાસ્યથી યુક્ત અને સદા યુદ્ધતત્પર—હે વીર! તમારા ચરણોમાં પ્રણામ કરી, તમારી આજ્ઞા પાલન કરવા હું ઊભી છું।

Verse 8

तन्मया सह मोदस्व भुंक्ष्व भोगांश्च कामुक । दास्याम्यनुचराणां ते त्रयाणां च प्रियात्रयम्

અતએવ મારી સાથે આનંદ કર; હે કામુક! આ ભોગોનો પણ ઉપભોગ કર. તારા ત્રણ અનુચરો માટે પણ હું પ્રિય સ્ત્રીઓની ત્રયી આપીશ।

Verse 9

घटोत्कच उवाच । कल्याणि किंवदंती ते प्रमुक्ता स्वोचिता शुभे । पुनर्नैतद्वचस्तुभ्यं विशते मम चेतसि

ઘટોત્કચ બોલ્યો—હે કલ્યાણી! તું જે વાત કહી, તે તને શોભતી નથી, હે શુભે! છતાં પણ તારા એ વચનો મારા ચિત્તમાં પ્રવેશતા નથી।

Verse 10

वामः कामो यतो भद्रे यस्मिन्नुपनिबद्ध्यते । स चात्र नैव बध्नाति तद्वयं कि प्रकुर्महे

હે ભદ્રે! પ્રેમ ત્યારે વાંકડો બને છે જ્યારે તે અયોગ્ય વિષયમાં બંધાય; અને અહીં તો તે મને જરાય બાંધતો નથી. તો આપણે શું કરવું?

Verse 11

अद्य ते स्वामिनी दृष्टा जिता वा क्रीडते मया । तया वा विजितो यास्ये पूर्वेषां कामिनां गतिम्

આજે હું તારી સ્વામિનીનું દર્શન કરીશ—તેણે જીતીને તેની સાથે ક્રીડા કરીશ; અથવા તેના દ્વારા પરાજિત થઈ પૂર્વના કામાસક્ત પુરુષોની ગતિને પામી જઈશ।

Verse 12

कर्णप्रावरणे तस्माच्छीघ्रमेव निवेद्यताम् । यथा दर्शनमात्रेण पूजयंत्यतिथिं खलु

અતએવ તેના કાનમાં ઝડપથી ધીમેથી કહીને મારી વાત પહોંચાડ; કારણ કે અતિથિ તો માત્ર દર્શનથી પણ પૂજાય છે।

Verse 13

इति भैमेर्वचः श्रुत्वा प्रस्खलंती निशाचरी । प्रासादशिखरस्थां तां मौर्वीमेवं वचोवदत्

ભીમપુત્રના આ વચન સાંભળી, ઉતાવળમાં લથડતી નિશાચરી દાસી મહેલના શિખર પર ઊભેલી મૌર્વીને આ રીતે બોલી।

Verse 14

देवि कोऽपि युवा श्रीमांस्त्रैलोक्येष्वमितप्रभः । कामातिथिस्तव द्वारि वर्तते दिश तत्परम्

દેવી! ત્રિલોકમાં અમિત તેજ ધરાવતો એક શ્રીમાન યુવાન ‘કામાતિથિ’ બની તારા દ્વારે ઊભો છે; શું કરવું તે આજ્ઞા આપ।

Verse 15

कामकटंकटोवाच । मुच्यतां शीघ्रमेवासौ किमर्थं वा विलंबसे । कदाचिद्देवसंगत्या समयो मेऽभिपूर्यते

કામકટંકટ બોલ્યો—એને તાત્કાળિક મુક્ત કરો; શા માટે વિલંબ કરો છો? કદાચ દેવસંયોગથી મારો નિયત સમય પૂર્ણ થતો હશે।

Verse 16

इत्युक्तवचनाच्चेटी प्राप्यावोचद्घटोत्कचम् । व्रज शीघ्रं कामुक त्वं तस्या मृत्योश्च सन्निधौ

એમ કહ્યા પછી દાસી જઈ ઘટોત્કચને બોલી— “હે કામુક, ત્વરિત જા; તેની સન્નિધિમાં, અને જાણે મૃત્યુની નજીકમાં.”

Verse 17

इत्युक्तः स प्रहस्यैव तत्रोत्सृज्य स्वकानुगान् । प्रविवेश गृहं भैमिः सिंहो मेरुगुहामिव

એમ કહ્યા પછી તે માત્ર હસ્યો; પોતાના અનુચરોને ત્યાં જ છોડીને ભીમપુત્ર ભૈમિ ગૃહમાં પ્રવેશ્યો— જેમ સિંહ મેરુની ગુફામાં પ્રવેશે તેમ.

Verse 18

स पश्यञ्छुकसंघातान्पारावतगणांस्तथा । सारिकाश्च मदोन्मत्ताश्चेटीस्तां चाप्यपश्यत

ત્યાં તેણે તોતાના ઝુંડ, તેમજ કબૂતરોના સમૂહ જોયા; મદોન્મત્ત મૈના પક્ષીઓ પણ, અને તે દાસી પણ તેણે જોઈ।

Verse 19

रूपेण वयसः चैव रतेरपि रतिंकरीम् । आंदोलकसुखासीनां सर्वाभरणभूषिताम्

રૂપ અને યૌવનથી, રતિદેવી સમાન કામના જગાવનારી તે; ઝૂલામાં સુખથી બેઠેલી, સર્વ આભૂષણોથી શોભિત હતી.

Verse 20

तां विद्युतमिवोन्नद्धां दृष्ट्वा भैमिरचिंतयत । अहो कृष्णेन पित्रा मे निर्दिष्टेयं ममोचिता

વિજળી જેવી તેજસ્વી તેણીને જોઈ ભૈમિએ મનમાં વિચાર્યું— “અહો! મારા પિતા કૃષ્ણે મારા માટે જે નિર્દેશ કરી છે, એ જ મને યોગ્ય છે.”

Verse 21

न्याय्यमेतत्कृते पूर्वं नष्टा यत्कामिनां गणाः । शरीरक्षयपर्याप्तं क्षीयते यदि कामिनाम्

આ તો યોગ્ય જ છે કે પૂર્વકાળમાં કામીઓના અનેક સમૂહો નષ્ટ થયા; કારણ કે કામહેતુ શરીર પણ ક્ષયની સીમા સુધી ક્ષીણ થઈ જાય છે.

Verse 22

कामिनीनां कृते येषां क्षीयते गणनात्र का । एवं बहुविधं कामी चिंतयन्नाह भीमभूः

સ્ત્રીઓ માટે જેમનો દેહ ક્ષીણ થઈ જાય—એવા પ્રસંગોની ગણતરી શું થાય? આમ અનેક રીતે વિચારતાં કામાતુર ભીમભૂ બોલ્યો.

Verse 23

निष्ठुरे वज्रहृदये प्राप्तोऽहमतिथिस्तव । उचितां तत्सतां पूजां कुरु या ते हृदि स्थिता

હે વજ્રહૃદય નિષ્ઠુરે! હું તારો અતિથિ બનીને આવ્યો છું. સજ્જનોને યોગ્ય જે আতિથ્ય-પૂજા તારા હૃદયમાં સ્થિત છે, તે યથોચિત રીતે કર.

Verse 24

इति हैडंबिवचनं श्रुत्वा कामकटंकटा । विस्मिताभूत्तस्य रूपात्स्वं निनिंद च बालिशम्

હૈડંબીના વચન સાંભળી કામ-કટંકટા તેના રૂપથી આશ્ચર્યચકિત થઈ, અને પોતાને જ બાળિશ કહીને નિંદા કરી.

Verse 25

धिगहं यन्मया पूर्वं समयः स कृतोऽभवत् । न कृतोऽभूद्यदि पुरा अभविष्यदसौ पतिः

ધિક્ મને—મેં પહેલાં એ કરાર કરી નાખ્યો! જો તે પહેલાં ન કર્યો હોત, તો એ જ મારો પતિ બન્યો હોત.

Verse 26

इति संचिन्तयन्ती सा भैमिं वचनमब्रवीत् । वृथा त्वमागतो भद्र जीवन्याहि पुनः सुखी

એમ વિચારીને તેણે ભૈમીને કહ્યું— “ભદ્ર, તું વ્યર્થ આવ્યો છે. જીવતો પાછો જા અને ફરી સુખી થા.”

Verse 27

अथ कामयसे मां त्वं तत्कथां शीघ्रमुच्चर । कथामाभाष्य यदि मां सन्देहे पातयिष्यसि । ततोऽहं वशगा जाता हतो वा स्वप्स्यसे मया

“હવે જો તું મને ઇચ્છે છે, તો એ કથા તુરંત બોલ. પરંતુ કથા શરૂ કરીને જો મને સંશયમાં નાખીશ, તો હું તારા વશમાં નહીં રહું— અથવા તો હું તારા અધિકારમાં આવી જઈશ, નહીં તો હું તને મારીને નિદ્રિતની જેમ પાડી દઈશ.”

Verse 28

सूत उवाच । इत्युक्तवचनामेतां नेत्रोपांतेन वीक्ष्य सः

સૂત બોલ્યા— તેણીએ આવા વચનો કહ્યા પછી, તેણે આંખના ખૂણેથી તેણીને જોયી.

Verse 29

स्मृत्वा चराचरगुरुं कृष्णमारब्धवान्कथाम् । कस्यांचिदभवत्पत्न्यां युवा कोऽप्यजितेद्रियः

ચરાચરનાં ગુરુ શ્રીકૃષ્ણનું સ્મરણ કરીને તેણે કથા આરંભી. કોઈકના ઘરમાં એક યુવાન હતો, જેણે ઇન્દ્રિયો જીતેલી ન હતી.

Verse 30

तस्य चैका सुता जज्ञे भार्या तस्य मृताऽभवत् । ततो बालकिकां पुत्रीं ररक्ष च पुपोष च

તેને એક જ દીકરી જન્મી અને તેની પત્ની મૃત્યુ પામી. ત્યારબાદ તેણે તે નાની પુત્રીનું રક્ષણ કર્યું અને તેનું પાલન-પોષણ કર્યું.

Verse 31

सा यदाभूद्यौवनगा व्यंजितावयवा शुभा । प्रोल्लसत्कुचमध्यांगी प्रोल्लसन्मुखपंकजा

જ્યારે તે યૌવનમાં પ્રવેશી, ત્યારે શુભલક્ષણોથી યુક્ત અને સુગઠિત અંગોવાળી બની. વિકસતા સ્તનોથી તેની કમર શોભી અને કમળસમાન મુખ તેજથી ઝળહળ્યું.

Verse 32

तदास्य कामलुलितमालानं प्रजहौ मनः । प्रोवाच तां च तनयां समालिंग्य दुराशयः

ત્યારે કામથી વ્યાકુળ થયેલું તેનું મન લાજ-ધર્મ બધું ત્યજી બેઠું. દુષ્ટબુદ્ધિ એ પુરુષે પોતાની જ પુત્રીને આલિંગન કરીને તેને કહ્યું.

Verse 33

प्रातिवेश्मकपुत्री त्वं मयानीयात्र पोषिता । भार्यार्थं सुचिरं कालं तत्कार्यं साधय प्रिये

‘તું પડોશીના ઘરની પુત્રી છે; મેં તને અહીં લાવીને પાળી છે. બહુ સમયથી પત્ની માટે તને રાખી છે—હવે, પ્રિયે, એ કાર્ય સિદ્ધ કર.’

Verse 34

इत्युक्ता सा च मेने च तत्तथैव वचस्तदा । पतित्वेन च भेजे तं भार्यात्वेन स तां तथा

આ રીતે કહ્યા પછી તેણે તે જ સમયે તેના વચનને તેમ જ સ્વીકારી લીધું. તેણે તેને પતિભાવથી માન્યો અને તેણે પણ તેને પત્નીભાવથી સ્વીકારી.

Verse 35

ततस्तस्यां सुता जज्ञे तस्मान्मदनरासभात् । वद सा तस्य भवति किं दौहित्री सुताऽथवा । एनं प्रश्नं मम ब्रूहि शीघ्रं चेच्छक्तिरस्ति ते

પછી તે કામાંધ નરપશુથી તેના ગર્ભે એક પુત્રી જન્મી. કહો તો, તેના માટે તે પૌત્રી છે કે પુત્રી? શક્તિ હોય તો આ પ્રશ્નનો ઉત્તર મને ત્વરિત કહો.

Verse 36

सूत उवाच । इति प्रश्नं सा च श्रुत्वा चिंतयद्बहुधा हृदि

સૂત બોલ્યા—આ પ્રશ્ન સાંભળી તેણીએ પોતાના હૃદયમાં અનેક રીતે વિચાર કર્યો।

Verse 37

न च पश्यति निर्द्धारं प्रश्नस्यास्य कथंचन । ततः प्रश्नेन विजिता स्वां शक्तिं समुपाददे

પરંતુ તે પ્રશ્નનો કોઈ રીતે નિશ્ચિત નિર્ણય તેને મળ્યો નહીં. પ્રશ્નથી પરાજિત થઈ તેણે પોતાની શક્તિ પ્રગટ કરી।

Verse 38

अताडयद्रुक्मरज्जुं कराभ्यां दोलकस्य च । ततो रक्षांसि निष्पेतुः कोटिशो भीषणान्यति

તેણે બંને હાથથી દોલકની સુવર્ણ રજ્જુ પર પ્રહાર કર્યો; ત્યારબાદ કરોડોની સંખ્યામાં ભયંકર રાક્ષસો ફાટી નીકળ્યા।

Verse 39

सिंहव्याघ्रवराहाश्च महिषाश्चित्रका मृगाः । समीक्ष्य तानसंख्येयान्खादितुं धावतो रुषा

સિંહ, વાઘ, વરાહ, મહિષ અને ચિતરાં મૃગ—તે અસંખ્યને જોઈ—ક્રોધથી તેમને ભક્ષણ કરવા દોડી ગયા।

Verse 40

अवादयन्नखौ भैमिः कनिष्ठांगुष्ठजौ हसन् । ततो विनिःसृतास्तत्र द्विगुणा राक्षसादयः

હસતાં હસતાં ભૈમીએ કનિષ્ઠા અને અંગૂઠાના નખો ચટકાવ્યા; ત્યારે ત્યાં જ રાક્ષસાદિ દ્વિગુણ સંખ્યામાં નીકળ્યા।

Verse 41

तैर्मौर्वीनिर्मिताः सर्वे क्षणादेव स्म भक्षिताः । विजितायां स्वशक्तौ च बलशक्तिमथाददे

મૌર્વી દ્વારા રચાયેલા તે સર્વે ક્ષણભરમાં જ ભક્ષાઈ ગયા; અને પોતાની શક્તિ પરાજિત થતાં તેણે બળનો આશ્રય લીધો.

Verse 42

उत्थाय सहसा दोलात्खड्गमादातुमैच्छत । उत्तिष्ठंतीं च तां भैमिरनुसृत्य जवादिव

હીંચકા પરથી એકાએક ઉઠીને તેણે તલવાર લેવાની ઈચ્છા કરી; તે ઉભી થઈ રહી હતી ત્યારે જ ભીમપુત્રે વેગથી તેનો પીછો કર્યો.

Verse 43

केशेष्वादाय सव्येन पाणिनाऽपातयद्भुवि । ततः कंठे सव्यपादं दत्त्वादाय च कर्तिकाम्

ડાબા હાથે તેના કેશ પકડીને તેણે તેને જમીન પર પટકી દીધી. પછી કંઠ પર ડાબો પગ મૂકીને તેણે છરી (કર્તિકા) લીધી.

Verse 44

दक्षिणेन करेणास्याश्छेत्तुमैच्छत नासिकाम् । विस्फुरंती ततो मौर्वी मंदमाह घटोत्कचम्

જમણા હાથ વડે તે તેનું નાક કાપવા ઈચ્છતો હતો. ત્યારે થરથરતી મૌર્વીએ ધીમેથી ઘટોત્કચને કહ્યું.

Verse 45

प्रश्नेन शक्त्या च बलेन नाथ त्रिधा त्वयाहं विजिता नमस्ते । तन्मुंच मां कर्मकरी तवास्मि समादिश त्वं प्रकरोमि तच्च

હે નાથ! પ્રશ્ન, શક્તિ અને બળ દ્વારા તમે મને ત્રણ રીતે જીતી લીધી છે, તમને નમસ્કાર. મને મુક્ત કરો, હું તમારી દાસી છું; આદેશ આપો, હું તે કરીશ.

Verse 46

घटोत्कच उवाच । यद्येवं तर्हि मुक्तासि भूयो दर्शय यद्बलम् । एवमुक्त्वा मुमोचैनां मुक्ता चाह प्रणम्य सा

ઘટોત્કચે કહ્યું—“જો એમ જ હોય તો તું મુક્ત છે; ફરી તારો બળ દર્શાવ.” એમ કહી તેણે તેણીને છોડીને મુક્ત કરી; મુક્ત થઈ તે નમસ્કાર કરીને બોલી.

Verse 47

जानामि त्वां महाबाहो वीरं शक्तिमतां वरम् । सर्वराक्षसभर्तारं त्रैलोक्येऽमितविक्रमम्

હે મહાબાહો! હું તમને જાણું છું—તમે વીર, શક્તિમાનોમાં શ્રેષ્ઠ; સર્વ રાક્ષસોના સ્વામી-પાલક, અને ત્રિલોકમાં અપરિમિત પરાક્રમી.

Verse 48

गुह्यकाधिपतिस्त्वं हि कालनाभ इति स्मृतः । षष्टिकोटिपतिर्जातो यक्षरक्षाकृते भुवि

તમે જ ગુહ્યકોના અધિપતિ, ‘કालनાભ’ તરીકે સ્મૃત; પૃથ્વી પર યક્ષોની રક્ષા માટે તમે સાઠ કરોડના અધિપતિ બની જન્મ્યા છો.

Verse 49

इति मां प्राह कामाख्या सर्वं तत्संस्मराम्यहम् । इदं गेहं सानुगं मे दत्तं मयात्मना तव

“આ રીતે કામાખ્યાએ મને કહ્યું હતું; તે બધું હું સ્મરું છું. આ ઘર—સેવકો સહિત—મેં મારી આત્મા સહિત તમને અર્પણ કર્યું છે.”

Verse 50

समादिश प्राणनाथ कमादेशं करोमि ते । घटोत्कच उवाच । प्रच्छन्नस्तस्य घटते न विवाहः कथंचन

“હે પ્રાણનાથ! આજ્ઞા કરો; હું તમારી ઇચ્છા પૂર્ણ કરીશ.” ઘટોત્કચે કહ્યું—“જ્યાં સુધી તે ગુપ્ત રહેશે, ત્યાં સુધી કોઈ રીતે પણ વિવાહ નહીં થાય.”

Verse 51

मोर्वि यस्य हि वर्तंते पितरौ बांधवास्तथा । तन्मां शीघ्रं वह शुभे शक्रप्रस्थाय संप्रति

હે મૌર્વી! જેના માતા-પિતા અને બંધુજન હાજર છે, હે શુભે, મને અત્યારે જ ઝડપથી શક્રપ્રસ્થ લઈ જા।

Verse 52

अयं कुलक्रमोऽस्माकं यद्भार्या पतिमुद्वहेत् । तत्रानुज्ञां समासाद्य परिणेष्यामि त्वामहम्

અમારા કુળની પરંપરા એવી છે કે પત્ની પોતે પતિનું વરણ કરીને તેને સ્વીકારે. તેથી ત્યાંથી અનુમતિ મેળવીને હું તને વિધિપૂર્વક પરણાવીશ।

Verse 53

भगदत्तमथो नाथं ततो मौर्वी न्यवेदयत् । समादाय बहुद्रव्यं विससर्जाथ भ्रातरम्

ત્યારે મૌર્વીએ પોતાના નાથ ભગદત્તને આ વાત નિવેદન કરી. ઘણું ધન લઈને તેણે પોતાના ભાઈને મોકલી દીધો।

Verse 54

ततः पृष्ठिं समारोप्य घटोत्कचमनिंदिता । नानाद्रव्यपरीवारा शक्रप्रस्थं समाव्रजत्

પછી તે નિર્દોષા સ્ત્રીએ ઘટોત્કચને પીઠ પર બેસાડીને, નાનાવિધ દ્રવ્ય અને પરિજન સાથે શક્રપ્રસ્થ તરફ પ્રસ્થાન કર્યું।

Verse 55

ततोऽसौ वासुदेवेन पांडवैश्चाभिनंदितः । शुभे लग्ने पाणिमस्या जगृहे भीमनंदनः

પછી વાસુદેવ અને પાંડવોએ તેનું સન્માન કર્યું; શુભ મુહૂર્તે ભીમના પુત્રે તેનું પાણિગ્રહણ કર્યું।

Verse 56

कुरूणां राक्षसानां च प्रोक्तोत्तमविधानतः । उद्वाह्य तां तद्धनैश्च तर्पयामास पांडवान्

કુરુઓ અને રાક્ષસો માટે કહેલા ઉત્તમ વિધાન મુજબ તેણે તેણી સાથે વિવાહ કર્યો અને એ જ ધનથી પાંડવોને તૃપ્ત કર્યા.

Verse 57

कुंती च द्रौपदी चोभे मुमुदाते नितांततः । मंगलान्यस्य चक्राते मौर्व्याश्च धन तर्पिते

કુંતી અને દ્રૌપદી—બન્ને—અત્યંત આનંદિત થયા. તેમણે તેના માટે મંગલ આશીર્વાદ કર્યા, અને મૌર્વી પણ ધનથી તૃપ્ત થઈ.

Verse 58

ततो विवाहे निर्वृत्ते प्रतिपूज्य घटोत्कचम् । भार्यया सहितं राजा स्वराज्याय समादिशत्

વિવાહ પૂર્ણ થયા પછી રાજાએ ઘટોત્કચનું યથોચિત પ્રતિપૂજન કર્યું અને પછી તેને—પત્ની સહિત—પોતાના રાજ્ય તરફ જવા આદેશ આપ્યો.

Verse 59

मौर्व्याऽज्ञां शिरसा गृह्य हैडंबिर्भार्ययान्वितः । शुभं हिडम्बस्य वने स्वराज्यं समुपाव्रजत्

મૌર્વીની આજ્ઞા શિરોધાર્ય કરીને, હૈડંબી પત્ની સહિત શુભ રીતે હિડંબના વનમાં પોતાનું સ્વરાજ્ય પ્રાપ્ત કરવા પ્રસ્થાન કર્યો.

Verse 60

ततो राक्षसयोषाभिर्वीरकांस्यैः प्रवर्धितः । महोत्सवेन महता स्वराज्ये प्रमुमोद सः

પછી વીર રાક્ષસી સ્ત્રીઓ દ્વારા પોષિત અને સમર્થિત થઈ, તે પોતાના સ્વરાજ્યમાં મહાન મહોત્સવ સાથે અત્યંત આનંદિત થયો.

Verse 61

ततो वनेषु चित्रेषु निम्नगापुलिनेषु च । रेमे सह तया भैमिर्मंदोदर्येव रावणः

ત્યારબાદ રમ્ય અને વિચિત્ર વનોમાં તથા નદીઓના રેતાળ કાંઠાઓ પર તે તેણી સાથે ક્રીડા કરવા લાગ્યો—જેમ રાવણ મન્દોદરી સાથે।

Verse 62

एवं विक्रीडतस्तस्य गर्भो जज्ञे महाद्युतेः । हेडंबै राक्षसव्याघ्राद्बालसूर्यसमप्रभः

આ રીતે ક્રીડા કરતાં તે મહાતેજસ્વીના અહીં—હેડંબા દ્વારા, રાક્ષસોમાં વ્યાઘ્ર સમાન વીરમાંથી—ઉદયમાન સૂર્ય જેવી પ્રભા ધરાવતો પુત્ર જન્મ્યો।

Verse 63

स जातमात्रो ववृधे क्षणाद्यौवनगोऽभवत् । नीलमेघचयप्रख्यो घटास्यो दीर्घलोचनः

તે જન્મતાં જ ક્ષણમાં વધીને યુવાન થયો; નિલા મેઘસમૂહ જેવો શ્યામ, ઘટમુખ અને દીર્ઘ નેત્રોવાળો હતો।

Verse 64

ऊर्ध्वकेशश्चोर्ध्वरोमा पितरौ प्रणतोऽब्रवीत् । प्रणमामि युवां चोभौ जातस्य पितरौ गुरू

વાળ ઊભા અને રોમાંચિત દેહ સાથે તેણે માતા-પિતાને પ્રણામ કરીને કહ્યું—“મારા જન્મના પિતા-માતા એવા તમે બંને ગુરુસ્વરૂપ છો; હું તમને બંનેને પ્રણામ કરું છું।”

Verse 65

भवतोर्हि प्रियं कृत्वा अनृणः स्यां सदा ह्यहम् । भवद्भ्यां दत्तमिच्छामि अभिधानं यथात्मनः

તમારા બંનેનું પ્રિય કાર્ય કરીને હું સદા તમારો ઋણમુક્ત રહું; તેથી મારા માટે તમે બંને આપેલું યથોચિત નામ હું ઇચ્છું છું।

Verse 66

अतः परं तु यच्छ्रेयं कर्तव्यं प्रोन्नतिप्रदम् । ततो भेमिस्तमालिंग्य पुत्रं वचनमब्रवीत्

હવે કહો—આગળ શું કરવું પરમ શ્રેયસ્કર છે, જે સાચી ઉન્નતિ અને ઉત્તમતા આપે. ત્યારબાદ ભૈમીએ પુત્રને આલિંગન કરી આ વચન કહ્યાં.

Verse 67

बर्बराकारकेशत्वाद्बर्बरीकाभिधो भवान् । भविष्यति महाबाहो कुलस्यानन्दवर्धनः

તમારા વાળ બર્બરાકાર, ઉગ્ર સ્વરૂપના હોવાથી, હે મહાબાહો, તમે ‘બર્બરીક’ નામે પ્રસિદ્ધ થશો અને અમારા કુલનો આનંદ વધારશો.

Verse 68

श्रेयश्च ते यत्परमं दृढं च तत्कीर्त्यते बहुधा विप्र मुख्यैः । प्रक्ष्यावहे तद्यदुवंशनाथं गत्वा पुरीं द्वारकां वासुदेवम्

તમારા માટે જે પરમ અને દૃઢ શ્રેય છે, તેને મુખ્ય વિપ્રો અનેક રીતે વર્ણવે છે. આવો, દ્વારકા નગરી જઈ યદુવંશનાથ વાસુદેવને તે વિષે પૂછીએ.