Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 45
Devanagari script
प्रश्नेन शक्त्या च बलेन नाथ त्रिधा त्वयाहं विजिता नमस्ते । तन्मुंच मां कर्मकरी तवास्मि समादिश त्वं प्रकरोमि तच्च
Transliteration
praśnena śaktyā ca balena nātha tridhā tvayāhaṃ vijitā namaste | tanmuṃca māṃ karmakarī tavāsmi samādiśa tvaṃ prakaromi tacca
Translation
હે નાથ! પ્રશ્ન, શક્તિ અને બળ દ્વારા તમે મને ત્રણ રીતે જીતી લીધી છે, તમને નમસ્કાર. મને મુક્ત કરો, હું તમારી દાસી છું; આદેશ આપો, હું તે કરીશ.
Word by Word
प्रश्नेनby (your) question/challenge
प्रश्नेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्रश्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; Instrumental singular
शक्त्याby power
शक्त्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; Instrumental singular
चand
च:
Avyaya (Conjunction/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्; Conjunction
बलेनby strength
बलेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; Instrumental singular
नाथO lord
नाथ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्; Vocative singular
त्रिधाin three ways
त्रिधा:
Prakara (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootत्रिधा (अव्यय)
Formसंख्यावाचक-प्रकारवाचक-अव्ययम्; Adverb (in three ways)
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; Pronoun, Instrumental singular
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; Pronoun, Nominative singular
विजिताconquered, defeated
विजिता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootविजिता (कृदन्त; √जि (जय) + वि-; क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (क्त); स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; Past passive participle agreeing with अहम् (speaker feminine)
नमःsalutation
नमः:
Avyaya (Particle/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootनमः (अव्यय/निपात)
Formनिपातः; नमस्कारार्थकः; Salutation particle
तेto you
ते:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-विभक्तिः, एकवचनम्; Pronoun, Dative singular
तत्that (therefore)
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; Pronoun, Accusative singular (object)
मुञ्चrelease
मुञ्च:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√मुच् (मोचने) (धातु)
Formलोट्-लकारः (परस्मैपदम्), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्; Imperative, 2nd person singular
माम्me
माम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; Pronoun, Accusative singular
कर्मकरीservant, doer of tasks
कर्मकरी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकर्मकरिन्/कर्मकरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; Nominative singular (predicate noun)
तवof you, your
तव:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; Pronoun, Genitive singular
अस्मिI am
अस्मि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (सत्तायाम्) (धातु)
Formलट्-लकारः, उत्तमपुरुषः, एकवचनम्; Present, 1st person singular
समादिशcommand, instruct
समादिश:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√दिश् (आदेशे/निर्देशे) (धातु)
Formलोट्-लकारः (परस्मैपदम्), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्; Imperative, 2nd person singular; सम्-आ- उपसर्गौ
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; Pronoun, Nominative singular
प्रकरोमिI will do / I do
प्रकरोमि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (करणे) (धातु)
Formलट्-लकारः, उत्तमपुरुषः, एकवचनम्; Present, 1st person singular; प्र- उपसर्गः
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; Pronoun, Accusative singular
चalso/and
च:
Avyaya (Conjunction/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्; Conjunction
Speaker
Maurvī (speaking to Ghaṭotkaca, from immediate context)
Visual Art Cues
Scene: Maurvī, subdued, offers salutations and declares herself conquered by question, power, and strength; she asks to be released and to serve as an instrument of his work.
Characters & Entities
M
MaurvīG
GhaṭotkacaFAQs
Śaraṇāgati (surrender) transforms hostility into service; acknowledging superior dharma and power ends conflict.
No tīrtha is praised in this verse; it is a surrender statement within the narrative.
None.